Skip to main content

Full text of "Athēna: syngramma periodikon tēs en Athēnais Epistēmonikēs Hetaireias"

See other formats


Τΐιΐδ ΐδ α άΐ^ΐΐαΐ οοργ οί α ΐ3θθ]<: Ιΐιαΐ \ναδ ρΓ^δεΓνεά ίοΓ ^εηεΓαΙΐοηδ οη ΙΛιαΓγ δΐιείνεδ ΐ3£ίθΓ6 ΐΐ \ναδ οαΓείιιΠγ δοαηηεά \)γ Οοο^ΐε αδ ραΓί οί α ρΓθ]£θΙ 
ίο ιηα]<:6 Ιΐιε χνοΓίά'δ ΐ3θθ]<:δ άΐδθον6Γαΐ3ΐ6 οηΐΐηε. 

ΙΙ Ιιαδ δΐίΓνΐνβά 1οη§ εηοιι^ΐι ίοΓ Ιΐιε οοργή^ΙιΙ ίο εχρίΓ© αηά Ιΐιε ΐ3θθ]<: ίο εηΙεΓ Ιΐιε ριιΐ3ΐΐο άοιηαΐη. Α ριιΐ3ΐΐο άοπιαΐη ΐ3θθ]<: ΐδ οηο ΙΙιαΙ \ναδ ηενεΓ δΐιΐ3]60ΐ 
ίο οοργή^ΙιΙ ΟΓ \ν1ΐ0δ6 Ιε^αΐ οοργή^ΙιΙ Ιεηη Ιιαδ εχρίΓεά. λΥΙιεΙΙιεΓ α ΐ3θθ]<: ΐδ ΐη Ιΐιε ρπΐ3ΐΐο άοιηαΐη ηιαγ ναιγ οοπηίΓγ ίο οοιιηίΓγ. Ριιΐ3ΐΐο άοηιαΐη ΐ3θθ]<:δ 
αΓ6 οπΓ §αΐ6\ναγδ ίο Ιΐιε ραδί, τερΓεδεηΙΐη^ α λνεαίΐΐι οί ΙιΐδΙΟΓγ, οπΙΙιίΓε αηά ]<:ηο\νΐ6(1§6 Ιΐιαί'δ οίΐεη άΐίβοιιΐΐ ίο άΐδοονεΓ. 

ΜαΓίίδ, ηοΐαΐΐοηδ αηά οΙΙιεΓ ηιαΓ^ΐηαΙΐα ρΓβδεηΙ ΐη Ιΐιε οή^ΐηαΐ νοίπηιε \νΐ11 αρρεαΓ ΐη Ιΐιΐδ βίε - α τεηιΐηάεΓ οί Ιΐιΐδ ΐ3θθ]<:'δ 1οη§ ]οιΐΓη6γ ίΓοηι Ιΐιε 
ρπΐ3ΐΐδ1ΐ6Γ ίο α 1ΐΐ3ΓαΓγ αηά βηαΐΐγ ίο γοιι. 

υ83§6 ^αίάεϋηεδ 

Οοο^ΐβ ΐδ ρΓΟίιά Ιο ραΓίηεΓ \νΐ1β 1ΐΐ3ΓαΓΪ£δ Ιο άΐ^ΐΐΐζε ριιΐ3ΐΐο άοηιαΐη ηιαίεήαΐδ αηά ηια]<:6 Ιβεηι χνΐάεΐγ αοοεδδΐΐ)!©. ΡιιΙ)1ΐο άοηιαΐη ΐ3θθ]<:δ ΐ36ΐοη§ ίο Ιβ© 
ρπΙ^Ηο αηά \ν6 αΓ6 ηιειείγ ΙβεΐΓ οιΐδίοάΐαηδ. ΝενεΓίβεΙεδδ, Ιβΐδ \νοΓ]<: ΐδ εχρεηδΐνε, δο ΐη ΟΓάεΓ ίο Ι^εερ ρΓονΐάΐη§ Ιβΐδ ΓεδοιίΓοε, \ν6 βάνε Ιαΐ^εη δίερδ ίο 
ρΓενβηΙ αβπδε βγ οοηιηιεΓοΐαΙ ραΓίΐεδ, ΐηο1ιιάΐη§ ρ1αοΐη§ Ιβοβηΐοαΐ ΓεδΙήοΙΐοηδ οη αιιΐοηιαίβά ςπεΓγΐη^. 

λνε αίδο αδ]<: ΙβαΙ γοπ: 

+ ΜαΙίβ ποη-αοηιπιβΓοίαΙ Η5β ο/ίΗββΙβ^ λΥε άεδΐ^ηεά Οοο^ΐε Βοο]<: ΞεαΓοβ ίοΐ ιίδε βγ ΐηάΐνΐάιιαίδ, αηά \ν6 τεςπεδί ΙβαΙ γοιι ιίδε Ιββδε βίεδ ίον 
ρεΓδοηαΙ, ηοη-οοηιηΐ6Γθΐα1 ριίφΟδεδ. 

+ Κβ/Γαίη/Γοηι αηίοηιαίβά ρΗβΓγίη§ Όο ηοΐ δεηά αιιΐοηιαίβά ςιιεήεδ οί αηγ δΟΓΐ ίο Οοο^ΐε'δ δγδίεηι: Ιί γοπ αιε οοηάποΐΐη^ τεδεαΓοβ οη ηιαοβΐηε 
ΐΓαηδΙαΙΐοη, ορίΐοαΐ οβαΓαοΙεΓ Γεοο^ηΐΙΐοη ογ οΙββΓ αιεαδ \νβ6Γ6 αοοοδδ ίο α ΙαΓ^ε αηιοιιηΐ οί ΙεχΙ ΐδ βείρίιιΐ, ρΐεαδο οοηίαοί ιΐδ. λν© οηοοιίΓα^β Ιβε 
ιίδε οί ριιββο άοηιαΐη ηιαίεπαΐδ ίοΓ Ιβεδ© ριίφΟδβδ αηά ηιαγ β© αβί© ίο ββίρ. 

+ Μαίηίαίη αίίήΒηίίοη Τβ© Οοο^ΐε "\ναΐ6ΓηιαΓ]<:" γοιι δε© οη εαοβ βίε ΐδ εδδεηΐΐαΐ ίοΓ ΐηίθΓηιΐη§ ρεορίε αβοιιΐ Ιβΐδ ρΓθ]60ΐ αηά βείρΐη^ Ιβεηι βηά 
αάάΐΐΐοηαΐ ηιαΐ6ΓΪα1δ ΙβΓΟίι^β Οοο^ΐε Βοο]<: ΞεαΓοβ. ΡΙεαδε άο ηοΐ Γεηιονε ΐΐ. 

+ Κββρ ίί Ι6§α1 λΥβαΙεν^Γ γοιίΓ ιίδε, τεηιεηιββΓ ΙβαΙ γοιι αΓ© τεδροηδΐβίε ίοΓ εηδίιήη^ ΙβαΙ \νβαΙ γοιι αΓ6 άοΐη§ ΐδ Ιε^αΐ. Βο ηοΐ αδδΐιηιε ΙβαΙ ]ιΐδΙ 
βεοαιίδε \ν6 βεβενε α βοο]<: ΐδ ΐη Ιβε ρπββο άοηιαΐη ίοΓ ιΐδεΓδ ΐη Ιβε ΙΙηΐΙεά δίαΐεδ, ΙβαΙ Ιβε \νοΓ]<: ΐδ αΙδο ΐη Ιβε ριιββο άοηιαΐη ίοΓ ιΐδεΓδ ΐη οΙβεΓ 
οοιιηΐήεδ. λΥβεΙβεΓ α βοο]<: ΐδ δΙΐΠ ΐη οοργή^βΐ ναήεδ ίΓοηι οοιιηΐΓγ ίο οοιιηΐΓγ, αηά χνε οαη'Ι οίίεΓ ^ιιΐάαηοε οη χνββΙβεΓ αηγ δρεοΐβο πδο οί 
αηγ δροοΐβο βοο]<: ΐδ αΠοχνοά. ΡΙοαδο άο ηοΐ αδδΐιηΐβ ΙβαΙ α βοο]<:'δ αρρβαΓαηο© ΐη Οοο^Ι© Βοο]<: ΞοαΓοβ ηιοαηδ ΐΐ οαη β© ιΐδεά ΐη αηγ ηιαηηοΓ 
αηγ\νβ6Γ6 ΐη Ιβο \νοΓΐά. Οοργή^βΙ ΐηίήη^οηίβηΐ ΗαβΐβΙγ οαη βο ςιιΐΐο δονοΓο. 

ΑβοαΙ Οοο§ΐ6 Βοοίί δεαΓοΗ 

Οοο^ΐο'δ ηιΐδδΐοη ΐδ ίο ΟΓ^αηΐζο Ιβο \νοΓΐά'δ ΐηίοΓηιαΙΐοη αηά ίο ηια]<:ο ΐΐ ιιηΐνοΓδαΠγ αοοοδδΐβίο αηά πδοίιιΐ. Οοο^ΐο Βοο]<: δοαΓοβ βοΐρδ ΓοαάοΓδ 
άΐδοονοΓ Ιβο \νοΓΐά'δ βοο]<:δ χνβΐΐο βοΐρΐη^ αιιΙβοΓδ αηά ριιββδβοΓδ Γοαοβ ηοχν αιιάΐοηοοδ. Υοιι οαη δοαΓοβ ΙβΓΟίι^β Ιβο ίηΠ ΙοχΙ οί Ιβΐδ βοο]<: οη Ιβο χνοβ 



αί |]ιίίρ : //]οοο1^3 . α^οοα^ΐβ . οοιη/ 






^^'9 






^^λ V 



"^ \> ^,1 



•:•'#- 






^ *<ϊ• 



> . 



^ Κ' 



..:'/Η-^ 



ι*^ ^ ι 



> ν. 



^^ αι^•ί5- 



Γ\- > Ύ-\ γ\ 



2 8 1307 




??31•ϋΠΓΪ ίΤοΙίΓβΓ ΙίΙϊΓΒΓδ 



(ϊ'ηαΐ. Λ^ "ΫΤ, ^σ^<^.- 



^^χ,^^ν 



.Γ 



ΑΘΗΝΑ 



ΣΥΓΓΡΑΜΜΑ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟΝ 



ΤΗΣ 



ΕΝ ΑΘΗΝΑΙΣ 



ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΐ: 



ΤΟΜΟΣ ΕΚΤΟΣ 




ΑΘΗΝΗΣΙΝ 

ΕΚ ΤΟΤ ΤΥΠΟΓΡΑΦΕΙΟΥ ΤΩΝ ΑΔΕΛΦΩΝ ΠΕΡΡΗ 

1894 



Ι,βχπ:, Ι%<?5.2.5 



Α 



!> 




(5^1^ Γΐϋ Αλί, 5(πΓ^*ΛΛη^'ν^ 




(τ^ 



ι-> χ 



\ χ 



< χ 



•< ν 




^ν ' 



ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 



ΓβΡΓΓίαν Λ. Παπλι»^ 



11 ■ 
κ. 

^Ι' "' ■ ^• 



Ϋ,* Λί.»!-!*; νΐί^χ;ϊ.&^, ν"^ ΙΐΒίΡ|*ΐΜΐ 



τιλ, 6 



ι,.,ϋ 



α, νι^ 



\\ 



^] 



ΠΕΡΙ ΤΟΤ ΕΤΪΜΟΤ ΤΗΣ ΛΕΞΕΩΣ ΜΕΣΑΡΕΑ2 



Κ^φάλαεον Α'• 

Ή παραγωγίν της λέξεως ΐΑεοταρέα - Μεσαρέα έκ τοΟ 
μεοτάρχς - μεοτάρι είναι γλωοτσχκώς δννατή. 

Όπως ττβρί πολλών άλλων σκοτβινοτέρων το ίτυμιον λέξβων της 
χαθ' τ)(ΐχς *Ελληνικης, λ.χ. Λ/ο^/α,/Γ<7ί(πρβλ. *Αθηνδς τό(Λ. Α'.σελ. 
271 χαΐΕ'. σελ. 230 κίξ., 491 κίξ.,549),α«(ί/*7/.καΙ άλλων, οΰτωκαΐ 
ι;ίρΙ της λέζεως Μ€(Ταρεάζ διέλαβον άπό πολλοϋ τινβς υπό πβριβργίας κι- 
νού{]ΐΛνοι, άλλ' αν (χη σφάλλωμαι, ανεπιτυχώς. Πρώτη πασών τών γνω- 
στών ριοι έτυ(Λθλογιών φαίνεται οτι είναι η της έν Κύπρφ Μεσαρ- 
κας υπό του Κυπριανού έν τη Ιστορί^ της Κύπρου προταθείσα τψ 
1788, κα6' α ελέγχει η γραφή του Μεσαορία^ εκ του (χέσα -|" δρος. 
*Ότι έχ χου (ΐεσαορία κανονικώς ώφειλεν έν τη νεώτερο;: Ελληνική 
να γίντρ μεσαριά, κατ' έπικράτησιν {Αεν τοΟ α, άποβολήν δε τοΟ ο, 
ίεν άριφι&άλλει ό έπί τάς σχετικά; δυνχ|Λεις τών φωνηέντων της καθ' 
ή|ΛοΙς γλώσσης οπωσδήποτε την προσοχήν έπιστήσας, πρβλ. έν τφ 
άμα — ίττάμα^ έχάωσες — έχασες^ τών προ(β)άτων — τωτ πράζωτ^ 
ψόαι— ψοάριον — ψάρ^^ τό άδικο — ταδιχο^ τά ορτύκια ^ χά *ρψατά 
κτλ. κτλ. πρβλ. περί τούτων Είηΐβίΐυη^ σελ. 312 κέξ. Ή κατά την 
έτυ{Αρλογίαν άρα ταύτην άπαιτουριένη αποβολή (χέν του ο έπικράτη- 
σις δε του α ούδεν άπορον παρέχει* απορίας δ' ο(Αως καΐ άριφιβολίας 
ριεγάλης επιδεκτική είναι αυτή αύτη ή δη(χιουργία καΐ ΰπαρξις του 
τύπου //£σα^/α, ούχΙ τοσούτον δια τό -ία, διότι τα τοπικά ονόματα 
δεν λήγουν μεν παρ* ήμιν άναγκαίως πάντα καΐ πάντοτε, δύνανται 
δ' ο^ως νά καταλήγουν εις τήν κατάληξιν ταύτην, δπως κατωτέρω 
θα Γδωμεν, αλλά πρώτον μεν διά]^τό σωθέν α πρό φωνήεντος, διότι 
τό μεύο» καΐ τό μεσα^ λαμβάνεται παρ' ήμϊν έν συνθέσει πρό συμ- 
φώνου, λ. χ. μεσότειχος, μεσοσόμαρα, μεσόστρατα, μεσοβασιλεία, 



4 ΠΕΡΙ ΤΘΤ ΒΤηίΟΤ της ΔΕΒΒΟΣ 1ΙΒ2ΑΡΒΑ2 

|ϋβόγ•ια, (αβΤΜΟιρίτης, |αοοχΑΐόχαιρο, (αβοχ£{(£Μνο, (αβοχέλαγκ, 
(»9χνυ]^τ& χτλ., χλλ« χρο φωνήεντος μόνον /ιατ- λ. χ. /ι^<π^/'ψί| 
ον^ι (α«οπ;{ΐ£ρι, μίϋόρανα άντΙ (κσούρχνα • ν» έν Κριοτι;, μίοουρα^ 
τι^ έν Λ^^xζλ, «εσηΜζ ρίσανΜοτ^ μίσαρτστ^ μεσαρίαηρος^ με^ 
φάρηστ^ ρισάταοτ^ μέααχμον^ μεοάγχνΛοτ^ μίοάγριος^ μ&ηψηης^ 
μ^εγ2'ντ,^ μπημβοΛον^ μισάγχωτοτ^ μ£αόμγαΜκ^ μ&ίθ9ργίω^ μεσω^ 
ΛοΜς^μεοίψία, ΜϋβοψχεΛεας^ Ηονί) έν ^{£/^ Κχρ^ινησίου. Καΐίιύτβ- 
ρον λζ τον γΟόγγον ι έν τ$ ^ρια Τ| -/)£<α,2Χ£««ορίχ τ« {αΦΜρβία,έχβιδη 
χχ7»τ£ρ«» Φχ &χο2«ιχθ^ ότι ου^ί (ίς πχλζιοτερον τύχον λήγοντα άς 
"ρία αλλ* Είς τύχον ιις '^ρία οφείλει ν* άναχ.^ ή λίξις ρεβαρέα- ρεά. 
Ή ττ^ίΛΛ^ΐΛ ττ.ς λέξεως χατα τίτν Ιτυ{ΐ.ολογ{αν ταύτχν ^ «αρεχει, 
ορονω, {κεγζλει χχι χνυτΕρβλτττχ χωλυριατα' ίιότι χν αη ύιτηρχον 
χλλοι λέ^-οι χχτχ τϊς έτυαολογίχς τχύτης, -ϋύνχτό τις να είχχσιρ 
ότι χχτ' χρχχς το ριεοχορίχ ελεγετο έχι των ριεταςύ ορέων χεΐ(εενων 
«ελαίων χχι χαθολου ]^ωρών, εχειτα ίέ η χροητρρία αύτη χατεβτη 
χαΦολυε^, νρ^ & χαι ότι ριετα την αχοβολην του ο, της λέξεως δρος 
Ηι ραλλ&ν εχιβχ&χοΦείσης, «υνε&Φτ. διχ ταρετνριολογίας χρος ριένον 
το αεβα, ωβτε είήλου χ29ζν χώραν χείϋ^ένττν εντός ί ρεταξύ τίνων 
^ωνίχχνζε βτ,ιιχϊων, λ.]^. χοτχαων, ρζχων, λ&οων χτλ. 'Αλλχ χαθ' 
α επτ&ν, λητ^ι οωνιςτιχοι ίβχυρο: έναντιοΟνται αύτζ ααι άνζγχη να 
ΧΛ^ χχχράΧεχτος, 

'Αλλτν έτ-^αολ^γιχν έχ τ^υ Ίτχλϋΐου ΠΙ&δδα ΠΙΟβδΟΤα αίαβδΟΓΙΑ 
ΧΓϊτ>ίγχεν ό φΟι^ χ. *Αντω>:^ς Μτ.λιχρχχις λεγωη» ότι οί τύχοι του 
ςνΐχχτ&ς Λ#ίΛΐ#νβ, Λ/ίΓ.γ|α, ΑίίΓ:ι/«, .¥«^1-^, Μασάόα ίεν είναι 
ιλλτνιχ^ι, άλλχ χρ^ΤΑ^:;» έχ του Ίταλιχου ηΐΟ^δΟΠα ί Π13886ή&, 
ίΓ τς εχχλν^ντο χχτχ τςν υιέσον οιιωνχ αεγχλχι ιίιοχηιοΐαι χαΐ (&έρη 
χαλλιερ^-Γχενχ. Ε;ς τχντα χχρεττίτ.«ι Γτω ^βελ. 61 τις Είίχοσιχεν- 
τχτΓΓ.ίιί^ τ&υ χχ^τζτου χ. Κϊντου), ότι ιχν τις χαρχτιιρηστ) ότι 
α τ ,νΛΡ«.•5Λ χχ: εν Κίήττ. χχι εν *Ιχχ^ω χαι έν Σϋί^ χαι άλλαχοο 
ϊ^τι χεγχλχς ίΧ;οχττ.τίχς ϊΰτε ϊα^τ χχλλιΐΓντ«ενχ «ι^&εάνει, άλλ' 
χχλως εχτχ9ε:ς χωρχς χα: τχντχς εν χντ;ΐ»$«η «ρος άλλος, 
ίν5χ:\ως χε^νται χε^ι ττς έί^ίτττ^ τϊς ίτυαολογίχς ταύτης, 
ο: τω χ, 3^. έν *Ιχχ,^ χνηχεΓΓΧΐ τ /7ί^•« Λίε^^ί = Πέρα Μεριά 
χί•:^ ττν ΙίΛπγ^, ίν Πχξ^ις τ /Γγ^ηνεΑ ^χερΐχον τούτον τψ Πέρα 
Μερ|χ> χρ^ τ^ ΛίΜ^ιρ, εν Σ.ρ^ ΛΛχ^εα «ν:ραζν«ι τα ενδότερα, 



ΠΕΡΙ ΤΟΤ ΕΊΎΜΟΥ ΤΗΣ ΛΕΒΕΩΣ ΜΕΣΑΡΕΛΣ 5 

τα μίύα μέρη της νήσου. ΠρέσΟβς τούτοις δτι....το Χιον μΒοαριά ^έν 
νοιΐται άλλως η ίίά τον μίσον^ διά τηζ μέσης μεριάς χαΐ τότι, ίλ- 
τηζ», βλέπει Ιχαστος, οτι η {χ του 'ΙταλιχοΟ παράγωγη $Ιναι όλως 
απίθανος». Έζητησα λοιπόν το ίτυμιον της λίξβως βχ φυσιχης της 
χώρας ίίιότητος, ούχΙ ίξ επίκτητου να παραγάγω χαΐ 2ρ(Λην6ύ<τω, 
χαί προς τοϋτο προέτβινα άλλην έτυ|χολογίαν έχ του μέσα μεριά - 
μεσαριά χατα συγχοπην. Είναι Χηλ. γνωστόν δτι έχ δύο Χιαίοχιχών 
οριοίων φθόγγων η συλλαβών άποβάλλβται πολλάχις 6 Ετερος* τούτο 
συνίβαινβ χαΐ {ν τ^ άρχαί^ γλώσση, πρβλ. Κϋ1ΐη6Γ-ΒΐΕ83 Έλλην. 
ΓραρψΜττιχηςΑ'.σβλ. 285χαΐΟ.ΜθγβΓΈλλ.Γρα(Α(Λατιχης σ6λ.292.3, 
χαι έν τη νιωτίρ^, χαθα προ πολλού άπέδβιζα δια πολλών παραδβιγ- 
(ΐάτων IV τψ πιριοδιχφ του Κυίη Τ. ΛΓ'σκλ. 118 χίξ. ^Αναγράφω 
δί χαΐ έν τφ παροντι ολίγα παραδβίγ[χατα, λ. χ. ά./«75ραχβ(1 αντί ίΛεΛι- 
οψαχεά^ άΛΛη6όθχε\α άντΙ όΛΛηΛοβοήθείΜ έν Ββλββνδφ, άροδάφττη = 
ροόοδάψτη χαΐ βορβόηηΛα = βορβορότιηΛα έν Κύπρφ, Δεμόΐοιχογ 
*Αλώσ. 758, 974, Βρα^ρι άντΙ Βραχοχώρι η Βλαχοχώρι (?), 
χάτάΚράβαρα χατα τα Κράβαρα, 3ΐί|τη}χ^ = χαχη τύχη έν Κύ- 
πρω, χα(/Γα.^α^ == χατασταλαη έν Ββλβ6νδ(|^, χαταχτερος άντΙ χατα- 
ταχτβρδς έν θήρα, χαχράτ^ χαί χαχοχρά^)^ ^=: χαχδν χρόνον να ίχη Ιν 
ΚύΟνφ, Μανράχί = }/1(χ.ύρ'η — *Ράχι έν Ββλβενδφ, μί τά ηρόβατα 
αντί (Αβτχ τα — ^ τη ^α;^τ^ = την τιναχτη έν Καππαδοχί^, οάμι 
= <ιησάριι έν Νάξφ, τά τ€σσαρά(χο)ντα = τά ϋαράηα^ ϋαραχο" 
ατη, <ηαματηρα = στΛ\ίΛτΎ^τηρΛ έν Β€λβ£νδ(|^, ί^ι;^ο//ο^ = συνώνυ- 
μος έν Κρήτη, τούτ τη = τούτην την, V γ^ ^ή £/οι;='ς την ψυχή 
σου, ριέσα κίς το σπϊτι — μί \ τΙ> σηΐτι. χτλ. Ότι λοιπόν είναι δυ- 
νατή ή συγχοπη τοΟ ριέσα (λβριά βίς μεσαριάς δηλουται έπαρχώς, νο- 
μίζω, υπό τών παρατεθέντων παραδειγμάτων. 

Άλλ' ο χ. Α. Μηλιαράχις δέν έπείσθη τη ετυμολογία ταύτη, διδ 
χαί έπανηλθεν έπΙ την ζήτησιν του έτύμου της λέξεως έχδούς μαχραν 
πραγματείαν περί τούτου χαί πιιρώμενος δια πολλών ν' άποδείξη το 
άληθες της ίχ της Ίταλιχης γλώσσης ετυμολογίας αύτοΟ. Επειδή δε 
τούτο μεν δέν συμφωνώ μετά του φίλου χ. Μηλιαράχι, τούτο δέ 
μαίνεται μοι δτι το ζήτημα χαθ' έαυτδ μιχρου λόγου άζιον (έτυμο* 
λογία μι&ς λέξεως έχ τών τοσούτων μυριάδων της Έλληνιχης γλώσ- 
σης ! ) χαθίσταται σπουδαιότατον δια τά μεγάλα ίστοριχά πορίσματα 



6 ΠΕΡΙ τοτ ητχοτ της ΑΚεΚΟΣ χεςαρβας 

τχ ΈΛ τις Γτχυ&λογίχς τζύττς χλχ ίχ (ΐόντ.ς τχνττ.ς σνναγό(ανα ύπο 
75^ χ. 1Ιτ.1ιζ^ζχι, ζχΐ έτκι^ τ; Ιρπινχ 2*^70*3 ^/ν&ται, ίλπίζω, νχ 
«-.«««ΰιιττχ* τι (ίς γν^νιν της χχ4* ηαχς Έλλιτνιχης, )ίν νορζω 
χαβντ* νχ ΕχχνέΛ^ χχΐ έγ» Ιχι το χρίγ^χ. 

'Α^ίαητϊς ο χ. Μτ.λιχρχχις λέγιι χολυ ορ9^ οτι € Τχ γεωγρα- 
06ΧΧ ^αχτχ τνν ίιχφόρων χ^ρών, άχοηλονγτχ, ούτ»ς είχείν, 
Ιχητρχ^χς γεγλνιωιένχς ίχι του ^^άίγx'^ς ίγέν^ντο χολλίχις ύποχιί- 
ρΐΓτ9ν αχλέττς έχιφ^χ^ν φιλοΧόγ»», χχι Ιλίγ^Γ,«Εν 6χ' όψιν ώς 
χιηρΐ£ {ιζγόρ«ν Ιβτοριχβΐν χχΐ ί^ογρχφιχων γνω^ιιΔν χχΐ χρίσεων. 
Τχ ^αχτχ τχυτχ είτε άναφεροντχι εις ορχ. χείίχ, χοτχμούς, λί- 
ρενχς, χτη^χς, χχρχλίχς, θχλχβνχς, ίζρωττ.ριχ τ* ζλλχς τοχοθεσίας 
χεραυντίρχς, είτε εις τέχου; χχτφχηαενους, χωρίχ, χολίχνχς η πό- 
Ιεις, είνχι ζ^ντα {«τοριχχ χχι γλωσσιχχ {ΐνη(αΐχ, Ιχοντα ώς χρός 
τοντο ττ.ν χύτην άξίχν, οίχν χαι χΐ ίχι λίθων, (ατίλλων καΐ κε- 
ρχοΜΥ ί-ζν^^Λγά^ χς χχτέλιχον αΐ χρογενεβτερχι γενεχί. Πολλάχις 
εν ελλείψει χηγών έχ τίς εννοίοις τ•*ν όνορ^Ετ««ν τούτων χχΐ του 
βχταχτιηΐΛυ Κύνχντχι νχ έζχχθωστν Ιβτοριχχ συαχεράηιατχ άναρ.- 
φτ.ρίβτου χχριβείχς. *Αρχεΐ αόνον νχ ύχομντ.σωαεν δτι χλείστχι θέ- 
βεις χρχχίων χόλεων ττ.ς άρχχίχς Έλλχ^ος χχί άλλων εΟν«&ν της τε 
Άνχτολϊς χχι τϋς Λύσεως άνευρεθτ.σχν, εν ελλείψει χ^ων βοηβτ)- 
ριάτων, τ^ βοτθεί^ των χερισωΟεντων άρχχίων άνοστων χυτών, 
χολλχχο>3 χχρχαεαορφωαενων. Ένεχχ του λόγου τούτου ίιχχίως 
χχί ορθώς θεωρεϊτχι δτι χζσχ χντιχχτχστχσις στ.αερινών όνοριάτων 
ϊι' χρχχίων, χχι χ2σχ (Αεταβολ-ς ετι ττ,ς ρίζτ.ς τ. τών χχτχλήζεων 
χυτών, εχιχειρουριενη ύχδ τών γεωγρχφούντων η ύχο τών διοιχτ]- 
τιχων χρχών χνΓ^ (αλετης, ίσο&υνχριεΐ χρδς χχτχστροφην ζωντα- 
νών μντ.ριείων της 'Ελληνιχης ιστθ{:ίχς χχι της γλώσσης, άνευ χρα- 
χτιχης η ηθιχης ώφιλείχς, χλην χροσωρινης τίνος έχιδείζεως τών 
χχτχστροοέων, άχοτεΊΐεσμα ούσης ηρΐ(ΐχθείχς η χχι χληρους ά|ΐΛ- 
βείχς χέρι την ίστορίχν τών τόχων χχί τών δνοαχτων χυτών. 
» Οι Ίτχλοί, οι Γάλλοι, οΐ Άγγλοι, οι Ίσχχνοί, οι ΓερριχνοΙ 
ου&χ(&ου ίν τχις γεωγρχφίχις χυτών η εν τ$ διοιχησει χντιχχτέστη- 
σχν, δτχν άχετε'λεσχν ίδιχ χύτοτελη χ^χτη, τχ γεωγρχφιχχ δνό- 
{Αχτχ τών τδχων των διχ τών άρχχίων, άλλχ Χιετηρησχν τχ ύχάρ- 
χοντχ (ατχγενεστερχ εις οίον τυχον εύρον «ντχ, (ν^ χχρ' η|ΐ.ίν 



ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΕΤΤΜΟΊΤ ΤΗΣ ΛΕΒΕΩΣ ΜΕΣΑΡΕΑΣ 7 

>άνιυ λόγου βιτηλθεν ανατροπή. Εις βιδαχτικον {γχβιρίλον συγχρό- 
»νου Γεωγραφίας άναγινώσκο(ΐβν α εις την {παρχίαν Θηβών δρη βΐνβ 
»Κιθκφών, Έλιχών. Ποτα(ΐ.οΙ Ίσμιηνός, χυνό(Λβνος βίς την λίρινην 
» Ύλίκην χαΐ Ασωπός. Πόλβίς θ>)βαι, θβσπιαί, ΛιΟκτρα, Πλά- 
ι τιιαί, Αύλίς, Δήλιονί). Άλλα πλην τών Θηβών τα λοιπά όνό(Αατα 
1) ^ίν ΰπάρχουσι σημιρον όπως άναγραφώσιν <1ς {γχειριδιον συγχρόνου 
]» γεωγραφίας > . 

Είς ταΰτα παρατηρώ πρώτον δτι δια τούτο ά}οριβώς διότι <κ τα 
γεωγραφικά όνό(&ατα τών διαφόρων χωρών άποτελουσιν Ιπιγροο^ 
^ίς γεγλυμρ^νο^ς επΙ του εδάφους 9 δέν δύνα(ΐαι {γώ να χαταδικ&σω 
|ί£τα του φίλου κ. Μηλιαράχι ηάοατ ατηχατόοτα&ίν &ημβρινώτ 6νο^ 
Ιίάτωτ δι άρχαίωτ καΐ να προτείνω είς (Αί(Λησιν τα ίν τη Εσπε- 
ρία γινό(ανα χαΐ ριόνα ταύτα. Διότι καθώς δέν θεωροΟ(Αεν κακόν να 
(ξχ^Ανίσωίλβν τα έπΙ τών παλιμιψήστων κωδίκων έπιγεγρα(Α(Λένα νεώ- 
τκρα και μικρού λόγου £ξια κείμενα, δπως άναγνώσωμεν τα υπ* αύτα 
ίτΓη του Όμηρου η τίνος άλλου θεσπεσίου ανδρός, καΐ καθώς δεν θεω- 
ρουμεν απρεπές να καταρρίψωμεν το υπάρχον καΐ άκμάζον Καστρί, 
οκως άνακαλύψωμεν τα κεκαλυμμένα 6π' αυτό τών Δελφών {ρείπια 
χτλ., ούτω δέν δυναμαι {γώ τουλάχιστον, εί καΐ την νεωτίραν γλώσ- 
(ταν χαΐ Ιστορίαν μΑλλον της αρχαίας καλλιεργώ, να θεωρήσω ατο- 
ΐϊον την εκβολην λ. χ. του πονηρας ημέρας της πατρίδος άναμι- 
(ΐνησκοντος ημάς Μισιρα δπό της ενδόξου Σπάρτης , ίίς τό δόρυ 
ίβωσε την Ελλάδα καΐ καθόλου τόν πολιτισμόν της Ευρώπης ίν 
Πλαταιαις, ουδέ την έκβολην του Ζηχονγφϋ υπό της Λαμίας^ ουδέ 
την της Κά^ζραι^α^ ύπό της Χαιρώνειας^ ουδέ την του ΚόχΛα υπό 
τών ενδόξων ΠΛαταίών^ ουδέ την της Βοάχίχύας ύπό του Αιγίου^ ουδέ 
την της άδοξου ΚούΛονρις ύπό της θείας ΣαΛαμΙτος κτλ. κτλ. "Αλ- 
Χως Ιχει το πράγμα προκειμένου περί τόπων τό πάλαι μέν άδοξων, 
δ-'ίβχάτων δέ ενδόξων γενομένων, λ. χ. Πιτυουσσα — 2'ΛτΑσίς, Ψυρα 
— Ψαρβί, (Ψύριοςάνηρ=εύτελής, ακάθαρτος — ϊΡα/>5α^Αζ=ηρως.), 
Κάλλιον — Καρπετησι^ Έλαιους — Μβ(ΤοΛόγγι κτλ. Ουδέ δύνάμαι 
ίγώ τουλάχιστον να ίννοησω τί μέγα κακόν συμβαίνει, &ν λ. χ. άντΙ 
Μβντίλη λέγωμεν ΠεπίΛη καΐ ΈΛευσΙς άντΙ Λεψίνα και Αίγινα άντΙ 
ΑΓγενα καΐ θηβαι άντΙ Φήβα καΐ Πάτραι Άθηται άντΙ Πάτρα Ά- 
ΐηνα, κτλ. , έκτος αν. άταλαιπώρως ΘΑωμεν να πεισθώμεν τφ έν μα* 



8 ΠΕΡΙ ΤΟΤ ΕΤΥΜΟΓ ΤΗΣ ΑΕΒΕΩΣ ΜΕΣΑΡΕΑΣ 

χαρίφ άγνοί^ τών πραγμάτων τολμώντι να διδάσχη ή|Λ&ς, οτι ό πλγι- 
θιιντιχος αριθμός τών τοπωνυμικών ονομάτων ΐξΑιπβν έχ της γλώσ- 
βης ημών, ένφ ϊν βλέμμα ίπΐ τον χωρογραφιχόν πίνακα του χ. Νου- 
χάχι η έπΙ την Στατιστιχην της Κρήτης του χ. Ν. Σταυράχι η έπι 
Γιωγραφιχόν πίναχα οίον^ήποτβ της Ελλάδος άρχβΐ να πιίση πάν- 
τας πιρί τούναντιου. 

Και (ν τζ χρή<ΐ€ΐ αρα τών αρχαίων χαΐ νιωτέρων τοπωνυμιοΙ^ν, 
δπως χαΐ Ιν τ{ γραπτή ημών γλώσση, ίπιχράτησβ πάρα τφ χαΟόλου 
ορθώς χρινοντι Ιθνιι ημών έ τοσούτον άδίχως χαΐ άτοπως χλβυασΟβΙς 
9^μιβ€βαιβμ.6ς τών αντιμαχομένων άξιώσβων της αρχαίας χαΐ της 
νβωτέρας Ιστορίας. 

Δ(ύτβρον παρατηρώ οτι συμφωνών πληρέστατα τφ χ. Μηλιαράχι 
πιρί της μιγάλης σπουδαιότητος τών γβωγραφιχών ονομάτων υπό τε 
Ιστοριχην χαΐ γλωσσιχήν Ιποψιν , φρονώ οτι άχριβώς τούτου Ινιχα 
ίπιβάλλ(ται ήμίν άνάγχη πολλής προσοχής , ίνα μη άταλαιπώρως 
άπονέμωμιν τοΙς ξένοις οσα άνηχουσιν ήμΐν. Είναι δ'ή άνάγχη αυτή 
ίν τφ παροντι ζητηματι ίτι μβίζων , έπβιδή 6 χ. Μηλιαράχις στηρι« 
ζόμινος, ώς ιίπον, (πι της ετυμολογίας ταύτης χαραχτηρίζει ώς χτη* 
σιις τών ξένων πλιίστας ελληνιχας χώρας. 

Ό χ. Μηλιαράχις έν τφ πρώτφ μέριι της πραγματείας «ύτου 
καταλέγει τους τύπους, ύφ* ους φέρετοΜ το όνομα, ήτοι 1) Μίσαρία^ 
2) Μβσαριά^ 3) Μίσαρί^ 4) Μεσαρά^ 5) Μεοαρχά^ %) Μ^σαρ^ά^ 7) 
Μαΰάύα χαΐ 8) Μάααρι. Τούτων οι 6 πρώτοι είναι παραλλαγαΐ δια- 
λεχτιχαΐ του πρι!^ου του χαΐ ύπο τών παλαιοτέρων μνημείων άποδει- 
χνυομένου αρχαιοτέρου τύπου Μίοαρία^ εξ ου το μίν δια συνιζήσεως 
έγένετο Μεοαρ^ά^ το δέ έν τ^ δυτιχη Κρήτιρ προηλθεν 6 τύπος Μβ» 
ίΡαρί (ΐ)ε χατωτέρω),το δε έν τ$ άνατολιχ^ Κρήτη ό τύπος Μίοαρρά 
(ίδε κατωτέρω), έν δε Κύπρφ δια συνιζήσεως χαΐ τροπής του συμ« 
φωνοειδοΟς ] εις πλήρες χαΐ αηχον σύμφωνον » (ΐδε κατωτέρω) ό τύ- 
πος Μβ&αρχά^ έν δε τη Ήπείρφ δια τροπής του άτονου β είς ι χατα 
τα έπιχρατοΟντα έν τη Βορεί^ Ελληνική ό τύπος Μωαρ^ά. Ό δε 7<>( 
τύπος Μασάβα προφέρεται σήμερον έν Πάρ<^ ουχί Μασάδα άλλα Λί«- 
σοΑι, καΟά ό φίλος κ. Ιωάννης Πρωτόδικος ειπέ μοι* αλλ* είτε ο 
μετά του 9 είτε ό μετά του α τύπος είναι αρχαιότερος^ πάντως ού- 
τος τι καΟ^ και ό 8^ Μάσαρι δεν δύνανται νά άναχΟώσιν εις τον 



ΠΕΡΙ ΤΟΤ ΕΤΓΗΟΓ ΤΗΣ ΛΕΞΕΩΣ ΜΕΣΑΡΕΑΣ 9 

«ρώτον Μίύαρ/α'^ Μεσαριάς διό ίξιταστέοι χαθ' ίαυτούς. Ή Μισάδα 
χ€([ανη ρκ^αζυ Δρ^οΟ χαΐ Τσιπίδου δύναται κάλλιστα να ύποτιθ'^ οτι 
ώνοριάαΟη ουτα>ς άι^ό του/έ/αα η//ίθΌ^, μίσάς^^άύα χατα το άγρξάόα^ 
άκΐάόα^ άπΛογωράύα^ βαθάόα^ χοιΛάόα^ Λαγχάόα. Το δι *Ρόδ(ον 
Μάααρι ((Αβθ' ίνός <τ ούχΙ |Λβτα δύο άπαγγίλλιται ύπό των 'Ροδ(ων) 
(Ιδι χατωτέρω) δύναται να νομισθ^ οτι προήλθβν £χ τίνος χτητορος 
αύτου Μάσαρί διτως χαί το Γ%άτγαρί.ίτ αυτόθι από τίνος Γ^άγταρι χαΐ 
οινως πλβισται χώ[Ααι χαΐ τόποι άπόχτητόρων ώνοριάσθησαν. Διότι ό 
προπαροζυτονισμός αύτου βίναι άνερ[ΐιην«υτος,αν υποτβθγΐ ώς βάσις ου- 
δέτβρον βίς-άρι(ον), χαί ούδιν άλλο δηθιν άνάλογον ούτι "Ρόδιον ούτι 
Ίταλιχόν δύναται να αιτιολόγηση αυτόν. Όπωςδηποτβ Ιχ τι τοϋ 
Μισάδα χαΐ του Μάσαρι ούδιν δύναται άναριφισβητητον χαΐ βέβαιον 
να πορισθη πιρί του ίτύμου της Μισαρίας. 

Ό χ. Μηλιαράχις ίπιιτα άποβάλλιι την έτυ[Αθλογ{αν την ιχ της 
συνθέσιως του μβσος χαί δρος λίγων οτι το ο τοϋ δρος ώφιιλι να πιριέ- 
χηται ίν τη λίζιι χαΐ οτι ούδ' ή σημασία συνφδιι προς την έτυριολογίαν 
ταύτην.'Οτι δ* όμως οΐ λόγοι χαί τα ίπιχιιρήματα ταϋτα ιύχόλως αναι- 
ρούνται, έλίχθη άνωτίρω σιλ. 4. Επίσης άποβάλλιι χαί ην ιγώ προ- 
τιρον ιίχον προτιίνιι παραγωγην χατά συγκοπην ιχ του Μέ</α Λίί- 
ρια. Κανονιχην χαί όμαλην βιβαίως ούδ' ιγώ ΐθιώρησα ταύτην, άφου 
πκσαι αι τοιαυται συγχοπαί δεν συμβαίνουν χατα φθογγιχούς νόμους 
απαράβατους, άλλα προέρχονται χατα πρώτον έζ άτομιχών σφαλμά- 
των, άτινα τυχόντα μιμήσεως χαθολικεύονται. Δυνατή δ* δμως είναι 
χαί πας ό τας ανωτέρω (σελ. 5) συγχοπάς ένθυμούμενος ελπίζω οτι θα 
χρίν5 αύτην μιτ'έμου ομοίως δυνατην, ίστω χαί αν, ώς λέγει ό χ. 
Μηλιαρά:χις, «αΐ λέζεις Λί^σα Μ$ριά είναι εύφωνοι, δισύλλαβοι χαί 
εύπρόφιρτοι, χαί οτι δέν ηξεύρει σύνθετον λέξιν με το ^αριά συντε- 
τμημένιαν » . 

"Αλλον ίσχυρόν αληθώς λόγον χατά της ετυμολογίας ταύτης επιφέ- 
ρει έ χ. Μηλιαράχις οτι έν Τήνφ το μεν άνατολιχον μέρος λέγεται Μέσα 
Μεριάς έν δέ τή^ μέσφ της νήσου, εχτος της Μέσα Μεριάς, χεϊται ή 
Μεσαριά. Δυστυχώς εν τφ νεωτάτφ της Τήνου χάρτγ) δέν αναγρά- 
φεται ή Μέσα Μερ$ά. Άλλ' επειδή έξευρών άλλην πιθανωτέραν, ώς 
ελπίζω, χαί δμαλήν χατα πάντα έτυμολογίαν της λέξεως, ούδ* έγώ 
Οποστη(>ίζω πλέον την έχ του Μέσα Μερεά δια συγχοπής έτυμολο- 



10 ΠΕΡΙ ΤΟΤ ΕΤΤΜΟΤ ΤΗΣ ΛΕΞΕΩΣ ΜΕΣΑΡΕΑΣ 

γίαν, Χεν θα συζητήσω προς τον φίλον κ. Μηλιαράχην περί τούτου 
καΐ πείθομαι προθύ(Αως δτι και άληθη καΐ ισχυρά λέγει. Μετ' άκριβτι 
δηλ. του πράγ[Αατος ερευναν έπείσθην δτι ή λέξις δίν είναι σύνθετος καΐ 
συγκεκο(/.|ΐ.ένη άλλα παράγωγος εκ του μεσάρις μβσάρί^' μέσος. Ακριβώς 
&έ ταύτην αποβάλλει δ κ. Μηλ. λέγων δτι ίκ του μέσος ηδύνατο μεν 
να σχηματισθη μεσάρι καΐ εκ τούτου μεσαριά, άλλα τοΰτο δεν η5ύ- 
νατο να ϊχη άλλην η άφηρημένην σημασίαν. 'Ι&ού τους λόγους του: 
« Ή κατάληξις -«ρ* προσδίδει εις το όπο της ρίζης δηλούμενον την 
«ίννοιαν πλειοτέρας όντότητος καΐ μεγέθους, οίον κεφαλάρι σημαίνει 
«την μεγαλειτέραν πηγή ν ύδατος τίνος τόπου, κοντάρι μέγαν κοντόν, 
αγαλάρι το πρόβατον το μη παυσαν να καταιβάζγ) γάλα, μανάρι το 
απρόβατον το έπΙ χρόνον πολύν τραφεν πλησίον της μάνας του* πα- 
αλαμάρι ονομάζεται το χονδρον σχοινίον το πληρούν την παλάμην 
«τοιαύτα είναι καΐ τα σιτάρι, κριθάρι, θυμάρι, κουφάρι, πιθάρι, κελ- 
«λάρι, σφογγάρι, πρινάρι, ζυμάρι, φεγγάρι, χορτάρι, ποδάρι, μα- 
αστάρι, λιθάρι, ριζάρι, άστάρι, ζωνάρι, ουσιαστικά αυτοτελή, σημαί- 
α νοντα αύτο τοϋτο το πρδίγμα, άνευ υποκοριστικής έννοιας. Κατά την 
αεννοιαν δε ταύτην το μεσάρι θα εμφαίνει τι κείμενον κυρίως έν μέσφ, 
α η το δια μέσου γενόμενον ή τονιζομένη δε κατάληζις -ριά ως σφογ- 
«γάρι σφογγαριά, δοξάρι δοξαριά, ζάρι ζαριά εκφράζει την άφηρη- 
«μένην εννοιαν του ύπο ρίζης δηλουμένου. Άλλα τοιαύτην εννοιαν 
αδέν έχει το δνομα Μεσσαριά, επομένως δεν προηλθεν έκ του με<τάρί. 
α "Ισως ύπολάβγ) τις δτι άπ' ευθείας εις το μί(ία προσετέθη έτερα 
α κατάληξις της νεοελληνικής ή ριά, Ή κατάληξις δμως αύτη προσ- 
α τιθεμένη εις τα ούσιατικά σημαίνει πληθύν τοΟ ύπο της ρίζης δη- 
«λουμένου σκότι σκοταριά, κληματαριά, λυκουριά, μαγγουριά, κλεφ- 
«τουριά, βλαχουριά, στρατιωτουριά, κτλ. ουδόλως δμως ή έννοια 
« αύτη δύναται να άποδοθ^ εις την Μεσσαρ&άν, διότι θα έσημαινε το 
«πολύ πολύ πληθύν « μεσών ]> δπερ δέν έχει εννοιαν». 

ΕΙς τούτο παρατηρώ α') δτι τα παρατεθέντα παραδείγματα δεν 
μοι φαίνονται ούτε πάντα επιμελώς έκλελεγμένα ούτε πάντα ορθώς 
ηρμηνευμένα. Ούτω λ. χ. το γαΜρι δεν περιέχει ύποκοριστικην κα- 
τάληξιν — αρι{ο)γ, διδ ούδε σημαίνει μικρόν γάΛα δ γαλατάκι λέγεται, 
άλλ' είναι ούδέτερον επιθέτου εις — άρις (=λατ. ^Τ\^)^αρία^άριγ^ 
περί ων Ιδε κατωτέρω. Το δέ παΛαμάρι λέγεται και ΊταλιστΙ ραίο^ 



ΠΕΡΙ ΤΟΤ ΕΤΤΜΟΤ ΤΗΣ ΛΕΞΕΩΣ ΜΕΣΑΡΕΑΣ 11 

Π1&Γ0 καΐ ό τύίΓος ούτος ριβτα της σηριασίας ταύτης ίκ της Ίταλι- 
χη; γλώσσης βισηλασβν ιΊς την η[Αΐτέραν δπως καΐ τοσαΟται αλλαι 
ναυτυ&αι λέξβις, πρβλ. Ο. ΜβγβΓ Άλβαν.Λιξ. 319 χαΐ Γρηγ, Παπ- 
ι:αΧοπούλλου έν Πανδώρ(^Το;Α. ΙΖ'. σβλ. 247. Ή βΙκασίατοΟ άοιδίριου 
Κοραή έν Άτ. Δ'. 382 ην ασπάζεται καΐ ο κ. Μηλιαράκις δτι Χηλ. 
α:ηθανον δτι παλα[Λάριον ώνο[Αάσθη Χια το πάχος ώστβ νά πληροί 
την παλά{ΐ.ην » βίναι γλωσσιχώς αδύνατος, διότι τα δηλούντα το οι' 
ου πληρούται τι λήγουσι παρ* ηριΐν ούχΙ (ίς ^άρι άλλ* είς -<ί, οίον 
:ΐαΛαμιά^ τεαραβεά^ χα^αθεά κτλ. Περί τούτων Ιδε τα διαληφθέντα 
\ίτ;' ε(ΛθΟ έν Βυζαντιαχφ περιοδική^ Τομ. Β '. σελ. 272 κέξ. Ουδέ το χον 
ζάρι σηριαίνει «ριίγαν κοντόν, » άλλ' απλώς κοντον άνευ μεγεθυντικής 
τίνος σημασίας. Μόνον το χ€φαΛ({ρί=α\)ρΐΛ τηογη του ύδατος, φαίνε- 
ται δτι ίχιι δντως μεγεθυντικην εννοιαν, αύτη δ' δμως δέν κείται έν 
τζ καταληζει άλλ' έν τφ θέματι αύτφ, τ. ε. η δαψιλεστέρα ττηγη ώς 
η υπάτη, ώς η κεφαλή, αντιτίθεται ταϊς δευτερευούσαις' δια τούτο 
έν Εύρυτανί!^ λέγεται θέσις τις Κεφαλόβρυσο ώς κυρία πηγή, και έν. 
Λιβισίφ καΐ έν Κρηττ) μάττα τον ^εροϋ καλείται ή χυρία πηγή του 
του ύδατος (πρβ. καΐ κεφαλοχώραφο = δ μέγιστος καΐ άριστος τών 
αγρών έν Ήπείρφ). Προς τούτοις έν Κρήτη λέγονται μεθ' υποκορι- 
στικής ομολογουμένως καταλήψεως χΒψάΛυΛ οί λόφοι , ούχΙ ώς μι- 
κρότεροι κεφαλγίς, άλλ' ώς υψηλότεροι τών πέριξ τόπων. Έν δέ 
Κυθήροις κεφαλάρι καλείται το έμπροσθεν μέρος της οικίας, πρβλ^ 
Πανδώρας ΙΓ'. 389, πρβλ. καΐ (ίαύτος εΐ^αι χεφαΛη του τόπον^ ή 
το ΜψάΛι και οι χεψαΛάδες, ΚαΙ το μακάρι ουχί άπό του μάννα 
παρακτέον, διότι θα έδήλου μικράν μητέρα ούχι γαλαθηνον παχύν 
άρον, καΐ κατόπιν καθόλου παχύ ζ<|^ον οίκόσιτον. Πιθανωτέρα δε 
φαίνεται μοι ή Ικ του αμνός - άμνάριον - (ά) ■ μνάρι - μανάρι παρα- 
γωγή, ην προέτεινε δεν ενθυμούμαι νυν τις. 

Όμοίως εσφαλμένως καταλέγονται τα δύο παραδείγματα εΙς - αρέα 
-αρεά (ούτω γραπτέα μετά του ε, ϊδε κατωτέρω) σχωταρεά καΐ ^ί//- 
ραταρεά είς τα είς - ουρία (ούτω μετά τοί3 ι, ϊδε κατωτέρω) λήγοντα, 
χαί εσφαλμένως γίνεται λόγος περί καταλήξεως - ρ^ά. Διότι τα μέν 
ιΐς^αρεά προηλθον ούχΙ έζ ονομάτων ληγόντων είς -α, άλλ' εκ τών εις 
'άρι[ογ) καΐ - άρις^αρύς (ϊδε κατωτέρω), τα δέ είς - ουρ^ά ούχΙ άπο 
ονομάτων ληγόντων είς -οϋ, αλλ* άπό τών αφηρημένων κ^ίΐ την Λα- 



12 ΠΕΡΙ ΤΟΓ ΕΤΥΜΟΥ ΤΗΣ ΛΕ5ΕΩ2 ΜΕΣΑΡΒΑΣ 

τινιχην κατάληξιν εχόντων '^ατα^ούρα. ΔιατοΟτο χαΐ τοι β1ς-αρ§(ί 
δίν σηριαίνουν αληθώς πληβύν τοΟ ύπδτηςρίζης σηι^αινομένου οπωςτί: 
${ς*ούρα χαΐ ριάλιστα τα έκ τούτων κατά τον τύπον τών άφηρηριί- 
νων χαΐ περιληπτικών βίς -&ά έπβκταθέντα βίς -ουρ3ά. ΈντεΟΟβν λέ- 
γ$ται χαλικούρα καΐ σιλιτούρα έν Ήπιίρφ = πολλοί χάλικβς, και 
χαλικουρ3ί, λιαπουρ3ά= πολλοί Λιάπιδβς, <τκουτούρα, άνακατούρα, 
θολούρα, ζβνούρα, παγούρα, πιζούρα, χασούρα, φαγούρα κττ. ίπιιτα 
κλιφτουρ3ά:, λϋκουρ]ά, θηλυκουρ]ά = πολλά θηλυκά, (Απβρμπαν- 
τουρ34. κτλ. 

ΚαΙ τούτο Χ' άξιον ση[Αβιώσβως δτι ολίγων μονών ζητβΐται ν' άπο- 
δβιχθη η (χβγιβυντικη σημασία, επιφέρεται δ* δτι τοιαύτα βίκβ χαΐ 
τά . . .» Και ϊπειτα περί τούτων λέγεται οτι σημαίνουν (ίαΰτό ζοϋτο το 
ηράγμα^ άην υποκοριστικής ίττοΐας'ΰ, ΚαΙ δτι μεν αληθώς Χι' αυτών 
δεν δηλοδται υποκοριστική σημασία, ουδεμία αμφιβολία, αλλά δεν 
πρόκειται, φρονώ, περί τούτου, άλλα περί του αν δι* αυτών εμφαί- 
νηται και μεγεθυντική, δπως ό κ. Μηλιαράκις διισχυρίσθη περί του 
κοντάρι, κεφαλάρι, παλαμάρι, γαλάρι, και δπως κατόπιν του α τοιαντα 
βίται καΐ τά . . . ]> έκαστος κατ" άκολουθίαν σκεπτόμενος περιέμενε νά 
«η. 

β) δτι τά εις - άριοκ ούτε το πάλαι ούτε σήμερον εχουσιν άληθο&ς 
μεγεθυντικην εννοιαν πρβλ. Ήρφδιανου Α'. 534,4 και Β'. 13,23 
αΤά δια τοΟ -αριον νΎΟχορι&ηκά παρά τοις παλαιοίς'Έλλη σι συστέλ- 
λει το «, Ιππάριον, πλοιάριον, φυτάριον ...» και ίιϋθ. 8β1ΐΐίν&1>6 
Οθ άβπιίηαίιγΐδ βΓαβοΐβ βΐ ίαίιαΐβ σελ. 63ι> αριον 8υ£Βχυιη βαΐί» 
!Γθ(]α6ηθ, ΓβρβΓίαηΙαΓ βηίιη ίβΓβ οβηΐυιη οοΐο^ίηία βχβιηρία 
ηοίηΐηαΐη βο ά^ηΐιηιιΙΟΓΗηι ...» καΐ ίιβο ΜβγβΓ Συγκριτικής 
Γραμματικής Β'. 481-2 καΐ ΚϋΙΐηβΓ- Βίοδδ Έλλην. Γραμμ. Β'. 
277. ΚαΙ σήμερον δ' ακόμη σφζονται άληθη υποκοριστικά είς ^αρι 
πολλά, ών {νια εκ Κρήτης αναγράφω: 

Ζώνη ή τών ανδρών, ζωτάρι το τών νηπίων και τών κατά τον 
τρόπον της Δύσεως (νδυομένων* κήπος - χι/.Ύαρ<, τούτο και έν Κύθνφ, 
κλώνος -«./ωναρι, κρεμνός-χρ«/ο*α^/, κρι]ός -«()(/ «Γ'» λέσκα (=λέ- 
σχη, δηλουται δέ επίπεδον η και ολίγον κεκλιμένον μέρος κρημνού 
χρησιμεύοντος εις διαμονή ν τών ζώων)-./^(ητα/)ΐ, λωστος-^<ιΗ7Γαρ/, 
μίτοι «/ΐ4Γαρ<α« μουνουχος-/<οι*Γθΐ^*α/)ΐ^ πετεινός (=άλ€χτωρ) - π^- 



1ΙΕΡ1 ΤΟΤ ΒΤΤΗΟΥ ΤΗΣ ΛΒ8ΒΟΣ ΜΕΣΑΡΒΑ2 13 

ΖΒίτάρι^ ιτρίνος (το ^ί>ίί(0^) ^ πρικάρι όταν είναι άχέ|ΐη (&ικρ&ς η 
χθαραλός ώς θάμνος, σκίζα (σχίζα)- σκ/^ί^/)^ σκίνος -«ΛκίΚίίρί, σττή- 
λα|θς-α3η7^α(({ρ<, χόοχΟ'χορτόρί^ Λογγάρί εν Κεφαλληνία = ρκρόν 
δάσος* ^^Λρια <καλουντο κατά τον [λέσον αιώνα τα αργυρώνητα 
χγδράκοδα, ούχΙ βεβαίως ώς {/.εγάλαι ψυχαί, άλλ' ώς ρκραΐ καΐ ευ- 
τελείς. Έν άλλοις άπετρίβη αληθώς η υποκοριστική 2ννοια καΐ κατέ- 
στησαν ίσο&ύνα(^ια τοις πρωτοτύποις, φαιν6μ.ενον λίαν σύνηθες ίν πάση 
γλώ<τ(Γΐρ, άλλα δίν προσελαβον δια τοΟτο και ριεγεθυντικην εννοιαν, 
όπως φρονεί έ κ. Μηλιαράκις. Διότι καθ' δν τρόπον τ6 άσχΐ^ τ6 βι^ 
6Λίο^ το χβψώΐί^ το πόόι^ τό τρευζέζί, το ^τίρι^ τ6 χιίη κττ. σηριαί* 
νουν ση^ιερον ακριβώς ο, τι τό πάλαι έδήλουν ό άσκές, ή βίβλος, ή κε- 
φαλή, ό πους, ή τράπεζα, η χείρ, ό κτείς, ούτω καΐ τα εις ^άρι^ 
ζευγάρί, χογζάρι^ κριθάρι^ πιθάρι^ ραοτάρι^ σιτάρι, σφουγγάρι^ Χ^Ρ^ 
τάρι κττ. ση|ΐΛίνουν έν τη συνήθει γλώσση ση[Αερον δ, τι το πάλαι τα 
πρωτότυπα ζεύγος, κοντός, κριθαί, μαστός, πίθος, σίτος, σφόγγος, 
χόρτος. Διότι ουδείς βεβαίως πιστεύει ότι οί αρχαίοι ειχον μείζους η 
ελάσσους πόδας, χείρας, ασκούς, μαστούς, σίτους, κριθάς, χόρτους κτλ. 
Τά μεγέθους δηλωτικά σχηματίζομιν ημείς δι' άλλων καταλήξεων, 
ούχΙ διά του - άρι. Ούτω λ. χ. κατά την σχέσιν την παρατηρουμένην 
μεταζυ τύπων οίον : 

Α γά(ηρα - τό γαότρ(, ^ δςίδα -τό δςιδί, ό βίλλος - τό βΟλΐ, ^ βράκα 
-τό §ρακ<, 6 γνρος -τό γνρί, Λ ζεύλα - τό ζευλί, ό κάλαθος -τό κα- 
λάθι, ό κάμπος - τό καμηί, 6 κάπρος - τό καπρί, ό κάραδος - τό κα- 
ράβι, ό κλάδος - τό κλαδί, ό κόμπος - τό κομπί, ό κύκλος - τό κνκλί, 
τό κώλον - τό κωλ^ό,Ιι μάνδρα - τό μανδρί, Ιι πέτρα - τό πετρί, ίι πλά- 
κα - τό π2ιακί, ό πύργος- τό πυργί, Ή ράβδος τό - ^αδδί, -Κ ^ίζα τό ^ιζί, 
<ι ^νη -τό ^ινί, ίι ^ώξ - ί>ώγα -τό ί^ωγΐ, ό (λάκκος -τό <)ακκ{, Ή (5κάλα 
-τό ϋκαλί, ό <)κόμ6ρος -τό όκουμδρί, ίι (Τμΐλη -τό <5μιλί, -Κ (5ούβλα -τό 
(ίονβλί, ό Οπάρος-τό (5παρί, ό <ίπόρος-τό (5πορί, ό (ίτάμνος -τό <$τα- 
μνί, Ιι (5τράτα -τό (ίτρατί, ίι (5φΰρα -τό (ίφνρί, ίι τάβλα -τό ταβλί, ό 
τοίχος -τό τσιχιό, ό Τούρκος -τόΤουρκί, ό τράγος -τό τραγί, Ιι τρίγλη 
-τό τριγλί, Ή τρούλλα -τό τρουλλί, ίι τρύπα -τό τρυπί, ό τύπος - τό 
τουπί, 6 ^άγρος - τό φαγρί, ό φόρτος - τό φορτιό, ό χοίρος - τό χοχρί, 
ό )(Γηφος - τό φηφί, ό ώμος - τό ώμίν (εν Π<ίντφ) κττ., 

έσχηματίσθησαν καΐ άλλα πολλά, ών τά μεν εις - ί {χουν την συνήθη, 
το δε εες-οο καΐ-α την μεγεθυντικήν σημασίαν. πρβλ. 

τό άϋκ\ - 6 &θκος κα\ Ιι άΟκα, τό βνζΐ - ό βύζος κα\ Η βύζα, τό γναλ^ 



14 ΠΕί>Ι ΤΟΤ ΕΤΥΜΟΫ ΤΗ2 ΛΕδΕΟΣ ΜΕΣΑί>ΕΑ2 

-ΐιγυάίΐα, τό δενδρί -ό δένδρος, τό καρφί -Ή κάρφα, τό ιςελλί .-#ι 
κέλλα, τό χερΙ -Ή κέρα, τό ις2ΐειδν - ίι κλείδα, τό κρα(5ί - ό κρ&()ος καΐ 
ίι κράόα, τό παιδί - ό παϊδος καΐ ίι παίδα, τό σιαννΐ - Ή ηάννα, τό 
πονλλί - ίι ποίτλλα, τό ^αβδ\ - ό^^άδδος καΐ Ιι ^άδδα, τό όακκΐ - Ίι 
όάκκα, τό όκαμνί - -Κ (έκαμνα, το όπαθί - -Κ (Ιηάθα, τό <5ταμνΙ - Ή 
ότάμνα, τό ότανρΧ - -Κ (ίταύρα, τό ότροφΐ - ίι (5τρόφα» τό τυρί - ό τυρός 
καΙ *ι τύρα, τό φλίκίκΐ - ό φλάσκος καΐ ^^ φλά<$κα, τό χαρτί - ίι χάρτα, 
τό χτένι - Ή χτένα, τό ι|Γωλτό ό ι|Γώλος, κτλ. 

Κατά το σχήμα δί τούτων ελέχθησαν χαΐ άλλα μ£γβθυντΐ3ΐα δι- 
σύλλαβα {χ πρωτοτύπων καΙ πολυσύλλαβα εξ υποκοριστικών αλλάς 
διαφόρους πρότβρον έχοντα καταλήξεις λ. χ. 

4ι 5ροντίι-ό βρόντος, αΐ κρ%θαΙ-ό κρϊθος , Ή πεύκη - ό πεύκος, 4ι 
πορδτι - ό πόρδος , ίι κεφαλή - τό κεφ(1λτ - ό Κέφαλος κα\ ^ι κεφάλα, 
τό (όΙδόντι-'Κ (ό)δόντα, τό (όΙμμάτχΙονΙ-Ή άμμάτα καΐ ό άμματος, τό 
άκόντ - ίι άκόνα, τό βελόνι - ίι βε3ιόνα, τό καλΌδτ - Ιι καλΌδα, τ6 χε- 
λώνι - -Κ χελώνα, τό καράβι - *ι καράδα καΐ ό κάραδος, τό ηνγοίίνχ - ή 
πιγούνα καΐ ό πίγοννος, τό$όνίΓχ\(ον) - -ίι άνύχα, τό καλάθι - -Κ καλάθα 
καΐ ό κάλαθος, τόκαμάκι(ον) - -Κ καμάκα καΐ ό κάμακος, τό τονφέκι - ό 
τοίτφεκος και Ιι τουφέκα, τό όρχείδιον - άρχε(δι -Λ άρχείδα και ό άρχει- 
δος, τό καρύδι - ίι καρύδα καΐ ό κάρνδος, τό όφρύδι - φρύδι - Λ φρύδα, 
τό ξνράφι - ίι ξνράφα, τό χωράφι - ίι χωράφα καΐ ό χώραφος, τό (ό)ι|Γάρι 
- ίι ^[ά^α^ τό ποδάρι - -Κ ποδάρα και ό πόδαρος, τό Ιππάριν - ό &ππα- 
ρος, τό Κ€ΐλαμάρι ίι Κ€ΐλαμάρα καΐ ό^καλάμαρος, τό κελλάρι - ό κέ2ιλα- 
ρος κα\ Λ κελλάρα, τό κοντάρι - -Κ κοντάρα καΐ ό κόνταρος, τό που- 
λάρι - ό πούλ<ιρος καΐ 4ι πουλάρα, τό μουλάρι ό μού3ιαρος καΐ ^ μου- 
λάρα, τό γαϊδούρι - ό γάιδαρος, τό γομάρι - ό γόμαρος, τό τροπάρι - -Κ 
τροπάρα, τό φεγγάρι - ό φέγγαρος και ίι φεγγάρα, τό μου(5κάρι - ό 
μο<τόκ{ΐρος καΐ ίι μου(5κάρα, τό καντάρι- 'ίι καντάρα, τό φτυάρι - ίι 
φτυάρα, τό τομάρι - -λ τομάρα καΙ]ό τόμ{ΐρος κτλ. 

Κατά μικρόν δ'^αί καταλήξεις '^άρα καΐ ^άροζ έξελήφθησαν ώς μβ- 
γεθυντικαΐ καθόλου και δη λέγεται χΒψάΛα καΐ χΒφάΛαρος καΐ χ«^α- 
Λόρα^ »οιΛ\ά''ΧθϊΛος''ΧθίΛαρο<: και χοιΛάρα^ α]ίχί " άψταρο<: κχ\ 
άψτάρα^ σηΐη σττίναρος και απιχάρα^ ίούΛα ^^ δούΛαρος ^ δουΛάρα ^ 
ατήβος'^σηίβαρος κτλ. 

γ') ότι δεν μοι φαίνονται όρθα];ούδ' οσα λέγει ό κ. Μηλιαράχις 
διδάσκων δτι « . . . τονιζομένη ή κατάληξις "ριά ώς σφογγάρι σφογ- 
γαριά, δοξάρι -δοξαριά, ζάρι-ζαρ&α εκφράζει την άφηρη{Λένην Ιν- 
νοιαν του υπό της ρίζης δηλουρι^νου. 'Αλλα τοιαύτην Ιννοιαν δίν 
(χει τό ονορια Μεσσαρ^ά, ίπο(ανως δίν προήλθιν εκ τοϋ |Αεσάρΐ9• 



ϋΕΡΙ ΤΟΤ ΕΪΥΜΟΤ ΤΗΣ ΛΕΕΕΩΣ ΒίΕΣΑΡΕΑΣ 15 

Όστις ίπέσττοσέ ποτ$ την προσοχήν του έπΙ τας σηριασιολογιχαις 
|ΐ(τκβολάς, 7)ζ«ύρ€ΐ οτι αύται τελούνται χατα ν6[Αους ώρισ{λένοι>ς, 
χαΐ οτι τούτων τις διδάσχβι οτι ή ση{Λασια (Αβταβαίνιι ευκόλως 
έ^ τα τοΊΡίχώς η χρονιχώς η αΐτιωδώς συνδεόμενα προς άλ- 
ληλα. Λέγεται άρα κατά τον νό[Αθν τούτον ή βουΛη ου (ΐόνον ως 
άφΊ[)ρη(λένον του βούλεσθαι χαΐ βουλεύεσθαι άλλα χαΐ ΙτΛ τών βου- 
λευομένων χαΐ έπΙ του οικήματος έν φ βουλεύονται, ομοίως ή ίου* 
Μία και έπΙ τών δούλων, πτώχεια και επΙ τών πτωχών, ή θεραπεία 
καΐ έπΙ τών θεραπόντων, ή Τουρκιά καΐ επΙ τών Τούρκων, ή χρι^ 
(ηιατοσύνη και ίπι τών χριστιανών, ή εταιρεία και επΙ τών ίταιρων, 
ή χΰδερτησις καΐ επΙ τών κυβερνητών, καΐ καθόλου ονόματα έσχη- 
ματισμένα δια πάσης σχεδόν άφτρρημένης καταλήξεως δύνανται να 
παραληφθώσι και ως συγκεκριμένα. 

Πρβλ. πάχος βάθος, τάχος, πάθος, πένθος, κλέος, μένος, δρε6ος, 
δρενθος, δθος. Λθος, θράίίος καΐ θάρρος, όθένος, κτλ. άλλ' δμως γένος, 
δπος, κέρδος, κτλ. άτινα καΐ άφι^ρημένα καΐ Συγκεκριμένα, τ6 δέ βρέ- 
φος, τέκος, τά τέλη τών Λακεδαιμονίων, τείχος, πέος, (ίκέλος, έγχος, 
δλκος, κτλ. μόνον Συγκεκριμένα* έκ τών εΙς - ότης λ. χ. φχλότης λέγε- 
ται κα\ ό φίλος, πρβλ. αρχαιότητες, Έζοχότης, Μεγαλειότης, ΎτΙτη- 
λότης, Πανοόιότης, Μακαριότης, Λογιότης, Ίερολογιότης, έπειτα Ή 
έμίι μετριότης. Έκ τών εΙς - όύνη λέγεται \ερω<3ύνη καΐ έπ\ του Ιε- 
ρωμένου, δεΣποόύνη = δεσποινίς, ίι άγιωοίύνη (5ου, Ή δικαιοσύνη := 
οΐ δικαόταΐ καΐ τά δικαΰτΛρια κτλ. Έκ τών εΙς - άς - άδος καΐ - ις 
- ιδος λέγονται άλλα μέν άφιπιρημένα, άλλα δέ Συγκεκριμένα, άλ3ια 
δέ έπ\ αμφοτέρων τών Σημαόιών, λ. χ. χιλιάς, μονάς, δεκάς, δωδε- 
κάς, είκοόάς, Ικμάς, τριάς, ομάς, φυλλάς, νιφάς, γενειάς, οργάς, χο- 
λάς, τά επίθετα μαινάς, μηκάς, φυγάς, νομάς, μιγάς, κτλ. κα•^ *ιμε- 
ρίς, έπιφυλλίς, χιμαιρίδα έν ΚυθΛροις ίι οϋτπω τεκουΣα αΐξ, άρνάδα, 
αγελάδα, αγριάδα, κοιλάδα, μεράδα, ομάδες - άμάδες, ^ιφάδα, φυλ- 
λάδα κτλ. 

Έκ τών εΙς - τις - <3ις, μάΣτις, κράΣτις, πρίΣτις, κύΣτις, άκνηΣτις 
(Συγκεκριμένα, τά δέ θέ<5ις, βρώ(5ις, τί(ίις, ποίηίίις, κυδέρνηόις, πρό- 
6α(ίις, φίί(5ις, κτη<5ις, δψις, κτλ. έπΙ αμφοτέρων τών εννοιών. 

Έκ τών εΙς -η - α, ΘΛκη, όκευ-Λ, οΙνοχόη, προχόη, τολύπη, χλόη, 
πόρπη, καλύδη, (ίτέγη, πηγι\, πυγΛ, χορδΛ, γά<5τρα, μΛτρα, φράτρα, 
αύρα, έδρα, (ίφαϊρα, ψιΐλα, άμαξα, κτλ. 

Έκ τών εΙς - ια, γωνία, έ(ίτία, κοπρία, φατρία, (ϊηπία, οΙκία, φλι<ί, 
(5κιά, άχυρμιά, άνθρακιά, πρα()ιά, έ<5χατιά, Στρατιά, άρία (δρυός 
είδος) κτλ. 

Κατ' ,αύτα λίγομεν όντως πολλά εΙς - αρέα - αρ^ά αφηρημένα ση- 



16 ΠΕΡΙ ΤΟΤ ΒΤΤΜΟΤ ΤΗ2 ΛΕ&ΕΟΣ ΜΕΣΑΡΒΑ8 

ρ.»(νον^α ιτληγην η 09(ΐήν ηριίτρον χαΐ φαρτίον, λ.χ. μαχαίρ^ά^ 
ζαριάς τομάρια^ χορτάρια^ ζευγάρια^ ψν^αρ%ά^ μουΛαρφ χτλ. χαθ 
& προ ίνός {τους άπέδιιζα ^ιιζοδιχώς €ν τφ Βυζαντιακί)^ ττβριοδιχ^ 
του καθηγητού κ. Καρόλου ΚΓαΐηΙ)&β1ΐ6Γ, λΙγο[Α8ν δ^ δ(λως χαΐ άλλα 
πολλά §{ς - αρέα - αριά - αρχά ( Κύπρφ ) |Λ6τά 9υγχ€χρΐ|Λίνη( ση(Μΐ- 
σίας, δπως τα κάτωθι παρα^βίγματα πείθουσιν. 

Άγχωναρεά έν Κεφαλληνίςι = ό μέγας λίθος ό κατά τίνος ραλ- 
3ΐόμενος ( αγκωνάρι ). — άμολυταρεά αυτόθι τό μακρόν έρνος των 
αμπέλων ού μικρόν μέρος κόπτουν κατά τ'ίιν κλάδευ<)ιν (άμολντάρι )• 

— άμπολιαρέ=ΐι μντίίίτή έν τ^ δυτική ΚρΛτι;ι ( εμβολιάζω := <ίη- 
μειονμαί τι έκλεκτόν). — άπαλαρεόέν Τοδίοις {ΙΰμαΟιν 28 = πα- 
ροι|Γίς, τρυόλίον, πρόλ. Κοραή Άτ. Α'. 338δπονκαΙ ίι ετυμολογία τΛς 
λέξεως έκ του λατ. αρ&Ι&Γβ προτείνεται καΐ προς τούτοις 3ιέγεται δτι 
έν Χίφ ίι λέξις δηλοΐ δίόκον, κατά δέ τόν μακαρίτην *Αλ. Γ. Πα(5πά- 
την έν Χιακφ Γλω(5<}αρί(|> Ιι λέξις δηλοΐ τό όυνΥΙΘη γλυκίσματα καΐ 
εδώδιμα τό προσφερόμενα τοις παρευριΰκομένοις εΙς τό μνημόσυνα. 

— άπαναρέαέν ΚυθΛροις τό &νω μέρος τΛς μύλης, τό περιστρε- 
φόμενον, έν δέ Κεφαλληνία» τό άνω μέρος του άρτου* — ά π λ ω τ α- 
ρέα έν Μεγάροις καΐ ΚυθΛροις = τό μέρος έν φ άπλώνουόι τό σΰκα 
Λ άλλο τι, καί έν Χίφ άπλωταρεό 3ιέγεται μεγάλη τις οδός• — ά π ο - 
καταρεό έν Κεφα3ιληνί9' τό κάτω μέρος του άρτου* — απόλυ- 
τα ρ έ α έν Κυθι^ροις = ό χονδρός τοϋ κλι^ματος §3ιαστός ό κατά 
την κλάδευσιν άφιέμενος (άπολυτάρι), έν Ίκαρίςι δέ καΐ τ$ δυτικι^ 
Κρήτηι άπολυταρέ = ^ι διό του άπολυταρ^οΰ ( = λαγω6όλφ) πληγϋ. — 
άσβεσταρεά = άσδεότοκάμινον έν Ήπείρφ. -§αρεό (κατό παρά- 
λεΐΊ^ιν του ουσιαστικού σφύρα)• — βασταγαρεά ίι άλυσις Λ τόσχοι- 
νίον έξ ου κρέμαται ίι κανδΛλα έν Τενέδφ. — §ασταρκό έν Κύ- 
πρ(|)= βακτηρία — βοσκαρέ έντ^ δυτικ-ζΐ ΚρΛτ^, βοσκαρρόδ* 
έν τιξί άνατολικ'^ = ίι έν τοις άγροϊς τροφών των ζώων. — βρασταρέ 
αίττόθι = λουτρόν θεραπευτικόν θερμόν μετό αρωμάτων χρΥΐσιμον 
εΙς πολλός ασθενείας. — Βουρκαρεό ( λίμνη παρό τίιν Ζαδέρ-• 
δαν)• — γεμιστερκό = πλακοΰς (Κύπρφ)* — γλουσσαρεά 
έν Λιδισίφ καΐ γλωσσαρκό έν Κύπρφ, κλωσσαρέα δέ έν Τετραποδ. 
378 = κλωσσα* — Ιιδασκαλαρέ έντ$ δυτική Κρι\τι> ό σωματώδης 
διδάσκαλος άπό του δασκάλοφος* — ζυγαρεό =: ό ζυγός δι' ού σταθμώ- 
μέθα* — θυμαρεό έν Κεφαλληνία* = ό θύμος* — καβαλλαρεό έν 
Βελδενδφ τϋς Μακεδονίας δηλοΐ χόρτον τι ^πρδλ. Μπουντώνα έν 
'Αρχείοις του Συλλόγου ΚορατΙ Α'. 33), έν Κεφαλληνίςι δέ καδαλλα- 
ρεά τίιν στέγην της οΙκίας- — καλαμαρεό παρά τίνος Πατρέως 
ϋκουσα τιιν λέξιν έπΙ τϋς σημασίας του τε μελανοδοχείου ( καλα- 
μάρι ) και ττίς γραφΐδος καΙ καθόλου των απαιτουμένων εΙς γραφϋν, 
έν Αεύκτροις δέ σημαίνει τό έν τφ καλαμ(ΐρίω περιεχόμβνον. — Κ α- 
λανταρέ = θέσιςτις έν Ίκάρφ* — καταρέα έν Κυθ^ίροις τό κάτω 



ΠΕΡΙ ΤΟΓ ΕΤΤΜΟΓ ΤΗ2 ΛΕΞΕΩΣ ΜΒΣΑΡ?Α1Ι 17 

μέρος ττίς μΌλης, τό άκΐνητον. — κεφαλαρεά = τ6 δέρμα ττίς κε- 
φαλής των αμνών καΙ τό του χαλινού τ6 πβρί την χεφαλην του ζφου, 
έν Ήπείρφ καΐ ΜακεδονίςΤ, έν δέ Κύπρφ κεφαλαρκά=ό χοΛινός, κε- 
^αλαρρά έν τιξί ανατολική Κρνίτι> = λόφος ^ι|Γηλ6ς (δς έν τχΐ δυτιχιξί 
κεφάλι ), κεφ^^λαρ^ά έν τχί ανατολική Κρήτχι άντ\ κεφαλαλγία δήλοι 
δπως καΐ άλλαχου λ.χ. ΚυθΛροις, Ήπείρφ τόν κεφαλόπονον.— κ λ ε ι- 
δαρεά δθεν κΖίειδαρρά λ &2ιλως κλειδωνεά έν Ήρακλείφ καΙ κλει- 
δαρχα έν Κύπρφ* — κληματαρεά = τό κλτίμα τό άλ3ΐως κρεδδα- 
τϊνα λεγόμενον έν ΚρΛτι> κα\ κρεδδαταρεάέν βεϋόαλί^ έν Τε- 
νέδφ δέ κρεδδαταρεά = ό 1(ίτός ό ΐ/φαντικός* — κορμαρεά = τ6 
μέγα ΰώμα του άνθρωπου, έν τψ άνατολικ-^Ι Κριϋτι> κορμαρρά, έν δέ 
τ$ δυτικ^^ χορμαρέ ( άπό του χόρμαρος - χορμάρι )• — χρεμα()τ ά- 
ρε ά = τ4 κρεμάμενα. — χριθαρές τόποι έν οίς αΐ κριθαΐ ευδοκι- 
μούν έν Κρνίτφ. — λαιμαρεά=ό λαιμός των φορεμάτων, καΐ τό 
περί τον λαιμόν των έζευγμένων </πό τΉν &μαξαν Ιππων δερμάτινον 
περίβλημα δ έν Κρϋτι> λέγεται ό κ ά <3 <ί ο ς* πρβλ. Ήΰυχ. χάόόον 
ίμάτιον τραχί/ καΐ παχύ περιβόλαιον. Όμοίως έλέγετο πρό ετών έν 
ΚρΑτι^ ό χ ά ό Ο ο ς χαΐ έπί τίνος ενδύματος ομοίου τφ νί/ν ζιπώνι, 
άλλα νυν εξέλιπε χαΐ τό ένδυμα χαΐ Κ ονομασία του• — λ α ι μ ο υ- 
δ α ρ έ έν τ^ δυτιχι^ Κρνίτι;^ τό περ\ τόν λαιμόν μέρος του ί/ποχαμί- 
(ϊου* — ληταρέα ίι <5ωρεία τών χειροβοληθέντων ΰταχύων έν Καρπάθφ• 

— λ λ ι α ρ χ ό=μιχρίι ποόότης έν Κύπρφ ( ολίγος)• — λυγαρεό= 
λύγος• — μαγγαν αρέα Πουλολόγου 286• — μαλαχταρέέντ^ δυ- 
τική Κρι\τι> (ίανίς έφ' ϋς μαλάό(}οντες πλά<5(5ου(5ι τους άρτους, τό 
άλλως πλαότερό 2ΐεγόμενον• — μαντιλαρεά=<}ταφυλι\ τις μέλαινα έν 
Κύθνω χαΐ έν βνίρςι, ένθα χαΐ άΰπρομαντιλαρεά. — Μαρμα- 
ρεά (μαρμάρι) — μα<5ταρεά χα\ έν τ-^Ι δυτιχχΐ Κρήτι^ μου<ίταρέ= 
οΐ μα(5τοϊ τών προβάτων, βοών κλπ* — μελΐ(}όαρεά = μελΐ(5(5ών 
ΚορατΙ Γραμ. της Νεωτ. Έλλην. <ίελ. 73, δπου χα\ περί άλλων χατα- 
λΑξεων γίνεται 3ΐόγος•— μολ.υβαρεά Ιι μολύβδαινα ένΚατιρλί• — 
μουργαρεά έν Λευχάδι μέγας χάδος χρΛίίιμος διό τάς άχαθαρΛας 
του ελαίου, τ^ιν άμόργην — μουτταρχά ΰχοινίον δενόμενον εΙς τ^ν 
μύτην τοί; ζφου Ινα έλχηται έν Κύπρφ• — όγχιαρχά αύτ. άγγεϊον 
χωρούν 100 δρ. οίνου Λ ελαίου- — περαματαρε ά=πορθμεϊον έν 
θΛρ^ ( Πεταλά 125)•— περβολαρέ = θέ<ίις χατάλληλος Ινα γίνιτ^ 
περι6όλι=χίΙπος, έν ττξΐ δυτιχιξί Κρνΐτι;ι. — π λεμοναρεάτό πεπηγός 
άφθονον αίμα έν Κεφαλληνίςι•— πλοχαρεά=^ό πλεκτός φράκτης τών 
κΛπων και αμπέλων έν Ήπείρφ•— Πλου ματ αρ έ θέίίις έν Ίχάρφ• 

— ποδαρεά'ζό περ\ τόν πόδα μέρος τΛς βράχας, έν Πάρφ δέ δήλοι 
μέτρον γης χαΐ τα έλαιόδενδρα , ά έν ΚρΛττ^ι ^ίίζες έλαιές λέγο- 
ν^ϊ 2ΐ.χ. έχω 100 ί>ίζες έλαιές- έν δέ Κύθνφ ποδαρεά λέγεται τό χα- 
τώτερον μέρος του αγρού• — ^οδαρεά = ^ίοδτί, Ή (ϊυνΛθως ^οδεά, 
έν δέ ΤΛνφ Κ ανθοδέσμη• — ϋίυ)χωταρεά έν Κεφαλληνίςι τό 
ήπαρ χα\ ό πνεύμων τών ίίφαζομένων ζφων (<ίυχωτάρις-<ίυχώτι). 
— Οφαγαρεά Ιι έβδομος τών άπόχρεων έν Κεφαλληνί9., έν δέ ττ^Ι 

Α^ΒΙΙΑν ΤΟΜ. £Τ'• 2 



18 ΠΕί^Ι ΤΟΤ ΕΤΓΜΟΤ ΤΗ2 ΑΕδΕΩΣ ΜΕΣΑΡβΑ2 

δυτική Κρϋτχι τό περί τόν λαιμόν μέρος των όφαγίων, καΐ μεταφο- 
ρικώς τά γνμνά τίνος, λ.χ. εΌρ-Λκαμεν τΉ(ν) <$φαγαρέν του = εΟρομεν 
πον είναι αδύνατος• — τριδαρέ έντ-^ δυτακ-ξΐ ΚρΛτίζΐ ϊχνος άνθρ<λ- 
πων κοιμηθέντων που Λ ζφων κυλιόθέντων — τόιλλαρκ&=:^ 1^ό- 
προς των ορνίθων, Ή άλλαχοΰ κουτίίουλλεά κα\ έν τ^ δυτική ΚρΛττ3ΐ 
κουτίίουλλέ.— τ<$ιπουρείι α\ πατηθεΐΰαχ ΰταφυλαΐ έν Κεφαλληνίςι* 
χορταρεά μεταχειρίζεται δΙς ό Έμμ. Λυκούδης έν Έίίτίας 23 Ια- 
νουαρίου 1894 έπΙ ^Λς <5ημα<ίίας των χόρτων. 

Χ') Ίταραπορώ ρτι διέλαθβ τόν φίλον κ. Μηλιαράχιν καΐ τούτο δτι 
προσηγορικά ϋυγκΒχρψένα ονόματα βίς - αρι% σχη(Αατίζονται καΐ άλ- 
λοθβν,ητοι έκ τών ονομάτων βίς -^άρις καθα έν τφ ι^ρομνημον^υθέντι 
πβριοδικφ σβλ. 275 κέξ. απεδείχθη. 

πρ6λ. άγκαλιδαρκά *ι (ίυνάγουΰα χαΐ δένουίία τά δράγματα έν 
Κύπρφ ( Λγκαλιδάρις )• — άλη()μοναρεά= Ή έπιλανθανομένη 
( άλη(5μονάρις ) — άλυφανταρε ά,άναφαρκά έν Κύπρφ ιςαΐ άνυφαν- 
ταρέ έν Ίκάρφ ( άνυφαντάρις ), άνυφαντοί; δέ έν ΚρΛτχι•— ά ν α 6 ρ υ- 
ταρέ έν Ίκάρφ (άναδρυτάρις)• — άναμαλλταρεά (άναμαλλτά- 
ρις ) — άναπλαρεά* — άπομοναρεά ( άπομονάρις )• — ά ρ χ α- 
ρείι (άρχάρχς)•— άφορμαρεά ( άφορμάρις)• — άρρωΰταρεά 
( άρρωότάρις )• — §αρε<ίαρεά ( βαρείίάρις)• — §ρωμιαρεά ( Ρρω- 
μιάρχς)•— ^ρωμομυξαρέα (μυξάρχς)•— § υζα<ίτα|ρεά (§\/ζα- 
ότάρτς - άρτ ) = τό άρνίον τό]θηλαζόμενον. — γαλαρεά (γαλ(1ρ%)= τό 
έγγαλον έν ΚρΛτιτι καΐ γαλάτο έν 'Ηπείρφ λεγόμενον πρόβατον. — δαι- 
μονιαρεά( δαιμονιάρις )' — θακωνιαρεά χαΐ δαγκωναρεά 
καΐ δακανιαρεά ( δακαντάρις )• — δχωματαρεά ( διωματάρτς )• 

— δυναμαρεά (δυναμάρις )•— (έ)6δομαδαρεά( έδδομαδάρις )• 

— (έ)μπρο<ίταρείι( έμπρο<}τ(1ρτς, ό προηγοιίΓμενος τράγος, τό κε- 
(ίέμι )• — (έ)ντροπιαρεά( (έ)ντροπιάρις )• — έρωταρεά Ρ&β80¥ί 
522,4 ( έρωτάρτς )* — ζηλιαρεά( ζηλιάρχς ), έν Κύπρφ άζουλαρκΛ•— 
θεληματαρεά (θεληματάρις)• — θροφαρέ έντ^Ι δυτική ΚρΐΙτχι 
ίι τεθραμμένη καΐ παχεϊα ύς (θροφάρις ό άρρην χοϊρος, θροφάρι)• — 
καδαλλαρεά (καδαλλάρχς)* — κακκαναρεά Ιι κακκάζου(;α δρνχς 
έν "Ιμδρφ- — χαόότδχαρεά ( χαίίόιδχάρχς)• — καταλαχαρέ Λ 
(5φαχρα Ιι τυχαίως λαχου(5α καΐ άποχτείναίία• — κατεχαρέίι είδϋ- 
μων ( κατεχάρχς)• — καναχαρεά( κανακάρχς )• — καυκηΰαρεά 
(ιςαυκΛ(ί(Ιρχς)' — κελλαρεά (χελλάρχς)• — χχτρχνχαρεά (κχτρχ- 
νχάρχς )•— χ^ρυζχαρεά (κορυτζχάρχν Προδρόμου Δ ' 479)•— κ ο ν τ ο- 
πό δ α ρ ε ά ( κοντοποδάρχς ) • — κ ουδουναρεάΐι τόν κώδωνα φέρου(5α 
οίς έν Κύθνφ. — κουδχιςουλαρέα — κουλουκχαρκά δνομα 
ποιμενχκτίς χυνός έν Κύπρφ (κουλουχχάρχς)•— κυ νηγαρεά 
(κυνηγάρχς)•— λαγωναρεά (λαγωνάρχς)• — λαγουταρεά (λα- 
γουτ(1ρχς )• — με(}αρέα( μεΟάρχς - μεί^άρχ ίδ. κατωτέρω )' — μ υ ξ ^ α- 



ΗΒΡΙ ΤΟΥ ΕΤΤΜΟΥ* ΤΙΠΙ ΛΕ2ΕΩΣ ΜΕ1ί\ΡΕΑΙ1 10 

ο ε ά ( μυξ%άρχς)• — νη(5τιμαρεά ( νηότιμάρχς = νηότεύων)•— ξ ε- 
χαναρεά (ξεχανχάρις)• — όχνιαρκά (όκνχάρις) ένΚύπρφ•— όρ- 
μ σ ρ ε ά ίι όργώΰα δάμαλις έν ΚνθΛροις ( όρμάρις )•— όψιμαρκά 
εν Κΰτιρφ ίό^\μάρ\ς)•— π αραπονιαρείι( παραπονιάρχς )•— π ε ρ α- 
χ α ρ ε ά ( ηερατάρις ) καΐ ΙΙεραταρείι• — περδολαρεά ( η^ριδο^,ά" 
ρις)— περιόίίαρεά ( ηερχόόάρχς ό ΐίπερήφανος καΙ έχλεκτιχός, 
έτιΊ ΰποι^ηφίων γαμβρών )•— πεταχταρεά κα^ ξεπεταχταρεά = -Κ 
τιολν ζωηρά κόρη ( πεταχτάρχς)• ^ηxόόxα^εά,( ηχόόχάρχς ό κολα- 
<?μένος χα\ έν Τόδφ ό κατα(5κεν(1ζων πίίίίίαν!)• — πορταρεά( πορ- 
τάρις) κα\ Πορταρεά έν Πηλίφ άπό τίνος θυρωρον• — πρωιμαρκά 
έν Κ<τπρφ ( πρωϊμάρις)• — πρωταρεά έν Κεφαλληνί^ι, καΐ έν Κύ- 
ηρφ πρωτ<ιρχά Λ πρώτον γεννΜαόα^ έν ΚνθΑροχς δέ πρωταρέα ά<5υ- 
νιζ-ήτως, άλλαχοΰ|πρωτ<1ρα, ίν δέ ΚρΛτι^ι πρωτόγεννη•— ^ιγαόια- 
οΓά (φιγαϋιάρις)• — ί^οζιαρεά (^οζχάρις)• — <ίαλ%αρεά (^α- 
λιάρις)• — (ίις%αζαρεά = 'Κ δεχλίι ( βκχαζίίρις — (ίκαάζομαι )•— 
<?χονλονρχίι χα\ σχουλονκιαρχίι έν Κύπρφ, έν δέ τ-^ δυ- 
τική ΚρΑτι^ (5χονληχ%αρέ=Ιι (ίχωληχχώόα ((ίκονληχ^άρχς)•— <$ πλη- 
νιαρεά (^πληνιάρις)•— ταξιμαρεά ( ταξιμάρις)"— -{/φανταρχά 
εν Κύπρφ (ί;φαντ<1ρις)• — φοδχτίίχαρεά (φοδχτσχάρχς)• — χαλα- 
ζ ι α ρ ε ά (χαλαζχαρχς)• — χερχχαρεά (χερχχάρις ό έχων καλόν χε- 
ριχάν)• 'χρονχαρεά (χρονχάρχς)• — χτχχχαρεά (χτχκχίίρις έκ- 
τικός)•— ιΐτεχρχαρείι (ψειριάρχς), — α|Γεματαρεά (ιί[εματ<1ρις, έν 
Κρύτΐίΐ τ|οματ<1ρχς )•— ι|Γυχχκαρεά ( ψυχικάρχς — -φυχχκόν ) • — ιΐτ ω- 
ό ι α ρ ε ά ( ι^ωρκίρχς ). 

Ή κατ^:ληζις - άρίς προβλθοΟσα έχ της λατ. γλώσσης ιιχι το α 
^Λακρον χαθώς καΐ τα λατινικά «ίς - αριο^, λ.χ. σουδάριογ, χεΛΛάριογ 
(:τρβλ. Ήρφδιανοϋ Α'. 365, ΐΊ καΐ 534, 4 καΓΒ'. 13, 23), ώστ• 
ίιεστέλλοντο ταΟτα τών η(Α6τέρων, ίππάριοτ, οικάρωκ, ό^άρωτ, έσ^ιά" 
ρωτ (έσ(χός), δθβν άσ/ίάρι ριέν έν Κρήτγι ίιςϊ τών πβρίίκων, σμάρι - 
Ι^ίάρί^ ζψάρι V έν Κύθνφ έπΙ {Λβλισσών οπού καΐ άσμοδόχος άντΙ 
έσαοδόχος η κυψέλη τών (ΐελισσών καλείται ( ΒάλληνΧα, Πάρεργων 
(Γίλ. 51) κτλ. Άλλα |Λΐτά την έζίσωσιν τών μακρών καΐ βραχέων 
φωνηέντων έν τη ελληνική γλώσση συνέπεσον αΐ. καταλήξεις αύται, 
ώστε τα βίς -αρία - αριά είτε έκτων εις - άριογ εϊτε έκ τών ε!ς - άρ(ς 
:Γροηλθον, ούδα{Αώς διέφερον πλέον, καΐ έπθ{/.ένως εύκολώτατα ήδύ- 
νατο το αίσθημα τών λαλούντων να σαλεύγ) προκειμένου περί της 
Εχίοχης τούτων ως ουσιαστικών άπο τών εις - άριον η ως επιθέτων 
άπό τών είς - άρις. ΚαΙ αληθώς περί πολλών έκ τών άναγεγραμμένων 
ανάγκη να σκεφθη τις ολίγον πριν χαρακτηρίση ίΕκαστον, δπερ δέν 
συμβαίνει προκειμένου περί λέξεων άλλων κατηγοριών. Άλλη δ ' αιτία 



δΟ ΠΕΡΙ ΤΟΓ ΕΤΥΜΟΤ ΤΗΣ ΑΕΕΕΩΣ ίίΕΣΑΡΒΑΣ 

τούτον άναντιλέκτως βίναι καΐ τούτο δτι πλιΐστα τών ανωτέρω κατα- 
λβχθΐντων ουσιαστικών βις "ορεά προηλθον εξ επιθέτων κατά παρά- 
λ£ΐψτν του κατ' άρχας λ6γο(Λένου ουσιαστικού. Έπειτα καθα εν τφ Βυ- 
ζαντιακψ περιοδικ(|^ τομ. Β'. σελ. 235 κίξ. απεδείχθη, δια της κατα- 
λήξίως έα-εα παρά:γονται από τών (Μεταγενεστέρων καΐ ριεσαιωνι- 
κών χρονών ονόματα θηλυκά δηλούντα το μεν συγκεκριμένα, ο!ον 
φυτά, δέρματα, μέτρα, φορτία καΐ περιεχόμενα καθόλου, το δε αφη- 
ρημένα, οίον οσμάς και πληγάς. Αύτόδηλον δ* δτι προστιθεμένη ή 
καταληξίί αύτη εις θέματα λήγοντα εις ^αρ γίνεται ^αρία^αρίά, 
χαΐ ΟΤΙ έκ του αύτου θέματος δύναται να σχηματισθη εν δνομα δη- 
λωτικόν και φυτού και όσμης, η καΐ δέρματος και οσμής καΐ μέτρου, 
ήτοι συγκεκριμένον άμα καΐ άφηρημένον. Ούτω λ. χ. χορτάρια ση- 
μαίνει την οσμήν τών χόρτων, άλλα καΐ ως φυτδν ίΧίγ^-τι χορτάρια 
(ϊδε άνωτ. σελ. 18), μουΛαρεά λέγεται εν Κρήττ) καΐ το φορτίον του 
ήμιΰνου καΐ ή οσμή, ή ίδιότης αύτου, ούτω λ. χ. ήκουσά ποτέ βν 
Κρήτη τινδς λέγοντος α 1000 γρόσια να δώσω 'γώ,θά πάρω \α μου- 
λάρι, να βγάνγϊ μουλαρέΐ), καΐ αεδειζεν πάλιν τη(ν) μουλαρέν του», 
ήτοι την ίδιοτροπίαν του, το πείσμα του, τον θυμόν του κττ., προς 
δέ τούτο ίΐ και το δέρμα του ήμιόνου' ομοίως γαϊόουρέ σημαίνει τό 
τι φορτίον του δνου καΐ τον τρόπον αύτου, ήτοι την άναίδειαν χον 
μαρέ λέγεται καΐ ή κόμαρος και ή εύωδία της κομάρου ή τών κα- 
μάρων , ομοίως α;*^^^/^^» άγχίταρέ^ άγχισσαρέ^ άζογυρί χ,τΧ.'^Οτί άρα 
ύπο τοιούτων πολυσήμων άριστα παρεσκευάσθη ή σύμπτωσις, εννοεί 
Εχαστοί, 

Δήλον άρα δτι το Μεσαριά ήδύνατο να δημιουργηθη κάλλιστα εκ 
του μεσάρις-μεσάρι καΐ να είναι έξ αρχής &υγχ€χρ/μίνο>' είτε ούσια- 
στικον είτε προσηγορικον (ποδάρι -ποδαρεά, άπολυτάρι - άπολυτα- 
ρ§ά ) καΐ δτι ή άφγ)ρημένη σημασία δεν είναι ή μόνη ην τα εις - αρεά 
Ιχουσιν, 



ΠΕΡΙ ΤΟΓ ΕΤΓΜΟΥ ΤΗΣ ΑΕΕΕΩΣ ΜΕΣΑΡΕΑΣ 21 



ΚβφάλΜον Β'• 

Ή έκ της Ιταλικής '>(λώααης παράγωγη της λέξεως Μεοτα- 
ρέα είναι γλωοτοτικώς δλως ανώμαλος χα^ δτι άδΰνατος 
καθ' ολοκληρίαν, Λ δέ έκ της Ελληνικής λέξεως μέοτος 
\χεαάρχς όμαλη κα\ δη κάλλιοττα δυνατή. 

Πρώτον παραττϊρώ, δτι χατά τίνα γλωσσολογικην αρχήν πάντα 
τα χύρια όνό(λΑτα ανθρώπων χαί πάντα τα τοπωνυμικά προήλθον έχ 
:?ροσΎ)γοριχών ίιά τοΟ σχή(λατος τοΟ λιγο|ΐίνου κατ* εξοχήν. Τοΰτο 
κποδειχνύβται χαΐ ιΐναι άναγχαιον γνώρισ[/.α τών ίν τοις {στοριχοίς 
χρόνοις άναφανέντων τοιούτων ονομάτων. Κατά τον νόμον άρα τού- 
τον ώφιιλβν δ χ. Μηλιαράχις πρώτον ν'άποδιίζη οτι ίν τη Ελλη- 
νική γλώσσιρ έλεγοντό ποτβ η χαΐ σήμερον ίτι λέγονται είτι τα ίη- 
[ΐόστα ΒΪτε τα τών τιμαριούχων χωροδβσποτών χτήματα μασσαρίαι 
η μεσααρίαί, δτι παρβχωρουντο αύτοίς ύπδ την έπωνυμίαν ταυτην 
χττ., δτι Χ' ίχ τούτου τοΟ προσηγοριχου, άτε παριστώντος την ιδιό- 
τητα ταυτην τών χτημάτων, προηλθεν ή έπίχλησις αΰτη ώς δνομα 
τών χτημάτων χαΐ χωρών τούτων, παραλειφθέντων χαΐ λησμονηθέν- 
των τών πριν ονομάτων. Μάτην δ* δμως ζητεί τις έν τφ βιβλίφ του 
τί)ν άπέδειζιν ταυτην. Ούδαμου αναφέρει παραδείγματι, δι' ου πράγ- 
ματι ν' άποδειχνύηται, δτι δντως έλίγοντο έν Ελλάδι άλλοτε η χαΐ 
σήμερον λέγονται τα τοιαύτα χτήματα, δπου διατηρούνται αΐ τοιαυ- 
ται η ανάλογοι σχέσεις, μασααρίαι. Ούδ' ίν αύτοΐς τοις παραχωρητη- 
ρίοις έγγράφοις τοις τε Έλληνιχοΐς χαΐ τοις άλλογλώσσοις, ίνθα μάλι- 
στα πάντων θα ηλπιζέ τις ν' άνευρη τον δρον τούτον, φέρονται ταύτα 
ύπο την όνομασίαν ταυτην <ίμασ(ΤαρΙαη>' τουλάχιστον ούδεν τοιού- 
τον παράδειγμα παρέθηχεν έ χ. Μηλιαράχις. Πανταχοδ του βιβλίου 
του δπου δίδει δρισμδν της λέξεως παρατηρεί τις εύχόλως δτι η πρό- 
κειται περί σημασιών της Ιταλικής χαΐ ίν 'Ιταλί^ έν χρήσει λέξεως 
ουχί δέ Ελληνικής χαΐ έν Ελλάδι γνωστής, η δια της λέξεως ταύτης 
ότου έν Ελληνική γη μνημονεύεται, δλως διάφορα πράγματα (λ. χ. 
άρχεΐον ίν Κρήτη χαΐ λεπτά εμπορεύματα έν Κύπρφ) ίσημαίνοντο, 



22 ΠΕΡΙ ΤΟΤ ΕΤΓΜΟΓ ΤΗΣ ΛΕΞΕΩΣ ΜΕΣΑΡΕΑΣ 

οΰχΐ δε κτημ-ατα οία^η^οτβ. Οΰτω λ. χ. ίν σβλ. 13-14 άναγινώ- 
σχδται : 

α Έν τοις έγγράφοις του μέσου αιώνος η λέζις φέρβται ύπο τους 
<ι τύπους 1110883, ΐΏα88&Γ&, ιηα88α(1α, ιη388θπα, ιη688απα, ιηβδ- 
<ΐ96η&, ιηα88απΙίΕ, ιηΕ88αΓαΙίβαιη. Έση[/.α(ν6 δ' άρχιχώς χτ7ί[/.α 
α(/.βτά κπαύλβως αγροτικής, κατόπιν δέ αύτην την ίπΐ του κτή[χ.ατος 
α κυριότητα. Επίσης πβρΐ6λά[Αβανβν Ιν τη έννοίο}: αύτης πασαν κττί- 
«σιν. Μα88&πα8 Χ'έκαλεϊτο ό καλλιεργών γεωργός την (χασσάραν, 
αο φύλαζ αύτης, η και ό άποικος, ωσαύτως ό κάτοικων έν αύτ^' 
(ίπαρ* 'Ιταλοϊς δέ γράφει δ Δουκάγγιος έση[Λαινε καΐ τον φύλακα 
ατών πολε[/.ικών σκευών, και άλλων δη^ιοσίων εργαλείων, και τον 
«φύλακα ετι τοί3 δη|χοσίου ταρι,είου, έζ ου προέκυψε καΐ ό τίτλος 
((ΐηα88&πα σηι^αίνων το άξίω[/.α του [χασσαρίου του διοικούντος τον 
αδη(χόσίον θησαυρόν, καΐ ό έπΙ τών [χασσαρίων ΐηα^ί8ΐ6Γ ιη&δδα- 
ΰίτίΟΓϋΠΐ, ό ΐηαίΐΓβ ιη&88ί6Γ (δ [/.αστρο[Αάσσαρος κληθείς πάρα τών 
α Ελλήνων). Οι Λογγοβαρδικοι νό(Α0ΐ περιέχουσι καΐ διατάξεις περί 
ατού ΒβΓναβ ΐΏΕδδαΓΪυδ, όστις είναι δ ύπδ (Αασσάριον έργαζό(χενος. 

α Έν τοις λεζικοίς της Ιταλικής γλώσσης ή λέξις αύτη έρρι.ηνεύ6- 
αται ως ανωτέρω, έν χρήσει ούσα Ιτι νυν πολλά δε χωρία της 'Ιτα- 
αλίας φέρουσιν εκ τοιαύτης τινδς άφορ(Λης το δνο(Αα Μοδδαπα. 

« Ό Δουκάγγιος έν τφ γλωσσαρίφ αύτου της παρηκ[Λακυίας Λα- 
ατινικης παραθέτει και παραπο[/.πάς εις συγγραφείς και χρονογρά- 
αφους του (ΐέσου αιώνος, έζηγών τας διαφόρους ση[/.ασίας της λέ- 
βίζεως ιη&δδαπα. 

α Ό Μαδ ίι&ΐΓΪβ επίσης έν τοις έγγράφοις περί της ιστορίας της 
«Κύπρου παραθέτων Γλωσσάριον γράφει ΜαδδίΐΓία, Ροδδβδδίοη ΙβΓ- 
«πΐοηαΐβ και ΜαδδβΓίβ, ΟίΤιοβ ου αθιηίηίδίΓαΙίοη ΓιηαηοίβΓβ 
αοΙίΕΓ^θβ ά'υηβ ^βδΐίοη (Ιβ ΓβοβΙΙβδ βΐ θβ (Ιβρβηββδ. 

α Ωσαύτως εις το Γλωσσάριον Λατίνο -βάρβαρον, δπερ υπάρχει 
α εν τίΐ^ Οοίΐίοθ (Ιίρίοπιαίίοο Ραάοναηο, αναγράφεται έν λέξει Μβδ- 
«δαποία, Μββαποίίΐ, ΜΕ8α3^ρία, Μαδβποία, Ιο βίββδο οΐιβ Οοΐο- 
αηίδΐ, ΙβΓΓβηο οοΐΐίναίο α αϋϊΐαίο άα αη οοΐοηο. Μαδδαηυδ οοηι• 
αιηυηΐ8 = (|υβ2ΐί οΗβ α1)ί1α β οοΐΐίνα αηα οοΐοηία, ιηαδδ&πδία 
α ο ιηαδδο. 

« Ή λέξις δε αύτη ητο έν χρήσει άπδ της 4'ϊ« ετι έκατονταετηρί- 



ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΕΤΤΜΟΥ ΤΗΣ ΛΕΞΕΟΣ ΗΕϋΑΡΕΑΣ 23 

€δος •1ς τους δυτιχούς λαούς. Κα! ίν Γαλλ((2: ή λέξις Μ&Β ίχκ την 
«αύτίιν ίννοιαν. Έν τφ ΟΙοδβαΪΓβ άθ ΟβηΐΡβ άβ Ια Ρρ&ηοβ του 
(ΟοιηΙβ ΙαιιΙ)6Γΐ ιύρ{<τχο(Αΐν ίν λβζκ Μαβ: Είθηάαβ (Ιβ Ιθγγθ Ια- 
«Ι)ουΓ&Ι)ΐ6.-ΡΙυ8ί6αΓ8 Ιοοαϋΐέβ βΐ (Ιοιηαίηβδ άβ ηοβ οοηΐΓέββ β' 
«αρβίίβηΐ Ιβ Μ&82). 

2«λ. 16 α1ΐ£ίΙ)6Γ6 ΗυΙβτη άίοΐί πίΕΓίηί Όαικίυΐο ίυίΐ Ιπ^ίηΙα 
«86Χ ιηϋία γρβΓρβΓΟΓαιη βΐ ςααάπ^βηία ςυίηςααςίηία γρβΓρβρα 
«δίηβ Ι)68ΐί&ϋ8 βΐ 6(ΐυί8 Βί ιηαβδαΓ&ίίβο ίρ8ίυ8ΐ>. Αύτο το ιη£ί8- 
α8αΓ&ΐίβΟ (Ιναι αΐ (χασσαρίαι, ας χατβΐχβν <ν τη νησφ ό Δάνδολος, 
α ιδίως δ* ή πβριοχη της νυν Μβσσαρίδς, ή ιύφορωτέρα τών της νη- 
« σου. Το ιη2ΐ88&Γ2ΐΙίοο σαφέστιρον όρίζβι ό δίβίαηο Μα^ηο χρονογρά- 
αφος Ένιτός αναφερών πιρί του Δανδόλου αίο ΙΐΗΥθΓ άβΐ ({υ&Ι 
αΜαηη ίο γρβΓρβη 36,000 βΐ 450 86ηζα ί Αηίιη&Η βί Οαναΐί, 
«6ΐ Μαβδ&ήαβ άί 6880 2». 

Σ«λ. 20 <κΜα88α, Μ&Βδ&άα έν τη παρηχρ,αχυί^: Λατινιχη ίση*- 
« (ΐαινι ε6ΐ1υ8 α^ζΓΟΓαιη ιηο(1υ8, ββα ιιΐ ςαίάαιη γοΐυηί οοη^ΐο- 
αΙ)2ΐΐ;ίο βΙοοΠβοΙίο ρο88688ίοηιιιη αο ρΓαβάίοΓαιη, ςααιη βραββί 
ασυγχτησιν ΥΟβΗηΙ». Σελ. 23. αη φυλαχη της Μα88α, ήτοι τών 
(ΐ'37θλ€[ΐιχών σχευών χαί παντός χτηρ,ατος χαΐ χρήρ.ατος του δηρ.0- 
«φίου)ί>. Σβλ. 35. α Ή ενταύθα μνη(Αθνευομένη ΜβσσαρΙα είνε η 
<κάρχη του ΐηΕ88απί , όστις ^ιετήρει τα άρχεΐαΐ), Σελ. 38 9η[Α. 
« Ό Βουστρώνιος [ΐεταχιιρίζεται χαΐ την λέξιν μασσαρία ύπο την 
«(ννοιαν της συλλογής πολλών πραγ[ΐάτων ίν σελ. 457]>. Σελ. 41 
α {ν Ήπείρφ χαΐ $η ίν 'Ιωαννίνοις Ιτι χαΐ νυν το ξενιχόν τούτο όνομα 
α μασσαρία χαΐ ως προσηγοριχόν υπό αλλην σημασίαν ιΐνε είσηγμέ- 
ανον, χαλουμένων ούτω τών άσπρορρούχων χαί άλλων μιχρών άντι- 
«χβιμένων ώς χαΐ έν Κύπρφ|2>. Ταύτα ό χ. Μηλιαράχις. 

Την λέξιν μασσαρία χαΐ μασσερία αναφέρει έ χ. ΑδΙΟΓΓΘ Ρβΐΐθ- 
ρ-ίη! ίν σελ. 186 του βιβλίου του II Όίαΐβίΐο (Ιί ΒοΥ&,άλλα σημειοι 
δτι αυτή λέγεται χαΐ εν Σιχελί(^ χαί ίν Ύδρουντι χαί Νεαπόλει χαΐ 
την χαραχτηρίζει ώς ίδιάζουσαν τοις ΊταΜχοΐς Ι^ιώμασι τών τόπων 
εχείνων, ίρμηνεύει δέ δια του ΐηαδδ6Πζία== φειδώ, οίχονομία, διά- 
φορα βμπορευματα. Ό αυτός σελ. 260 αναγράφει χαι Μεσάρι:= 
ίοηάο Βονβδθ (ούχΙ Μάσαρι δπως το *Ρόδιον).Ή ΰπαρξις άρα του- 



24 ΠΕΡΙ ΤΟΓ ΕΤΪΜΟΓ ΤΗ2 ΛΕΞΕΩΣ ΜΕΣΑΡΕΑΣ 

των έν τχί ελληνική γλώσσγ) της Κάτω Ιταλίας ουδέν άποδλίχνύβι 
περί χρήσεως αυτών έν τη ίλληνικη της Ελλάδος γ^ώσση. 

Κατά ταύτα δυνά(Λ6θα (χετα βεβαιότητος να είχάσω(Λεν δτι ούτε 
ή λεζις αύτη εν τη ελληνική γλώσση έδήλου ποτέ αληθώς τα τοιαύτα 
ΐςτη Ελατα, ούτε ή έκ ταύτης σχη|Αατισθεϊσα ΐη2ΐδ83.πα8 (1) έσηρ-αινε 
ποτι τταρ' ή|Αΐν τους καλλιεργητας τοιούτων κτη(χάτων, καθώς ούδε 
τη^Λξρον ούδα(Λου σφζεται. Ό κ. Μηλιαράκις παραδεχό(Λενος τουναν- 
τίον , πειρ&ται έν σελ. 48 να έρ|Αηνεύσγ) διατί ή λέζις μαύσάριος δεν 
δ^Είΐώθη λέγων δτι α*Αν δε το δνο(Λα (χασσάριος δεν περιεσώθη έν τη 
γλώσση του λάου, τούτο προήλθε διότι ητο ιδιότης πεπερασ|Αένη των 
ΛχλλίΕργητών, συνδεο(Αένη \ύ τρόπον ϊδιον καΐ υποχρεώσεις ιδίας αυ- 
τών. Ευθύς ώς κτη(Αα τΐ(Λαριούχου επαυσεν δν (χασσάρα αύτου, οΐ 
ϊ',οίλλ'.εργηται δεν ήδύναντο να φέρωσι πλέον το δνο(Λα του (χασσα- 
ρίου ϊΐ.Έπαναλαριβάνω δτι έπρεπε ν' άποδειχθη πρότερον δτι υπήρχε 
το δνομια ώς προσηγορ^κδν έν χρήσει καΐ δτι ελέγοντο ούτω, μασσά• 
ρΐΌί , κατά τον (χέσον αιώνα οι καλλιεργηται εκείνοι καΐ έπειτα να 
ζητηθη ό λόγος δι' δν έξέλιπεν ή δνο|Αασία. Προς δέ τούτοις παρα- 
τηρώ δτι ό προτεινό(Αενος λόγος δεν είναι άποχρών, και αρκούσα άπό- 
διις^ς είναι, δτι άλλη ονο(Λασία αυτών τούτων τών καλλιεργητών, το 
δνΟΕχα πάροικος σφζεται πολλαχου, λ. χ. έν Χίφ, δπου πάροικοι λέ- 
γονται οΐ κάτοικοι τών χωρίων, πρβλ. Πασπάτη, Χιακου Γλωσσ. 275 
καίΙν Κύπρφ Σακελλαρίου Β'. 719. ΚαΙ ή έκ του παροίκοι σχηριατι- 
σθεϊίϊα παροικία (πρβλ. κατοικία -κατοικία) Παροικία -Παρκιά έν 
Μάρφ δηλοϊ συνοικισ(ΛΟν, κώ(Λην, ούχΙ χώραν τοιαύτην ή τοιαύτην. 
Ένω λοιπόν και άλλοτε ελέγοντο και νυν λέγθ|Αεν προσηγορικώς βα'^ 
σιΑικά^ βαχούψια^ μούΛχυα^ τσιφΛίχ\α^ πρότοιαι^ τιμάρια^ φέουδα^ 
ψίί(., χάσσ\μ (έν τοις περί την Σιάτισταν της Μακεδονίας τόποις,δπου 
πολλαί κώ|Ααι άνήκουσαι Όθω|Αανοϊς εύπατρίδαις εχουσι (χεν διάφο- 
ρον εκάστη δνο^α, λέγονται δ' ό|/.ου πδέσαι προσηγορικώς ;^•ίίσ£75α, λ. χ. 

(1) Έν τοις Πβρέργοις τοΟ κ. Αντωνίου Βάλληνδα σελ. 87 άναγινώσκεται «/Αάσ- 
ίτορίίί Ιν Τϊίνω μαστρωπ<ίς• /χασίΓαρ«ΰ7•ω = συγυρίζω οΊχίαν, επισκευάζω Ιν γένει, 
μα*^ί;αρ(\.ά•=ιτο μασσαρεύειν, ιιασσαρ6ντρια•=ζ^ μασσαρεύουσα. » Ή λέξις ^άσσαρος 
{ϋ'Ι/ί μασσάριος ) εξ ής προήλθαν αί λοιπαι παράγεται έκ της Ιταλικής πΐΛ8δαΓ0=: 
φύλο^; οικίας, οίκον<ίμος, γέρων, Ιτονίσθη δέ επί της πρώτης συλλαβής δπως τό αγκώ- 
νας, [ϊίΐΰκολος, γέονας = ήγεμίίνας έν Ίκάρφ ή τών μελισσών βασίλισσα, κτίφηνας αυ- 
τόθι Λΐλ. πρβλ. Άθηνας Τομ. Α'. σελ. 253. 



ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΕΤΎΜΟΓ ΤΗΣ ΑΒ3ΕΩΣ ΜΒΣΑΡΕΑΣ 25 

€τα χωρ]χ αυτά, δεν ιΐναι χβφαλοχώρ]α, βίναι χάσσιαι», πρβλ. χαΐ 
ΡαβδΟΐν €&Γ]ηίη& «λ. 20 δττου ίν ^σμ,Λτι του Πηλίου τα χά(Τΐα 
αντίκεινται προς τα ΓρδβδΜ' ) , ούδέποτβ ούδαριου λέγονται τα 
τοιαύτα κτη(ΐατα μεσαριέί,^ ούΧέ προσηγαγεν,ώς βίπον, ό κ. Μηλ^α- 
ρζχις (Λαρτυρίαν τίνα τοιαύτην ούτι βξ ελληνικών (Ανγ)(Λ6ίων τών πα- 
λαιοτέρων χρόνων ούτε εκ της νυν λαλουρ,ένης ελληνικής γλώσσης. 
ΚαΙ ού (ΐένον Χεν παρέθηκε θετικόν τι (χαρτύριον, άλλα καΐ προσηγα• 
γβν άρνητικόν, λέγω το ίν σελ. 28 σημ. 48 παρατεθεν χωρίον Δω- 
ροθέου-'του Μονε(λβασίας του άναγράφοντος πάσας (χεν τας αλλάς ό- 
σας ό συγγραφεύς {κείνος ηξευρεν όνοριασίας τών τοιούτων κτημάτων 
Ιλλιηνικάς τε και ζένας, ήτοι α φΙβ(, Μγοτταί πρόνοαι: ή ψίουδα 7}γου^ 
(ττεΛΙχια » μόνον δε το περιπόθητον μεσαριά ουχί• τούτο δ' άναντι- 
λεκτως ίι' ούδένα άλλον λόγον η διότι δεν ύπηρχεν εν τξ Ελληνική 
γλώσση η τοιαύτη ονομασία τών τοιούτων κτημάτων. Ένφ δ* αΐ λέ- 
ξεις ηια88α, ηταεεαηια κτλ. μασοαρία μασσάριοζ κττ. ούδαμου ίν 
τη Ελληνική γλώσστρ τη τε παλαιότερη: καΐ τη νεωτέρο}: ευρίσκονται 
έφ' δσον τουλάχιστον ηζεύρομεν σήμερον προσηγορικην ϊχουσαι σημα- 
σίαν , δηλωτικην τών τιμαρίων , έζ ης κατά το εικίος ηδύνατο να 
προελ&τ) ή χρησις αύτης ως τοπωνυμίας, ή ίλληνικη λέζις μΒοαρέα^ 
μεσαριά ευρίσκεται πολλαχου της Ελλάδος σημαίνουσα τα έτ μίσψ^ 
τα εκτός^ το μ^σΌ^^ τά μεταζύ. Ιδού δσας περί της λέξεως ταύτης ηδυ- 
νηθην να λάβω πληροφορίας πάρα διαφόρων μαθητών μου καΐ άλλων, 
α Έν Ήπείρφ (Ζαγορίφ, Πωγωνίφ καΐΜαλακασίφ Ισως και άλλα- 
χου) δια της λέξεως μεσαριά (προφ. μισαρ3ά) δηλουται : «άγε- 
ώργτατος άλλα χλοερά γωνία η λωρίς άγρου κεκαλλιεργημένου 2) . — 
Ώς προς πολλούς αγρούς συνεχείς, //«7•α£/'ί< = τα μεταξύ τών αγρών 
τούτων άγεώργητα μέρη (ίτινα είναι χλοερά ως προφυλαττόμενα καΐ 
ύπο τών περιβαλλόντων ταύτα αγρών καΐ μη καταπατούμενα ύπο 
τών αγελών.). *Ως μεσαρ]α συνήθως άφίνεται άνώμαλόν τι η πως ά- 
γονώτερον μέρος του άγρου η καΐ οιονδήποτε μέρος αύτου' το αυτο- 
φυές χόρτον προφυλάσσσεται αυστηρούς άπό τών ξένων ζφων, τών 
αγελών του χωρίου κτλ., Ινα χρησιμεύη προς νομήν τών ζφων του 
οίκου μόνον (1) και μάλιστα τών έπικουρούντων εις την καλλιεργίαν 

(Ι ) Αντιθέτως προς τον μ^ρ&τ χαΐ τά βοΐδολίβαδα χαΐ τους λοιπούς βοσχοτ($πους 
της xοιν<^Π)τος,οιτιν^ς χρησιμεύουν προς νοριήν τδ^νχοινών ζώων (αγελών, χοττώνχλπ.). 



26 ΠΕΡΙ ΤΟΤ ΕΊΎΜΟΓ ΤΗΣ ΛΕΕΕΩΣ ΜΕΣΑΡΕΑΣ 

καΐ τον θιρισριον του άγρου, ίν φ χρόνφ αΐ έργασίαι αύται τβλουνται, 
[ΐβτα τον θιρΐ9(ΛΟν 0(Λως χαί έν τοις άγροΐς χαΐ έν ταις (Αβσαρ3ές είναι 
ίλβυθέρα η νο|/.η ιίς πάντα τα ζή^α (^έχρι της άροσβως. Το έχ τ95ς 
(Αίσαρίας πλεονάζον χόρτον συλλέγεται ύπο του χυρίου προ του θερι- 
σ(Λου του άγρου. 

Ε(ς πολλά ριίρη της Ηπείρου ως χαΐ Ιν 'Ιωαννίνοις η λέζις μι- 
σαρ]α εΐναι άγνωστος (1). Έν Βήτση του Ζαγορίου πάρα το ριεσαρία 
έσχη(Λατίσθη χαί το ρήμα μισαρίζω == βόσχω τα ζφά (ΛΟυ είς τές μι- 
σαρ]ές' χαί μεταφοριχώς== παρέχω εχλεχτην τροφην χαΐ περιποίησιν είς 
τα ζφά [λου (βους, αίγας, πρόβατα χτλ. (νίοτε &έ χαί τα μιχρα παι- 
δία είρωνιχώς)* διότι α{ριεσαρ]ές ώς μη χαταπατούμεναι υπό των αγε- 
λών χαί ποιμνίων της χοινότητος Ιχουσι χόρτον άφθονώτερον χαι χα- 
λύτερον η οΐ άλλοι χοινοί βοσχότοποι. Πλην του μισαρ]α χαί μισα- 
ρίζω λέγομεν έν Ζαγορίφ πάρα το μισαρίζω χαί το ταύτόσημον πα- 
ραρρηματιχόν (ασάριαμα (το). 

Είς το μισαρ3α αντιτίθεται ενίοτε χαί το δ^ω ΐΛίρ]ά^ η πέρα μιρ]» 
ώς χαί έχ τών έξης φράσεων δηλουται* άπου τον ίβάρισες το λαγώ; 
ς'8χείν'τ*μισαρ]ά;-δχι, δζου μιρ]α τον ίβάρισα».-αΑΙ πιστιχέ, πι- 
στιχέ,ποΰ τάμπασες τα πρόβατα αύτου μέσα ςτοίς μισαρ]ές, βγάλι τα 
δζου μιρ]ά,-η -τράβα τα πέρα μιρίά.- ιδού χαι αλλαι Ζαγοριαχαί 
φράσεις έπί μισαρ]δ^ς: αΜδφαε τις μισαρ]ές μου ό γιδάρις (ό αίγοβο- 
σχος) = μδφαε τοις μισαρ]ές μου μι τα σφαχτά τοϋ=τα σφαχτά του 
μδφαγαν τοις μισαρ]ές μου», αμπηχαν χΐ μδμασαν τού χουρτάρ μου 
άπότοίς μισαρ3ές μου ==- και μδμασαν τοις μισαρ]ές μου».- «θα ξανοί- 
ξω τημισαρ]ά μου , 3αν' άξήση (αύξηση) τού χουράφ μ».- «θέλουν μι- 
σάρισμα τάρνιά, γιανα παχύνουν».- «που μισάριζες τα σφαχτά σου». 

Έν Κάτω Σουδενοΐς του Ζαγορίου λέγεται χαί ή λέξις μΙσΒ(: (εχ- 
τασίς τις είς πολλας λωρίδας αγρών διηρημένη χαί τών ώς λωρίδων 

(4) ΜτΙπως 6 χ. Α. Μηλιαράχις ηχούσε την λέζιν ααρ^'ά (ή) =6 ^ύπος χαΐ το άπ($• 
πλυ(ΐ.α τών π({χων τών προβάτων , ίίτις χρησιμιΰει πολύ εις την πλύσιν χαι άπ<{ρρυψιν 
τών λευχών (νευμάτων χαΐ εξέλαβε ταύτην άντι τουμεσαρ]ά, δι'^ς λέγει (σελ. 44, 42) 
δτι εν 'Ιωαννίνοις χαλοίϊσι τά9πρ(ίρρουχα ; Έγώ τουλάχιστον Ιπί 10 ϊτη εν 'Ιωαννί- 
νοις δέν ηχούσα τήν λέξιν ουδέ οί 'Ιωαννΐται οΟς ήρώτησα γνωρΩ^ουσι τήν λέζιν με- 
σαρ3ά.- Το μ$σάΛί ( εν '-Ηπείρω ) ΰφασμά τι σχη{Λα χαι μέγεθος σινδ($νης ϊ/ον δΓ ου 
καλύπτουν τήν προζύμην, τους άρτους χτλ. ούδεμίαν βεβαίως σχέσιν ϊχει προς το μ€' 
σάρι. 



ΠΒΡΙ ΤΟΤ ΕΤΤΜΟΓ ΤΗΣ ΛΕΞΒΟΣ ΜΒΣΑΡ6ΑΣ 27 

$1 αγρών τούτων Ιχαστος ούτω χαλλΐται, λ. χ. λέγουν (Κπου θα χά- 
νρς χωράφι ση[«ρα, η ποιο χωράφι Θ4 σπείρης ; - ςτίς /ι^ίΤίΟ » . Έκ6{ 
τάς άγβωργητους γων(ας τοΟ άγροΟ χαλουσι γρίβ]Βς (γρίβ3α η)• (ή 
λέξις γρίβ]α ή|ΑΪν τοις ^{^ της ώροις άπέχουσιν βίναι άγνωστος). Έν 
Ήπβίρφ λ€γο[«ν χαΐ την λέξιν ηΛασφ, (ή) [παρά το πλά(γ)ι]= 
τα ίπιχλινη ριέρη καΐ χλοηφόρα (της έξοχης)• ηχούσα ^1 παρά βοσχοΟ 
έχ Λάχχας ίπΐ τοιαύτης σημασίας χαι την λέζιν ηΛαϊαρ]α (η) όπερ 
Ισως χατά το {ΐ.ισαρ]ά. 

Έν τέλει σημειώ οτι εν Ήπείρφ ή λέζις μισαρ]ά χοιγώς ετυμο- 
λογείταιεχ του [ΐέσα-(χερ3ά, ούτω λ.χ. χαΐ χθες ίρωτησας τινάς αμα- 
θείς Ήπειρώτας αν έγνώριζον την λέζιν μεσαρ]ά χαΐ τί υποθέτουν να ση• 
μαίνγ), Ιμαθον χαΐ παρ' αυτών οτι γνωρίζουσι την λέξιν χαι α λέγεται 
Ιτσι γιατί είναι μερ3ές-μερ]8ς άσπαρτες ανάμεσα ςτά χωράφια που 
φαίνονται ολα σπαρμένα ]>. Έν Ήπείρφ, ενθυμούμαι, άπλοΐχη τις 
γυνή Ιλεγέ μοι εν χαιρ({^ φθινοπώρου α για ί^ές τες πράσινες μεσαρ3ές 
πώς χωρίζουν μέσα ςτά οργωμένα χωράφια σά λούτσες μιχρές ανά- 
μεσα ςτό μεγάλο το βαρκό. 

Το εν Ήπείρφ χωρίον Μισαρ] α ευρίσκεται έν τη πεδιάδι της Κα- 
ραμουτατ&δίς μεταξύ τίνων λόφων καΐ πλησίον δύο ορέων. — Το χω- 
ρίον Μαζαράκι (ου οΐ κάτοικοι Μαζαρικ&ώτες) ευρίσκεται παρά τον 
Καλαμάν ποταμόν. 

Μόνον ύπό τάς ανωτέρω σημασίας αΐ λέξεις μισαρ3ά, μισαρίζω 
καΐ μισάρισμα λέγονται έν Ήπείρφ καθ* όσον ιδίοις ώσίν έγω ηκουσα 
καί παρ' άλλων πολλών Ηπειρωτών έπληροφορήθην» . 

Δημητρ. μ. Σαρρος 

«Ή λέξις μισηρ/ά άπαντ^ μάλλον παρά τοις ποιμέσι καΐ γεωργοίς' 
Χηλουσι δ' ούτοι Χι' αύτης χώρον χέρσον έν τφ μέσφ καλλιεργημένων 
αγρών η αμπέλων, δ και ι^€οχόχη άλλως λέγεται κατά την τών γεωρ- 
γών γλώσσαν. Άλλα και χώρον έκτεταμένον χέρσον περικλειόμενον 
δμως πάντοθεν ύπό αγρών καΐ αμπέλων η λέξις δηλοϊ. Τον χώρον 
τούτον φυλάττουσιν αί Κοινότητες προς βοσκην τών κοινοτικών 
ζφων, οίον αιγών, προβάτων, βοών, ήμιόνων κτλ. Έγω είδον έν 
Πλησιβίτσγ) τη Παραθυαμί^χΕ διδασκαλεύων συμβόλαιον μεταξύ της 



δΟ ΠΕΡΙ ΤΟΤ ΕΤΥΜΟΓ ΤΗΣ ΛΕ3ΕΩΣ ΜΕ2ΑΡΕΑ2Ϊ 

τούτου άναντιλέκτως βίναι καΐ τούτο δτι πλείστα τών ανωτέρω κατα- 
λβχθέντων ουσιαστικών βίς "αριά προήλθον βξ επιθέτων κατά παρά- 
λειψιν του κατ' άρχας λεγορ,ένου ουσιαστικού. Έπειτα καθά εν τφ Βυ- 
ζαντιακφ περιο$ικ({^ τορι. Β'. σελ. 235 κέζ. άπεδείχθτΟϊδιατηςκατα- 
λήζεως έα - εά παράγονται από τών |Λεταγενεστέρων καΐ |Λεσαιωνι- 
κών χρόνων ονόματα θηλυκά δηλούντα το (ΐεν συγκεκρΐ|Λένα, οίον 
φυτά, δέρματα, μέτρα, φορτία καΐ περιεχόμενα καθόλου, το δε αφη- 
ρημένα, οίον όσμας και πληγάς. Αύτόδηλον δ' δτι προστιθεμένη ή 
κατάληξις αύτη εΙς θέματα λήγοντα εις -α^ γίνεται ^αρία^αριά^ 
καΐ δτΐ'έκ του αύτοΰ θέματος δύναται να σχηματισθεί εν δνομα δη- 
λωτικδν καΐ φυτού και δσμης,η και δέρματος καΐ όσμης καΐ μέτρου, 
ήτοι συγκεκριμένον 4μα καΐ άφγ)ρημένον. Ούτω λ. χ. χορζαρεά ση- 
μαίνει την δσμην τών χόρτων, άλλα καΐ ως φυτδν ελέχθη ^;ορτα^ρεά 
(ΐδε άνωτ. σελ. 18), [ΛουΜίριά λέγεται εν Κρήττρ και το φορτίον του 
ήμιόνου καΐ η οσμή, ή ίδιότης αύτου, ούτω λ. χ. ηκουσά ποτέ εν 
Κρήτη τίνος λέγοντος α 1000 γρόσια να δώσω 'γώ, θα πάρω 'να μου- 
λάρι, να βγάντ) μουλαρέ)), καΐ αεδειξεν πάλιν τη(ν) μουλαρέν του», 
ήτοι την ίδιοτροπίαν του, το πείσμα του, τον θυμόν του κττ., -προς 
δέ τούτοις και το δέρμα του ήμιόνου* ομοίως γαϊδούρι σημαίνει τό 
τε φορτίον του δνου καΐ τον τρόπον αύτου, ήτοι την άναίδειαν* χον 
μαρί λέγεται καΐ ή κόμαρος καΐ ή εύωδία της κομάρου ή τών κο- 
μάρων, ομοίως άγγουρί^ άγχιγαρέ^ άγχισσαρά^ άζογνρί κτλ. 'Ότι άρα 
ύπδ τοιούτων πολυσήμων άριστα παρεσκευάσθη ή σύμπτωσις, εννοεί 
έκαστος. 

Δήλον άρα δτι τό Μεσαριά ήδύνατο να δημιουργηθη κάλλιστα εκ 
του μεσάρις-μεσάρι καΐ να είναι ίζ αρχής (ίυγχΒχρψίτον είτε ούσια- 
στικόν εΓτε προσηγορικόν (ποδάρι -ποδαρεά, άπολυτάρι - άπολυτα- 
ρεά ) καΐ δτι ή αφηρημένη σημασία δεν είναι ή μόνη ην τα εις - αριά 
ϊχουσιν. 



ΠΕΡΙ ΤΟΤ ΕΤΓΜΟΓ ΤΗΣ ΑΕΕΕΟΣ ΜΕΣΑΡΕΑΣ 21 



Κ«φάλα(ον Β'• 

Ή έκ της Ιταλικής γλώσοτης παράγωγη της λέξεως Μεσα- 
ρέα είναι γλωοτσιχώς δλως ανώμαλος κα\ δη άδΰνατος 
καθ' ολοκληρίαν, Λ δέ έκ της Ελληνικής λέξεως μέσος 
\χεαάρχς όμαλίι κα\ δη κάλλιστα δυνατή. 

Πρώτον παρατηρώ, δτι κατά τίνα γλωσσολογικην άρχην πάντα 
τα χύρια όνθ(Αατα ανθρώπων και πάντα τα τοπωνυμικά προηλθον ίκ 
προσηγορικών ίια του σχήματος του λβγομίνου Ματ* εξοχήν. Τοί3το 
άποδβικνύβται και βιναι άναγκαΐον γνώρισμα τών έν τοις (στορικοις 
χρονοις άναφανέντων τοιούτων ονομάτων. Κατά τον νόμον αρα τοΟ- 
τον ώφβιλεν ό κ. Μηλιαράκις πρώτον ν' άποδιίζη δτι έν τη Ελλη- 
νική γλώσσγ) έλέγοντό ποτέ ή καΐ σημβρον ίτι λέγονται είτβ τα δη- 
μόσια βίτε τα τών τιμαριούχων χωρο^βσποτών κτήματα μασσαρίαι 
ή μ€σ€ίαρΙαι^ δτι παριχωροΰντο αύτοίς ύπο την έπωνυμίαν ταύτην 
κττ., δτι Χ' εκ τούτου τοΟ προσηγορικού, άτε παριστώντος την ιδιό- 
τητα ταύτην τών κτημάτων, προηλθεν ή έπίκλησις αυτή ώς δνομα 
τών κτημάτων καί χωρών τούτων, παραλειφθέντων καΐ λησμονηθέν- 
των τών πρΙν ονομάτων. Μάτην Χ' δμως ζητεϊ τις ίν τφ βιβλίφ του 
την άπόδειζιν ταύτην. ΟύΧαμου αναφέρει παραδείγματι, δι' ου πράγ- 
\ΐΛτ\, ν' άποδεικνύηται, δτι δντως έλέγοντό έν Ελλάδι άλλοτε η καΐ 
σήμερον λέγονται τα τοιαύτα κτήματα, δπου διατηρούνται α{ τοιαυ- 
ται η ανάλογοι σχέσεις, μα&σαρίαι, Ούδ' έν αύτοΐς τοΙς παραχωρητη- 
ρίοις έγγράφοις τοΤςτε Έλληνικοις καΐ τοις άλλογλώσσοις, Ινθα μάλι- 
στα πάντων θα ηλπιζέ τις ν' άνευρη τον δρον τούτον, φέρονται ταύτα 
ύπο την όνομασίαν ταύτην 9.μα<ί(ΛιρΙαη>' τουλάχιστον ουδέν τοιού- 
τον παράδειγμα παρέθηκεν ό κ. Μηλιαράκις. Πανταχού του βιβλίου 
του δπου δίδει όρισμόν της λέζεως παρατηρεί τις ευκόλως δτι ή πρό- 
κειται περί σημασιών της Ιταλικής καΐ έν Ίταλί^ έν χρήσει λέξεως 
ούχι δε Ελληνικής καΐ έν Ελλάδι γνωστής, ή δια της λέξεως ταύτης 
οπού έν Ελληνική γη μνημονεύεται, δλως διάφορα πράγματα (λ. χ. 
άρχιιον έν Κρήτη καΐ λεπτά εμπορεύματα έν Κύπρφ) έσημαίνοντο, 



32 ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΕΤΓΜΟΓ ΤΗΣ ΛΕΞΕΩΣ ΜΕΣΑΡΕΑΣ 

ού/ί 5ι κτη(Αατα οΐαδήποτβ. Ούτω λ. χ. •ν σελ. 13-14 άναγινώ- 

α Έν τοις ίγγράφοις του μέσου αΙώνος η λεξις φέρεται ύπο τους 
ϋτύτΐο^ς 0108821, ιηα882ΐΓ2ΐ, ιηαδ82ΐ(1α, ιη2ΐ8δ6πα, ιη688απα, ιηβδ- 
νΐίΟΓία, ιηαδδαηΐία, πιαδδαΓαΙίουιη. Έσηι^αινε δ' αρχικώς κτ95(Λα 
ίί [χιτα επαύλεως άγροτιχης, κατόπιν δέ αύτην την επΙ του κτη^«•ατος 
α κυριότητα. Επίσης περιελάριβανεν εν τη έννοίο^: αύτης πασαν κτη- 
ασιν. Μαδδαπαδ δ'έκαλείτο ο καλλιεργών γεωργός την μασσχραν, 
αέ φ^^λαξ αύτης, η καΐ ό άποικος, ωσαύτως ό κάτοικων έν αύτγί' 
«παρ' 'Ιταλοίς δε γράφει ό Δουκάγγιος έσημαινε καΐ τον φύλακα 
ατών πολε|Λΐκών σκευών, καΐ άλλων δη[Αθσίων εργαλείων, και τον 
βι^ύλακα ετι του δη[Λθσίου τα(ΐ.είου, έζ ου προέκυψε καΐ ό τίτλος 
(Τ ιιι:ΐ;^3αΠΕ ση(Λαίνων το άξίω(Λα του (Λασσαρίου του διοικούντος τον 
α §^^|^ί^σίον θησαυρόν, καΐ ό επί τών [χασσαρίων ΐηο^ίδΙβΓ αΐΗδδα- 
ΐί ΐΊϋΓΐιΐη, ό ιηοίΐΓβ ΐϋΟδδίβΓ (ό [Λαστρο[Αάσσαρος κληθείς πάρα τών 
α Ελλήνων). Οι Λογγοβαρδικοι νό(Λ0ΐ περιέχουσι και διατάζεις περί 
ί^7ζί\ί δβΓναδ ιηαδδΟΠϋδ, όστις είναι ο ύπό [χασσάριον έργαζ6(χενος. 

α Έν τοις λεξικοίς της Ιταλικής γλώσσης ή λέξις αύτη έρριηνεύε- 
ατοίίΐ ώς ανωτέρω, έν χρήσει ούσα ετι νυν πολλά δ^ χωρί* '^ς 'Ιτα- 
αλίας φέρουσιν εκ τοιαύτης τινός άφορ[χης τό ονο[Αα Μαδδ&ΠΟ. 

<ί Ό Δουκάγγιος έν τή^ γλωσσαρίφ αύτου της παρηκ(ΐ.ακυίας Λα- 
ατ*.ΗΐΆΎ^ς παραθέτει και παραπο(Απάς εις συγγραφείς και χρονογρά- 
αγ^'^ζ του ρ,έσου αιώνος, έζηγών τάς διαφόρους ση(ΐ.ασίας της λέ- 
<^ξΐως πιοδδαπα. 

α Ό Μαβ ίιΟίηβ επίσης έν τοις έγγράφοις περί της Ιστορίας της 
«Κύπρου παραθέτων Γλωσσάριον γράφει Μαδδαπα, Ροδδβδδίοη ΙβΓ- 
ίίΐιΙοΓΪΗΐβ καΐ Μ&δδβπβ, ΟίΤιοβ οα αάηιίηίδίΓ&ΐίοη ΠηαηοίβΓβ 
^{ύνάνξββ ά'υηβ ^ββΐίοη άθ ΓβοβΙΙβδ βΐ άβ άβρβηδβδ. 

II Ωσαύτως είς τό Γλωσσάριον Λατίνο -βάρβαρον, όπερ υπάρχει 
ί< £^ί τί? Οοάίοβ άίρίοιηαΐίοο Ραάοναηο, αναγράφεται έν λέξει Μβδ- 
ίΟϋΓίοια, Μβδδίποία, Μ2ΐδ2ΐ)^Γί2ΐ, Μ&δβποία, Ιο βίβδδο οΗβ Οοΐο- 
ί( ηία, ΙβΓΓβηο οοΐΐίναίο α 2ΐί)ίΙαΙο άα αη οοΐοηο. ΜαδδαΓίυδ οογπ- 
(1 πΗΐιιί8=(}α6§Ιί οήβ αύίία β οοΐΐίνα υηα οοΐοηία, ιηαδδαπδία 

ϋ.Ο Π1£18δΟ. 

^ Ή λέξις δε αύτη ητο έν χρήσει άπό της 4^5 ετι εκατονταετή ρί- 



ΠΕΡΙ ΤΟΓ ΒΤΤΜΟΥ ΤΗΣ ΛΕΞΕΩΣ ΗΕΣΛΡΕΑΣ 23 

« )ος •ίς τους δυτιχούς λαούς. Και {ν Γαλλ((2ί ή λέζις Μ&8 Ιχβι την 
«αύτην ίννοιαν. Έν τφ 61θ88&ΐΓ6 (Ιβ ΟβηίΓβ (Ιβ Ια Ρρ&ηββ του 
« €οιηΐ6 ^αιιI)6^ι ιύρ{<τχο(Αβν έν λέζβι Μ&8 : Είβηάιΐθ (Ιβ Ιθγγθ 1α- 
«1)ουΓΕΐ)ΐ6.-Ρ1υ8ί6αΓ8 1ο(^1Ηέ8 βΙ; (]οιηΕίη68 άβ ηο8 6οηΐΓέ68 β' 
«αρβίίβηΐ Ιβ Μ&82>. 

Σελ. 16 αΙιαύβΓβ αυΐβιη άίού ιη&Γίηί Όαηάυΐο ίυίΐ Ιη^ίηΙα 
€86χ ιηϋία ^ρβρρβΓΟΓαιη β! ({ααάη^βιΚα ςυίηηαα^ίηία γρβΓρβρα 
«81116 1)68ΐίαΗ8 6ΐ 6(}υΪ8 6ΐ ΐη&88αΓ&ΐί60 ίρβίυδί). Αυτό το ιηΕ8- 
«βατΕΐίοο βίναι αΐ [Αασσαρίαι, ας χατιΐχβν 1ν τη νήσφ 6 Δάν^ολος, 
α ιδίως δέ Υ) χβριοχη της νυν Μβσσαρι&ς, η ιύφορωτέρα τών της νή- 
«<του. Το ιηα88ΕΓ&(ίοο σαφέστβρον όρίζβκ ό δίβίαηο Μα^ηο χρονογρά- 
«φος Ένβτός αναφερών πβρι του Δανδέλου α Ιο ίανβΓ (Ιβΐ (]αα1 
«Μ&ηη ίο γρβΓρβπ 36,000 β! 450 δβηζα ί Απίπιαίί βΐ Οαναΐί, 

€6ΐ Μ&88αη&6 άί 68802». 

Σελ. 20 αΜα88α, ΜΕ88α(ΐΕ έν τη παρηκμαχυί^! Λατινική βση* 
«μαινβ 66Γΐυ8 Ε{ζΓ0Γαιη ιιιοάαδ, 86α ιιΐ ςαίά&ιη γοΐυηί οοη^ΐο- 
«1)8(10 6ΐ6θ1ΐ66ΐίο ροδ8688ίοηαιη Εο ρΓΕβάίοΓυιη, ςυΕίη βΓ&βοί 
«<Γυγχτησιν ΥΟβΕΐΐΙ]». Σελ. 23. α ή φυλαχη της Με88Ε, ήτοι τών 
αιτολ6[ΐιχών σχευών χαί παντός χτη(/•βιτος χαΐ χρήρ.ατος του δη[Λ0- 
«φίουι>. Σελ. 35. <κ Ή ενταύθα [Ανη(χονευθ(Λένη ΜεσσαρΙα είνε η 
αάρχη του ΐηΕ88Εηί , δστις διετήρει τα άρχεϊα», Σελ. 38 ση|/.. 
« Ό Βουστρώνιος μεταχειρίζεται χαΐ την λέξιν μαασαρία υπό την 
αεννοιαν της συλλογής πολλών πραγμάτων έν σελ. 457». Σελ. 41 
α έν 'Ηττείρφ χαΐ δη έν Ίωανν(νοις Ιτι χαΐ νυν τό ζενιχόν τούτο δνομα 
αριασσαρία χαί ώς προσηγοριχόν υπό αλλην σημασίαν εΙνε εισηγμέ- 
«νον, καλουμένων ούτω τών άσπρορρούχων χαί άλλων μικρών άντι- 
« κειμένων ώς καΐ έν ΚύπρφΙ». Ταύτα ό κ. Μηλιαράκις. 

Την λέξιν μασσαρία καΐ μασσερία αναφέρει δ χ. ΑδΙΟΓΓΘ ΡβΠβ- 
^ηί έν σελ, 186 του βιβλίου του Π ΟίαΙβΙΙΟ (ϋ ΒοΥΕ,άλλα σημειοι 
δτι αυτή λέγεται χαί έν Σιχελ{(;Ε και έν Ύδρουντι χαί Νεαπόλει καΙ 
την χαρακτηρίζει ώς ίδιάζουσαν τοις ΊταΜκοΐς ίδιώμασι τών τόπων 
εκείνων, ερμηνεύει δε δια του ΐηα886ΠζίΕ== φειδώ, οικονομία, διά- 
φορα εμπορεύματα. Ό αυτός σελ. 260 αναγράφει και Μεσάρι = 
ίοηάο Βον68θ (ούχΙ Μάσαρι δπως τό Τόδιον).Ή ύπαρξις άρα του- 



24 ΠΕΡΙ ΤΟΤ ΕΤΤΜΟΤ ΤΗ2 ΛΕΞΕΩΣ ΜΕΣΑΡΕΑΣ 

των έν τχί ελληνική γλώσσγ) της Κάτω Ιταλίας ουδέν άπο^βιχνύβι 
πβρί χρήσεως αυτών έν τη ελληνική της Ελλάδος γλώσση. 

Κατά ταΰτα δυνά[Λ€θα (χιτα βιβαιοτητος να είκάσω^ιβν δτι ουτ$ 
ή λέξις αύτη έν τη ελληνική γλώσση έδήλου ποτέ αληθώς τα τοιαύτα 
κτήματα, ούτε ή έκ ταύτης σχη|Αατισθεϊσα ϋΐαββαποδ (1) έσημαινέ 
ΤΓοτε παρ' ή|/.ϊν τους καλλιεργητας τοιούτων κτη(ΐάτων, καθώς ούοε 
ση(Λερον ούδαμου σφζεται. Ό κ. Μηλιαράκις παραδεχό(Λενος τουναν- 
τίον, πειράται έν σελ. 48 να ερι^ηνεύση διατί ή λέξις μαϋσάρως δέν 
διεσώθη λέγων δτι α*Αν δε το δνθ(Λα (χασσάριος δεν περιεσώθη έν τη 
γλώσστ) του λαοδ, τούτο προήλθε διότι ητο ίδιότης πεπερασμίΛνη τών 
καλλιεργητών, συνδεο[Αένη \ύ τρόπον Γδιον καΐ υποχρεώσεις ιδίας αυ- 
τών. Ευθύς ώς κτήρια τιριαριούχου ϊπαυσεν δν (χασσάρα αύτοΰ, οΐ 
καλλιεργηταΐ δεν ήδύναντο να φέρωσι πλέον το δνομα του (ίασσα- 
ρίουΐ^.Έπαναλαριβάνω δτι έπρεπε ν' άποδειχθη πρότερον δτι υπήρχε 
το δνομια ώς προσηγορ^κδν έν χρήσει και δτι έλέγοντο ούτω, μασσά'^ 
ριοί , κατά τον ριέσον αΕώνα οί καλλιεργηταΐ εκείνοι καΐ έπειτα να 
ζητηθη ό λόγος δι' δν έξέλιπεν ή όνορ(.ασία. Προς δέ τούτοις παρα- 
τηρώ δτι έ προτεινόριενος λόγος δεν είναι άποχρών, καΐ άρκοδσα άπό- 
δειξις είναι, δτι άλλη ονοριασία αυτών τούτων τών καλλιεργητών, το 
δνορια πάροικος σφζεται πολλαχου, λ. χ. έν Χΐφ, δπου παροίχοι λέ- 
γονται οΐ κάτοικοι τών χωρίων, πρβλ. Πασπάτη, Χιακου Γλωσσ. 275 
καΐέν Κύπρφ Σακελλαρίου Β'. 719. ΚαΙ ή έκ του παροίκοι σχηριατι- 
σθεϊσα παροικία (πρβλ. κατοικία -κατοικία) Παροικία -Παρκιά έν 
Πάρφ δηλοϊ συνοικισριόν, κώμην, ούχΙ χώραν τοιαύτην ή τοιαύτην. 
Ένφ λοιπόν καΐ άλλοτε έλέγοντο και νυν λέγοριεν προσηγορικώς ^α- 
σιΛιχά^ βαχούφια^ μούΛχχα^ τσιφΛίχυα^ πρότοιαι^ τιμάρια^ φέουδα^ 
φίβζ^ χάσσ}μ (έν τοις περί την Σιάτισταν της Μακεδονίας τόποις,δπου 
πολλαΐ κώριαι άνήκουσαι Όθωριανοϊς εύπατρίδαις έχουσι μεν διάφο- 
ρον έκαστη δνομα, λέγονται δ' δμου πδέσαι προσηγορικώς ;^•ίίσ£75α, λ. χ. 

(!) Έν τοΤς Παρέργοις τοΟ κ. Αντωνίου Βάλληνδα σελ. 87 άναγινώσχεται α/Αασ- 
σαρος έν Ττίνω |ΐαστρωπ<ίς• /*ασσαρ£ύ7•ω = συγυρίζω οίχίαν, επισκευάζω έν γένει, 
μασσαρ€ΐά = το ριασσαρεύειν, μασσαρεντρία = Ι) (ΐ,ασσαρεύουσα. » Ή λέζις μάσσαρος 
(ούχι μασσάριος ) έξ ής προηλθον αΐ λοιπαι παράγεται έκ της Ιταλικής ΐηβ$$αΓ0 = 
φύλαξ οικίας, οίχονίίμος, γέρων, Ιτονίσθη δέ ίπι της πρώτης συλλαβής δπως το αγκώ- 
νας, βούκολος, γέονας = ήγε|λ(ίνας εν 'Ικάρφ ή τών μελισσών βασίλισσα, κτίφηνας αυ- 
τι^θι κτλ. πρβλ. Αθηνάς Τομ. Α'. σελ. 253. 



ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΕΤΤΜΟΓ ΤΗΣ ΛΒΕΒΩΣ ΜΒΣΑΡΕΑΣ 25 

€τα χωρϊχ αυτά, δεν βίναι χβφαλοχώρ]α, βίναι χάσσιαΐ), ινρβλ. χαΐ 
ΡίΐβδΟΐν 0&Γ]ηίη2ΐ σελ. 20 δπου έν ^σματι του Πηλίου τα χά<Λα 
αντίκεινται προς τα Γρ€δ€Μ' ) , ουδέποτε ούδα[ΐου λέγονται τα 
τοιαύτα κτημιατα /ΐίσα^εΛ, ουδέ προσηγαγεν,ώς είπον, ό κ. Μηλια- 
ράκις (Ααρτυρίαν τίνα τοιαύτην ούτε εζ ελληνικών [ΐ.νγ)(Λείων τών πα- 
λαιοτέρων χρόνων ούτε εκ της νυν λαλου(Αένγ)ς ελληνικής γλώσσης. 
ΚαΙ ού ρ.όνον δενπαρέθηκε θετικόν τι (Ααρτύριον, άλλα καΐ προσηγα• 
γιν άρνητιχόν, λέγω το έν σελ. 28 σημ. 48 παρατεβεν χωρίον Δω- 
ροθέου του Μονε(λβασίας τοΟ άναγράφοντος πάσας ριέν τάς αλλάς ό- 
σας ό συγγραφεύς εκείνος ηζευρεν όνο(Λασίας τών τοιούτων κτη(Αάτων 
έλλΎ)νιχάς τε καί ζένας, ητοι α φί£(, Μγονται ηρότοαι: ή ψίουδα ήγου^ 
σ?τ€Μχίαι> [ΐόνον δε το περιπόθητον μΒίΤαριά ουχί* τοΰτο δ' άναντι- 
λέχτως δι' ούδένα άλλον λόγον η διότι δεν ύπηρχεν εν τ§ Ελληνική 
γλώσσρ η τοιαύτη όνοριασία τών τοιούτων κτηριάτων. Ένφ δ* αΐ λέ- 
ξεις ιηα83α, ηιαεεαρία κτλ. μασοαρία μασσάρωζ κττ. ούδαρ.ου έν 
τ5 Ελληνική γλώσστ) τη τε παλαιότερη: καΐ τη νεωτέρ(||: ευρίσκονται 
έφ' όσον τουλάχιστον ηζεύρο(Λεν ση(ΐ.ερον προσηγορικην εχουσαι σημα- 
σίαν , δηλωτικην τών τΐ(Λαρίων , έξ ης κατά το είκύς ηδύνατο να 
προέλ&τ) ή χρησις αύτης ως τοπωνυμίας, η ελληνική λέζις μ$ααρία^ 
μεσείριά ευρίσκεται πολλαχοΟ της Ελλάδος σημαίνουσα τα έτ μίσφ^ 
τα έκτός^ τό μέσον, τα μεταξύ, 'Ιδου δσας περί της λέξεως ταύτης ηδυ- 
νηθην να λάβω πληροφορίας παρά διαφόρων μαθητών μου καΐ άλλων. 
«Έν Ήπείρφ (Ζαγορίφ, Πωγωνίφ καΙΜαλακασίφ Ισως καΐ άλλα- 
χου) δια της λέξεως μβσαρκά (προφ. μισαρ]ά) δηλοΟται : <κάγε• 
ώργητος αλλά χλοερά γωνία η λωρίς άγρου κεκαλλιεργημένου ί) . — 
Ώς προς πολλούς αγρούς συνέχεις, //«/α^/βζ == τά μεταξύ τών αγρών 
τούτων άγεώργητα μέρη ( άτινα είναι χλοερά ώς προφυλαττόμενα καΐ 
υπο τών περιβαλλόντων ταΟτα αγρών καΐ μη καταπατούμενα υπό 
τών αγελών.). *Ως μεσαρ3ά συνήθως άφίνεται άνώμαλόν τι η πως ά- 
γονώτερον μέρος του άγρου η καΐ οιονδήποτε μέρος αύτου* τό αυτο- 
φυές χόρτον προφυλάσσσεται αυστηρούς άπό τών ξένων ζφων, τών 
αγελών του χωρίου κτλ., ίνα χρησιμεύτι προς νομήν τών ζφων του 
οίκου μόνον (1) καΐ μάλιστα τών έπικουρούντων εις την καλλιεργίαν 

(1) Αντιθέτως προς τον μΛρ&τ χαΐ τα βο\'δολ(6αδα χαΐ τους λοιπούς βοσχοτόπους 
της χοιν({τητος,ο?τ(ν€ς χρησι^χεύουν προς νομήν τών χοινών ζώων (άγελών,χοττώνχλπ.)• 



26 ΠΕΡΙ ΤΟΓ ΕΤΤΜΟΤ ΤΗΣ ΛΕΕΕΩΣ ΜΕΣΑΡΕΑΣ 

καΐ τον θιρισμον του άγρου, Ιν φ χρόνφ αί έργασίαι αύται τΛουνται, 
[ΐετα τον θ8ρισ(Λον δ(ΐ.ως καΐ έν τοις άγροίς καΐ έν ταΐς (ΐ.εσαρ3£ς βίναι 
ίλδυθέρα η νο(Αη βίς πάντα τα ζή^α (λέχρι της άρόσβως. Το έχ της 
(Αεσαρ]ας πλεονάζον χόρτον συλλέγεται υπο του κυρίου προ του θερι- 
σ(Αθυ του άγρου. 

Είς πολλά μέρη της Ηπείρου ως καΐ έν 'Ιωαννίνοις ή λέξις |χι- 
σαρία είναι άγνωστος (1). Έν Βήτση του Ζαγορίου πάρα το [Λεσαρϊα 
έσχηριατίσθη καΐ το ρη(Αα μισαρίζω = βόσκω τα ζφά (χου εις τές μι- 
σαρ3ές* και (Λεταφορικώς= παρέχω έκλεκτην τροφην καΐ περιποίησιν είς 
τα ζψά (Αου (βους, αίγας, πρόβατα κτλ. ενίοτε δέ καΐ τα μικρά παι- 
δία είρωνικώς)• διότι αίμεσαρϊες ώς μη καταπατούμεναι ύπο των αγε- 
λών καΐ ποιμνίων της κοινότητος εχουσι χόρτον άφθονώτερον καΐ κα- 
λύτερον η οΐ άλλοι κοινοί βοσκότοποι. Πλην του μισαρ]α και μισα- 
ρίζω λέγομεν έν Ζαγορίφ πάρα το μισαρίζω καΐ το ταύτόσημον πα- 
ραρρηματικον [ΐωάρ^ίμα (το). 

Είς το μισαρϊα αντιτίθεται ενίοτε και το δ^ω μιρ]ά^ η πέρα μΐγ]α 
ώς και εκ των έξης φράσεων δηλουταΐ' «που τον ίβάρισες το λαγώ; 
ς'8κείν'τ'μισαρ3ά;-δχι, δζου μιρ]α τον ίβάρισα^.-α ΑΙ πιστικέ, πι- 
στικέ,ποΰ τάμπασες τα πρόβατα αύτου μέσα ςτοίς μισαρ]ές, βγάλι τα 
δζου μιρϊά,-η -τράβα τα πέρα μιρ]ά.- ιδού και άλλαι Ζαγοριακαι 
φράσεις έπΙ μισαρϊόΐς: αΜδφαε τις μισαρ]ές μου ό γιδαρις (ό αίγοβο- 
σκός) == μδφαε τοΙς μισαρ]ές μου μΐ τα σφαχτά του=τα σφαχτά του 
μδφαγαν τοΙς μισαρ]ές μου», «μπήκαν κΐ μδμασαν τού χουρτάρ μου 
άποτοίς μισαρ3ές μου ==- και μδμασαν τοΙςμισαρ]ές μου».- «θα ξανοί- 
ξω τη μισαρ]ά μου , ]αν' άξήσγ) (αύξηση) τού χουράφ μ» .- «θέλουν μι- 
σάρισμα τάρνια, γιανα παχύνουν». -«που μισάριζες τα σφαχτά σου». 

Έν Κάτω Σουδενοΐς του Ζαγορίου λέγεται και η λέξις μΙσΒς, (Ικ- 
τασίς τις είς πολλάς λωρίδας αγρών διηρημένη καΐ τών ώς λωρίδων 

(1) Μτ|πως 6 χ. Α. Μηλιαράχις ηχούσε τήν λέζιν οαρ^α ( ή ) =: 6 ^ύπος χαι το άπό- 
πλυ(ΐα τών πόχων τών προβάτων , ({τις χρησ((ΐ{ΰει πολύ είς την πλύσιν χαΐ άπόρρυψιν 
τών λευχών ίνΒυμάτων χαΐ εξέλαβε ταύτην όντι του μεσαριά, δι'^ς λέγει (σελ. 44, 42) 
δτι εν Ίωαννίνοις χαλοί3σι τάσπρ(ίρροϋχα ; Έγώ τουλάχιστον επΙ 10 ϊτη έν *Ιωαννί- 
νοις δέν ηχούσα την λέξιν ουδέ οΐ Ίωαννΐται οΟς ήρώτησα γνωρίζουσι τήν λέξιν με- 
σαρ3ά.-Τό μβσάΛι (εν Ήπείρφ) υφασμ^τι σχήμα χαι μέγεθος σινδ($νης Ιχον δΓ ου 
χαλυπτουν τήν προζΰμην, τους £ρτους χτλ. ούδεμίαν βεβαίως σχέσιν !χει προς το ^^- 
σάρι. 



ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΕΤΤΜΟΓ ΤΗΣ ΑΕΕΒΩΣ ΜΒΣΑΡΕΑΣ 27 

δέ αγρών τούτων Ιχαστος ούτω χαλβιται, λ. χ. λέγουν άπου θα χ&- 
νγ)ζ χωράφι σηρ•6ρα, η ποιο χωράφι θί σπ6ίρης;-ςτ1ς /ι^σ«ς]>. Έχβξ 
τάς άγβωργητους γωνίας του άγρου χαλουσι γρίβ]6ς (γρέβ]* ί))• (ή 
λ«ζκ γρί^]^»^ ^'^'* τοις ^/4 της ώρας άπβχουσιν είναι άγνωστος). Έν 
Ήπβίρφ λέγομβν χαΐ την λέζιν ηΛααφ, (ή) [παρά το πλά(γ)ι] = 
τα έπιχλινη (ΐέρη και χλοηφόρα (της έξοχης)• ηχούσα ^ί πάρα βοσχοΟ 
Ιχ Λάχχας ίπΐ τοιαύτης σημασίας χαΐ την λέζιν 7ΐΛαϊαρ]α (η) οπβρ 
Ισως χατά το [ΐισαρ3ά. 

Έν τέλ€ΐ ση[Α6ΐώ δτι εν Ήπειρφ ή λέζις (Λΐσαρ]α κοινώς ετυ(Λ0* 
λογείταιέχ του [Λέσα-[Αερ3ά, ούτω λ. χ. χαΐ χθες έρωτησας τινας ά|Αα- 
θβις Ήπειρώτοις αν εγνώριζον την λέζιν [Λεσαρ]ά χαΐτί υποθέτουν να ση• 
ριαίνη, εμαθον και παρ' αυτών οτι γνωρίζουσι την λέζιν καΐ «λέγεται 
Ιτσι γιατί είναι μερ3ές-(χερ]ες άσπαρτες άνάριεσα ςτα χωράφια που 
φαίνονται δλα σπαρ[Αέναΐ>. Έν Ήπείρφ, ένθυ(ΐ.ού{Λαι, απλοϊκή τις 
γυνή ελεγέ (Αοι έν χαιρφ φθινοπώρου «για ίδες τες πράσινες [Αεσαρ3ές 
πώς χωρίζουν [χέσα ςτά όργω|λένα χωράφια σά λούτσες [χικρίς ανα- 
ίρεσα ςτό μεγάλο το βαρκό. 

Το εν Ήπείρφ χωρίον Μισαρ3ά ευρίσκεται έν τη πεδιάδι της Κα- 
ραμουτατ&δίς μεταζύ τίνων λόφων καΐ πλησίον δύο ορέων. — Το χω- 
ρίον Μαζαράκι (ου οΐ κάτοικοι Μαζαρικ&ώτες) ευρίσκεται παρά τον 
Καλαμάν ποταμόν. 

Μόνον υπό τάς ανωτέρω σημασίας αΐ λέζεις μισαρ]ά, μισαρίζω 
καΐ μισάρισμα λέγονται έν Ήπείρφ καθ' δσον ιδίοις ώσΐν έγω ηκουσα 
καί παρ' άλλων πολλών Ηπειρωτών έπληροφορήθην». 

Δημητρ. μ. Σαρρος 

«Ή λέζις μισαρ/ά άπαντ^ μάλλον παρά τοις ποιμέσι καί γεωργοϊς' 
ίηλουσι 8' ούτοι δι' αύτης χώρον χέρσον έν τφ μέσφ καλλιεργημένων 
αγρών η αμπέλων, δ και //ίίπο^η άλλως λέγεται κατά την τών γεωρ- 
γών γλώσσαν. Άλλα καΐ χώρον έκτεταμένον χέρσον περικλειόμενον 
δμως πάντοθεν υπό αγρών καΐ αμπέλων ή λέξις δηλοϊ. Τον χώρον 
τούτον φυλάττουσιν αϊ Κοινότητες προς βοσκήν τών κοινοτικών 
ζφων, οίον αιγών, προβάτων, βοών, ήμιόνων κτλ. Έγω εϊδον εν 
Πλησιβίτστ) τ^ Παραθυαμί(^ διδασκαλεύων συμβόλαιον μεταζύ της 



38 ΠΕΡΙ ΤΟΓ ΕΤΤΜΟΤ ΤΗΣ ΛΕΞΕΩΣ ΜΕΣΑΡΕΑΣ 

Κοινότητος χαΐ πο([ΐένων, {ν φ ρητώς άπηγορβύετο αύτοΐς ή εις (Α6« 
γάλο^ς καΐ [Λίχρας |Λεσαρ3ας προσέγγισις τών προβάτων των. 

Ή δέ λεξις μασα^]α δεν άπαντ^, άλλα σαρ]ά (1). δηλοϊ δ' αύτη τον 
ρύπον κυρίως (χέν τον 1% της πλύσεως τών μ.αλλών τών προβάτων 
έξερχόμινον, εν γένει δέ πάσης ακαθαρσίας, οίον έν8υ|Αάτων, ποδών, 
λ, 1^, το ποχά[ΐσου είναι σασαρ]ά* η λέρα τών ποδαρ3ών σου (ΐυριζ 
σα σαρ]ώ». 

Νικόλαος Μ. Σακελλαρίδης 

Όσαύτως περί της λέζεως Μεσαρεά γράφει [αοι ό τελειόφοιτος χ. 
Σταμάτιος Ψάλτης. 

α Ή λεξις μεσαρεά έν Σαράντα Έχκλησ(αις της θρδί:κης δηλοϊ τας 
εν τψ κέντρφ της πόλεως συνοικίας κατ' αντίθεσιν προς την τάχρα^ 
δηλ, τάς έν ταις άκραις της πόλεως συνοικίας. 

Φράσεις, α Το σπίτάου εν 'ςτη (Λίσαρ&άι». «Αύτος κάται στη (λι- 
σαριά" δέ φοβδέται τοις κλέβδες». 

^Ετερος φοιτητής έπιστέλλει (αοι δτι' α Έν τη πατρίδι τη ε(Λη, τοις 
όρβινοτεροις της Δωρίδος δή(χοις,η λέξις προφεροριενη μααρ]α σηριαίνει: 
ί) τοίίζ εν δρει τινί εύρισκοριένους ©(/.αλούς καΐ ποώδεις τόπους, οίτινες 
φύουσι χόρτον περισσότερον τών λοιπών πετρωδών (Λερών. 2) πάντα 
όριαλον χαΐ ποώδη τόπον. Έκ της λέξεως ταύτης έσχη(Αατίσθη ρηρια, 
τη τών ποΐ(χένων γλώσση [Λάλιστα Ιδιον, το //ίΤα^αίωίΞίίδδηγώ τα 
κτήνη καΐ (λάλιστα τα πρόβατα εις όριαλόν καΐ ποώδη τόπον προς 
βοσκην. Έκ τούτου ή φράσις : βόσκω τσ (εις τας) //σαρ/ί^= οδη- 
γών £ίς αύτας τα πρόβατα βόσκω ταύτα. Τα ανωτέρω φαίνονταΙ (χοι 
πιθανώς έρι^ηνεύοντα την έν τη Κρήτη Μεσαρεάν καλου[λένην, ήτις 
είναι ή πεδινωτέρα και εύφορωτέρα της νήσου». 

*Οτι δε ή λέζις (Λεσαρ]α σφζεται και έν Παρνασσίδι έπΙ της αυ- 
τής ση{Λασ(ας ηκουσα πάρα του κ. Γ. Κρέ(χου. 

Και έν Σιατίστη εύχρηστεί ή λέξις καΐ απαγγέλλεται μι&αρύά ούχΙ 
μισαρϊα (όπως γράφει ό κ. Μηλιαράκις εν σελ. 11), διότι προέρχεται 
£κ παλαιοτέρου τύπου ριεσαρέα (πρβλ. Άθηνας Το(λ. Α'. σελ. 276 καΐ 

(1) Τήν λΐξιν σβριβ άναγινώσχει τις καΐ 2ν τοΤς Γλωσσαρίοις της Ηπείρου, πρβλ, 
^ώντίιΐν Μνη[^ιείων Συλλ({γου ΚωνσταντινουπΑεως Τορ.. Λ'. σελ. 4, χαΐ 53, ή (λ 



ΠΰΡΙ ΤΟΥ ΕΤΤΜΟΥ ΤΗΣ ΛΕ&ΕΟΣ ΜΕ21ΑΡΒΑ2! 29 

Ε\ 235, 502) χαΐ ση[Λα(νει ομοίως τα μεταξύ {σπαρμένων αγρών βο- 
σκήσιμα μέρη. ΈνΜλγάροις δβ προφέρεται άχεραιοτέρα,ητοι άσυνιζη- 
τως η ρΒοαρία σημαίνουσα, χαθ' α 6 αξιότιμος συμπολίτης μου χ. 
Σταύρος Μαυρουχάχις είχε τηνχαλωσύνην νάμοι άναχοινώστ), αασπαρ- 
τον άγρόν περιστοιχιζόμενον ύπο έσπαρμένων η καΐ εν μέρει μέν υπό 
ό^ου η οδών {ν μέρει δε ύπο ίσπαρμένων αγρών ]». ΚαΙ δ πληθυντι- 
κός αριθμός λέγεται αυτόθι κανονικώς μβσαρϊς (άντι μεσαρέες) όπως 
καΐ εν Όλύμπφ καΐ Σιατίστη. Ούτω λέγουσιν οΐ Μεγαρείς κατ' άνα- 
κοίνωσιν τοδ Ιδίου Μαυρουκάκι «παιδί, π&ρε τα ζωντανά καΐ πή• 
γαινε να τα βόσκησης σήμερα κάτω *ςτοΙς μβααρί(:ΐ>. Όμοίως μαν- 
θάνω πάρα φιλτάτου αρχαίου συμφοιτητοΟ μου, του καλοΟ κάγαθοΟ 
κ. Παναγιώτου Ήρειώτου σχολάρχου Αίγίνης, δτι καΐ έν Αίγίνη 
ωσαύτως άσυνιζήτως προφερόμενον τό όνομα μεσαρέα λέγεται καΐ 
προσηγοριχώς δηλοΰν ατό μέσον αγροτικής τοποθεσίας» καΐ τοπωνυ- 
μικώς. ΚαΙ παρά τοΟ αγαπητού μοι κ. Π. Καβαδίου Ιμαθον οτι ίν 
Σάμγ) της Κεφαλληνίας τό δνομα μεσαριά λέγεται είς δήλωσιν χώ- 
ρας μεταξύ λόφων, ορών χττ. κειμένης. 

Όμοίως γράφει μοι ό κ. Κ. *Ρωμαϊος, φοιτητής έκ Κυνουρίας, 
δτι ή λέξις μεααρέά δήλοι και έν τη όρεινη Κυνουρίο}: « τα μέρη δπου 
είναι βοσκή δια τα κτήνη. Τα μέρη ταύτα λέγονται καΐ μαζερά και 
χορταρόζοποί κατ' αντίθεσιν προς τό //α(ία^α=γυμνόν καΐ αύχμηρόν 
έδαφος. Λέγεται καΐ ρήμα μεσαρίζω^ λ. χ. αττηγε να μεσαρίση τα 
βώΛ]α=νατα όδηγηστ) εις τάς βοσκάς». ΈπΙ της αύττίς σημασίας 
λέγεται η μεσαρεά καΐ τό ρήμα μεσαρίζω καΐ έν Λακεδαίμονι, ίδίφ 
έν Σελλασί^, καθα ό κ. Γ. Άντωνόπουλλος είπε μοι. Επίσης άγγέλ- 
λει μοι ό γυμνασιάρχης κ. Κ. Νεστορίδης δτι καΐ ίν Μάνη « Μέσα* 
ρίά και μεσαριάς λέγονται τα έν τφ μέσφ κείμενα κτήματα, καΐ Ιν 
Μάνη μέν τη Μέση σημαίνει ή λέξις τό χέρσον (ή ως τό λέγουσι χέ- 
ρισον ) κτήμα τό έν μέσφ περίπου άλλων καλλιεργημένων αγρών , 
μεοαριίςΧι έν τφ δημφ Μαλευρίου σύ μακράν του Γυθείου λέγονται 
χτήματα έν Ιπιπέδοις τόποις μεταξύ λόφων. Μεσαριά σημαίνει καΐ 
π2ν προίγμα έν μέσφ κείμενον καΐ ανθρωπον έν μέσφ £λλων εύρισκό* 
μενον. Έν τφ δημφ Κολοκυνθίου ηκουσα και ρήμα μεσαόεύω (1), 

(1) Τό ^(^α μβϋαδεύω προΰτ^οΟέτει τό ανωτέρω (σελ. 9) μεσάς - {λβσάδα 8θεν τ4 
Ιϋριον Μεσάόα, 



30 ΠΕΡΙ ΤΟΤ ΕΤΥΜΟΥ ΤΗΣ ΛΕ3ΕΩΣ ΜΕΣΑΡΕΑ2 

άγαν, οδηγώ τα ποίρια εΙς [Λβσαρ§άν2>. ΚαΙ εν Σέρραις μεσαρεά ση- 
(Λαίνϋ το (Λεσον της πίττας, καθα ό φοιτητής Κ. Βασ&ακυρος εΐπέ 
(Αοι. Άλλα καΐ εν τοις περιχώροις της Αττικής, λ. χ. ίν Μενιδίφ 
δια της λέζεως [χεσαρεα ο! χωρικοί καλουσι πάντα ασπορον άγρον 
[χεταζύ έσπαρ(Αένων η ά[χπελώνων, λ. χ. <κτεκα[χες το ζωντανό; το 
'Χεσα 'ςτη(ν) (χεσαρεα 'κεϊ κάτωΐ). α Άπο ποΟ πε'ρασες τα πρόβατα ; 
(χην έχάλασες τά(ΐ.πέλι; δχι τα πέρασα άπο τη(ν) [χεσαρε^:2>. 

Έν Λαγκαδ(οις της Γορτυνίας μεσαριά καλείται δ (χεσότοιχος δύο 
δω(Αατίων, εν Κυθήροις δέ ή μ€σαρία{{), καθα ό φίλος κ. Π. Κυπριώ- 
της εδηλωσέ [χοι, ση(ΐ.αίνει τα εντόσθια τών σφαζομένων ζώων, λ. χ. 
αέπηρα η έπούλησα τη(ν) (Αεσαρίαΐ), πρβλ. καΐ Πανδώρας Τό[Λ. ΙΔ' 
σελ. 368. ΤαΟτα έν τη δυτικνί Κρήτνι λέγονται ζάπομ^σα καΐ ζάπομι^ 
σονδνα καΐ έν τνί ανατολική |λεσα&ακά, έν Κεφαλληνί<? δε μεοηριχά. 
(Τα τών ανθρώπων εντόσθια λέγονται έν Κρήτη σωθικά άντΙ έσωζιχά 
δια το εσωθεν). Έν Χί(^ ^ϊ μεσαριά λέγεται ή δια.[χέσου τών α- 
γρών άγουσα συντο[Λωτέρα οδός, λ. χ. «πά|χ' άπο 'δώ (χεσαρεά, να 
(Λην κά|λω(ΐ.ε γύρο». Έν Καρυστί^ λέγεται τότε θηλυκόν ή μεσαριά 
και το ούδ. το μεοάρι έπί του [χεταξύ καλλιεργη|λένων ή έσπαρ(Λένων 
αγρών ύπολειπο(Λένου ακαλλιέργητου διαστή(Λατος εις παραγωγήν χόρ- 
των και εις νο(Λήν. Έν Ίκαρίο;: καΐ έν Πόντφ σφζεται πλήρες το 
έπίθετον, ήτοι λέγουσιν ό με&άρις^ ζ6 μεσάριν έπΙ του (χεσηλικος, 
λ. χ. ααύτος δ άνθρωπος ειν' άκό|λη (χεσάρις, ή αύτδ το βφδι είναι 
(Λεσάρι». Απέναντι της Χίου, εις τα Άλάτσατα, το ούδ. [ΐ.εσάρι δήλοι 
το έκ τοΟ μέσου τών (χεγάλων ιχθύων κοπτόμενον τε(ΐ.άχιον έν αντι- 
θέσει προς την κεφαλήν και τήν ούράν, λ. χ. α δεν θέλω τήν κεφα- 
λήν, ούδε τήν ούρά(ν), το (χεσάρι θά[Λου κόψης». Άλλαχου %ϊ μεσάρι 

(\) Ό τύπος μβοαρία έν Κυθιίροις είναι παράδοξος, δι<$τι ο( Κυθτίριοι διατηρο09ΐν 
ώς έπΙ το πλιίστον άσονίζητα χαι άσύγχυτα τα συ{λπλέγ|ΐατα - Ια χαΐ - έα. Έπειδη 
δ' δμως απέναντι τών άλλων ιδιωμάτων μαρτυρούντων 6πέρ τοιί - έα ώς αρχαιοτέρου, 
^ μ6μονωμί^νη τούτου μαρτυρία ουδέν δύναται, δια τοίΐτο ειχάζω, δτι έχανον^σΟη τούτο 
χατά τα Ιν τξ μεσαριά π<ριεχ($μενα χύρια συστατιχά χοιΛΙα καρδία. ΟΟτω λ. χ. έχα- 
νονίσθη τό γένος του συνδετιχοΰ συνθέτου έν Νάξφ χεφαΛοποόχά άντΙ τα χεφαλ($ποδα 
(=ή χεφαλή χαΐ οί μετ' αυτής όμοΟ πωλούμενοι π(^δες τών σφαζομένων ζ(|^ων) διά 
τήν περιεχομένην έν αυτοΤς χεφαλιίν. Όμοίως τα Ιχγόποδα = Χγντι ποδών δια τά 
Τ^νη (ώς προς τήν σύνθεσιν το9 ιχ,ν({ποδα πρβλ. τα μαΛΧχοχέφοΛα =:τά μαλλιά τί{ς 
?ςιφαλ9[ς,τό όποχάρΛασοτ χττ.). 



ΠΕΡΙ ΤΟΤ ΕΤΓΜΟΤ ΤΗΣ ΛΕ3ΕΩΣ ΜΕΣΑΡΕΑΣ 31 

βηααίνιι τον (ασότοιχον η το [χβταξύ αγρών (ΐ,έρος. Κατ* αυτά παντα- 
χού μΒοάρις^ μεσαριάς μίσάρι, δηλουσι το (Λβταζύ, το έν (λέσφ τινών 
Εύρισχό(ανον καΐ «πβιδη τα έν μέσφ της οικίας, του δάσους, τοΟ στπ)- 
λιίου χττ. €ΰρΐ9χόρ.€να βίναι φύσει καΐ εντός αυτών, το μ^σα (από 
του(Μσος) χαιτόπρός τό (ασα σχβτισθέν μβσάρι μεσαρώ. δηλουσι χαΐ 
τι εντόσθια. Έν Τήνφ χαΐ άλλαχου, χαθα φαίνεται, η [χεσαρεά έσχε- 
τίσθη (Αονον προς τό ριεσον, ούχΙ προς τό (ΐέσα, εντεύθεν ελέχθη Με- 
σαρεά (μ^οΌ^), άλλα πάρα τούτο χαΐ Μέσα-Μερεά (|λέσα). 

Κατά την (Λνη|λονευθεΐσαν άρα γλωσσιχην άρχην ή (χεν παράγωγη 
της τοπωνυριίας βί6(Ταρ$ά εχ του προσηγορικού μεοαριά τοΟ χαΐ ίν τη 
Έλληνιχη γλώσση υπάρχοντος χαΐ χώραν τοιαύτην η τοιαύτην ση- 
(ΐαίνοντος είναι δυνατή χαΐ πιθανή, η δε έχ τοΟ πΐαββαΓία, Π1&88& χτλ. 
|λασσαρ{α του είτε άγνωστου εν τ^ Έλληνιχχι γλώσση είτε άλλα 
ίερίρ|'(Αατα ούχι γαίας ση(Λαίνοντος (δπου ίν δύο ριόνον χώραις έν Κύ- 
:;ρφ χαΐ Μεσηριβριν^ 'Ιταλί^ ευρέθη) ουχί. 

Δεύτερον αναγραφών ό χ. Μηλιαράχις τους διαφόρους Ιταλικούς 
τύπους της λέζεως ΐη2ΐ88£1, ΠΙ&ββΕΓΕ, ΐη&88α(1&, ΐηΑ88ΕΓί&, ΐη688α- 
η&, ιηββββΓΪα, ιηα88αΓ2ΐ(ία, ιη&88£ΐΓί, ιπαββΕΓΟ, ιη&δ8£ΐΓαΙί6ϋίη δεν 
λέγει έχ τίνος τούτων φρονεί δτι προηλθεν ό έν Ελλάδι έπικρατών 
Μεσαρία-'ΜεααρΒά. Μόνον έν σελ. 49 αποφαίνεται δτι έν τοις Κρη- 
τιχοΐς τύποις Μεσαρά καΐ Μεσαρε αναγνωρίζει τον τύπον ιη&883,Γα, 
ίν δέ τη 'Ροδίφ Μάοαρι τό Ιταλικής τίνος κώ(Λης Μ£ΐ88άΓί. ΚαΙ 
:;ερί (αν του *Ροδίου Μάσαρι ειπον ανωτέρω σελ. 9 τί φρονώ. Περί 
ίε τών Κρητικών τύπων παρατηρώ δτι έν τούτοις έγώ δέν δύνα[ΐαι 
ν' αναγνωρίσω τό 'Ιταλικόν ΐη&88άΓα, διότι κατά πρώτον προσκρούω 
Είς τον διάφορον τόνον , !πειτα εις την διαφοράν του τελικού φω- 
νήεντος του Μεσαρέ-ΐη&88άΓα. Ό κ. Μηλιαράκις έν τη σπουδή του 
παρέβλεψε τάς ουσιώδεις διαφοράς ταύτας, άλλ' έφ' δσον τουλάχιστον 
έγώ ήξεύρω, ό τόνος τών Ιταλικών λέξεων τών είσελθουσών εις την 
Έλληνικήν γλώσσαν δεν καταβιβάζεται άπό της παραληγούσης έπΙ 
την λήγουσαν, ουδέ τό τελικόν αυτών α τρέπεται εις ε, Δέν λέγθ(Λεν 
βέβαια γοΜΙετε άντΙ γοΜττα, ουδέ χοντεσσί ή χοντεοσά άντΙ χοκϋίσσα 
χτλ. ^Ωστε ή ταύτισις τών τύπων Μεσαρά Μεσαρέ καΐ ΐη£ΐ88αΓα είναι 
χατα ταύτα αδύνατος. 

Όριοίως αδύνατον έλέγχουσι την άναγωγην τών τύπων Μεσσαρέα 



32 ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΕΤΥΜΟΥ ΤΗΣ ΑΕ!3ΕΩΣ ΜΕΣΑΡΕΑ2 

Μυσαρέ καΐ Μεσαρα $Χς τίνα τών ανωτέρω καταλβχθεντων Ιταλικών 
και άλλοι βαρυση(χαντοι γλωσσικοί λόγοι λα(λβανό;λενοι το μεν έκ της 
καθολικής νεωτέρας Ελληνικής, το δε εκ τίνων αυτής ιδιωμάτων, 
5ΐτινα έπΙ παλαιοτέρας βαθμίδος, ώς ειπείν, Ιστάμενα απαραιτήτως 
άναγκαΐον είναι να λαμβάνωνται προ οφθαλμών προκειμένου περί τοιού- 
των γλωσσικών φαινομένων, άτινα ύπάρχουσιν έν τοις ίδιώμασι τού- 
τοις. ΚαΙ δταν ή μαρτυρία τούτων αΰτη συμφωννί προς την τών πα- 
λαιοτέρων γλωσσικών μνημείων, τότε ή ισχύς αυτών αποβαίνει άπροσ- 
μίιχητος, καΐ σφάλλεται δεινώς 6 ταύτης παραμελών. 

Λοιπόν κατά πρώτον παρατηρώ δτι κατα την μαρτυρίαν τής συμ- 
πάσης ελληνικής γλώσσης οι τύποι οΐ λήγοντες εις -^α -£<£ -έ-ί£ 
(Μισαρέα-εά -έ-ά) κατ' ούδένα τρόπον ήδύν^ίντο να παράγωνται 
ίκ τίνος τών έζής τύπων : πΐαδδΕ, ΐη&δδ&άα, Πΐ&δδ&Γα. Τούτο γίνε- 
ται δήλον ευκόλως εις πάντα, αν μόνον άναλογισθη, δτι ουδείς μορ- 
φολογικός ή φθογγικός νόμος επιβάλλει τον μετασχηματισμόν εις "αρία 
- ίτ^ϊΒίί τοπικού ονόματος οπωσδήποτε λήγοντος πρότερον. Διότι αϊ 
τοπωνυμίαι δεν λήγουσι παρ' ήμΐν άπαξάπασαι εις μίαν καΐ την αυ- 
τήν κατάληξιν, λ. χ εις -εά, ώστε να είναι αναγκαίος 6 κατ' αύτην 
έξομαλισμος τών άλλως εχόντων, δπως λ. χ. συμβαίνει συχνότατα έν 
τοϊς όνόμασι τών φυτών, τών πληγών κττ. Λέγομεν λοιπόν τα άπό 
φυσικής ώς ειπείν ιδιότητος τής χώρας ληφθέντα τοπικά ονόματα, 
δπως παρελάβομεν, ήτοι ώς έπΙ τό πλείστον αμετάβλητα. 

πρ6λ. τάγόρη, τάγόρηα, —αγριάδα, —ακρογιαλιά γνρο- 
γιαλχά, — ό άμμος καΐ Ιι άμμο καΐ Ιι αμμουδιά καΐ άμμον- 
δάρα, — άρμ< = λόφος καΐ άρ μ 6 ς = λόφος σννδέων μείζω δρη, — 
ά ί3 π α = μέρος γΛς δπου πολλά χώματα κατέπείίαν, έν Ίκάρφ ΰαφέ- 
ΰτερον (ίπά(?ματα, — ά(?Λρό(γ)η καΐ ά(5πουργας (έν Κρνιτι;ι) — § α- 
ρ(ν)κόςβαρκότοπος καΐ διακεκριμένως βαρύς τόπος ό νο- 
Οώδης έν Κρι1τι;ι, — οΐ βοννοί έν Καλ'ύμνι;ι = οΐ λόφοι, — τ ά β ο ν- 
νιά δε αύτόθι=τά δρη, τό βουνό,— β ρ άχ ο ς- βράχια,- γιαλός 
ΐιγιαλιά, — διασέλλι διάσελλο, — κάμπος, — καντοΌνα, 
καν τ ού VI, — κατΛφορος καΐ κατηφοριά, — καυκάλα = ξη- 
ρός τόπος πετρώδης, — κάψαλος = καύόαλος =: τόπος ού τά δέν- 
δρα Λ οΐ θάμνοι έκάηόαν, —κεφάλι, — Κοκκινιά καΐ ^ονβόχά, 
καΐ ^ουϋόόγεια καΐ κοκκινόχωμα, καΐ φυρρόγει — κοπρκίιά 
καν κοπροχώραφο, — κρεμνός, κρεμνάρι,— κορ(υ)φΛ, — λαγ- 
κός καΐ λαγκάδια καΐ λαγκαδιά, λάκκος, —λεπίδα εϊδος γης 
ίν Κρήτ-ζΐ β έν Καλύμνφ πατελλ^ά, χρήϋιμον εΙς τά τών οΙκιών δώ- 



ΠΕΡΙ ΤΟΓ ΕΤΤΜΟΥ ΤΗΣ ΛΕ2ΕΩΣ ΜΕΣΑΡΕΑ2 33 

ματαΛτεάδ%ά6ροχον.— Λόγκος λ ο γ γ ά ρ ι=μχκρόν δάόος έν Κεφαλ- 
ληνία,— μα δ άρα, — μεράδα, — δρος, — δχτα-ες, = παπούρι 
λό^ος έν Κρϋτι^ — πεζούλα, — περιγιάλι, — πετρές, — πλάγι 
χαΙΠλαγιάέν Ίκάρφ, πλαγιαρ^ά ώς εναντίον τον μιόαρ^ά καΐ 
κατ' αυτό όχηματιόθέν αναφέρει ανωτέρω ό κ. Σάρρος. — πλάκα 
ηλακί καΐ πλακεάς, — πόρος — πόρταπορτί, — ποταμοί 
οίπερί τοΌς ποταμοΌς άγροΙ έν Καλίτμνι^ι, ποταμίδαδέέν Κρι^τι^ι, 
άλλαχοΟΉ ποταμιά κα\τάποτάμια, — ^άχι, ^αχοΌλα, καΐ φα- 
Χ!<!^ — ^έμΛ "ί^ίΐ^ έ>εμ<ι^ϊ<^» — ^Πλ, καΐ φ < ζ ω μ α = άνϋφορος 
^ ΚρΑτι^, — ΰελλί, — ό%όηατο=ζ έπίπεδον ( πεδίον ), — ό κ ο ν- 
ρί =μέρος πετρώδες (<$κυρίον),— φ α ρ ά γ γ ι,— χάλαρα, χάλαρη 
χ ά λ α ρ ε ς, — χαλαόέ ς, — χ α λ έ π α,— χ α λ ι κ ε ά ς,— χ Ο μ α = κα- 
τήφορος έν ΚρΛτιοι. 

(ΠβρΙ τών τοπωνυ(Λΐών τών άπό φυτών €ίλη(Λ|λ£νων βε Άθηνας Ε'. 
σιλ. 493 κέξ.,) πβρί δέ τών άπο τών σχέσεων τών )ςαταχτησεων Ιδε 
ανωτέρω σελ. 24 ). 

Ουδείς άρα βλέπει Χιατί Χέν ηΧύναντο να [χείνουν ά|Α8τάβλη- 
τοι οΐ τύποι ούτοι άλλ* ίπρεπε να (ΐ.εταβληθώσιν επΙ το δ(ΐοι6|λορφον 
ιίς "αρεά πάντες καΐ ταύτα άνευ Ιχνους τίνος της προτέρας πολυ|λορ- 
φίας αύτο&ν, (πλην άν τις 8πΐ(ΛένΎΐ το εν Πάρφ Μεϋάδα ώς τοιούτον 
να θεωρη, λότι το *Ρό$ιον Μάσαρι δέν δύναται δια τον τένον χαΐ 
το απλούν σ). Πρόσθες τούτοις δτι ό εζο|λαλισ|λός ούτος κατ^ άνάγ* 
χην ά[α{λ(χτον ώφειλε να γ(νγ) έν έχάστη χώρο^ Χ^Ρ'^ι ^?^^ λέγεται 
οτι πανταχού υπό τών Φράγκων εΙσηχθη πρώτον ή λέζις, καΐ δ(Λως 
παραδόξως επετελέσθη πανταχού έ[Λθΐο|λέρφως, και οτι (χάλιστα εν- 
τός ελαχίστου χρόνου κατηρτίσθη, διότι κατά τον 13<>^ αιώνα άρια 
τ^ έριφανίσει τών Φράγκων έριφανίζεται καΐ ούτος ενιαίος. *Ότι ταύτα 
ιμάντα είναι εις άκρον απίθανα, θα μοί όριολογηση, ελπίζω, Εκαστος. 

Δεύτερον παρατηρώ δτι κατά την αυτήν ριαρτυρίαν ούδ' εκ τών 
τύπων τών ληγόντων εις -ΠΕ, οίον ιη3.88&πα ΐΏ&βδβπα κττ. ήδύναντο 
να προέλθωσιν οΐ γνωστοί τύποι Μίσαρέα ^^ Μβ<ταρέ ' ά- εά. Διότι τα 
ΐταροξύτονα εις -ία Ιταλικά όνόριατα, τονιζόριενα ούτως άπο τών χρό- 
νων της παρακ(Λης της Λατινικής γλώσσης κέξ. κατά Ελληνικά πρό- 
τυπα (πρβλ. Ειηϋ δεβίιηαηη Οίβ Ααβδρραβίιβ άεβ ΙιαΙβίη σελ. 
48-9 καΐ 54-6), δτε άπο του 12 η 13<>" αιώνος κτλ. ηρχισαν νά 
εισελαύνωσι μετά του τονισριου αυτών τούτου εις την Έλληνικήν, δέν 
ίπαθον συνίζησιν, άλλα προφέρονται έκτοτε (^έχρι ση|Αερον άσυνίζητα. 

ΑΘΗΝΑ, ΤΟΜ. ΖΊ\ ^ 



34 ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΕΤΤΜΟΥ ΤΗΣ ΛΕΞΕΩΣ ΜΕ2ΑΡΕΑΣ 

ΙΙρ6λ. άλλεγρία, άρτιλτερία, βαζαρία, γαλαρίοι, γα- 
λερία(=<)το<1), χαβαλλαρ'ία, καγκαλταρία (ηολαχίχ πράγ- 
ματα έν Κεφαλληνίςι ), καντζελλαρία καΐ καγχελλαρία, 
καϋϋελαρία(=: &θροτ<}μα 7το2ιλών κιβωτίων έν Κεφαλληνίςι ), κ ο- 
; ο ν α ρ ί α ( αυτόθι ),κοκκεταρ1α, κον(}ολαρία (=χαρίι αύτ.), 
κονμανταρία (έν ΚΌπρφ κονμανταρκά), λοτταρία, μα- 
()καρία.μα<)αρ{α=λεπτ6ν έμπόρενμα παρά Σάθςι Μεΰ. Βιβλ.Β'. 618 
(^ δι'ένός σ γραφ^ π(ΐρά Σάθςι οίτδέν αποδεικνύει, διότι καΐ ^άόω καΐ 
τίάβω κττ. άναγινώακονται αυτόθι) καΐ έν τ^ μεϋημδριν^ Ίταλίςι (Ιδε 
ανωτέρω σελ.23),με<$κιναρία, μεΰΰαρία έν Κρητικφ έγγράφφ παρά. 
Σάθςι•— μονλαρία, μονφλονζαρ{α καΐ μουφλονααρί α, μπανιο- 
μαρί α (μαγειρικός τις τρόπος), μπατ(}ολαρία (= χονδρός άότεϊ- 
(ίμός έν Κεφαλληνίςι), μπατταρία (έν Ήπεΐρφ μπατταρ^ά) έν δέ 
Κύπρφ πατταρία, μπερμπανταρία, μπεΰκαρίά, μπιρα- 
ρία, μπιαγκαρία, μπονκαλαρία άθροισμα πολλών φιαλών, 
μνλορδία = έπιτηδειότης εΙς έπιτέλε(?ιν κακών πράξεων, πορ- 
κερΐα, έ^εμπετθαρία έν Καλ<ίμνι;ι, ΰπετΰαρία, <$ταμπα- 
ρία, ταπετ(?αρ<α, τεζωρερία, τραμπονκαρία, τρατ- 
ταρία,, τΰ ο \/6 αλαρ ία =: άθροισμα (5άκκων ()ταφίδος, φαν- 
ταρία, φαΰΰαρία. Πρβλ. προΰέτι άγζντόία, γαλαντομία, 
γκελωζία = ζηλοτυπία καΐ ζαλονζία είδος φύλλων παραθύρων 
κ ο (ν) μ π α ν ί α, (ή όυντροφία, κουμπάνιατά τρόφιμα, τά έπιτΛ- 
δεια,τά έφόδια),πατανί α, πολιτεία, σκαμπα βία, όκριβα- 
V ί α, καΐ τά νεωτερικά καφφεταρία, νεφωταρία έν Κ(ΐλύμνι;ι ίι 
μεγάλη φλόξ, τραπεζαρία κττ. Παρά Σάθςι Με(5αιων. Βιβλιοθ. Β'. 
άναγινώ(?κονται κα\ άλλα πολλά ξένα ονόματα άόυνίζητα, άλλα παρά 
τοί/ς άϋυνιζΛτους τούτους τύπους φέρονται άλλοι μετά ϋυνιζΛίίεως, 
ώβτε ουδέν δύναταί τις έκ τούτων νά (ίυμπεράνι^. ά(?φαλές όυμπέρα- 
ϋμα• πρβλ. άρτία = πολιτεία, άρτιλαρία, ά<ί(1ενιδία, γριππαρία, κου- 
μενταρία, κουρτεΰία, λαγκία, λουξουρία, παρουνία, παταλία, περδε- 
(ίκία, πετϋία, ϋατία, (ίουπερπία, ταλία, τζογία, φαλία, φαμιλία κττ. 

Έν<|^ Χέ τα όνόριατα ταυτ* δεν π&σχουσι συνίζησιν έν τη ίτυνηθει 
γλώσση, τα Ελληνικά τα λήγοντα εις - ία καΐ -έα πάσχουν συνήθως 
ίν ταύτη, ώστε διαστέλλονται σφόδρα αυτών. 

Τρίτον παρατηρώ δτι καΐ ρσα τυχόν των ξένων τούτων έττηλύδων 
8{ς-πα Ιπαθον ?ν τινι της Έλλ(^δος ίδιώ(Λατι συνίζησιν, ταύτα συνέ- 
πεσον τοις ή|Αετέροις εις -ρ&ά-ρ]ά, ουδέποτε δέ ουδέν ούδα|Αθυ-καθά 
πάλιν ή σύ(Λπασα Ελληνική γλώσσα περιφανώς ελέγχει- ετράπη εΙς 
ρέα^ δπως άποδεδειγ[Λένως έλέγετο πρότερον το Μεσαρέα καΐ νυν ίτι 
λέγεται έν Μεγάροις και έν Αΐγίνη ή /ίδσαρ^α καΐ έν Αίγίνη και έν Τρα- 
πεζουντι ή Μεσαρέα (ϊδε κατωτέρω). Τους τρεις τούτους λόγους πα- 



ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΕΤΠΓΟΤ ΤΗ3Γ ΛΒ3ΕΩΣ ΜΕ2ΑΡΒΑΧΪ 35 

ρίχβι ή χαθολιχη Έλληνιχη γλώσσα, ίδιώ|λατα δέ τίνα αύτης τούςδβ : 
Προ κολλών ετών έν Άθηνδζ Τό(ΐ.. Α'. σελ. 276 έδιΧάχθη, δτι αν 
ημείς ίν τη συνήθβΐ γλώσση 7Γροφβρω|λβν χατα τον αύτον ακριβώς 
τρέχον τας πρότερον σαφώς διακρινοριένας συλλαβας "ρία χαΐ ^ρία 
(ρ§ά-ρ4ά=ρ3ά), υπάρχει 0|Αως ίδ{ω[χάτι,τό του Όλυ[χπου,χαθαρώς Χια- 
στΛλον τάς συλλαβάς ταύτας, την (Αεν εις ρεά την δε εις ρ]ά τρέψαν. 
Κατόπιν εζέθηκα έν τφ περιοδικφ τοΟ κ. ΚΓαΐηΐ3&θ1ΐ6Γ, δτι άλλα 
τίνα ετι ιδιώριατα οίον το τών Αθηνών, της Κύμης, της Αίγίνηςι 
των Μεγάρων, του δή[Χιθυ Λεύχτρων της Μάνης, τών Κυθήρων, σαφέ* 
στερον διαχρίνουσι ταύτας άτε άσυνιζήτους διασφζοντα. ΈπΙ τούτων 
ίε στηριζό(Λ8νος καΐ προ ρ,ιχρου ήτυμολόγησα έν τ^ Άθην^ την λέξιν 
Μορέας άπο του μορέα ουχί άπο του (λορία η Μάργαια, χαΐ τότε έν 
τφ Βυζαντιοοκφ περιοδικ<|^ τοΰ κ. ΚπαιηΙ^&οΙίβΓ απέδειξα δτι ή κα- 
τχληξις -/α άντΙ της -/α η άντΙ άλλων ποικίλων καταλήξεων έπέδω- 
«V έν τοις μ,εταγενεστέροις καΐ τοις μεσαιωνικοΐς χρόνοις ριέγιστον, 
ότι τα πλείστα φυτών όνό[Αατα (Λετεπλάσθησαν εις -/α, ινα δηλωθ^ 
ούτως άντίθβσις του φυτού προς τον καρπόν του, το άνθος του, την 
ρίζαντου χτλ., μνρζία μύρτοκ, χουχχουναρίά χουχχουτάρι^ χουμαρία 
χονμαροκ, τριαηαψυΜΙέα τριαιττάφυΛΛον^ ^ιζαρία ^ιζάρι^ βρουΛΛία 
^οΰΛΛον κτλ. Ό[Αθίως απέδειξα δτι τα όνό[Αατα τών δερ[Λάτων είς•/α 
ιτί%^ΐΜ,Ί^ βουβαΛέα^Ιιοαχία^ οχυΛΛέα κτλ., ό[λθίως δτι τα τών πλη- 
γών, άζΐί^αρΜ^ γρονθία^ χοηαρία^ ^αβδέα, στΐαθεα^ τα τών όσ[Αών 
νή κηλίδων άηηγατέα^ χαηρέα, χρασέα, Λαδία^ τομαρία^ ^αρία χτΛ, 
τκ τών (λέτρων καΐ φορτίων καΐ καθόλου τών περιεχθ[Χιένων ποσοτήτων, 
άγχαΜα^ άϋχέα^ δαχωνία^ χαΛαμαρία^ μτζβϊΎ^α^ τζίρουΗα^ ^αχία 
(ίν Άλατσάτοις δ, τι έπΙ της ράχεως άπαξ τις φέρει), τυΜγαδία (αυ- 
τόθι δ,τι πβρί τδ τυλιγάδι άπαξ τυλίσσεται), γουρνία^χοϋΛιαρέα κτλ. 
*Οτι κατ* αυτά καΐ άλλα πολλά εις - £α ή καΐ άλλως λήγοντα πρότε- 
ρον, έλθόντχ σημασιολογικώς είς σχέσιν πρόςτινα τών τάξεων τούτων 
κατέληξαν •ίς-£α, λ. χ. χοηρία άντ2 κοπρία, ως όσρι.ης δηλωτικόν, 
^^(ύγέα^ ώς δλου περιεχομένου ποσοΟ, ομοίως ητιχέα^ ηιθαμέα^ πο^ 
τιαέα κτλ. ώς μέτρων, ριζ^α, σπρωζία^ χαιμπία^ θωρέα έν Κυθήροις 
= βλέμμα (οουρ ά' Οβίΐ), βρισέα κτλ. ώς πληγών κτλ. Έκτος τού- 
των μετεπλάσθησαν κατά τα εκεί εκτεθειμένα και • πάντα τα σφζό- 
Ι^να θηλυκά είς -«Γα και κατέληξαν είς-^α, \, -^, βαθία^ βαρέα ^ 



36 ΠΕΡΙ ΤΟΤ ΕΤΥΜΟΥ ΤΗΣ ΛΕ3ΕΩ2 ΜΕΣΑΡΕΑΣ 

βραόέα^ βηΛία^ ηαχία^ ηΛαζία χττ. Κατ* αύταδε ελέχθη καΐ άραΙα{ί) 
καΐ (έαχρία χ,οΛ ηαΛαΙα (κατά το νία (ΑοΙλλον η χατα το αρχαία* δ 
ά|ΑφΙβολον αν (σφζετο χατα τον χρόνον της {Αβταβοληζ ) χτλ. 

Πάντα ταΟτα παλαιότβρον πανταχού της Ελλάδος χαΐ νυν Ιτι 
πολλαχοΟ εΙς -/α λήγοντα, ίν τη δυτιχη Κρήτη χα2 ΙτΛ της νήσον 
'Ιχάρον ( άποιχισθε{σης έχ Κρήτης χατα τους παρελθόντας αιώνας) 
απώλεσαν το τελιχ&ν αυτών ατονον α, άφο|λθΐωθέν τ<|^ προηγου{Λένφ 
χαΐ τονου[Λένφ έ^ ώστε λήγουν εις ί (λόνον. Επειδή δέ περί τούτων 
{λπίζω θεοΟ θέλοντος να διαλάβω προσεχώς {ν εχτάσει, περιορίζο- 
μαι ίν τ(|^ παρόντι αναγραφών δσα {χω πρόχειρα ίχ της δυτιχης Κρή- 
της ίπίθετα θηλυχοΟ γένους εΙς -α|)^ άπό άρσενιχών εις * ι;^ - <ίρ<^ 
χαΐ ούσιαστιχα εις - αρέ. Τον της άνατολιχής Κρήτης άνάλογον τύ- 
πον τούτων δύναται εχαστος εύχόλως να σχηματίση χατα τα ευθύς 
κατωτέρω ρηθησόριενα χαΐ δια τούτο δεν θ* αναγράψω αυτούς. 

Άμβολχαρέ ( άμβολχάρις - άρι := έκλελεγμένος, ηρο(}φιλϋς, λ. χ. 
άμ6ολτ<1ρτ άρνΙ == τό -Οπό του μισθωτού ποιμένας έκλεχθέν έζ δν 
ποιμαίνει ώς Ιδιον, άμβολιαρ^ =1ι μνη^τΛ- άπό τοΌ εμβόλου, ΰημείον 
^\ του ώτός του έκλεχθέντος άρνίου- — άναμαλλιαρέ ( άναμιιλ- 
λι<1ρις-άρι, ό &νω καΐ δΐι άκτένκϊτα έχων τά μαλλιά)* — απλω- 
τά ρ έ ( απλώνω, τό μέρος έφ' ο^ άπλώνομέν τι εΙς ξηραίίίαν )• — ά ρ- 
π α χ τ α ρ έ ( άρπαχτάρις - άρι = άρπαξ,άρπαχτός )• — άπομειναρέ 
καΐ άπομοναρέ( άπομονάρις - κα\ άπομεινάρις - ρι = ό υπολειπό- 
μενος, λ. χ. μετά τόν θάνατον των συγγενών του καΐ δΙι ό ζών, άπο- 
μονλ κα\ απόμεινα) •=— άπορροόουχταρ έ=έφόρμη(9ΐς έν Φιλίστο- 
ρος Δ '. 512 άπό του άπο καΐ ρουδάσσω = όρμώ' — άρρωϋταρέ ( άρ• 
ρωΰτάρις - άρι, άρρωΟτος, πολλαχοΰ λέγεται μετά ττίς <*κατ€ΐλϋξεως 
. χάρις άρρωστιάρις )• — άφορμαρέ( άφορμάρις - άρι= ευερέθιστος, 
παράφρων, άφορμ-Λ )• — § α ρ έ ( άπό του §αρέα, δηλ. σφύρα )• — § α- 
ρ ε σ ι α ρ έ ( βαρεσιάρις - άρι = οκνηρός, βαρεσιά - βαρειουμαι )• — § ι- 
σ τ ι ρ έ (άπό του βιστιρώ καΐ §ιστιρίζω,1δε ΚοραΛ Άτ.Β ',264)•— β ο σ κ α• 
ρ έ (βοσκή = χόρτα )— βρασταρέ ( άπό του βραστός - άρι,= θερμόν 
λουτρόν μετά ευωδών χόρτων) •—§ ρ ω μ ι α ρ έ (βρωμιάρις - άρι, §ρώμα)• 
βυζασταρέ = *ι θηλάζουσα ( βυζαστάρι, τό θηλαζόμενον άρνίον, βυ• 
σταστός βυζάνω )• — γαϊδουρέ{ γάιδαρος, *ι Ιδιότης του όνου, Λτοι 

(1) Άπό το3 άρ9•νιχο3 άρ^)^ χαΐ τοΟ ούδβτ^ρου αρν, δ πολλαχοδ γνωστόν αντίτοδ 
(^ρα«ό^ ι σχηματ^σθη δμαλώς 6 άρν - Χάγο(^ ( = χόσχινον άραιόν ) (άρΧόγθ(: Ιζ ο! - <1ρ• 
Λόοα χαΐ περαιτέρω άρΧ6<: ίν Καρπάθω, Ιν δέ Σιχ^φ δια μεταΟέσεως άΧόργοί: ) ούχι 
<χ του άραιολόγο(, άραίοΛόγος^ δκως ίν ΙΙελοπονντ|9φ χαι άλλαχοΟ λέγεται, δι^τι τό 
αιο δίν ήδόνατο νάσυσταλ|| ε(ςι. 



ΠΕΡΙ ΤΟΤ ΕΊΎΜΟΥ ΤΗΣ ΛΕΞΕΩΣ ΜΕΣΛΡΕΑΣ 37 

άναι()3^^ίντ^α, τό δέρμα αίττου καΐ δ,τ% &παζ φέρει ). — γ ο μ α ρ έ ( γο- 
μάρι, = ό φόρτος λ. χ. μιά γομαρέ ϋιτάρι, ώς μέτρον )• — γ ρ α ϊ ( = 
γραϊο) - δα\μονιαρέ ( δαιμονΐ(1ρις - άρχ )• — δακαν]^αρέ( δακανιάρις 
- Λρ\ χα\ δακωνιεφέ άπό του δακάνω )- — δα(!καλαρέ( = μέγας 
δά^ολος, δ(κΗ^άλ^ΐρος Ι'^δβκαρέ, δωδεκαρέ, ζ\•κοόαρί κτλ. 
^διακονιαρέ ( διακονιάρις = επαίτης, άπό τον διακονοΐτμαι =5 
επαιτώ )* — διπλαρέ ( διπλάρι, ^ δτά ττίς πλατείας δι|Γεως τοί; ξί- 
φους ^xλη'γ1^ )• — δ ο ξ α ρ έ ( δοζ(1ρι, έκάότη τον τόξον τΛς λύρας κί- 
νηϋις εΙς παραγωγών Λχον )• — έργατ<ίιαρέ ( έργατ(ίι<1ρις - άρι έρ- 
γω - έργαΟα = ^ιγώ καΐ ^ιγάζω )• — ζενγαρέ ( ζενγάρι, 6 αγρός δν 
έν μιςί ^μέρςι άροτρι$ βν ζεΰγος καΐ 6 μιΰθός έπΙ τοίττφ)*•— ζ η λ ι α ρ έ 
( ζηλΐ4&ρις . άρι = φθονερός, Λπό τον ζηλεία )•— ζωνταρέ( ζωντάρις 

- άρι,άπό τον ζώντα - ζωντανός )•— θ εληματαρέ (θεληματάρις-άρι, 
άπό τον θελι\ματα )* — θ ρ ο φ-α ρ έ ( θροφάρις - άρι=εύτραφΛς, χοϊρος, 
θροφ^ = τροφΑ )*— θ ν μ α ρ έ ( θνμάρι, τόπος θύμων )* — καδαλλαρέ 
(καδαλλάρις-άρι, καδάλλα)* — κανακαρέ ( κανακάρις - (Ιρι, κα- 
νάκι καΙ κανακίζω )• — καππαρέ ( κάππαρις, τό φντόν τίΐς καπ- 
πάρεως )• — κ α ρ έ ( = καρέα άντΙ καρύα )• — καόόιδιαρέ ( καόΟι- 
δαάρις- άρχ, κα(5όίδα )' — καταλαχαρέ( καταλαχάρις, λ.χ. Η μπάλλα 
που τόν ε</ρτ1κεν Λτον καταλαχαρέ τ. δ. τνχαία, κατιιλαχαίνω )• -ι» 
χατεχαρέ( κατεχαρις • <1ρι=: έμπειρος, κατέχω,=οΙδα | • — κ α ν κ η- 
<ί α ρ έ (χανκηΟάρις - άρι, κανκ^ϋμαι := κανχώμαι) •— κονταρέ (κον- 
τάρι, πληγίι διά τούτον )•— κ ο ρ μ α ρ έ ( κόρμαρος κορμΙ=μέγα Οώμα). 

— κονμαρέ (κούμαρος-κόμαρος)' — κρεμα()ταρέ(=:τόέφ*ού 
κρεμωμεν τ^ς ΰταφνλός Ιί δ,τι &λ3ΐο, Α κρεμαότάρια λέγονταν, έκ τον 
κρεμα^Ιτός )•— κριθαρές ( άγροΙ φέροντες μόνον κριθάς, τ. έ. άγο- 
νοι )• — κννηγαρέ( κννηγάρις - άρι=κννηγός, Λτοι κύων, άπό τον 
κννΛγι )• — λαγωναρέ( λαγωνάρις - άρι, <1ημαίνει δ,τι καΐ τό κν- 
νηγαρέ )• — λαιμονδαρέ (τό περί τόν λαιμόν μέρος τον φορέμα- 
τος)• ^λνγαρέ ( λνγάρι = λύγος )• — μαναρέ ( πληγή διίι τΛς 
|Μΐνάρ€ΐς = ττελέκεως, Ίτ<χλ )*•— μαξελλαρέ (πληγΗ διό τον μαξιλ- 
Ιαριον = προόκεφάλαιον, Λ λέξις Ίταλ• )•— μαραζιαρέ( μαραζιάρ 
ρις μαράζι = φθίόις, Τονρκ )• — μαχαιρέ ( μαχαίρι, πληγεί διό τού- 
του)•— μερέ (μέρος, πέρα μερέ, δζωμερέ, μέ<5α μερέ, καΐ 
έν Ίκάρφ ΠέραΜαρέ (1)— Μ ε <5 α ρ έ (μεόάρις-άρι, μέσος), μονλαρέ- 

|1) Ό χ. Μηλιαράχις γράφΕί ίν 9•λ. 25 δτι δέν λέγκται Πέρα Μαρί^ δηως £γώ 
ήοίσοις το3το πολλάκις παρά τών Ιγχωρ^ων Ιγραψα, άλλα Π<ρα Βίιριά. Δΐ(ίτι, λέγιι, 
( φθ^ος * ^^ 9^^ν(τα( {ξ δαων Ιγραψα πιρί τών φθογγιχών αλλοιώσεων τούτου 1ν 
τ$ Ίχαρία διαλεχτώ οτι τρέπεται %ις α. £1ς ταΰτα παρατηρώ $τι 6 γίΐ^σιος Ίχαριχδς 
τ^ος «ναι 6 &π* Ιμου ρημον(υ({μ£νθ( Πέρα Μαρέ^ μετά τοΟ α, χαΐ τ6 μέν τελιχον 
ι αίτοϋ άντι έα ήρμηνεύθη ^[δη, τό $ε ίν τ|{ παραληγούαη α, Μαρέ άντΙ Μερέ, $έν ιΐ- 
χον εγώ ότι χατά τροπήν το0 ε εις α έγένετο, αλλά χατ' άναλογ(αν του Μεααρέ^α), 
χρος ήν θέσιν αντίκειται ή Πέρα Μαρέ, ^τοι πρι^χειται περί άΛΛηΛο^νοϋς {) σν/Α- 
$»νρΓθΰ αχηματιαμου 1χ τοιί Μερέ Χ Μεσαρέ = Μαρέ. πρβλ. τά διειλημμένα μοι περί 
τούτων £ν πιριοδιχώ ΚΐΐΙιη Τομ. ΔΓ'. σελ. 112 χέξ. 



38 ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΕΤΤΜΟΓ ΤΗΣ ΛΕΞΕΩΣ ΜΕΣΑΡΕΑΣ 

μονλ(1ρτ, -Κ ίδχότης αύτοΰ, Λ έητμονΑ, τό δέρμα καΐ τό φορτίον)•— μ ο υ- 
(5καρ^ (μον(5κ(1ρι, Ιι όΰμΉ καΐ τό δέρμα αύτον)* — μουΰταρέ 
( μονατάρι = μαότάρι - μαστός )— μπροόταρέ ( έμπρο<$τάρχς -άρχ, 
ό προηγο<τμενος τοϋ ποιμνίου τράγος, άΐξ κττ )• — νη<)τιμαρέ( νη• 
ϋτιμάρτς - άρ%, ό νηστβύων τίιν τε(Ι<ίαρακο(ίτΛν )* — ντροπχαρέ 
( ντροπιάρις - άρι, έντροπΛ, =αΙδΛμων ). — ξεχανιαρέ ( ξεχανιάρις 
- άρι, ξεχάνω,= έπιλΛ(5μων )• — παχγνιδχαρέ ηαιγνιδχάρχς - άρι, 
παιγνίδια, = φιλοπαίγμων )•— παραπονχαρέ( παραπον^,άρις-άρι » 
παράπονον, = μελαγχολικός, καρδτά μου παραπονταρ^ τίνος 
παραπονάααι;!)— π ερ ατ αρ έ ( περατάρτς -άρι, ό περών, διαβάτης)• — 
περδολαρέ ( περβολάρις, περιβόλι, κατάλληλον μέρος διά περι- 
βόλι )• — πεταχταρέ κα\ ξεπεταχταρέ( ξεπεταχτάρις -άρι, ηε' 
ταχτός )• — π ο δ α ρ έ ( ποδάρι, τό περί τόν πόδα μέρος τοϋ φορέμα- 
τος)• — πουλαρέ (πουλάρι, Ή Ιδιότης αύτου τ. δ. τό άκατάίίτα- 
τον, άτίθασον)•— πριναρέ ( = πρινάρι πρίνος)• — ^ιζαρέ ( ^ι- 
ζάρι, ^ίζα, έρυθρόδανον )• φ ο δ α ρ έ ( ^οδάρι - φόδον )• — ^οζΐ(ΐρέ 
(^οζ;^άρις - άρι, φόζος,= ό πλνίρης δζων καΐ δτι δυ<)<)υμβίβα()τος). 

— ΰκαρέ ( (ίκάρα = γΪΓΐ|Γ χαΐ δίι <ίκαρέ=δ<ίον τρώγει τό άδηφάγον 
τοϋτο πτηνόν, Λτοι πολύ)• — ΰκουληκιαρέ ( ΰκουληκιάρις 

- άρι, (ίκώληξ=:ό (Σκωληκόβρωτος )• — (Ιπιληνιαρέ( ΰπιληνιάρις - 
άρι, όπιληνα = σπλΛν, κατ' άνάπτυξιν ενός ι μεταξύ του ϋη καΐ λ.= 
ϋπληνιών )• — (ίυμμι<ίιαρέ( συμμιαιάρις όυν καΐ μιΰός δρος γεωρ- 
γικός, = ό τοί/ς άγροΐίς άλλου καλλιεργών καΐ λαμβάνων τό ΐίμιϋυ 
των καρπών δς καΐ συζευ(κ)τΗς έν ΚρΛτίζΐ λέγεται). — συμπρ α- 
γά ρ έ ( (Συμπραγάρις - γρ ά ρ ι, συμπραγός άπό τοϋ συμπραγΛς = δίδυ- 
μος )•— <$ φ α γ α ρ έ ( όφαγάρι, τό περί τόν λαιμόν μέρος τοϋ προβάτου 
καΐ έπειτα καθό21ου τό ασθενές μέρος τινός, *ι πτέρνα τοϋ Άχιλλέως, 
βϋρϋκαμεν τη ( ν ) όφαγαρέν του )• — ταβερναρέ ( ταβερνάρις - τα- 
βέρνα )* — ταξιμαρέ( ταξιμάρις - άρι, ίι τάξιμον, ϋηόόχεβιν 'Ρφ θεφ 
Λ άγίφ τινί δοϋσα )• — τ ο μ α ρ έ ( τομάρι, Λ όσμη των δερμάτων ). — 
τ ρ ι β α ρ έ ( τριβΛ, τίι ίχνη κυλιομένων Λ καθήμενων )• — τριταρέ 
( τριτάρις, ό έπΙ τ^ τρίττ^ι μόνον μοίρςι καλλιεργών άλλοτρίους αγρούς ) • 
φοβιτϋιαρ έ(φοβιτ(ίιάρις - άρι, φό6ος,=δειλός)'— φ χ Ο α ρ έ (φ3^υάρι- 
πτυάριον, δσον λαμβάνει τό πτϋον)* — χαλάζι αρέ (χαλαζιάρις> 

- άρι, χοίρος πάσχων χάλαζαν )• — χαλιναρέ ( χαλινάρι, πληγιι 
δι' αύτοϋ )*— χερικαρέ( χερικάρις - άρι, χερικό = εγχειρώ καΐ δίι Η 
άρχΛν, μάλιστα καλ^ιν ποιοϋσα, *ι αίσιος )• — χορταρέ( χορτάρι, <ι 
όσμη τών χόρτων καί έπειτα προς τό χορταίνω = κορέννυμι σχετισθέν » 
άστείως δηλοί κόρον)•— χ τυ παρ έ (μέγας κτύπος, συμφορά με- 
γάλη)• — ψαρέ (ψάρι, Ή όσμΉ τών Ιχθύων, έν Κϋθνφ δηλοΐ άλιείαν• 
Άπό δέ τοϋ οσπρίου δ ψάρια καλοϋσιν έν ΚρΛτι^, ( = είδος αρακά, 
άπό τοϋ δψον - όψάριον, πρβλ. καΐ την όνομασίαν μαγερειά = όσπρια ) 
έσχηματίσθη τό όνομα τοϋ φυτοϋ τοϋ τό ψάρια παράγοντος ψαρέ)* 

— ψειριαρέ (ψειριάρις - άρι, ψείρα = φθεΐρ = φθειριώσα )• — ψ ο μ α" 
τ α ρ έ ( ψοματάρις - άρι, ψόμα=ψεϋμα,=φιλοψευδής)• — ψ υ χ ι κ α ρ έ 



ΠΕΡΙ ΤΟΤ ΕΤΤΜΟΥ ΤΗΣ ΛΕ2ΕΩΣ ΜΕΣΑΡΕΑΣ 39 

(ι|νχικ(ΐ£>Κ - Λρ\, ιίτυχικό = εύΟεβές δργον έπΙ ϋωτηρίςι τίΐς φνχΛς γι- 
νόμβνον xα^ δΙι = ελεήμων, μεταφοριχώς δέ καΐ *ι αΙ()χρ^ διαγωγΛς 
γυνΛ)• — ψωριαρέ | ^ωριάρις - άρ%, ιΐΓώρα, = ψωρ<ιλέα). Προς τού- 
τοις λέγεται αυτόθι καΐ Άνδρες καΐ Β ο ρ ^ ς κττ. άντΙ Ανδρέας 
Βαρέας καΐ έλα\ καΐ ΰαμαΐ (1) κττ. άντ\ έλαία (5αμαία κττ. 

Έν τη άνατολιχη Χ* Κρήτη ταΟτα απαγγέλλονται άλλως, τ. Ι. 
γινο|ΐίνης ττίς συνιζήσβως το β της διφθόγγου κατάστασης ιά ώς ή(Λ{- 
^ωνον άφωμοιώθη τφ προηγου|λένφ ρ χαθ' ολοκληρίαν, ούτω δ* οΐ κά- 
τοικοι της ανατολικής Κρήτης άπαγγέλλοντβς το ρά τοΟτο διαίρουσι 
το στό(ΐα ώσβΐ κατόπιν του ρ βίπβτο αληθώς €, καΐ έκβάλλουσιν ού- 
τως ίσχυρέν, σχβδόν διπλούν ρρ. Λοιπόν δσα έν τη δυτική Κρήτη 
καΐ Εν Ίκάρφ λήγουσιν βις -/)/, έν τη ανατολική λήγουσιν βίς "ρρά. 
Τούτο φαίνεται δν έν χρήσκι άπό του δεκάτου έκτου α{ώνος, όπως 
αποδεικνύεται υπό του Έρωτοκρίτου, πρβλ. Α. Γ&άνναρι σελ. 30 καΐ 
ιπειτα έν τφ Λεξιλογίφ άψορμαρά^ βορά, Τ'Ρ^» μερά^ ηαραμίράς, ζυ- 
γαρά, ηαρατζεχρά κτλ. ,ύπό Άβραα[Λ 567 βάρα βαρά, 667 γρά, καί ύπό 
της Έρωφιλης Β'. 349 βαραταοτΒγάζ$ί καΐΓ'. Ζ\Ί βαρά κατά τόχει- 
ρόγραφον του Ι^β^Γ&ηά, καΐ τρίτον ύπό πολλών έγγραφων, άτινα 
άπό του 1600 κέζ. χρονολογού|λενα άνέγνων έν Ίκάρφ κα2 πολ- 
λούς τύπους εις - ρΒ λήγοντας παρέχοντα. Τρεπό|Αενα δε ταύτα 
ούτως έν μ,έν τη δυτική Κρήτη καΐ Ίκάρφ εις -ρ^, έν δε τη ανατο- 
λική Κρήτη εις -/'/>^(2), ου (ΐ,όνον, καθα ανωτέρω εΐδθ[χεν, τών Ίτα- 

(1) Έν ΚριΙτη σα|ΐαΙ δηλοΐ ουχί σημαίαν πολεμικίϊν ή δλλην, άλλ' δπβρ έν Κύθνφ 
ΐΛΛ άλλα)^οΰ λέγουσι χαραγητ, ίτοι το σημεΤον το ίπΐ τοδ έτερου ώτός τών άρών 
χαι έρ%ων χαραττ<{(ΐ€νον χατά τήν κρώτην χουράν ώς σύμβολον τοΰ ίδιοχτιίτου. 
Όμο^ως λέγεται σαμαϊ το άλιευτιχόν σημεΤον του παραγαδίου, τών χόρτων χττ. Κα^ 
Ιχ τούτου ^ήμα σαμώτω = σημειώ. Τήν σημασίαν χαΐ χρίίσιν ταύτην παρά τοΤς ποι- 
μίσιν ήγν({ει μέν νεανίσκος τις, αλλ* δμως μετά της χαραχτηριζούσης τί^ν δγνοιαν θρα- 
βύτητος ήρνι{θη τον δωριχόν χαραχτΐίρα της λέξεως, λ<ίγω δτι ή σημασία αυτής είναι 
τοσοντον νεωτέρα Ι Όμοίως κρος άναιρεσιν τών περ\ της ποιχίλης ήμ!ν παρα$<{σεως 
τον αρχαίου γλωσσιχου θησαυρού διαληφθέντων έν Είηΐβίΐΐΐη^ σελ. 27 χΙ(. χαΐ 157 
χΐζ. & αυτός λογιότατος ΒιισχυρΩ^εται Ετι το πολλαχοΟ της Βόρειας Ελλάδος {ν 
7^ι[σει ή ^άγα άντι {) ^ώγα έγένετο χατ' άφομοίωσιν, ει χαΐ διαρρ7[δην έν ΕίαΙβίΙαη^ 
σελ. 332 έΒίδαξα δτι τονούμενον φωνήεν δέν άφομοιουται £λλω. Ώς φα^εται, χβιρα- 
χτήρ του τε σογου σχολάρχ^ου χαι τών αξίων αύτου μαθητών είναι το νά μή δύνανται 
ν> νοωσι μηδ' αυτά τά &π' &λλων πρ^τερον σαφέστατ' άποδειχθέντα, πρβλ. *Αθηνας 
Τομ. Ε'. σελ. 516 

(2) ΚαΙ έν Καρπάθφ φαίνεται δτι συμβαίνει ταύτ<^, δΐ({τι έν χειρογράφω Καρπαθί^ι 



40 ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΕΤΤΜΟΤ ΤΗΣ ΛΕΞΕΩΣ ΜΕΣ ΑΡΕ ΑΣ 

λιχών Είς -Γία(- ρία), άλλα καΐ τών γνησίων Έλληνιχών τών παλαιό- 
τερον £ίς-ρία ληγόντων καΐ ούχΙ κατά τίνα άναλογίαν (πρβλ. ανω- 
τέρω σελ. 35) βίς-ρέα τραπέντων κατέστησαν παντελώς διάφορα. Ούτω 
δι λέγεται εν Κρήτη καβαΛΛαρΙα^ χαγτζεΛΛαρία^ (Τηεζσαρία^ εν 'Ιτα- 
λίί^ μασ&αρία^ κττ. (/.ετα δισυλλάβου -^/α, άλλα xαxομοιρ^ά^ χαΛο" 
χανρ]ά^ άκημΛορ^ά^ ύωρ^ά^ ΜπαρμΛαρ^ά, κττ. (Λετά (Λονοσυλλάβου 
ρ/ά (καΐ ] ! ), άλλ' δμως παρά ταΟτα πάντα χαβαΛΛαρί^ρρά^ βαρί" 
ρρά^ Μεααρί^^ρρά^ γραϊ^ - γρρα, χρίς^χρράς, βορές -' βορράς κτλ. 
Λτ\, (Την αιτίαν τών φαινο[Αένων τούτων προσεχώς). 

Έκ τούτων γίνεται πασιφανές δτι αν ή[λεϊς έ[Λανθάνο(Λεν παρά τών 
Ιταλών το δνο[Αα Μασσαρία κατά τον ΙΓ'. αιώνα κέξ., ουδέποτε θά 
Ιτρέ7Γ0[λεν αυτό ούτε εις Μεύαρία^ δπως πρότερον έλέγετο, λ. χ. έν 
τψ Χρονικφ του Μορέως καΐ άλλαχου πολλαχοΟ, ούτε εις Μεσαρρά 
οίτε εις Μεσαρί. 

Ή (λαρτυρία αρα τών Κρητικών ίδιω[Αάτων και ή του 'Ικαρικου 
ίτυνηγορεί ισχυρώς ύπερ παλαιοτέρου τύπου εις - ρέα, καΐ προς την 
σαφή διδασκαλίαν ταύτην τών Κρητικών ίδιω(χάτων καΐ του *Ικα- 
ρικου συνφδει πληρέστατα καΐ ή παλαιοτέρα γραφή Μεσαρέα καΐ 
ιδιαιτέρως το Αίγινητικόν καΐ Ποντικδν καΐ Μεγαρικδν μεσαρέα Με^ 
σαρέα και τέλος το ίδίω|λα του Όλύριπου(Ι). Εΐ!δο|χεν δηλ. ανωτέρω 
σελ. 28-9 δτι έν Μεγάροις καΐ ίν Σ^ατίσττρ, ένθα δεν λέγεται (χίν το 
τοπικδν δνορια Μεσαρεά, άλλα (ΑΟνον το προσηγορικόν (χεσαρέα - [ΐε- 
σαρεά, 6 τύπος απαγγέλλεται ριετά του ε ούχΙ (Αετά τοΟ 3• Έν δε 
ΑΕγίντρ, δπου ά|Αφότερα το μεσαρέα και το Μεσαρέα καΐ έν Πόντφ 
δπου το Μεσαρέα^ έριοίως (χ.ετά του ε. *Όστε ή ριαρτυρία τών ίδιω[Αά- 
των τούτων προκειρ,ένου περί τε του προσηγορικού καΐ του τοπωνυ- 
[Αΐκου ου (Αονον συνάδει κάλλιστα προς τήν παλαιοτέραν του όνέ(λατος 

Συλλογίί δημ-ωδών ^σμιάτων άνέγνων μίργίαρά ( άμεργιάρις - άρι ) χαΐ προς τούτοις 
μάλιστα τηβ βαθάτ αΰρ}ν,=:βαθ£άν, δπερ ου Κρητικών. 

(1) Έν τψ ιδιώ(ΐ.ατι του Όλύμπου λέγεται επίσης ^^απουρ^ά, χΧ^φτονρ^ά, Χν 
ίΐίουρ^ά χττ. χαι πληθ. Χχαπονρ^ές» χΧ$φτονρί^ς^ Χνχονρί^ς χτλ. άδΐ μετά τοίί ]* 
άλλα χουμαρεά, χρεββαταρεά, χονταρεά, μαχαιρεά, βαρεά χττ. άει μετά του εά, χαΐ 
τιληθ. χρΐββαταρίς άντΙ χρεββαταρέες ( τών δύο α εις Ιν συγχωνευθέντων προ της 
τροπής του άτί^νου * εις ί ), χογναρές, μαχαιράς, χουμαρές^ μπΧές, { μηλέαι ), μπρίς 
(=:μορ^αι) χτλ. Πρβλ. τάνωτέρω σελ. 11 - 12 περί της άναγχαίας διακρίσεως τών 
χατοιλι(ξεων - αρεά χαΐ ουρ]ά λεχθέντα. 



ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΕΤΥΜΟΥ ΤΗΣ ΛΕΞΕΩΣ ΜΕ3ΑΡΕΑΣ 41 

Μίοαρέα όρθογραφίαν χαΐ ιτρδς το έν Κρήτη ά7Γθδκδβιγρι.£νως ττροϋ- 
ιτάρξαν Μεύαοία^ ίξ ου χαΐ [χόνου ήίύναντο να άναπτυχθοϋν οί τύποι 
Μίοαρί χα} Μεσαρά^ άλλα καΐ πβίθει δτι το Μισαρέα έπ' ούΧενΙ βύ- 
λόγφ λόγφ Ιίύναται να χωρισθχί άπό του (Αίσαρέα - ρςά, άφοΟ δττως 
σηιιασιολογιχώς ούτω χαΐ φωνητιχΰς πληρέστατα συ[Αφωνοθ9ΐ, χαΐ 
ίη έλέγχβι δτι παράγωγη τούτου άπο όνόρ,ατος λήγοντος βίς -ρ/α χαΐ 
προ πάντων άπο Ίταλιχοΰ βίς - Γί'α βίναι χαθ' όλοχληρίαν αδύνατος. 
Όπως το Αίγινητιχόν, το Μεγαριχόν, το Ποντιχον χαι το Όλύρι.- 
^ίον χαΐ τα Κρητιχα χαΐ το Ίχαριχδν, ούτω χαΐ το τών νοτ{ων Σπο- 
ράδων χαί το της Κύπρου ίδΐω|λα χαΐ ή ίν τη |λβση|λβρινγ1 'Ιταλί^ λα- 
λου(Αένη Ελληνική ίξβλέγχουσι την ίχ τοΟ ΊταλιχοΟ παραγωγήν της 
Μισαρβδς αδύνατον. Οΐ λόγοι ους ταύτα χατ' αύτης άντιτ&σσουσι 
ίέν αναφέρονται βίς την τελιχήν ίτυλλαβήν -/)§ίί, άλλ' άναπληροΟντα 
τρόπον τινά την ίλλβίψιν τών Κρητιχών, τοΟ Όλυρι,πίου χλπ., βίς το 
(ΐέσον της λέξεως. Είναι Χηλ. άπο πολλού γνωστόν, δτι ίπΐ τών νο- 
τίων Σποράδων χαΐ έπι της Κύπρου (1) τα διπλΑ σύρι.φωνα διαστέλ- 
λονται εν τη προφορά τών απλών, τούτο δ' αληθεύει επί τε τών Έλ- 
ληνιχών χαι τών ξένων λέζεων* πρβλ. Κόντου Ειχοσιπενταετηρ(δος 
σελ. 54 χίζ. Λοιπόν αν α! λέξεις Μεσαρέα^ ΜΑοαρί^ιασάρΐζφ6σάρΐΊ\<ίν,Ί 
αληθώς ξέναι, ήτοι αν χατήγοντο άπο του Ίταλιχοΰ Πΐαββα ΐηα88&- 
πα χτλ., ώφειλον χατ* άνάγχην άπαραίτητον ν' άπαγγέλλωνται έν 
Κύπρφ χαΐ 'Ρόδφ χαι Ίχάρφ άείποτε μετά διπλού σο•, ήτοι 3/ασ^ 
οαρχά^ Μά</(ταρί^ Μεσϋαρί, μεύσάρίς ούχΙ δε (χεθ* ενός, δπως δντως άεΐ 
προφέρονται. 

Ιδού τ{ γράφει [αοι έχ Κύπρου προσφιλέστατος μαθητής μου, έ χ. 
Σίμος Μενάρδος Δ. Φ. «Έχετε πολύ δ(χαιον ισχυριζόμενος δτι &ν 
ητο διπλούν σσ εν τη Μεσαρχά^ θά διετηρεϊτο ίν τη Κυπρί^ προ- 
^ορ^. *Εγώ τούΛάχισζογ πΛειστάχίζ εϋρωτ διηΛασιασμΙν χΛηροδοχη^ 
ΘΙντος άΛΜ>Ό (Τυμφώνου, ούβέηοτβ ηαρετήριιι<ια 8εηλο0τ&νος 
απλοηοίιι^β&ν, πλην αν μετά το διπλούν άχολουθη ύγρόν, ώς έκλη- 
βϊχ». Ότι δ* ό χύριος Μενάρδος παρετήρησε χαι έμελέτησε την προ- 

(1) ΈπΙ τον φαινομένου τούτου πρ<5τος φα^ιται ίπιστήσας τήν ηροσοχήν Σαλου- 
ψ3ί^ςτ\ς ίντ^ Έφημερίξι τών Φιλομαθ(&ν εν Ιτει 1864 άρ. 542 σ•λ. 515 γράψας τ^$ι: 
• Το φιτόλλι ένιχ(&( προφέρεται διαχεχριμ.ένω( (ΐέ δύο λλ, χαθώς χαΐ πάσα άλλη λέξις 
γραφο{^^νη (ΐέ δκκλοδν 9ύ|ΐφωνον, &ς λονΤχχος == λάχχο(^ χαΐ λάχχος = φρέαρ, λλιο^- 



42 ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΕΤΓΜΟΥ ΤΗΣ ΛΕΞΕΩΣ ΜΕΣ ΑΡΕ ΑΣ 

φοραν τών Κυπρίων {πΐ|λ6λέ<ΓΓ6ρον πάντων τών |/•&χρι τουδβ πβρί αυ- 
τής διαλαβόντων, (Αάρτυς αληθής έστιν άριστη πραγ|χατβία αύτου 
πβρί τών φθογγικών φαινο|ΐ,€νων της έν Κύπρφ λαλουμένης, ήτις, ελ- 
πίζω, (Λελλβι να τυπωθχί Ιν προσέχει τινι τεύχει της Άθηνας. Προς 
τούτοις ίνα μη έν ένΐ άνδρΐ κινδυνιύηται το πραγ(χα, συνέλεξα δσας 
ηδυνήθην Ικ του προχείρου λέξεις Ιλληνικας καΐ ξένας έχουσας δι- 
πλούν συ|λφωνον. Ταύτας διήλθον μετά δύο νέων φοιτητών έχ Κύ- 
πρου, ίνος "Ροδίου, ένος Κασίου καΐ ίνος Καλυμνίου, εύρον δ' δτι α- 
ληθώς χαθ* α ό χ. Μενάρδος παρετηρησεν, έν μέν τη Κύπρφ ουδέποτε, 
εν δε ταίς άλλαις νήσοις σπανιώτατα χαΐ άείποτε δι' αίτίαν τινά 
ίδιαιτ6ραν(1), γίνεται άπλοποίησις τών έτυμολογιχώς διπλών. 

Οΰτω λ. χ. λέγεται μετά διπ2ΐου κκ, Βερίκοκχο, κακκά κάμνει (έν 
'Ρόδφ), κακκάρι χόρτοντι έν Κύπρφ, κάκκαρος= έδαφος ξηρόν κα\ 
κακκαρότοπος έν Ίκάρφ, δπου οΐ αύτοΙ τόποι κανκάλλια καΐ καυ- 
τΐ(1λλες λέγονται, έν δέ ΤΛνφ και/κάρα* χοκκάριν, κόκκα2ΐον, κόκκι- 
νος, κουκκί, κονκκονβάία, λάκκος, λοΰκκος, φλόκκος καΐ βλόκκος, 
πρόκκα, ^όκκα, (^ορόκκος, τακκούνι. 

Μετά διπ21οΰ λλ* άλλα, άλλος, βάλλω, γίλ21ος, γρυλλία τά χοιρίδια 
έν Λέρφ, όθεν γουρλιά έν Καλύμνι^ι (2), γρο\/<ίτά3Ϊλι=κρυ(Ιτάλλι, τό 

νΰμαι =ζ λιποθυμώ, χρε(ΐμ.($ς, ^άμίμα, πολλυν^σχω, φ£λλ({ς...» Δυντυ/^ώς §[ΐως ανέμιζε 
χοΕί τίνα εσφαλμένα παραδείγματα χαΐ ταΰτα φαίνεται οτι Ιχώλυσαν τήν περαιτέρω τοί> 
πράγματος Ιξέτασιν. 

(1) ΟΟτω λ. χ. χαΐ έν Καρπάθω $ύο συμφώνων επομένων ^ του ρ απλοποιείται* το 
έ| αφομοιώσεως του ν προς τό έξης προελθόν διπλούν σύμφωνον, ώστε λέγεται σύχλυσι, 
το πρώτο χρ(^νο, τή χρουσοβασίλισσα,τή ^τ(ισσα, σύριζα. Όμοίως δταν Ιπηται δλλο δι- 
πλοδν, λ.χ. γοϋττα αλλά γονγέΛΛα^Άττα αλλά *Λγ6ζοΰΛΛα κττ., συχνά δέ χαι δι' άνα- 
λογίαν λ.χ. χ<ιΛί8ργΙα έν 'Ιχάρω διά τό χαΧός^ έν Καρπάθφ ορθώς χαλλουργία, μ^σά 
άντΙ μεσαιά - μεσσά διά τό μέσος, όπως λέγεται νησσά άντΙ νησιά Ιξ ο! χαΐ νησσί χα- 
τ<1πιν δι* άναλογ^αν. 

(2) Όπως τό γρνΛΛΙα (γρύλλος) έγένετο Βιά μεταθέσεως γουρΛιά, οΰτω τό έχ του 
ΙηΐΙΐΛ — τρούλλα τό τρουλλί — Γουρ-ί/ = λ<ίφος χαι ή Τουρλωτή έν Χίφ χαι έν Σητεία 
ττ5ς Κριίτης δνομα χώμης, όμοίως δέ χαι τό έχ του γράωγραίνω=χοιλαίνω παραχθέν 
γρώτη έγένετο γονρτα^ χαΐ δή ουδέν έχει χοινόν τώ λατ. ΙΙΓηα, προς δ συντίθως πα- 
ραβάλλεται• πρβλ. περί τούτου Αθηναίου τόμ. Γ, σελ. 422-3 χαΐ Είηΐβίΐαη^ σελ. 
91 τίΛΪ 106 Ινθα χαΐ έχ του Διγενή (έχδόσεως Ιιβ^Γαηά χαι Σάθα ) στ. 1810 παρε- 
τέθη παράδειγμα ΧοΛχογονρτα. Και 6 φίλτατός μου χ, Ο. Μβ^βΓ παρέθηχεν έπ' ε- 
σχάτων έν τί^ Βυζαντιαχφ περιοδιχω τόμ. Γ', σελ. 159 τινά έχ τών τελευταίων αιώ- 
νων παραδείγματα, άλλ' ουχί και τό παλαιότατον τότοδ Διγενή. Τό δ' δνομαίϊ γροννα 
ί] γουροΰτα ανάγεται εις τό παρ' Έσυχίω |•ρώ^α=σί>ς θτίλεια χαι είναι δλως διαφό- 
ρου άρχης του γρώνη- γούρνα* περί τούτων πρβλ. Αθηναίου τόμ. Γ, σελ, 422-3 δπου 
ταδτα χατά πρώτον σαφώς διεχρίθησαν όπ^ άλλτίλων. 



ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΕΤΓΜΟΤ ΤΗΣ ΑΕΕΕΩΣ ΜΕΣΑΡΕΑ2 43 

ιςά2ϋ.ος του αλέκτορος έν Χίφ καΐ τά κάλλη έν Τόδφ, κόλλα, μαλλί 
καΐ τριχομαλλω, μέλλεται καΐ μέλλει, ηαλληκάρι, πολλά καΐ κατ* αυτό 
ηολλυ κα\ πολλύνω -ννί<$κω,καΙ τουναντίον έ2ιλ{ον,έν δέ Χίφ καΐ με- 
γαλλώνω, Οκύ2ΐλος, ϋτέλλω, Ούλλη*»^! έν *Ρόδφ τό πάθος των εγκύων, 
ΐι κί(50α, καΛ <)ν2ΐλη'φεύοματ, ΰυλλοιν, ϋυλλοΐζομαι, φύλλο, φυ2ΐλά(δ)ες, 
ι|άλλω, ι[τελλός, Άπρίλλις, §ελλάνος, βελλάδα, βελλέντζα { έν Καλύμνι^ι 
βε2ιέτζα), ^ούίλα -3ΐλώνω. ΑΙ καταλέξεις -έλλα καΐ -έλλο(ν) -ε2ιλος, 
-α2ι2ΐος, -ά2ΐλα, οΟτλλης, -ο<ί2ΐλα έν πλείΰταις λέξεΰιν έλληνικαΐς καΐ 
ξέναις άγρέλλα (=άγριελαία) άγρέλλι καΐ άγρελλος έν Ίκάρφ, §α- 
ρέλλι, βιδέλλο, γοννέλλα, δαντέλλα (έν Καλί/μνι> ταάέλλα), καδάλλος, 
καδάλλα, κάγγελλα, καννέλλα, καπέλλο, κα(}τέ2ιλι, κορδέλλα, κου- 
κούλλα, κοπέλλα -λλι, λίδελλος, μακέλλις -λλάρις -λλεύγω (έν Καλύ- 
μν-ζΐ ματσελ3ΐεύγω) μακελλειό, μαντέλλο, μαϋτέλλο, μουόκούλλα, μπι- 
ζέλλτ, νεραζζούλλα έν Ίκάρφ, όμδρέλλα, Πατέλλα Ηΰχς έν Καλύμνι>, 
π(ΐΟτέλλι, πεζούλλα έν Ίκάρφ, πορτέλλα πορτέλλο -ούλλα, πλατέλλα 
καΐ πλατέλλι έν *Ρόδφ άντΙ πατέλλα κατά παρετνμολογίαν προς τό 
πλατύς, ^οΟτέλλο, ^ουΰτέΐλο έν Καλύμνχι, (^ακκούλλα, ()αρδέλλα καΐ 
έν Καλύμνι^ τ(5αρδέλλα, ΰέλλα -λλώννω ΰζλΤΛ καΐ ΣελλΙ κα\ Σελλάδι, 
Οκοντέλλα -λλι, τρούλλα -2ιλ(, φελλί, φλανέλλα καΐ έν Καλύμνχι φα- 
νέλλα, φονντανέλλα, φον(9τανέ2ίλα, Φραδέλλος έν Ικάρω, φωνούλλα, 
"^^^ούλλα κττ. Κατά μικρόν Ή κατάληξις αίιτη •ί/πει<ίΛλθε, καΐ δπου 
ουκ έδει, κατ' άναλογίαν, έπειδίι οΐ λαλοΰντες ύπέλαδον δτι αύτη 
υπεκρύπτετο έν ταϊς τελικαϊς ΰυλλαδαΐς των λέξεων, κα\ δη είπον 
καΐ κρεμά2ΐλα καΐ καιΙΙλλα (έκάηκα καημένος), μαυρϋλλα, άΰπρνίλλα, 
κάι^(ΐλλος και^αλλέ έν Ίκάρφ, (οίίχϊ όμως καΐ κεφάλλα άλλα μεθ' ενός 
λ, διά τό κεφάλι) (Ιφάκελλον έν Καρπάθφ, θρού(6)αλλα αυτόθι κττ. 
Καζζελλαρία, καΟκαβάλλι, κέλλα κελλί, κολλάρο, μαξιλλάρι, πουλλί 
καΐ πάντα τά μετά του ραΐΐιΐδ (ίύνθετα καΐ δίι εΙς -πουλλος -πουλλα 
-πουλ3ΐον λΛγοντα, άλεπόπουλλον έν 'Ρόδφ, έμποτόπουλ2ιον, κοντα- 
ρόπουλλον, παιδόπουλλον, χαρκόπουλλον,αΙταρόπουλλον,Τουρκόπουλ- 
λον -ος, πιθόπου3ΐλον, ϋκλα6όπουλ2ΐον, ΰπαθόπουλλον, Οκλαδοπούλλα 
κττ. Οακελλάριος. 

Διά διπλού μμ, άμμέ, άμμος, Άμμούδα, βάμμα βαμμένος, γράμμα 
-μμένος, θρεμμάρι έν Καρπάθφ, κάλυμμα κα\ καμμύτ(}ης:=όφθαλ- 
μιών αυτόθι, κόμμα -μμένος προκομμένος, κρομμύδι, ξεραμμένος, 
πικραμμένος, πλιίμμη -πλημμύρα -μμυρίζω -ρκίμα έν 'Ρόδφ, πλύμ- 
μα (=πλύόις έν Κύπρφ), ^άμμα -μμένος, σκάμματα - (ίκαμμένος , 
ΰτρέμμα -μμένος, (ίυμμαζεύγω, τρίμματα -μμένος, ι|Γΐμμύθι=ίι λεπτή 
καΐ άνευ λίθων γτί έν Καρπάθφ. Άλλα πράμα, τάμα, καμένος, ζηλε- 
μένος, άναπαμένος, θεραπεμένος, κλιαμένος κλιάμα κττ., άεΐ μεθ' α- 
πλού μ, διότι τό γ κα\ τό β πρό του μ δέν έπαθον άφομοίω(?ιν άλλ' 
ΔποδολΑν. Κουμμέρκι, (Σκάμμα, ΰούμμα τό άθροκ^μα, άλλα ΰούμα τό 
οινόπνευμα έν Κύπρφ. 

Διά διπ3ΐου νν,τά ε\ς -ννυμι -ννύω αρχαία βήματα λΛγουόι ΰΑμερον 
ε\ς -ννω, ϋτρώννω, χώννω, ζώννω, (ίδΛννω, κττ. κατ' αυτά δέ έπλά- 



44 ΠΕΡΙ ΤΟΤ ΕΤΥΜΟΥ ΤΗΣ ΛΕΞΕΩΣ ΜΕΣΑΡΕΑΣ 

ίίθηίίαν ηΤχϊότα &λλα είς -ννω λ.χ. πίννω, φτάννω, καΐ κοντοφτάννω, 
^γαΐννω, άφΐννω κττ. (πρβλ. Εΐκο(5ιηενταετηρ(δος Κάντου <$ελ. 55, 57 
-καΙ 71)• μάννα, μαννάκτ έν 'Ρόδφ• άντέννα, γούννα, κάννα, καλαμο- 
χάννχ, κολώννα, πάννα, παννΐ ηάννχβτρο -ννίζω, πέννα κτλ. 

Διά δ\πλοΟ ππ,&ππαρος άππάρχν, καππάρτν καππαρκά, πάππους, 
νύππα, κο<τππα, πίκονππα καΐ πόκονππα, μάππα, πο<τππα=μέ- 
τωπον έν Ίκ(1ρ(;>, τόάπηα καΐ τίίαππί, τ<5ίππα, τόχηηοίτΫΐ. 

Λιίΐ διπλον ρρ, θαρρώ έν Κ(1(5(;>, καταρροϊκόπτίι (ίυνάγχη αυτόθι, 
χείμαρρος, Ίγκλιτέρρα, καπ<Ιρρο, καρρό, περρούκα, φαρράς=γρ<Μίίδι. 

Μετά διπλοί; <5<5,άγγέλ%(ί(ία, άγγόν%<5<ία, όρχάντχβόα, γειτόνιϋαα, γε- 
ρόντΐ(5(5α, δαόχάλχβόα, δούκίόόα, κόνΎχόΰα έν Κάόφ, όγνχά^χόόα καΐ 
ούτω πάντα τά εΙς -χόόα' άλλά()()ω, παραλλά(5()ω= παραφρονώ έν 
'Ρόδφ καΐ παρα2ιλαμένος=:ό παράφρων αίίτόθτ,πά(}(9ω,πρά(5(5ω,τά(50ύ>, 
τινάοσω, {ϋ)λάόόω,^ράϋϋω, χαράΰόω καΐ σΰτω πάντα τά εΙς -όόω καθ' 
δίίον (ίφζονται• χατ' αυτά δέ ελέχθη καΐ άρπά<)(5ω καΐ (9τά(50ω κττ. 
γλώαίία,γλωσαάρι έν 'Ρόδφ αΐ έπΙ τον προϋώπον φαρκτδες και έ3ΐαται, 
γλω<ί<}οφαγιά καΐ γλωΰΰοτρώγω καΙπρόγ3ΐω<5(ίος=προπετΙις αύτ., θά- 
λασΰα, λύ()()α, μέλΐ()(5α, πίσσα καΐ πάντα τά εΙς -βόα έφ' δσον σφζον- 
ταν γλω(5<)αρκά=κλώ(9<)α ένΚύπρφ, κχβόάρχ Λκίααηρις, ένΚίχλύμνη, 
δέ π£(5()αρο, κιρσός, κυπαρίσσι καΐ έν Καλύμνηι τόνηαρίόβχ. Τά λέ- 
γοντα εΙς -ούσα άεΐ μεθ' ενός σ, Λτε έκ τών μετοχών ούχΙ δ' έκ των 
επιθέτων εΙς -οεσσα -ονσσα προελθόντα, άγκοΰσα, άνα6άλ21ου(5α, α- 
ναρρούσα, βρωμούσα, γαλατονσα έν 'Ρόδφ,γαλαταρεά άλλαχου, έν Κύ- 
θνω ΐι γα3ΐο(/σα='Κ θηλάζουσα καΐ πολΐ; γάλα παρέχουσα, έν Κ<ιλύ- 
μνΊΓ> δέ γαλατοΰσα σημαίνει λίθον γαλακτώδους χρώματος φερόμενον 
ύκ περίαμμα, καλανδροΟσα ^ι φίλανδρος έν Καρπάθφ, ξαθθομαλλουσα, 
παρπατοΰσα=άμάξχον μικράν έφ' ού τά νΛπια Ιστάμενα συνηθίζουν 
να βαδίζουν, φαρμακοΰσα=φαρμακεύτρια, κττ. Πολλά τούτων πιθα- 
νώς ώρμήθησαν άπό τών επιθέτων είς -οΰσσα(πρ6λ. Κορ. Άτ. Δ', 73), 
άλλα προσηρμόσθησαν ταϊς μετοχαϊς καΐ εκφέρονται μεθ' ενός σ* 
δουκέσσα, κοντέσσα, κουρτέσσα, πριγκιπέσσα καΐ πάντα τά εΙς -εσσα. 
'κομπάσσο, έν δέ Καλύμνι^ κουμπάσσο, μισσεύγω έν Κάσφ, μπάσσο, 
μπούσσουλας, πάσσο, ποσσέσσο, φοΰσσος, φουσσόγεια, φουσσάτο έν 
Κΐτπρφ. 

^ίετά διπλού ττ, πιττάκι, πιττακώννω (συμφυρτός σχηματισμός του 
πιττάκιον καΐ πίττα, εντεύθεν Ή έννοια τοΟ πιέζω, 4^ν Λδη παρά 
Προδρόμφ Α'. στ. 29 έχη). βάττα = πΛλινον άγγεΐον, βουττώ, κα\ 
οΐίτω πάντ* ανεξαιρέτως τά εΙς τάς Ίταλικάς καταλέξεις - άττα - έττα 
- ί ττο, - έττι, - όττο λΛγοντα λ. χ. Βαλέττας, γάττα καΐ έν Ίκάρφ 
κΛττα, γο3ΐέττα, καπόττο, κασκέττο, κοκέττα, κολλέττο, κορωνέττα, 
κουφέττο, κραβάττα, λαντζέττα, λόττο, λουκέττο, μανικέττι, μπι- 
λΐέττο,Νικολέττα, λέττο, μπερέττα, μπουρλόττο, ( καΐ πιάττο έν Κάσφ 
ΐΐατ' αΐττά), πίττα, σαΐττα, σερδιέττα, σκαπέττα - ττι, σκ(ΐρλάττο, 
σκΐ^ττος, στιλέττο, τράττα, τρουμπέττα, τσιρώττο, φέττα, φουρκέττα. 
ντιριττώρος, Σεττέδρις, σκριττόριο• προς τούτοις ελέχθη έν Είκοσι- 



ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΕΊΎΜΟΥ ΤΗΙ3 ΛΒ8ΕΟΣ ΜΕΣΑΡΒΑΣ 45 

πενταετηρίδ%Κόντον(5ελ.54-56, δτχ έπΙ τώναίττώνννίΰων προφέρονται 
χαΐ δίπλα θθ, φφ, χχ, έζ άφομοιώ()εως προελθόντα καΐ εντός ττίς λέ- 
ξεως χα\ έν τχΐ (Λ/νεκφορ^Ι αυτών, λ. χ. άθθ6ς άθθίζω, άθθότνρος διάθ- 
&ΜΤ|ΐα έν Καρπάθφ =1ι πτώ()τς των ανθέων, άλόθθτ, γρόθθος, γροθθέ, 
κέραββα,=:κννρινθος έν Καρπάθφ, μαθθαίννω,παθθαίννω,πεθθερά, πεθ- 
βερός, ^εβίθθι,έγλυκάθθηκεν, έγράθθηκεν, έθερμάθθηκεν, έζεράθθηκεν, 
έλενκάθθηκβν, έμαράθθηκεν, έπικράθθηκεν, ε(ύ)φρ(1θθηκεν, νύφφη 
μέφφομαα, μποΰφφος, (ίνφφάμελος έν Καρπάθφ, ^ζντρα έν Ίκάρφ 
διά τό χχέλν, λό^ο^η, κοχχύλι, δχχερη (έκ του έγχεχρον) έπΙ του 
έχέτλη έν ΚαρηάΒφ^ αιχχαίννομαι, ζάχχαρχ, <ίυνάχχ\, τυχχαίνω, λαχ- 
χαίνω, ξελέχχω κττ. 

Ίδνιιτέρας δ& ΰημετώΰεως Αξια είναι τά έν Καλύμνι^ παρατηρού- 
μενα πάθη των δ\πλών τούτων αυτόθι δηλ. άντΙ κκ, ττ, θθ, ππ, ά- 
ηαγγέλ2ΐονται κχ, τθ, πφ, πρβλ. κοκχάριν, κουκχος, κουκχου6<^^α, 
3^^ος, μερόχχα, (Ιορόχχος, ταχχούνι, κάπφα, κ(1πφαρι καΐ καπφα- 
ρος §οΰς 6 μέλας σύ Η ^<1χις λευχή χα\ χαπφαρά όνχα τά αρχόμενα 
νά ωριμάζουν χαΐ μαυρίζουν δ χαπφαρίζουν λέγεται• τ<ίάπφα, τ<5<πφα» 
§ουτθώ, χάτθα, γολέτθα, χαπότθο, χα<ίχέτθο, χουφέτθο, λότθο, λοτθα- 
ρ^α,λουχέτθο,μπουρλότθο, πίτθα, ^εμπετθαρία,()α{τθα,()χέτθος,φέτθα, 
άτφός-τθίζω ΆτθΛ, Λγχατθας τοΐ/ς άγχάτθους,ξατθΛ, ματθαίνω, έγλυ- 
κάτθηχεν, έμαράτθηχεν, έξεράτθηχε χττ. άρβίτθτ = ^εβίνθτον, άρ« 
6\τθ(Ιά κτλ. 



Μ&τα της χρήσιως ταύτης τών ι!ρη|ΐ(νων νήσων συ(Αφωνι{, ως 
ηδη βίπον, χαΛ ή έν τη (χεση|ΐβρινχ) ^ΙταΧΙο^. λαλου[Α<νη Ελληνική, 
τ. (. χαΐ {νταΰΟα διαστβλλβται τό διπλούν 99 του άπλου. πρβλ. 
ΜοΓΟβί 8ίυ(1ί 9ΐλ. 112 ίη θδβα, 10880, ρθ88θ, (ίσω τόσος πόσος\ 
ΐΓΟνίαΐΏΟ ί1 Γ&άάορίαιηβηΙο . . . άβΐ σ». Λίγιται λοιπόν, καΟα 
(ΐδθ(αν αληθώς ανωτέρω σβλ. 23 (πρβλ. ΑβΙΟΓΓβ ΡβΙΙββΓίηί σελ. 
186) {Μτά διπλού (Τσ τό Ίταλιχόν ιηα88απ3,=ιη2ΐ886πζία, άλλα 
(αυτ. σιλ. 260) [χββ' ίνός α τό Έλληνιχόν Μβδάτί = Ροηάο ΒθΥΘ86 
Μεσ-άρι. ΚαΙ ή έν Ίταλί^ αρα λαλουριένη Έλληνιχή συνηγοριι θαυ« 
(ίασίως υπέρ της παράγωγης του Μεσάρι (Μεσαρβα) έκ του ριέσος, 
αποτρέπει δέ χαθ' δλοχληρίαν από της ταύτίσεως του ιπαββαΓία χαΐ 
Μβσαρβ&. 

Τα διαληφθέντα περί τών ίδιω(Λάτων πρώτον ριέν της ΑΙγίνης, τών 
Μεγ^;ρων χαΐ του Πόντου, τών άσυνίζητα χαΐ δη άσύγχυτα δια* 
ψυλάττοντα τα συ[Απλέγ(χατα "ία χαΐ -/α, έπειτα δέ του Κρητικού 
χαΐ Ίχαρίου καΐ του Όλυριπίου τών επιτρεπόντων (Λεν την συνίζησιν 
ά(&^τέρων τών συ(Λ.πλεγ[Αάτων, διαφόρως δ' 6(Λως διατιθέντων αυτά, 



4Β> ΠΕΡΙ ΤΟΤ ΕΤΥΜΟΥ ΤΗΣ ΑΕ3ΕΩ2 ΜΕΣΑΡΕΑ2 

καΐ τρίτον -ίών νοτίων Σποράδων, τοΟ Κυπρίου καΐ τοΟ Ίταλιωτικοδ, 
τών ίιαστβλλόντων έν τη προφορά τα διπλΛ σύ(Λΐρωνα των χπλών, 
καΐ ή παρατηρησις δτι τα από του Χβκάτου τρίτου αιώνος η καΐ μι- 
χρ(|λ πρότερον άρζά|Λ6να να είσελαύνωσιν εις την Έλληνιχην Ίταλιχχ 
όνέ[Λατα ε{ς -τία διατίθενται διαφέρως των γνησίων Ελληνικών εις 
- ρία καΐ - ρέα, ταύτα έπιρρίπτουσι πολύ φώς έπΙ τάς γλωσσικας σχέ- 
σεις του [Αεσου αιώνος. Έπειδη δηλον δτι τα γλωσσικά φαινό|Λενα δέν 
(χεταβάλλονται πανταχού συγχρόνως, άλλ' άλλα ριέν έν ταύτη άλλα 
δ* έν εκείνη τη χώρ^ προτρέχουσι και άλλα πάλιν καθυστερουσι, δια 
τούτο τα διάφορα ίδιώρι.ατα, τα παριστώντα ημΐν διάφορα ως είπειν 
γλωσσικά στρώ|χ.ατα,ρι.έγιστον συμβάλλονται εις διαλεύκανσιν τών πα- 
λαιοτέρων σχέσεων, καθ' δν ακριβώς τρόπον τα ποικίλα γεωλογικά 
στρώριατα συμβάλλονται εις έρμηνείαν τών παλαιοτέρων παθημάτων 
της γης. Είναι δέ ή εκ τούτων ωφέλεια τοσούτφ μΛλλον πολυτιμό- 
τερα δσφ μείζον καΐ ψηλαφητότερον είναι το σκότος το περιβάλλον 
καΙ καλύπτον την άνέλιζιν της γλώσσης ημών, άφ'ού χρόνου έπι- 
κρατησάσης μιΛς διαλέκτου πανταχού της Ελλάδος και ταύτης μό- 
νης καΐ ουδέ ταύτης συνφδα τη αναπτύξει αύτης κατά τους προ'ίόν- 
τας χρόνους γραφομένης, ή Ελληνική γλώσσα ή αληθώς λαλουμέν-η 
κατά τους σκοτεινούς τούτους αιώνας άπο τών χρόνων του Σωτηρος 
μέχρι σήμερον, άγνωστος, δυνάμεθα νά είπωμεν, είναι ήμίν. Λοιπόν 
έκ τούτων μανθάνομεν δτι διεστέλλοντο και κατά τόν μέσον αιώνα, 
(άλλ' άγνωστον μέχρι τίνος χρόνου) έν τη καθόλου Ελληνική τά 
διπλδί σύμφωνα τών απλών, και δτι ή απαγγελία αύτη ούτω συνή- 
θης ητο εις τά φωνητικά και ακουστικά όργανα τών Κυπρίων κχΐ 
άλλων τινών νησιωτών κατά την κατάκτησιν αυτών υπό τών Φράγ- 
κων, ώστε την διαφοράν ταύτην σαφώς και έν τοις άλλογλώσσοις 
άντελαμβάνοντο καΐ παρέστησαν. Εντεύθεν δε σφζουσι την διαφοράν 
ταύτην έν ταϊς Έλληνικαΐς καΐ ξέναις λέξεσι μέχρι σήμερον. 

Όμοίως μανθάνομεν, δτι τά παλαιότερον άσυνίζητα απαγγελλόμενα 
συμπλέγματα -έα -ία ειχον ήδη κατά τόν 13ο^ αιώνα έν ταϊς πλεί- 
σταις χώραις της Ελλάδος πάθει συνίζησιν, καΐ δη ήσαν άκουστικώς 
άλλοΐα τών Ιταλικών εις -πα, διό ουδέ συνέπεσον αύτοις μέχρι <ϊή- 
μερον. Όμοίως διδασκόμεθα δτι ή συνίζησις αύτη τών τονουμένων έπΙ 
του πρώτου φωνήεντος συμπλεγμάτων δεν είχε συμβή πανταχού, 



ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΕΤΓΜΟΤ ΤΗ2 ΛΕΒΕΩΣ ΜΕΣΑΡΕΑΣ 47 

άφου χαΐ σημβρον ίτι πολλαχου δ)ν Ιγινιν, προς δ) καΐ δτι πρώτον 
χατέστη (ΐ,ονοσύλλαβον το -ία χαΐ επβιτα το -ία, έντβυΟβν χαΐ ή (ΐιΐ- 
ζων τροπή βίς σν(χφωνον του ι του ία βν τί)^ Όλυμπίφ χαΐ τ(|^ Κρη- 
τιχφ ι^ιώ(χατι, η διατηρησις δε βν τφ συμπλέγριατι /α του β ως ήριι- 
φώνου έν τ(|^ Όλυριπίφ, διάφορος δε διάθεσις αύτου ίν τοις Κρητιχοίς 
ίδιώρΜίσι χαΐ έν τφ '1χαριχ(|^. Έξ αυτών διδασχόριεθα ωσαύτως οτι 
χατα τους ριεταγβνιστερους χρόνους χαί χατα τον (ΐεσον αιώνα πλεί- 
στα όνό[ΐατα έπλάσθησαν (χαΟώς χαΐ οτι άλλα ριετεπλάσΟησαν) εις 
-/α σημαίνοντα φυτά, δέρ|Αατα, όσριάς, χηλίδας, πληγάς, (χέτρα, 
φορτία χαΐ περιεχόιζενα χαθόλου, χαθώς χαΐ οτι τα θηλυχα των -έ^ο 
χαί -£;^<^ επιθέτων έσχηαατίζοντο χατα τους χρόνους τούτους εις -έα 
χττ. , πάντα πράγριατα περί ων ή (χεσαιωνιχη παράδοσις η ουδέν η σφό- 
δρα συγχεχυριένα λέγει. Ούτω τα σηριερινα ίδιώ|Αατα χρησΐ{Λεύουσιν 
ώζ (ΐΛγιχόν Οαυριάσιον χάτοπτρον, έν φ άντιχατοπτρίζονται αΐ πα- 
λαιότεραι της γλώσσης ή|Χιών σχέσεις, άλλα περί τούτων ελπίζω θεοΟ 
θέλοντος προσεχώς άχριβέστερον να διαλάβω. 

Συγχεφαλαιών τα (χέχρι τούδε είρη(Αένα λέγω οτι ή έτυριολογία της 
λέξεως Μεσαρέα έχ της Ίταλιχης γλώσσης προσχρούει προς πολλάς 
γλωσσιχας δυσχολίας, διότι α') στηρίζεται έπΙ της έσφαλ(χένης δοξα- 
σίας, δτι τα (χέν είς ^^άρι Ιχουσι ριεγεθυντιχην σημασίαν, τα δε εις 
^{ίριά άφιορη(χένην' β^) παραβαίνει γλωσσιχην άρχην, χαθ' όσον παρα- 
δέχεται χαΐ άνευρίσχει έν τη Έλληνιχη γλώσστρ ως τοπωνυριιχόν το 
Μεσαρέα άνευ της χρήσεως αύτοΟ έν τχΐ γλώσση ταύττ) πρότερον ώς 
προσηγοριχου' γ') απαιτεί χωρισριόν του τοπωνυ(Αΐχου Μεσαρέα Με^ 
ύαριά άπό του πολλαχοΟ έν χρήσει προσηγοριχου μεσαρέα μεσαριάς 
επειδή τούτο χατ' ούδένα τρόπον δύναται να υποληφθ'^ ζενιχόν διά τε 
την σηρΛσίαν χαΐ την τοπιχήν αύτου Ιχτασιν χαΐ την χρησιν παρά 
τοις ποιριέσι χαί γεωργοις,άνθρώποις υπέρ πάντας τους άλλους ριαχρό- 
τερον διασφζουσι τα άρχαια' δ') ύποτίθησι ταύτισιν τοΟ Ίταλιχου 
ΐη&ββατα χαΐ του Κρητιχου Μβσαρά χαΐ το(3 Κρητιχου χαΐ Ίχαριχοΰ' 
Μ^ααρ^,άδύνατον διάτε τον τόνον χαί το τελιχόν φωνήεν* ε ') παραβαίνει 
τους νό(Αθυς της χαθόλου Έλληνιχής γλώσσης απαιτούσα ή περιττήν 
χαι χαθόλου ασυνήθη παρέχτασιν τών ΐη&83& ΠΐΟβδαΓα εις Μεσαρέα χαι 
ταύτην πανταχοΟ χαι ό(ΐ.οιό(Λορφον χαΐ ταχίστην ή απολύτως αδύνα- 
τον τροπην του 'ΙταλιχοΟ τύπου -Γΐα εις -/>/α, ένφ ου ριόνον τά έκ 



48 ΠΕΡΙ ΤΟΤ ΕΤΤΜΟν ΤΗΣ ΛΕΞΕΩΣ ΜΕΣΑΡΕΑΣ 

της Ιταλίας κο|Χι(σθέντα διατηρούνται καθόλου άσυνίζητα, άλλα χαι 
τα γνήσια ίλληνικα τα βίς ~ρΙα λήγοντα, ούΧεποτβ ετράπησαν παρ' 
ή(χ.ΐν βίς -/)/α, πλην τών ίν σβλ. 35 ρημονευθεισών εξαιρέσεων, είς &ς 
5εν υπάγονται τα τοπωνυριιχα καΐ δη ούδ* ή Μβσαρία' ς') παραβαί- 
νει τους φθογγικούς νθ(χους τούτο (λέν του δυτιχου ΚρητιχοΟ χαΐ του 
'ΙχαριχοΟ {διώ[Λατος, τούτο δε του ανατολικού Κρητιχου, επειδή υπο- 
τίθησιν δτι βίναι δυνατόν το Μβοηρά καΐ το Μβσαρέ να άνάγωνται 
εις παλαιότερον τύπον λήγοντα είς τ/α, ένφ ριόνον ίκ τύπου είς 'ρία 
λήγοντος δύνανται να προίρχωνται' ζ') παρα|ΧιελεΙ της τε παλαιοτέ- 
ρας παραδόσεως έχούσης άεΐ Μβσαρία καΐ της προς ταύτην συν({:δού- 
σηςραρτυρίαςτών Σ&ατιστέων άπαγγελλ(}ντων//£{Ταρε^, ούχΙ [Αεσαρίά, 
καΐ τοΟ ΑίγινητικοΟ, Μεγαρικου καΐ Ποντικού, έν οίς π&σιν άσυνιζή- 
τώς χατα τον παλαιότερον τρόπον άπαγγελλόριενον σφζβται το ^ρέα 
απαθές* η') παραριελεΐ σπουδαιότατης [Ααρτυρίας της διαλέχτου τών 
νοτίων Σποράδων χαΐ της Κυπρίας χαί της έν 'Ιταλί^ έλληνιχης, 
χαθ' ήν αν ή λέζις ήτο ξένη, Ιδεί ν' άπαγγέλληται έχει άεΐ [χετά δι- 
πλού οσ. Πάντων τούτων τών άριαρτηριάτων είναι, ελπίζω, ή έ|Λή έχ 
'τ^\ί μίση^μίσα^μίσάριο^μβϋαρία^ άπηλλαγ|ΐένη ' οφείλει άρα να προ- 
τΐ{ΐηθη της του κ. Μηλιαράχι. 



Κβφάλσκον Γ'• 

Ή έκ της Ιταλικής γλώσσης παραγωγίι της λέξεως Μεαα- 
ρέα παλαίει κα\ προς γεωγρα^ικάς κα\ Ιστορικάς μεγά- 
λας δυσκολίας, Λ δέ έκ της Ελληνικής προς ούδεμίαν. 

Επειδή ένδεχό[Αενον είναι να όπολάβη τις, οτι &ν χαΐ γλωσσιχώς 
ιίναι αδύνατος ή έχ της Ιταλικής γλώσσης έτυριολογία αυτή, επι- 
βάλλεται 0[Αως Ιστορικώς καΐ γεωγραφικώς και δή προχειριένης ούτω 
συγχρούσεως αξιώσεων γλωσσικών και γεωγραφικών το πραγι^α ριένει 
άχόρΕ,η ά(χφίβολον, δια τοϋτο παρατηρώ οτι προχειμ,ένου περί έτυ(λθ- 
λογίας, ήτοι περί γλωσσικού πράγμιατος, ούδένα άλλον νό(Αον δύνα- 
ται έγώ να θεωρήσω κύριον ή τους γλωσσικούς, καθώς προκεΐ{Μνου 



ΠΕΗ τΟΤ ΕΤΎΜΟΥ ΤΤ!Σ Λί£ΕΩΣ ΜΕΣΑΡΕΑΣ 49 

ΐϋίρι στρκτιωτιχών τζδίς άληθης στρατιώτης (ζόνους τους στρατιωτι- 
κούς, ιεερί θρησκβυτιχών ό κληρικός μόνους τους Ορνισχ&υτικους χττ. 
Νο[ΐίζω ί' οτι διχαιον (Ιναι να συγχωρηθη χαΐ ιίς Ιμ,Ι ό φανατισριός 
ούτος έν τοις γλωσσικοϊς, και Χη νά μ,οι Ιπιτραιτξ να πιστβυω μ,άλι- 
στ* ιτάντων τούτοις τοις νόαοις, καΐ Χη και δτι Ιτυριολογία παραβαί- 
νουσα τούτους καΐταΰτα ούτως Ιλαδόν αδύνατον να άληθιύνι και άνττΛσα 
η γιωγραφία συνηγόρβι αύτη. Ελπίζω δ* δτι (Λβτ' Ιμ,ου θα συ(Αφωνήσγ) 
;;άς (χων πλήρη συνβίδησιν της σπουδαιότητος τών γλωσσικών νόμων. 
Άλλ' έπ€(δη δυστυχώς ή συν&ίδησις αύτη παρ' ημιϊν εισέτι δέν άνβπτύ- 
]τθη, αναγκάζομαι να προσθέσω ακόμη ολίγα τινά, όπως άποδιίξω,οτι 
ούίέ γεωγραφικώς καΐ Ιστορικώς επιβάλλεται αληθώς ή εκ της Ίτα* 
λικής παράγωγη της λέξεως, άλλα τουναντίον πολλά τα άπορα πα- 
ρέχει είς αύστηράν κριτικην ών τα προχειρότερα αναγράφω. 

α') *Αν Μεσαρεά ίδήλου κατ' αρχάς τιμάριον, κτήμα χωροδεσπό- 
του η τι τοιούτον, διατί πανταχού είναι έν χρήσει καθ' ενικόν άριθ- 
|ΐόν, έν^ βεβαίως καΐ τά κτήματα ταύτα ήσαν πολλά καΐ τα τοιού- 
των πραγμάτων χαρακτηριστικά λοιπά ονόματα ^\^ί βακούψχαφασι^ 
Μχά^ βασιΛιχα) η αύβ€ηιχαΙ γαΐαι, ΙμηΛάχίχα^ ιωύΛκκα^ πρόνοιαι^ 
σχι,Ηχχα^ <ηρατβΤαί^ αμάρια^ χσιφΛίχκα^ φέουδα^ ^ρώ^, ψραγχότοηοι^ 
χ(ί(Μί^χωρ\ά^ και είτι άλλο τοιοΟτον, λέγονται, αν μη μόνο ν, τουλάχι- 
στον συνηβέστερον κατά πληθυντικόν; Ή ενδεχομένη άντίρρησις δτι ή με- 
σαριά ώς άφηρημένον περιληπτικην Ιχον σημασίαν δεν ηδύνατο να 
σχηματίστ) πληθυντικόν, είναι ανακριβής, διότι είναι γνωστόν, δτι 
χ*1 τά αφηρημένα δταν καταστώσι συγκεκριμένα — και τοιούτον βε- 
βαίως θά κατέστη καΐ το μασσαρία άφου ίδήλου κτήματα — σχη- 
(ΐατίζουσι καΐ πληθυντικόν αριθμόν πρβλ. πρόνοια ι επΙ της αύτης 
σημασίας, τά τ^Λη τών Λακεδαιμονίων, άρχαιΛτηζΒς ^ χρΗα έν Κρήτη 
ίηλοι καΐ τάς παροψίδας, έν Κλαύδφ δέ καΐ τους σάκκους τών δη- 
[ΐητριακών καρπών, εντεύθεν λέγεται χραβ€ χρβί/^^' τά αυτά κα- 
λοινται αυτόθι και χρειασΒΐδ\μ δ ύποκοριστικόν του χρείασις* ομοίως 
λέγεται όό&ίς'όοαβΙό^α=τΛ δώρα,ΰφανσις-^α0'<ί/(?(α= υφάσματα κτλ. 

β') ΔιατΙ ίκασταχου σχεδόν μία μόνη Μεσαρεά ; Οΐ Φράγκοι χω- 
ροδισπόται είχον κτήματα ού μόνον έν μι^ θέσει τών νήσων καΐ της 
Πελοποννήσου. Τούτο είναι Ιστορικώς μεμαρτυρημένον περί Κρήτης, 
Κύπρου και άλλων νήσων. Διατί λοιπόν μία μόνη θέσις έν Κύπρφ 

ΑΘΗΝΑ, ΤΟΜ. £Τ'. 4 



50 ΠΕΡΙ ΤΟΤ ΕΤΓΜΟΥ ΤΗΣ ΛΕδΕΩΣ ΜΕΣΑΡΕΑϋ 

χαΐ Κρήτη να χαληται ούτως, ένφ έπΙ της Κρήτης ήσαν 132 τιριά- 
ρια χαί ταΟτα ίΐ^ΐ ολοκλήρου σχιδόν της νήσου ; Διατί δεν εύρίσχομβν 
Μβσαρέας χαΐ ίν Σιητιίοτ^ Κυ$ων^^x: και άλλαχου της νήσου, δπου άπο- 
διδειγριένως όττηρχον τιαά:ρια ; Και διατί δύο ριόναι Μβσα^^έαι βν Πβ- 
λοποννήσφ, βν(|λαΰτη ήτο δΐΥΐρη(Λε'νη ιίς 94 φέουδα; "Έπειτα φαντά- 
σβητε (χίαν Μεσαρέαν τ. ε. εν τιριάριον δλην την *Αρχαδίαν, διότι αύτη 
φαίνεται άντιδιαστελλθ[ΐ.ένη προς την Ήλείαν έν τφ χρονικφ του Μο• 
ρεως ^τάρχοηοΛόγι του Μορεώς χ δ^ης τήζ Μεσαριάς το /Ομ,οίωςΙ"* τι- 
(χΑριον δλην την Μεσαρέαν της Κύπρου και της Κρήτης. Την Ικτασιν τοδ 
ονόριατος της Μεσαρέας έν Κρήτη πειρΛται ό κ. Μηλιαράκις νά έριζη- 
νεύση λέγων δτι ήτο κτηρ.α της πολιτείας καΐ δη άδιανέριητον, άλλα 
περί της Μεσαρέας έν Κύπρφ και Πελοποννήσφ ουδέν λέγει. Άπορεΐται 
λοιπόν πώς δυνά|Λεθα να νοήσωριεν την ραν Μεσαρέαν έν Κύπρφ και Πε- 
λοποννήσφ. Άλλ'ούδε την περί της Κρητικής Μεσαρέας άπορίαν λύει 
πιθανώς ό διϊσχυρισαός του κ. Μηλιχρχκι' διότι δεδόσθω δτι ή Μεσαρέα 
ήτο κατ' άρχας κτήρια της πολιτείας και αδιανέμητος* κατόπιν δριως 
καΐ τούτο [Αάλιστα λίαν ενωρίς πολλά αύτης ριέρη παρεχωρήθησαν εις 
πολλούς ώς τψάρια, και τούτο είναι Ιστορικώς άποδεδειγριένον. Ούτω 
προέκυψαν έκ της ριιας Μεσαρέας, ήτοι έκ του ένος κτήμιατος, πολλαί, 
και ή νέα αύτη σχέσις, επελθούσα ενωρίς και επικρατήσασα έπί αιώνας 
ώφειλε πάντως ακριβώς ριάλιστα δια την αντίθεσιν της προς την προ- 
τέραν κατάστασιν να δηλωθη δια γλωσσικού τύπου, τ. ε. ώφενλεν ό ενι- 
κός Μεσαρέα να υποχώρηση εις πληθυντικόν Μεσαρέας, δπερ δέν εγινεν. 
Α!τία τούτου πάντως είναι δτι ή ονομασία ούδεμίαν είχε σχέσιν^ προς 
τάς τοιαύτας τύχας της χώρας, άλλα προς την φυσικήν αύτης θέβιν, 
την αεί άμετάβλητον. Και αν δέτις ήθελε καταφύγει εις την ύπόΟεσιν, 
δτι το δνομα καθ' ένικόν αριθμόν, Λ/ίίτα/^/α, είχεν έν τψ μιταζυ της 
κατακτήσεως και της παραχωρήσεως ή διανομής χρόνφ καταστη σύ- 
νηθες δνομα της χώρας, διό και πχρέμεινεν άμετάβλητον, πάλιν δι' 
αύτοΟ τούτου ομολογεί δτι το δνομα κατά τους χρόνους της παρα- 
χωρήσεως δέν ήτο δηλωτικόν τιμαρίων έν Ελλάδι, δπως λέγει ό κ. 
Μηλιαράκις. 

γ') Είναι γνωστόν, δτι οΐ κατακτηταΐ μάλιστα τας περί τα φρού- 
ρια χώρας και τάς περί τάς όχυράς καθόλου θέσεις καταλαμβάνουν και 
σφετερίζονται, ατε και άσφαλέστερον περί τά φρούρια διάγοντες και 



ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΕΤΓΜΟΓ ΤΗΣ ΛΕδΕΟΣ ΜΕΣΑΡΕΑΣ 51 

€υχολώτ€ρον τας γαίας ταύτας ίπιτηρουντβς. Τοϋτο δύναται ίκαστος 
να (ΐάΟιρ βύχόλως έζβτάζων τα ση(Λ6ρινα έν Τουρχί({: πράγματα, χαΐ 
οΰτω πάντως έποίουν χαΐ οΐ Φράγκοι χαταχτηταί. Λοιπόν {πρεπιν αΐ 
Μ(σαρ§€ς να Χ4ΐνται παρά τάς πόλεις χαι πάρα τα φρούρια, ήτοι ώς 
£;7ΐ το πολύ παρά την θάλασσαν. Και θ|χως παρά π&σαν προδοχίαν 
ουδεμία χειται παρά την θάλασσαν, παρ' ην συνήθως α( πόλεις χαΐ 
τα φρούρια, άλλα πασαι εν τοις μεσογείοις, έν οίς κείνται καΐ τά ποι- 
κίλα από του Μέσο -αρχόμενα σύνθετα τοπωνυμικά (Ιδε κατωτέρω), 
τα όμοίαν περίπου άντίληψιν τών λεγόντων καΐ ομοιον χαρακτηρι- 
σμον τών τοποθεσιών παριστώντα. Κείνται λοιπόν ιΐαραδόζως πασαι 
[αταξΰ ορέων η λόφων η -ποταμών η ρυάκων,παρά τάς μισγαγκείας, 
ίν τοις ένδοτέροις τών νήσων κττ. Οΰτω π. χ. έν *Άνδρφ ή Μεσαρεά 
χείται το μεν έν μέσφ δύο ρυάκων, το δε μεταζύ της πόλεως καΐ 
τών χωρίων ομοίως κείται έν τοις μεσογείοις της Σύρου μεταζύ τι* 
νων ορέων ή Μεσαρεά, ούδ' εξικνείται αληθώς μέχρι της θαλάσσης, 
%αθά ό φίλος κ. Κλών Στέφανος, είπερτις καΐ άλλος έξακριβώσας τά 
χατά την νήσον, είχε την καλωσύνην νάμοι είπη. Και έν Κρήτνι ή 
Μισαρά Μβσαρέ κείται μεταξύ δύο οροσειρών, προς βορραν μεν της 
"^Ιδης, προς μεσημβρίαν δε άλλης όροσειρό&ς πληθυντικώς αΐ ΜεσαρΙ'^ 
^^«^ Για.1ιίζ ονομαζόμενης, δι' ων χωρίζεται άπό της θαλάσσης κα- 
θισταμένη μεσόγειος (καθ' δν ακριβώς τρόπον τά Μεσόγεια της *Ατ- 
τιχης χωρίζονται της θαλάσσης διά διαφόρων λόφων)• οτι δ' εις την 
βισιν Μάταλλα ή Μεσαρά εφάπτεται της θαλάσσης, τούτο ουδέν 
αποδεικνύει, άφου και ώς λιμήν της όλης πεδιάδος χρησιμεύουν τά 
Μάταλλα και πολιτικώς εις ταύτην ανήκουν, και κατ* εκτασιν, επειδή 
χαΐ ταύτα κείνται έπί της πεδιάδος, εδόθη το δνομα καΐ εις αυτά. 
Όμοΐως μβσόγειος είναι ή Μεσαρ§ά καΐ εν Τήνφ, Κέφ, Κερκύρ(||:, 
Ήττίίρφ (Ιδε ανωτέρω σελ. 25 τά υπό του κ. Σάρρου περί ταύτης 
{''ρημένα),Κύπρφ,Πελοποννήσφ.Παρά του έκ Μυλοποτάμου της Κρή- 
της καταγόμενου φοιτητου κ. Γ. Στεφανάκι εμαθον δτι έν τη γε- 
νέθλίφ αύτου κώμη, Πασαλήταις, α υπάρχει κτήμα δέκα περίπου 
στρεμμάτων καλούμενον Μεσαρέ^ £τε κείμενον μεταζύ δύο μικρών 
ρυάκων συναντωμένων εις μικράν άπό τούτου άπόστασιν». 

Εν Κύθνφ ο( μεν κάτοικοι της Χώρας, ήτοι της πόλεως Κύθνου, 
ονομάζουσι Μ(σαρ§άν μόνον απιριοχήν τίνα άγροτικήν παρακειμένην 



52 ΠΕΡΙ ΤΟΤ ΕΤΥΜΟΥ ΤΗΣ ΛΕ2βύ2 ΜΕΣΑΡΕΑΪ 

τη ΜΔ αχρ(;: της χώρας β (Άντ. Βάλληνδα Κυθνιαχών σιλ. 30), ο( 
^Ι χάτοιχοι του Σύλλοοοα, οΐ (χαχρότερον οίχουντες όνο|Λάζου9ΐν ούτω 
και την Χώραν αυτήν. Άλλ* βίναι προφανές οτι ούτοι (Ιναι "ίίττονος 
πίστβως άξιοι &τβ (λαχραν δια|Λένοντβς χαΐ δια τούτο ά|Α(λέστ&ρον δια• 
στέλλοντες τας [χιριχάς τοποθεσίας, φαινό|Χιενον λίαν σύνηθες. Ούτω 
π. χ. οΐ χάτοιχοι του Ήραχλείου της Κρήτης χαλοΟσι Σφαχιανούς χα^ 
τους 'Ριθυμνίους ! Μεσαρεα £ρα χαΐ έν Κύθνφ ση(Ααίνει πεδιάδα χω- 
ριζθ(λε'νην της θαλάσσης, χειρ,ένην (λεταξύ τοΟ Έχα^ω^^ωρ/οο χαΐ 
ΚαζωχωρίοΌ (Βάλληνδα Ινθα άνωτ. σελ. 31) χαι ύπο λόφων περι- 
βαλλθ(λένην, χαθα ό χ. Κινδύνης, $υνά(λενος δια τας προς τους Κυ• 
θνίους σχέσεις του να ήξεύργ) τα χατα την 'ίησον, εΙπέ [αοι. 

Έν Λευχάδι την Μεσαρεαν εγχλείουσι δύο δρριοι, ή Βασιλιχη χαι 
το Σχίδι (=Συχίδιθν), δηλοϊ δ' αύτη Ιχτασιν ρ,εγ&λην γαιών χαΐ 
συνορεύει προς ορός. 

Έν 'Ιχάρφ ό πεδινός χαθόλου δηρ.ος Μεσαρί άντιχεί(ΐενος τφ δή{Αφ 
Πέρα-Μαρε χειται (ΐεταζύ της Πε'ρα-Μαρ^ς χαι (χαχράς όροσειρΛς προς 
ανατολάς φερούσης διάφορα όνόμιατα. *Οτι δ' έζιχνεϊται (Αεχρι της 
θαλάσσης, αιτία είναι ή Ι^έχρις αυτής Ιχτασις τοΟ πεδίου. 

ΚαΙ έν ΙΙόντφ δε 2(Λαθον πάρα του χαθηγητού χ. Δηρι. Οιχονο(λί- 
^ου χαι του τελειοφοίτου χ. Χ. Δραχοντίδου δτι δύο χώ(λαι αεσόγειοι 
χαι μεταξύ ορέων χεί(λεναι όνθ(λάζονται τα Μεσαριά ς, \ίζά {ν Σερίφφ δε 
υπάρχει τοποθεσία χατέχουσα σχεδόν το χέντρον της νήσου ονοριαζο- 
|χένη Μεσαρεά, χαθα ό' χ. Άδ. 'Ιωαννίδης ειπέ (λοι, προσθείς οτι ο( 
Σερίφιοι χαθώς χαΐ οι θηραΐοι φρονοΟσιν δτι ή έπίχλησις Μεσαρεά 
προήλθεν άπό της έν τφ ρ.έσφ τών νήσων θέσεως τών (χερών τούτων. 

ΚαΙ ό χ. Π. Βλαστός έν τφ βιβλίφ του Γά(λφ έν Κρήτη σελ. 164 
λέγει δτι ή έν Κρήτη Μεσαρ§α α πιθανόν να ώνο!λάσθη ούτως ως χατέ- 
χουσα το εύρύτερον μέρος χατα το (χέσον της νήσου» ή ατό φάλι της 
Κρήτης» δπως λέγουσιν έν Μυλοποτάμφ. Και αληθώς την αύτην έν- 
τύπωσιν παρέχει ή θέσις της Μεσαρεάς χαι έν Κύπρφ χαΐ Κερχύρ^ 
χαΐ θήρ¥ χαΐ Σερίφφ χαΐ Ίχάρφ χαΐ Σύρφ χαι Τήνφ χαι άλλαχοΟ, 
ΐίτοι πανταχού σχεδόν ή Μεσαρ§ά φαίνεται χατέχουσα το εύρύτερον 
μέρος χατα το μέσον τών νήσων, ή τόν όμφαλόν αυτών. ΚαΙ έν τη 
καταγραφή τών Κεφαλληνιαχών χτημάτων τη γενομένη τφ 1262 ή 
Μεσαρία φαίνεται έπΙ τοδ ευρύτερου χαι μέσου μέρους της Παλιχής 



ΠΕΡΙ τοΤ ΒΤΓΜΟΓ ΤΗΣ ΛΕΞΕΩΣ ΜΒΣΑΡΕΑΣ 53 

χιΐ (οταξύ Ήίς Κάτω^ Γης χ^Ι *Άνω Γης χιιριίνη, ήτοι ίν τφ (χέσφ 
£λλ«>ν χωρών πιριλα{Αβανορι.<νη, τούτου δ^ Κνβιςβι χ,αΛ βραδότιρον αντί 
Μιβαρία ίλίχθη ^ί^ι^^ Γ^ ώς σαφέστβρον τοΟ (ασαιωνιχοΟ Μβσαρία. 

Εΐ^ομν &' ανωτέρω σ»λ. 35 χέζ. οτι η λέξις (χισαρβα δηλοΤ πολλα- 
)Τθυ της ΈλλάΒος τά |Α$ταζύ ^σπαρ|^ι€νων αγρών η άλλως όπωσδήινοτε 
χοφοϋ&τηριζομενων (αρών ε^φη. Προς τούτοις ση|Χιειωτέον οτι επειδή 
τα ε^φη ταύτα πολλάκις είναι πεδινά (οροπέδια) (εν Κρήτη καΐ εν 
Κ«ρδα(Αύλοις της Χίου λέγονται ταύτα Λάχχοι χαΐ εννοούνται ούτως 
^ιήκεδα [Αερη χαΐ εύφορα), κατέστη ή όνοριασία μεσαριά χατα [Αίχρόν 
ιβοδύναμος τη πεδιάδι, χαί προς τούτοις επειδή α£ πεδιάδες είναι εύ- 
^αρώτεραι φύσει ή τα επιχλινη αέρη, τά πΛάγ\α^^(ί τούτο παρ* ή(χϊν 
η λέζις ριεσαρέ σημοιίνει χαΐ το πεδινόν χαΐ εϋφορον Ιδαφος. Ουτω λέ• 
γεται π. χ. «έπ& ό τόπος είναι ριεσαρε» τ. Ι. εύφορος, γόνΐ|Αθς.ΚαΙ έν 
Δ(ι>ρίδι δ& χαί Κυνουρί(;Ε είδθ[ΐεν οτι δήλοι τους ποώδεις τόπους έν άντι- 
ίισει προς τους ξηρούς χαΐ άγονους (άνωτ. σελ. 28,29). Ούδεν λοιπόν 
θβιυ|Με αν χαΙ πεδιάδας (Αίχρας ώνό(Αασαν δια του όνόριατος τούτου 
χολλαχου άς (λόνον το έπίπεδον αυτών άποβλέψαντες. 

Και εν Αίγίνη δέ, γράφει (λοι ό φιλτατός ριου χ. Π. Ήρειώτης, 
οτι το ονομΛ αα Μ€<ταρ6α ώς τοπωνυ(Λίορ υπάρχει εις δύο (λέρη, έν τφ 
]^ωρίφ, ο χαλειται Πόρτες, τόπφ σχεδόν επιπέδφ πέντε λεπτά άπέ- 
χοντι της θαλάσσης, χαί έν τψ χωρίφ, δ χαλειται Μισαγρός. Πέριξ 
της δευτέρας Μεσαρέας υπάρχουσι βουνά ή ριαλλον λόφοι έν τ()λ ρ.έσφ 
τών όποιων σχη|Αατίζεται λεχάνη χαΐ έν τφ χέντρφ ταύτης ύψωμα ή 
λοφίσκος, δστις [χετα του πέριξ χώρου φέρει τό δνθ(Λα τούτο. Ου (χα- 
χραν υπάρχει χεί[Λαρρος, απέχει δ' αύτη της θαλάσσης πλέον της ήριι- 
ΦΕίας ώρας χωριζομ.ένη από ταύτης δια βουνών 9. "Επειτα καθώς έν 
Κϋθήροις φασαρία ώνοριάσθησαν τά εντόσθια, τά ιιεφιριχά υπό τών 
Κεφαλλήνων, τά άπομίσα και άτζομισονδια υπό τών δυτικών και τά 
1*€σαψχά υπό τών ανατολικών Κρητών, ούτως ήδύναντο κάλλιστα καΐ 
τά ίνδοτάτω τών νήσων νά όνο(Λασθώσι δια του όνόϊΛατος τούτου. 

Προς τούτοις είναι γνωστόν ότι τό Όνθ(Λα ///σος μίσα συχνότατα 
(V τη νεωτέρα Ελληνική παραλα[Λβάνεται είς παράθεσιν ή σύνθεσιν 
χαί παραγωγην ονομάτων, πρβλ. δσα ό κ. Νουχάκις αναγράφει έν τψ 
χωρογραφικφ πινάκι αύτου, Μέσα Βουνά, Μέσο Βουνό, Μέσα Δημα- 
ρίστα, Μέσα Νύφη, Μεσάριστα, Μεσαρίστικα, Μεσαχώρι, Μεσαμ- 



54 ΠΕΡΙ ΤΟΤ ΕΤΤΜΟΓ ΤΗΣ ΛΕΞΕΩΣ ΜΕΣΑΡΕΑ2 

ΐΓβλι&ς (Αονη, Μεσαιαχό, Μβσινό, Μεσοβούνι» Μισηγη, Μβσόγεια, Οε- 
αις ίν τη Άττικχί, Μβσολόγγι - λογγάκι, Μβσορουγιώτικα, Μεσοχώρι 
Μβσοχώρια, Μισώντας καΐ ίι* ων ίηλουται ανάλογος τις ίννοια οποία 
χαΐ δια του Μεσαριά. Έχ του ριέσος βγένιτο υπό τών αρχαίων με- 
σαίος δθεν ή ΐί8<ϊα\ά δηλουσα άλλαχου (χιν την (ζεγίοττην (ζεσαίαν δο- 
χόν, η χαΐ άξόνι λέγεται έν Ίχάρφ, άλλαχου δέ την ταινίαν την δια 
της κοιλίας των υποζυγίων διερχο(χένην καΐ κρατούσαν το σάγ|χα.Έκ 
του [Λίσαϊος προήλθεν καΐ το (ΐ,εσαιακος καΐ ίν Ίταλί^ ιιεσαχό^ ίη- 
λοΟν το τέκνον το ριεταξύ του πρεσβυτέρου και νεωτέρου η καθόλου 
παν πραγι^α περιλα|Λβαν6(χενον [Λεταζύ δύο άλλων. Έκ του (λεσαιος 
προήλθε καΐ το ρή{Λα //βίταΐίίί'ω =πληρώ τι (λέχρι του (ζέσου/Εκ του 
[χέσος ίσχηαατίσθη, καθα ανωτέρω είδομεν, καΐ το /ίεσάρίζ^ εύχρηστον 
εν 'Ικ&ρφ καΐ έν Πέντφ καΐ δηλουν τον ριεσηλικα,ού το θηλυκόν είναι 
η περί ης δ λόγος μείταρεα καΐ το ούδέτερον το (ΐεσάρι^ λ. χ. άνθρω- 
πος μεσάρις^^ώ^ι μεσάρι (πρβλ. το ή(Λέτερον μεσοχαιρίτης καΐ το του 
κω|Χιΐκου Ξενάρχου παρ* Άθηναίφ 569 /(ε<τό»ο7ΐος). Καί έν Θεσσα- 
λία πάρα την Λάρισαν καΐ Φχρσαλον μεύτίρις λέγεται 6 ποΐ{Ααίνων εν 
ταΐς /ίΐσαρίίς (διότι καΐ αυτόθι λέγεται η λέξις {χισαρεα δηλουσα 
τους καλλιεργησί[ζους ριεν άλλ' έπι εν η καΐ δύο ίτη ακαλλιέργητους 
άφειρ.ένους αγρούς μεταζύ άλλων καλλιεργούμενων). Έκ του μεσάρι 
δε πάλιν έσχη{Αατίσθη το έπίθετον μεσάριχος^ ου το ούδέτερον λέγε- 
ται καΐ έν Πόντφ και εν Σύ|ΛΥ) καΐ έν Σ^χύρνιτ) δηλουν το πλήρες κατά 
το ηΐΛίσυ,καΙ έν Οινόη του Πόντου προφέρεται μασάρχο δηλουν στα|χνίον 
(χετρίου [χεγέθους εν αντιθέσει προς άλλο (χέγα* μεσαριχά έπΙ τών εγ- 
κάτων λέγεται, ώς ανωτέρω εϊπον, έν Κεφαλληνί^. Έκ του (χέσος 
παρήχθη καΐ το /ίεσάτος (κατά το γε(Αάτος) σημαίνον το μέχρι του 
μέσου πεπληρωμένον άγγείον. Έκ του μέσος προήλθεν και ό {4εσίτηζ^ 
λέζις δημώδης έν Κρήτη σημαίνουσα ομοίως τον έν τ^ μέσφ άλλων, 
λ. χ. τών τεσσάρων σάκκων τών περιεχόντων τας ηλεσμένας έλαίας 
και άλλεπαλλήλως τεθειμένων και συμπιεζομένων εις έζαγωγην του 
ελαίου 6 μέν κατώτατος, ώς επΙ του πάτου ών, λέγεται παπ'π/^, ό δε 
ανώτατος ώς έπΙ της κορυφής (τρούλλας) τρουΛ.Ιίτης^ οί δε δύο οΐ 
έν τω μεταξύ μεσίτες και ιδιαιτέρως εις άντιδιαστολήν ό μέν άπάπύ 
μεσίτης^ ό δε χάτω μεοίζης' ό μεσίτα λέγουν και οί Τσάκωνες. 

Και έν Κυθήροις λέγονται, καθα ό φίλος κ. Π. Κυπριώτης είχε 



ΠΕΡΙ τον ΒΤΠίΟΥ ΤΗΣ ΛΕΒΕΟΣ ΜΚΣΑΡΕΑΣ 55 

την χαλωϋύνην νάριοι ^λώ<π), μέσαρα «τα προς την πόλιν χωρία, 
λ.χ. ανζο< είται από τα μεσαρα^ΪΊ άντιΟισβι προς τα βοριια της νησοΜ 
χωρία, τα όποια ώς χιίριβνα μαχράν της πόλιως λέγονται Ι^^ω χω^ 

Οΰτω δια της λέζιως μεοος μίύα ϊί συνθβσβι χαΐ παραγωγέ 
ίηλουνται τά εν μίσω^ τά μεταζύ όύο ορίων ^ δύο ποταμών, όύο 
όρ/ωκ ήΜχίας, χαθόΑου δυο α^^ω^ πραγμάζωκ, Ιπ<ιτα τά ίντίς 
(άϊΓο του ριέσα), τά ενάοτάτω κττ. Τα ίνδοτάτω ταϋτα ετυχον της 
ιιςωνυ(χιας ταύτης φύσει άπό τών κατοίκων ριι&ς τίνος θέσ&ως (πρβλ. 
ΠροΦίσπίρα έν Ίχάρφ, διότι χΐιται δυτιχώς τών *Ραχών, ύφ* ών 
άπφχίβθη ίπ* εσχάτων, πρότερον εις αύτας ώς εζοχη ανήκουσα), 
ώστε δυνατόν άπό του άντιθε'του ριέρους της νήσου να μιή άπεχη ή 
(ΐεσαρεα λεγομένη πολύ της θαλάσσης, πρβλ. «{Λέσα 'ςτην Ανατολή, 
*ςτην *Ρουσσίαν» χττ. Έν Άγίφ Βασιλείφ της Κρήτης λέγουν 
«Ι&έσα.'ςτα Σφαχιαΐ) έπΙ τών ενδοτάτω τών Σφαχίων, ατινα δριως 
«ναι παράλια. Έπ' εσχάτων άνέγνων επιγραφήν βιβλίου ^Εις τά 
βάθη της * Ατριχης τ^. Ταύτας τας σημασίας του εν μέσφ, τοί3 με- 
ταζύ, του ίντός, τοΟ πεδινού, τοΟ εύφορου, είδομεν ανωτέρω δτι έχει 
χαΐ το προσηγοριχόν δνομα ή μεσαρεά, χαΐ ταύτας δυνάμεθα να άνευ• 
ρωμεν πανταχοΰ οπού το όνομα χατέστη τοπωνυμία Μεσαρέα, χαΐ 
ταύτα πολύ, φρονώ, εύχολώτερον χα! φυσιχώτερον ή έχ του Ίταλιχου 
ΐη3833Γία, του σημαίνοντος έχει μίν πολλά χαί διάφορα, παρ' ήμΐν 
δι. ιδίως έν Κύπρφ, έπΙ της σημασίας μονής τών λεπτών έμπορευ- 
[ΐάτων ομολογουμένως γνωσθέντος. 

δ') Ή έν Κερχύρ^ Μεσαρεά έν τϊ^ δήμφ Ίστωναίων χαΐ έν τφ 
ιύρυτέρφ μέρει της νήσου χαί μαχράν της πόλεως, ήτοι της χυρίας 
ίδρας τών ζένων χειμένη, εμφανίζεται χατά το 1246, ήτοι χρόνον 
ίχανον προ της υπαγωγής της νήσου υπό τους Φράγχους. Ό χ. Μη- 
λιιράχις λέγει ότι ή ονομασία αύτη α είναι βεβαίως λείψανον της πρό 
του Δεσποτάτου της Ηπείρου Νορμανιχής χαταχτήσεως της νήσου . 
ί»7Ε0 "Ροβέρτου του Γουϊσχάρδου ( 1081 ), του υΙου τούτου Βοημούνδου 

(1) Ό τΰπος μέσαρα προί|λθεν, £ν μ.ή άπατώ(ΐαι, έχ συ^ιφύρσεως δύο δλλων τύηων 
μΜσαρΐα χαΐ μΜοόχωρα, οπω< αντιθέτως προς τα 2ξω χωριά λέγονται ιά μέρη ταΰτα. 
*Οπωοδι{κοτ< βμως χαι αν «ροήλθβ, ξ<νιχτ|ς χαταγωγτ|ς δίν δύναται να είναι, ά^οϋ» 
ΐΕρο^ανώς άντίχβ^ται τί^ Κξω χωριά. 



56 ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΕΓΤΜΟΤ ΤΗΣ ΛΕ£ΕΟ£ ΜΒΣΛΡΕΑΣ 

(10^85) και της ίπταετοΟς κατοχής αύτης ύπο τών Ενετών 1207- 
1210, μετά την οποίαν κατελήφθη ύπο τοΟ Μιχαήλ Κθ(χνηνου, τοΟ 
Δεσπότου της Ηπείρου λεγο(λ&νου». Άλλ* είναι, ερωτώ, γνωστόν ή 
χαν πιθανόν οτι κατά τας βραχυχρονίους ταύτας έπώρο(χας και κα- 
ταλήψεις ρ,&λλον ή πραγματικας κατοικτήσεις της νήσου παρεχωρή- 
θησαν τιριάρια; καΐ αν εδόθησαν, τότ» εν (Λονον ίδόθη και τούτο ούτω 
[ζακραν της πόλεως; και τούτου γενο[Χιένου, άφου τάχιστα Ικάστοτ4 
οί ξένοι έζεβχλλοντο εκείθεν, εριελλεν εν ούτω βραχεί χρόνφ να επι- 
κράτηση καΐ καταστη από προσηγορικού κύριον τό [χισητόν τούτο 
δνο(χα, να λησρι.ονηθγί Χί τό πρότερον ; 

ε') Πώς συμβαίνει ώστε ή παρά τήν Άμοργόν Σχινουσσα, νησις 
ελαχίστη, να είναι διηρημένη εις δύο κώμας, ων ή μία μόνη και αύτη 
οΰχ2 ή παράλιος άλλ* ή μεσόγειος καΐ πεδινή να καλήται Μεσαρεά; 
Ή νήσος είναι ούτω μικρά ώστε και σήμερον πάσα ανήκει εις τήν 
•ν Άμοργφ Μονήν της Χοζοβ^ωτίσσης. *Αν λοιπόν παρεχωρειτο 
αληθώς ως τιμάριον, θά παρεχωρειτο βεβαίως ή νησίς πασχ, ουχί 
μόνον %ν μέρος αύτης. Είναι μάλιστα ζήτημα αν ποτέ κατφκησαν 
καΐ αν ίσχον κτήματα ίπί της Σχινούσσης ζε'νοι κατακτηταί. Διότι και 
άλλαι τοιαυται μικραι νήσοι ανεγνώρισαν μίν τών ξένων τήν κυριαρ- 
χίαν καΐ ύπετάχθησαν αύτοΐς, αλλά δεν κατφκήθησαν ύπ' αυτών 
ούδ' εσχον ποτέ ούτοι έπ' αυτών γαίας. Ούτω λ. χ. ή νησίς Κλαυ- 
δος έν τφ Λιβυκφ πελάγει απέναντι τών Σφακίων είναι μέν υποτελής 
τοις Τούρκοις, άλλ' ούτοι ούτε κατφκησαν ούτε κτήματα ϊσχον ποτέ 
επ* αύτης. Πρβλ. καΐ όσα περί τούτων έξέθηκε διά μακρών ό κ. Αντώ- 
νιος Βάλληνδας έν τοις Παρέργοις Φιλολογικοί; Πονηματίοις αύτοΰ 
σελ. 9, ένθα ταίς αλλαις νήσοις αωτ ίηαι ούϋποτι €ι^ο^ άΜΙογετη 
/πο/χοχ» συγκαταλέγει και τήν Ίκαρίαν. Τήν σχέσιν ταύτην ιίχον 
ίγώ πρό οφθαλμών κα2 οτε αποβλέπων εις τόν ακρατον Έλληνισμόν(Ι) 

(\) Έπιιδή εγώ παριτνίρησα οτι ίν (κίνον ξένον ^νομα τόκου, τό Πονγτα^ ^{χουσα 
1ν Ίχάρφ, 6 χ. Μηλιαράχις αναφέρει σελ. 30 σημ. 52 δτι τα μερίσματα τής νι{σου, 
οΐ δήμοι ονομάζονται διά της λέξεως χαριέρια, χαι ταύτην 1ν σελ. 55 σημ. 1 24 χα- 
ρακτηρίζει ώς ξένην, λέγων οτι δέν σι*μφωνεΤ προς τόν χ, Σάθαν παράγοντα τό καρ- 
τέρι έχ του χαρτερώ, «διότι,επιφέρει,τοίονΓο ηαράγωγοτ μί τοιαυτητ χαΐάΛψιζίτ όίτ 
όύταται τά προίΛΰτ^ έχ τοΰ χαρηρώ. Τά είς-έρι ονσιαστιχά δίτ ιΐη παράγωγα 
έχ ρημάτων», Ε\ς ταύτα παρατηρώ οτι πρώτον τό χαρτέρι δέν είναι τοπωνυμία, 
άλλ' δνομα πολιτιχής διαιρέσεως, έπειτα οτι ή άπόδειξις της ξενιχής ί Έλληνιχης αύ- 



ΠΚΡΪ ΤΟΤ ΕΤΤΜΟΤ ΤΗΣ ΛΕΒΕΩΣ ΜΕΣΑΡΕΑΣ 57 

τών γιωγραφιχών όνο(χάτων της Ίκαρου ήχασα δτι ούΧέΐΡΟτβ αύτη 
ίσχβ ξένους κατοίκους, ούχΙ δε οτι ούΧέποτβ κατβκτηθη ύινο ξέ- 
νων. ΤοΟτο καΐ αυτός προ πολλού έκ της (στορίας ηξβυρον καΐ ό 
φίλος κ. Γ. Ζολώτας, (ζεΘ' ου πβριήλβον την νησον εϊπιρ τις καΐ άλ- 
λος ίξακριβώσας τα ζητη|Αατα ταύτα πολλά πβρί τούτων Ιν ταίς 
όρλίαις Χιβξήρχβτο. ΚαΙ αν λοιπόν ή νήσος *Ίκαρος παρβχωρηθη 
αληθώς τφ Β33α1;ίηο τφ 1191, οπιρ ψο\ έφβισθω σφόδρ' ά(χφιβάλ- 
λβιν, τότβ ώφβιλβ π&σα η νήσος, ουχί (χία κώ;Λη αύτης, να όνο[Αασθη 
ίια του όνόαατος του δηλούντος την σχίσιν δλης της νήσου. Τό αυτό 
ίι ρητέον και πιρί της Σχινούσσης. 

ς-') Έν Ήπβίρφ οΐ Φράγκοι [Αίκρόν Ισχυσαν, βίναι δ* άγνωστον αν 
έχβΐ Ισχον ούτοι τΐ(χάρια, καΐ όμ,ως και έκιι ύπάρχιι Μ(σαρ§ά, {ν Πο- 
γων^αν^. Ό κ. Μηλ&αράκις λύει την άπορίαν ταύτην δια. δύο ύποθί- 
σιων, α') δτι και οΐ έν Ήπ&ίρφ έπι καιρόν τίνα ίσχύσαντες εγχώριοι 
ήγε[£Ονες Ιδρυσαν τιμάρια και β') οτι ώνόριασαν αύτα δια του όνό[Αα- 
τος τούτου. Άλλ' δταν γλωσσικοί νό(Λ0ΐ αποβάλλουν ώρισριένως έτυ- 

τοϋ χαταγωγτ|ς ό<ρ8(λιι να έπιτευχ^θί} δι* £λλων Ετειχεφημάτων, ουχί 81 δι* δσων προ- 
ΤΕίνιι 6 χ. Μηλ^αράχις. Δυατυχώς δίν εύχαιρω προς τό παρόν να εξετάσω ίστοριχώς 
την λ^ζιν, διό άναγχάζομαι να έπ^χω* τοσούτον δί ζμ,ως παρατηρώ από τούδε, βτι τα 
χατά τί!ς Ελληνικής χαταγωγής αυτής επιχειρήματα του χ. Μηλιαράχι δέν στηρί- 
ζονται {πι των πραγμάτων. Δκ^τι από πολλού χρόνου παρετηρήθη χαι εδιδάχθη δια 
μχαρδν δτι από τών βημάτων παρά-^ονταΐ ουδέτερα χαι εις -ος χαΐ εις -ι(ο), πρβλ. 
βροντώ τό βψόττος, βρουχαται τό βροϋχος, βυθίζω τό βυθός, γεμίζω τό γίμος, γνω- 
ρξω τό γτώρος, δροσίζω τό δρόσος, χτλ. ίν Είηΐθίΐυο^ σελ. 365-7, τό χαθισιό, 
':ο μίθνσι (τα μεΘΰσια θανατιχί^ 'Ρόδου %)13)^τόονχώριο, ^όxα^ά^^ιο, τό σνγνριο, 
χο «αραχά2ι{οτ), ( Αβραάμ ΙΟΙ ) ιό κοΜχιο, τό ζνγί, τό σνιτηθί, τό χαταφρότιο, 
τό ίαγόριο^ το άταγόριο^ τό φιΛοχάΛι- ^ρο{υ)χάΑί^ τό (αρίσχίΐο, τό γάστρι, τό 
(όίι χτλ. ένβίαΐβίΐαο^ 369-371. Βεβαίως τούτων πολλά προήλθον έχ τών θηλυχων 
Μτά διαφόρους αναλογίας χαθά εχεΐ διά μαχρών εξετέθη. Άλλ' αχριβδλς χαθ'δν τρό- 
πον ελέχθη σνμπάθίΐο ( Αβραάμ 896 ) άντΙ συμπάθεια από του συμπαθώ, χατευόόιο 
άντΐ του χατευοδία από του χατευοδώ, χατάττιο άντι χαταντί^ι από του χαταντώ, μβ- 
0η/ιέρι άντι μεσημερία, {ό) Λημέρι άντΙ όλημερία από τοΰ Λημίριάζω χαι τνχτέρι 
χατ'αύτό, ούτως ήδύνατο να λεχθ|{ χαΐ καρτέρι άντΙ τοδ χαρτερία από τοδ χαρτερώ. 
Και χαταλήζεως - «ρ( ουδεμία άνάγχη 6πάρχει, αλλά μόνον -ι χαΐ -»ο. "Οτι δέ ή 
Ιννοια της ενέδρας ήν Εχει τό καρτέρι, χάλλιστα δύναται ν' άναπτυχθη ίχ τής του 
χαρΜρω (=:προσδοχώ, περιμένω έν τη μέση χαι νεωτέρα Έλληνιχ9), πρβλ. Προδρόμ. 
Λ'. 531 χαρτέρησστ μιχρόν, δτι ουδέν Εχω»), χαταλαμβάνει δστις ενθυμηθώ) τό 'Ομη* 
ριχόν Γ. 107 δίόίγμέτος ίτ προόοκ^σιγ (=:περιμένω εις τό χαρτέρι) λι;6 του δέ« 
χομαι, |ξ ου χαι προσδοχάω, χαραδοχέω χτλ. πρβλ. χαι όόχι ύποχοριστιχόν του δοχ^ 
IV Ήπείρφ χαι Θεσσαλία = ενέδρα. 



58 ΠΕΡΙ ΤΟΤ ΕΤΠΛΟν Τ1ΙΣ ΛΕ3ΕΩΣ ΜΕΣΛΡΕΑ£ 

ροϊογίβεν τινά, αυτή ϊβν δύναται, φρονώ, να στηριχθη Χια τοιούτων 
όίΓοθέσβων. 

ζ') Πώς θα έρμηνβύσω(χιν τας ίν Τραττιζουντι δύο Μίσαρέας^ άφου 
{χβΐ, ώς γνωστόν, ουτβ χαταχτη^βις ούτι τιριάρια Ισχον ποτέ οι Φράγ- 
χοι ; Πβρί τούτων γράφβι μοι ό γνωστός {ρ|Αηνβυτης της Ποντιχης δια- 
λέκτου, καθηγητής κ. Δηριοσθένης Οικονοριίδης, δτι «λέγθ(χιν πληθυν- 
τικώς τά Μεσαριάς, ώς ονοαα χωρίου τίνος πλησίον της Τραπβζουν- 
τος ΝΑ αύτης κβΙ{Α«νον* ώς δ' ηκουσα παρ' άλλου άπαντ^ τά Μ^* 
σαρίας'χΛΪ έν Κρώμη της Χαλδίαςί). Πώς λοιπόν, ερωτώ και πάλιν, 
θα {ρ|Αηνβυθη η {(Αφάνισις του ονόματος έν τφ Πόντφ,&ν η λέξις βδήλου 
τΐμάριον ; *Η θα καταφύγω[Α€ν πάλιν και πιρί τούτων (ίς τας υποθέ- 
σεις δτι εδόθησαν και Ικιί γαΐαι ιΐτβ ύπο τών Ελλήνων αυτοκρατό- 
ρων Κομνηνών ΒΪτί υπό τών διαδεζαμένων αυτούς Σουλτάνων <1; τινας 
οίουσδήποτε καΐ δτι αΐ γαίαι αύται ώνομάσθησαν δια του καθολικού 
ονόματος ιη3883Γί£ΐ-Μβσαρέα ; Άλλα πλην άλλων δεν ίπρβπβ ν' άπο- 
δβιχθη διά κειμένων, δτι έν Ελλάδι μασϋΤί^ρια ητο τό καθολικόν τών 
γαιών τούτων δνομα; Εις έμε φαίνεται άνεπίδεκτον αντιρρήσεως δτι 
ή λέξις αυτή, ακριβώς επειδή έν πάσαις σχεδόν ταις χώραις του Ελ- 
ληνικού κόσμου εϋτε ώς προσηγορία είτε ώς τοπωνυμία σφζεται, δεν 
δύναται να είναι νεωτέρα του πολιτικού διαμελισμού της Βυζαντινής 
αυτοκρατορίας, αλλ* άναγκαίως, παλαιοτέρα, τ.ί. μΒϋαίωηχή, 

"Ότι και α( μνημονςυθεΐσαι γεωγραφικά} και Ιστορικαί άπορίαι της 
έκ του Ιταλικού ΐη&38& ΐη&88&Γί£ΐ παρβίγωγης της λέξεως Μεσαρέα δεν 
στερούνται σημασίας καΐ σπουδαιότητος, θά μοι όμολογήση, ελπίζω, 
Εκαστος. 



Ούδ* άλλοι λόγοι φαίνονται ύποϋΤτηρίζοντες την έκ τίχς 
Ιταλικής γλώσσης παραγωγην της λέξεως Μεσαρεα, 

Υπέρ της ξενικής καταγωγής προβάλλει ο κ. Α. Μηλ&αράκις και άλ- 
λους λόγους ήτοι πρώτον έν σελ. 37 σημ. 71 δτι ό Μ&8-1«αΐΓί6 ανα- 
φέρει ότι τό δνομα τής έν Κύπρφ Μεταρεάς έλέγετο διαφοροτρόπως. 



ΠΕΡΙ ΤΟΤ ΒΤΓΜΟΐ ΤΗ2 ΛΕδΕΟΪ ΜΕΣΑΡΕ\5 59 

Μ6880Γέ6,Μ688Ε0Γί8[,Μ£188&Π3 Μ2188&Γ^Ιΐα.Συ|Ι.1ΤβρχίνΐΙ ^' Χ.Μηλ. 
{ντευθβν οτι «έάν το ονορια ητο Έλληνικόν, ίβν θα ύπηρχον άνα{Α- 
^ιβόλως τόσοι τύποι βστω καΐ βίς τη^ γλώσσαν τών ξένων. ΔΙν ιΐνα' 
ί',έιηφίρβι, το δνοι^α Μβσσαρια τόσον δύσκολον «ίς την προφοράν 
ώστι να μ,η το άκούωσιν ιύκρινώς οΐ ξένοι». Διύτβρον σβλ. 44-6 δτι 
όπου το Έλληνικόν Χρονικόν του Μορέως Ιχηι το δνορια Μισαρέα, 
έκιί το Γαλλικον δεν ίχει αυτό, άλλ' άντ' αύτοΟ ΠΙοηΐΗ^ΐ^ββ άθ 
ΓΕδΟΟΓία, ήτοι το μ,βν Έλληνικόν εχιι «Και άφ' δτου έσωρβύθησαν 
ιχίΐ 'ς την Ανδραβίδα τάρχοντολόγι τοδ Μορβώς κ' δλης της Μ«σα- 
ρέας», το δέ Γαλλικον Εί ({α&ηά 11 ηοΙ)ΐ6 Ηοιηβ άου ρΙ&ίη άβ Ια 
ΜοΓββ βΐ 1θ ρβαρίβ άβδ οίϋδααχ άβ ΙοαΙβ Ιλ οοηΐΓέβ βΐ άββ ιηοηία^- 
ηβδίΐβ ΙΈδΟΟΓία νίΓβηΙ. Έντιΰθβν δεσυνίγιιδτι τοδνοαα τοΟτο ητο 
άγνωστον τοις Φράγκοις ώ; γιωγραφικδν δνοαα, γνωστόν δέ (χόνον ώς 
όνοαα ιδιότητος της χώρας καθ' δν χρόνον συνιτάχθη το Γαλλικον 
χρονικόν, δτβ δέ, επιφέρει, μετά εκατονταετηρίδα το δνορια τούτο, ού- 
τινος χρησιν ίκχανον οί ^Έλληνες, απώλεσε την χρχικήν αύτου εννοιαν, 
{[ΐδίνεν εις αυτούς ώς γεωγραφική Ικφρασις, την οποίαν και (ΐ,ετεχιι- 
ρίσθη ο ποιητής του ΈλληνικοΟ κει;Αένου ώς {λ&λλον εύληπτον, άντΙ 
τίς άγνωστου Γαλλικής κτλ.» Τρίτον σελ. 50-1 δτι καΐ άλλοι, οίον 
6 περιηγητής Τουρνεφόρτιος και ό Σπ. Ζαμ,πελιος και άλλοι ίφρόνουν 
δτι ή λέξις ητο ξένη. Τέταρτον σελ. 51 δτι και άλλα δνόριατα της 
αύτης περίπου εννοίας υπάρχουσι παρα(λείναντα ώς γεωγραφικά εκ 
ξένων κατακτήσεων, λ. χ. Μούλκι, Ί;λπλάκικα κτλ. Πέμπτον (σελ. 47) 
ΟΤΙ το δνορια ευρίσκεται ριόνον δπου οΐ Φρά:γκοι εδέσποσαν και ούχΙ 
ιςρο τών άρχων της 12ηί έκατονταετηρίδος. 

Τών λόγων τούτων η αποδεικτική δύνα|Αΐς δέν [λοι φαίνεται ισχυρά, 
οιότι πρώτον εκ της (λεγάλης ποικιλίας λέξεως τίνος ίν τφ στόματι 
τών ξένων κατακτητών δρθότερον η δπως ποιεί ό κ. Μηλιαράκις δύ- 
ναται έκαστος να συριπεράνη τάναντία αύτψ, δτι δηλ. ή λέξις δεν 
ητο τών ξένων, άλλα τών αυτοχθόνων, διό και διέστρεψαν αύτην οί ξένοι 
ούτω'διότι φύσει τα αλλότρια διαφθείρονται εύκολώτερον. Όρθώς δε λέ- 
γιιπερί τούτου ό καλός φίλοςκ. ^0^1η 8ΗιηίΐΙέν σελ.26 άβΡ ΟΙίΓΟηΐΙί 
νοη ΜοΓβα δτι ευρίσκει φυσικώτατον δτι καΐ ό *Έλλην καΐ ό Γάλ- 
λος τους ξένους φθόγγους εζήτουν να προσαρτιόσουν προς τους της 
ίδιας γλώσσης και εντεύθεν αι [Λεγάλαι διαστροφαι τών Γαλλικών (Αεν 



60 ΠΚΡΙ ΤΟΪ ΕΤΥΜΟΤ ΤΗΣ ΛΕΞΕΩΣ ΜΒΣΑΡΒΑΙΙ 

λέξβων ίν τφ Έλληνιχφ χροναφ, τ6ν Έλλ^νιχών 2ΐέ έν «ϊ^ Γαλλιχφ. 

Διυτλρρν έχ τούτου οτι το Γαλλιχόν χιί{Α€νον δίν κχβι όπως το Έλ- 
λττνιχόν την όνο(ΐ.«9(αν Μισαρέαν άλλ* άντ* αύτης την γ&νιχωτίραν 
2χφρα<ην δριι τωτ Σχόρτωγ^ δύνχταί τις πάλιν πολύ όρθότ^ρον να συν- 
αγάγη το εναντίον 9υ(Απ&ρα.9(Αα, δτι ό (Α&ν Ελληνιστί χάριν τών εγ- 
χωρίων γράψας [χιτβχιιρίσθη το άχριβίς ονοριχ, ό δ< ΓαλλιστΙ δι* £- 
γνοιαν τών χα6' «χαστα χαΐ προ πάντων έπ&ιδη οΐ έν ΓαλλΙφ άνα- 
γνώσταί του δέν θα ηδύναντο να Ιχουν ούτως άχριβ&Ις γβωγραφιχας 
γνώσεις ώστβ να ηζιύρουν που χιιται η Μισαρβα, προβτί(ΐ.ησ6 το άα- 
ριστότιρον (αν άλλα. τοις Γάλλοις γνωστότβρον δια το φρούριον Σχόρ- 
τα, χαΐ δι* αυτό βιπβν τί δοη τωτ Σχόρτωτ, Άπό του φρουρίου €&ΙΙ* 
άία ώνομάσθη ύπό τών ξένων ολη η Κρήτη Οαηίΐία, Ινφ οί εγχώριοι 
ούδέποτι έλησ[ΑΟνησαν το προσφιλές αύτοΐς ονο{Αα τη< Κρήτης. Δίν 
βίναι δέ άληθίς οτι το Έλληνιχόν χ«Εριινον συνβτάχθη έχατόν δλα ίτη 
(ΐ«τα το Γαλλιχόν, τουλάχιστον το υπάρχον Γαλλιχόν, άφου πβιστι- 
χώς υπό του χ. ^οI1η δΙίαΐίΚ άπιδβίχθη οτι το ρι&ν Έλληνιχόν προ 
του 1327 έποιήθη, τό δέ Γαλλιχόν βραδύτβρον χατα το 1333* τούτο 
δι τό νιώτιρον τοΟ Έλληνιχου, τό σφζό(χ.&νον Γαλλιχόν χιίρκνον, 
οπβρ [Λάλιστα φαίνβται [χβτάφρασις του Έλληνιχου, (πρβλ. ^ο11α 
8βΗΐηίί4; {νθα άνωτ. σβλ. 25 χίξ« χαί ιδιαιτέρως σκλ. 126) δίν ίχ&ι 
την Μισαρέαν, ην Ιχβι τό Έλληνιχόν ώστι π$ρί (λίταβολης της σχί- 
σβως χαΐ ση[χασίοις του ονόματος έν τφ ρίΕταζύ τών δύο χιιριίνων χρόνφ 
ουδείς λόγος δύναται να γίνη. Δεν Ιννοώ δε τέλος βγω διατί Ιμιλλε να 
βιναι εις τόν δηθβν (Αΐταφράστην άγνωστος ή όνθ|Αασία οίδρη τών 
2'χορτω^Χ), όπως λέγιι ό χ. Μηλ^αράχις, ώστι εδέησε να εΕιη(), Μεσα« 
ρέαν άντΙ τούτων. 

Τρίτον, επειδή τα έπιστη[Λθνιχά ζητή(Αατα δεν λύονται διά ψηφα- 
φορίας, ούδεριίαν ση[χασίαν έχει. τό πόσοι χαι ποιοι πρότερον ίζήνεγ- 
χον άσύστατόν τίνα γνώριην , ήτοι πόσοι έσφάλησαν . *Έπειτα παρα- 
τηρώ ότι ή περί τούτου γνώ[χη των δεν ερρήθη σαφώς, συνάγεται 
δί [χόνον ύποθετιχώς ύπό του χ. Μηλιαράχι ίχ του διαφόρου τρόπου 
χαθ' ον {γραφον τους τύπους της λέζεως, όπερ βεβαίως δίν ισχύει (Αεγα. 

Τέταρτον έγένοντο (χεν άλλα ονόματα σχέσεων πρότερον δηλωηχά 
χατόπιν γεωιγραφιχόι^ άλλα ταύτα άποδ.είχνυται χαΐ δια χε4ρι<νων χαΐ 
δια της λαλουμένης σή|ΐερον γλώσσης του Έλληνιχου λάου ότι ήσαν 



ΠΒΡΙ ΤΟ^ ΒΤΓΜΟν ΤΗ2ί ΑΕ^ΕΟΣ ΜΕΣίΑΡΒΑΣ β1 

ιτροτιρον ιτροσηγο^ικα τ. Ι. Κηλωτιχα τοιούτων σχί^ιων τουναντίον 
^έ το (^ασσαρία τμΛ (λασσάριος ούτι ύπο της παλαιοτέρας γρα{ΐ^α- 
τιίας ούτι ύπο της νΟν λαλουμίνης πιστουται δτι ησάν ποτβ τταρ' ή- 
(λΐν ιπι της 9η{Λασ(ας τών αύθ^ντιχών γαιών, τΐ[χαρ{ων, παροίχων ίν 
χρησιι. Ή παραβολή £ρα τούτων χαΐ ή Ιντιυθιν ίρριηνιία του Μισά• 
ρ§α άνιπιτυχής. 

Π(|Απτον το ονο(&α βυρίσχιται χαΐ ίν Ήπβίρφ, Ινθα οΐ Φράγκοι 
ελάχιστα Ιδίσποσαν, ώς προσηγοριχον δβ χαΐ ίν Δωρίδι χαί ίν θρφχγ) 
χαΐ^ίν 2|ατίστη,{νθα Ιτι όλιγώτβρον,πρόςδέτούτοιςχαΙένΠόντφΙνθα 
ουδαμώς. *Έπιιτα ού^έ το προσηγοριχόν δνομα (ασαρεά το άπό της 
Θράχης [Αέχρι τοδ Ταινάρου γνωστόν άναγινώσχ€ται ουη ίν τοις προ 
τοδ 12 αιώνος ούτι Ιν τοις [α«τ' αυτόν συντ£ταγ(χένοις βιβλίοις* 
άλλ* δ|Αως ού&Ις δύναται ν' άριφισβητηση ίλλόγως την Έλλη- 
νιχην ιθαγένιιαν αυτοϋ. ΚαΙ τούτο ουδέν θαυ(Λαστον, άφου ιιναι 
ινασίγνωστος η ολιγωρία, [χιΟ* ης οΐ Ιχ Βυζαντίου αναγράφουν 
τα χατα την Ελλάδα (Αέχρι του 13 αιώνος. Ή Έλλας ούτι πα- 
λαίστρα αίρίσκων χαΐ €(ΐ.φυλ1ων στάσβων (χαΐ η μόνη γινομίνη στά- 
βις, η χατα Λέοντος τοΟ Ίσαύρου, τφ 727 ιΐχ* θρησχβυτιχόν ούχΙ 
πολιτιχόν χαραχτηρα χαΐ αίτίαν ) χρηματίσασα ούτι υπό συντβταγμέ^ 
νως προβαινόντων χαταχτητιχών εθνών άπιιλουμένη , χαθώς η Μιχρα 
Ασία υπό τών Πιρσών, Αράβων χαΐ Σκλτσουχιδών Τούρχων, χαι ή 
θρφχη χαί ή Μαχιδονία υπό πολυωνύμων επιδρομέων χαί μάλιστα 
υπό τών Βουλγάρων, «λάχιστα ηδύνατο να έφιλχύση πρό τών Φράγ-? 
χων την (διαιτέραν προσοχην της ίν Βυζαντίφ Κυβιρνησεως χαι τών 
Ιστορούντων τας χυβιρνητιχάς πράξιις χρονογράφων. Οί β!ς την Ελ- 
λάδα ιισβάλλοντις άλλογινκΐς ιίσηρχοντο, ώς φαίνιται χαΐ χαθα τό 
παράδιιγμα τών Αλβανών ίλέγχιι, μόίλλον ώς ιίρηνιχοί χαί έργατι- 
χοΐ άνθρωποι η ώς χαταχτηταί. Δια τοΟτο δι βλέπομιν αυτούς ούχι 
IV πόλκσιν, άλλ' έπΙ τών υπαίθρων διάγοντας εΓτι ώς γβωργούς Λτ$ 
ώς ποιμένας, ούχΙ δΐ πολιτιυομένους χαί εργαζομένους άπό χοινοΟ 
σχιδίου χατά της Κυββρνησιως. Αυτή δέ τό μιν δια της μιταδόσβως 
τής χριστιανιχης θρησχιίας τό δκ δια μιχρών τίνων στρατιωτιχών 
ένβργβιών (λ. χ. έπί Είρηνης) χαΐ μέτρων (λ.χ. τών στρατιωτιχών άποι* 
χιών) ηδυνατο να συγχρατη τους ανθρώπους τούτους έν ήσυχί()ί χαΐ χατά 
(Αίχρόν έζημιρώνη. Έντ€υθ«ν 6 ολίγος χαθόλου πιρι τών Έλληνιχών 



ί)δ ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΕΤΤΜΟΥ ΤΗΣ ΛΕ2Ε0Σ ΜΕΣΑΡΕΑΪ 

προεγμάτων λόγος έν τοις Βυζαντιακοίς συγγραφιυσιν, οίτινβς κατά 
κανόνα [χόνον τας {πΐ9Υ)(λθυς της κυβιρνήσεω^ πράζιις καΐ τα προς 
ταύτας σχέσιν έχοντα γβγονότα αναγραφής άζια ένόμιζον, ούχΙ δε τα 
ίδιαίτ&ρα τών λαών της αυτοκρατορίας. "Αλλως βεβαίως θα βίχον τα 
πράγ(χατα, αν έσωζοντο ή(ΐ.ϊν τα ιδιωτικά κατ' επαρχίας έγγραφα, 
η τα τών συμβολαιογραφείων. Και αύτος ό πολύκροτος καταστας 
Μορέας άπαξ (λόνον προ τών Φράγκων αναφέρεται και τούτο ούχΙ έν 
επισημφ έγγράφφ της Κυβερνήσεως άλλα κατα τύχην Ιν τινι χ^ιρο- 
γράφφ, 8 αγαθός τις καλόγηρος εν Ήλιδι άντέγραψεν ! Δια ταϋτα 
πάντα την εΐκασίαν, καθ' ην ή λέζις Μεσάρεα είναι ξένη, επειδή δεν 
άπαντ^ προ τών Φράγκων, δεν δύναμαι έγώ να θεωρήσω ίσχύν τινα 
ίχουσαν, νθ(ΐ.ίζω δ' δτι, αν τυχόν ήθελεν ή αρχή και [χέθοδος αύτη 
επικρατήσει, πολλού φωτός εκ της νέας Ελλάδος επί την ριεσαιω- 
νικήν δυνα(λένου να πέση, θα ίστέρει αυτήν. 

Ούτε ύπο γεωγραφικών άρα καΐ Ιστορικών ούτε όπο άλλων οιωνδήποτε 
λόγων επιβάλλεται αληθώς ή έκ του Ιταλικού ΐηα83α ϋΐαβδαΓία παρα- 
γωγή της Μεσαρεβς, άφου ακριβώς τουναντίον λόγοι ιστορικοί και γεω- 
γραφικοί καΐ άλλοι ούχΙ όλιγώτεροι τών γλωσσικών αντιτάσσονται αύτη 
καΐ άφου προς πολλας και μ,εγάλας,ώς εΐδθ|χεν, παλαίει δυσκολίας* φρονώ 
δε δτ* αύται ουδέ τον φίλον κ. Μηλιαράκιν θα διε'φευγον, αν ριή προκα- 
τειλημ,[λένος υπό της έσφαλμ,ένης αύτου ετυμολογίας έπειρβτο παντί 
σθενει να ίφαρμόσγ) έπΙ τάς γεωγραφικας και Ιστορικας σχέσεις, δ, τι 
άλλη, σφαλερωτάτη μάλιστα μάθησις, ή ετυμολογία, ύπηγόρευον 
αύτφ, αλλ* αν ασχέτως προς τήν γλώσσαν και έτυμολογίαν εβασά- 
νιζεν αύτα τα πράγματα. Άλλα και αν τυχόν τι, ήθελε κατορθώ- 
σει να εξεύρτ(ϊ διά τίνος οιασδήποτε τέχνης καΐ μηχανής λόγους άπο- 
ορώντας εις λύσιν τών μνημονευθεισών γεωγραφικών καΐ ιστορικών 
καΐ άλλων δυσκολιών, πάλιν υπολείπονται εναντίοι τη έκ της Ιταλι- 
κής γλώσσης παράγωγη της περί ης 6 λόγος λέξεως οΐ εκτεθέντες 
γλχοσσικοί νόμοι, απόλυτον και άναντίλεκτον παρέχοντες βεβαιότητα. 
Δια τούτων δ' έγώ μάλιστα επεδίωξα καΐ τούτοις επέμεινα ν' απο- 
δείξω τό «ορθόν της έμής ετυμολογίας έκ του ^Α^ο^-//ίσίί^•/^-//£σο/)/α- 
]ΐεσάρι^ τό σφαλερόν δε της του κ. Μηλ^αράκι έκ του ΙΏ&88& κτλ., 
ίνα μή έπ' αυτής και μόνης στηριζόμενοι οΐ Ιστορικοί χαρακτηρίζω- 
^ιν άναποδείκτως και εσφαλμένως ως δουλοπάροικους τοσούτους τών 



Π£ΡΙ ΤΟΤ ΕΤΓΜΟΥ ΤΙΙΣ ΛΕΐΒΡΣ ΜΒΣ!\ΡΒΑΣ 63 

ΐ(ατίρ«ιν η|ΐ^ χαΐ ώς ζβνας τοσαύτας Ιχτά^ιις της ηριβτέρας πα- 
τρίίοζ. 

Ή τίς ίβν ίνθυ(ΐ.ιΐται ποσάχις η άχρόπολις της συρι-πάσης Ελλά- 
δος, η θβία νήσος του Πέλοπος, εχαραχτηρίσθη ώς Σλαυιιςη χώρκ χαΐ 
οΐχάτοιχοι «ύτης Σλχυοι, χαί ταυτκ διά την ιχ του Σλαυιχου ΐηΟΓβ 
ίτυ[λολογίαν,ητις ητο (Λίν όλως άσυστατος και αυτό τούτο γλωσσιχώς 
άίύνατος (πρβλ. Αθηνάς Τοα. Ε'. σιλ. 506 κέξ. ), ίπιστΕυθη ί' 
ό|Μύς παρ' άζίαν έπΙ ρικχρόν, έπειδη δίν άνηρέθη έγχχίρως ; 

Φίλος παλαιός χαΐ «ίλιχρινης άναγνους προ τίνος οσα «γραψα πιρί 
της λίξβως Μορέας, βπέστβιλέ (ΐ.οι παίζων άαα χαΐ σπουδάζων, οτι 
αν τοσαυτα πβρί έχάστης Έλληνιχης λίζεώς (πιχιιρώ να γράφω, ούαΐ 
τοις άναγνώσταις [λου' δεν αμφιβάλλω δ* οτι ίτι ριο^λλον θα έχπλαγ^ 
άναγνους ταύτα περί της Μ€σαρ§άς. Εις την παρατήρησιν ταύτην, 
ήτις πιθανόν χαΐ $νς άλλων να έπέλθη την διάνοιαν απαντώ, οτι αν {^η 
χαντάπασι σφάλλωρίαι, έν τούτοις αληθώς ιιπειν δίν πρόχειται περί 
μιας λέξεως, άλλα τό (λεν περί της Ιστορίας τών πατέρων ημών,τό δϋ 
ίΡίρΙ της άρχης χαι μεθόδου ης άναγχαίον νομίζω οτι είναι να γίνη- 
ται χρησις χατα τάς {τυμολογιχας ταύτας εργασίας, περί της άρχης 
ίηλ.όη χατα πασαν άπόπειραν εις έτυμολογίαν λέξεως άνηχούσης εις 
γλώσσαν η διάλεχτόν τίνα, απαραίτητος άνάγχη είναι προηγουμένης 
προπαιδείοιςχαΐ αληθούς φιλολογιχης άχριβείας,ώστε ναηζεύρωμεν τους 
φθογγιχούς, τυπιχούς, μορφολογιχούς χλπ. νόμους της γλώσσης η 
διαλέχτου ταύτης, όσον οΐόντε πληρέστερον, ίνα έτυμολογοΰντες μη 
παραβαίνωμεν αυτούς μήτε έν γνώσει μήτε έν άγνοίφ. Ή άπαίτησις 
αυτή εφαρμοζόμενη ευλόγως έπΙ π&σαν γλώσσαν ούτε άτοπος ούτε 
πιριττη πρέπει να φανη προχειμένου περί της νεωτέρας Έλληνιχης. 
Ή τίς λ. χ. θα έτόλμα σπουδάζων να έτυμολογη λέξεις της Λατινιχης 
γλώσσης άνευ φιλολογιχης άχριβους γνώσεως της γλώσσης χα! τών 
νόμων αύτης (1);ΚαΙ δ έτυμολογών αρα τό μεσαιωνιχώτατον Μεσαρέα 

(Ι) ΒΓχον γράψβι τάνωτέρω, βτι (μτ' ΙχπλνΙζβως άνέγνων έν Κβνυβ ΟΓίΙίςυβ τ9|ς 
11 Διχίμβριου 1893 β<λ. 468, οτι, όπως τις δυνηθι] να διάγνωση χαι συναγάγη τάς 
ϊχ τίνος γλώσσης , λ.χ. της Έλληνιχης,βίς άλλη ν, λ. χ. την Τουρχιχν|ν,εισ(λθούσας λέ- 
&ις, δέν εΤναι άνάγχη να ή^εύρη άμφοτέρας τάς γλώσσας, άλλα μι^νην έχε^νην Ιξ ^ς α( 
λέξΐις α^ται έλι{^ησαν. Ή δ' Ιχπληξ^ς {Μυ αυτή Ιτι (ΐαλλον εκηυξιίθη, βτ* Ινεθυμι]- 
^ν ότι 6 ταντα λ^γων διετβίνβτο κρ((τερον, ότι χαΐ ν(({Αθυς φωνητιχους νέους χαι αγνώ- 
στους τής παραλαβούσης, ^τοι τΐ!ς αγνώστου αυτφ, γλώσσης ήόυνήθη να άναχαλύψη 



€4 ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΕΤΤΜΟΤ ΤΗΣ ΑΕδΕΩΣ ΜΕΣίΑΡΒΑί 

οφιίλιι να ηξιύρη τους νό;Λθυς της παράγωγης των λέζβων της με- 
σαιωνιχης Έλληνιχης, χαΐ δη χαί οτι ίκ των ιΐς - άρίς χατΕΦχιυά- 
ζοντο θηλυκά ύς^αρέα^ ών πολλά εγένοντο έπειτα ούσιαστιχα πα- 
ρ αλειφθέντος του ουσιαστικού αυτών* όρίοίως τους νό|Λθυς των φθογγι- 
κών παθήσεων αύτης, καΐ Χή δτι το -ρ/α ητο αδύνατον να προε'λθη 
ί% του - Γΐα κττ. ΚαΙ δ Ιτυμολογών το Ίκάριον Μυσαρέ και το Κύ- 
πριον Μεσαρχά καΐ το Ίταλιωτικον Μεσόρι^ καθήκον άπαραίτητον 
Ι^Τΐι να ήξεύργ), δτι οι Έλληνες αυτόθι διαστέλλουσιν άκό[λη τα διπλοί 
'ϊύμφωνα τών απλών καΐ δτι άπαγγέλλοντες έν τούτοις απλούν σ δι- 
δάσκουσι [Αεγαλοφώνως, δτι αι λέζεις αύται ουκ εκ του ΐη&88ΕΓί2ΐ 
7:αράγονται. ΚαΙ ό ίτυ(Λθλογών το Κρητικδν Μυσαρά καΐ το Κρητι- 
κον καΐ 'Ιχάριον Με&αρί, οφείλει να (/.ή άγνοη δτι τών είρη[Αένων 
διαλέκτων οΐ φωνητικοί νόμοι μόνον εις τον τύπον Μβ&αρεα^ ούχΙ δ) 
εις τύπον ΐηα88&Γία, επιτρέπουσι ν' άναγάγωμεν τους τύπους αυτών. 
ΚαΙ δ έτυμολογών το Ποντικδν καΐ Αίγινητικδν Μεσαριά αναγκαίο ν να 
ΐνθυμηται δτι τα ιδιώματα ταύτα διαστέλλοντα ακόμη καθόλου εί- 
ΤΓΕϊν πιστώς τα αρχαία συμπλέγματα τών φθόγγων - ία καΐ - (α 
(ϋοώσιν δτι οΐ τύποι αυτών μόνον εκ παλαιοτέρου ^εσαρ^α^ κατ' ού- 
δίνα δε τρόπον εκ τύπου εις - ΓΪα η ρία λήγοντος δύνανται να νοη- 
θώσι. Πιθανόν να φανώσιν εΙς τινας αι απαιτήσεις μου αύται ως ισο- 
δύναμοι προς άπαγόρευσιν άπο τών ερευνών τούτων έπΙ πολύν χρόνον. 
Οι ταύτα τυ3^δν ύπολαβόντες πάμπολυ θ* άμαρτήσωσι της έμής προ- 
αιρέσεως, διότι ή επιθυμία μου δεν είναι ν' αποτρέψω άλλα τουναν- 
τίον, καθ' ο {χω καθήκον, να προτρέψω εις την {ρευναν ταύτην κατά• 
δεικνύων τΙς ή αναγκαία προπαιδεία και τίνα τάπαραίτητα εφόδια 
Είΐ τας εκστρατείας ταύτας, και ούτω διεγείρων εις ακριβεστέρας με- 
λετάς, θα είμαι δ* ευτυχής, αν δια τών είρημένων περί του Μορέα 
καΐ της Μεσαρέας συντελέσω εις μεθοδικωτέραν καΐ έπιστημονικω- 
τεραν άναδίφησιν της ημετέρας γλώσσης και Ιστορίας. 

Γ. Ν. Χατζιδάκις 



ί^ΐοι νομον περί άρριονίας τών ^μφώνων «ρβΐΓ ΓΗαπηοηίβ βοηδοηαηΙίςαβ, ρβα- 
(Ι.ιαΙ οΐ6 ΓΗ&ΓΠίοηίβ νοοαίίςυβ» (Εΐυάββ σελ. οδ'. χαΐ ^οΗη 8οΗπιί(1 Πέο1&Γ&- 
ΙίϋΤΙ σελ. 4) χαι νι^μον περί αφομοιώσεως τών άδροτέρων χαι μαλαχωτέρων φωνηέντων 
ιών ηαραληφΟεισών λέξεων Έΐπάββ σελ. ος-' χαΐ δοΙιΐηίΙΙ σελ. 5). 



ΚΡΙΤΙΚΑΙ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ 
ΕΙΣ ΤΑ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ ΤΩΝ ΤΡΑΓΙΚΩΝ 



1. Σοφ. άπ. 84 (ϊκί. ΝαυΛ). 

ό δ' ε{ νόθος τχς γνησιοχς ίσον αθένεχ* 

άπαν τό χρηοττόν γνηοτίαν εχεχ φΰαιν. 
Όρθώς ό άο{δΐ(ΐ.ος Ναυχιος ουχί ιίς τό αυτό πρόσωπον άπέ^ωχιν 
άαφοτίρους τους στίχους γράψας 

Α. ού δίι νόθος τις γνηοτίοις ίσον αθένει ; 

Β. άπαν τό χρηστόν γνηαίαν έχει φΰαιν. 
ΈπιιΧη δ* οριως δια της διορθώσεως ταύτης ό λέγων τα ίν τφ α' 
φτίχφ φαίν&ται δίΕχδιχών χαι άποδεχοΐΑΕνος & χαΐ ό άποχρινέ{Λ6νος Ιν 
τφ διυτέρω στίχφ φρονβΐ, ηριεΐς δέ φρονουριεν ότι ό λέγων τα ίν τφ 
α' στίχφ Ιχιι διάφορον γνώμην του άλλου ιαχ.1 δεν παραδέχεται, οτι 
ί νόθος έχει την αύτην δύνα[ΐιν τοις γνησίοις, άναγινώσχορ,εν* 

Α. ό δίι νόθος τοις γνηαίοις ίσον σθένει ; 

Β. άπαν τό χρηοττόν γνησίαν έχει ^υοτιν. 
Την γραφην τοις άντΙ του τις εχουσιν οί χώδιχες δΜ χαΐ Α. 

2. του αύτοδ άπ. 85. 



στ. 11. μόνφ δέ χαίρειν κα\ νοοτεΐν εξουσία 
πάρεστιν αύτω χάποκρΰπτεαθαχ κακά. 
Γραπτέον χαΐ στιχτέον 

]χόνφ δέ χαίρειν κα\ νοαουντ' έξουοτία* 
πάρεοτττν αύτω χάποκρΰπτεαθαι κακά. 

3. του αύτοΟ άπ. 210. 

τοιγάρ ίώδη φνλάξαι χοχρος ώστε δεσμίων. 

ΑΘΒΜΑ, τον. εΤ'. 5 



66 ί^. Α. ΐίΑΠΑβΑΣίΛΕΙΟΙ* 

Μήπως γραπτέον ; 

τόν γάρ δν 
Λδη φύλαξαι χοϊρον ώοττε δεαμίαν. 
Ό Βέργχιος ίγραψβ τόκ γαρ Ιώδη λέγων δτι πρέπιι νά βννοηθη έ 
Κίρβιρος, ό &€ Κασαύβων βχ του πχρ' Άθηναίφ 9, σ. ΖΊ^ά χοιρον 
δέ "Ιωης χαΛονσι τηκ ίήΜιαί^ ίγραψι χοιροκ ωση δεσμίατ. 

4. του αύτου άπ. 219. 

πρόποδα μέλεα τάδ* δαα κλαίομεν 

τρόχιμα §άσχμα χέρεαι πόδεαχ. 
Το του Εύριπίδου ( Ήλ. 704 ). Πάνα μουσατ ήδνθροον ηνίοπα προ 
διανοίκς λαβόντες διορθοΰμΕν τόν πρώτον στίχον ώδε 

πρόποδα μέλεα τάδ' δαα πνέομεν. 

5. του αύτου άπ. 220. 

ωχωκε γάρ κροτητά πηκτίδων μέλη 

λύρας μοναΰλοις τε χεχμωντεως 

ναός στέρημα κωμασάαης. 

Τόν δβύτιρον στ{)^ον ό (ΐ,εν Ναύκιος διώρθωσεν Λνρα μότανΑόζ θ^ 

{βόναυ^ός Ζ6 Βαγτηροο) οΐζ ίχαίρομεν τ/ωο,τόν Χέ τρίτον ό ριΐν Βαγνη- 

ρος ναός χ* έρημος^ ό Χ' *Ρ. Έλλις ναούς τ έρημοι πιασοχωνίας'Άρης, 

Ή(ΐ.€ΐς νο(ΐίζομ.£ν δτι δύναται ό β' καΐ γ' στίχος να διορθωθη ώδε' 

λΰρας μονανλον χάλΰμων αυλών τόνοι 

νάβλας τ' άημα κωμασάοτης. 
Περί της νάβλας πρβλ. άπ. 765 ου νάβΛα χωχυτοΐ&ιν ου Λύρα γίΐα. 

6. Του αύτου άπ. 226. 

αοφός γάρ ούδεΙς πλίιν δν άν τίμα θεός* 
άλλ' εις θεούς όρώντα, χάν έξω δίκης 
χωρεχν κελεΰη, κεϊσ' όδοχπορεχν χρεών. 
Τόν β' καΐ γ' στίχον ό Σμιδίτιος διώρθωσεν ώΧε* 

άλλ' οΐ θεο\ & άγωσχ (η όρμώσχ), κάν εξω δίκης 
χωρεχν τάχ' οχη, κεχσ' όδοχπορεχν χρεών. 
Καθ' ή(χάς διορθωτέος (χονος ό δεύτερος στίχος ώδε* 

άλλ* είς θεόν α' όρώντα, κάν 2ξω δίκης 



ΚΡΙΤΙΚΜ ΰΑΡΑΐΉΡΗΣΕϊΣ 67 

7. Του αύτοϋ άπ. 234. 

εοττχ γάρ τχς εναλία 
Ε'ύ6οχ\ς αία• τηδε βάκχειος §ότρνς 
έπ Ϋΐμαρ ϊρηζχ' πρώτα μέν λαμπράς ίω 
κεκλημάτωταχ χλωρόν οΐνάνθης δέμας* 
εϊτ' ?ίμαρ αΟξει μέσαον ομφακος τΰπον 
κα\ κλίνεται γε κάποπερκουταχ ^ότρνς 
δείλη δέ πάοτα τέμνεταχ ^λαατουμένη 
δπώρα καλώς κάνακίρναταχ ποτόν . 
'Οτι οΐ τρβϊς τελιυταίοι στίχοι νοσοΟσι καΐ τυφλφ Χηλον. Έκ των 
γ£νο|ανων λορθώσιων πιθανην νο(ΐ,{ζθ(χβν την τοΟ Ναυχ(ου διορθουντος 
πίπαΙηταίχΒ άντΙ του χαΐ χΛίτεταί ^'ί. Ή|Α6ϊς Χε, δπως άπαν το χω- 
ρίον (ύοδωθγ), λορθουμβν τους στίχους τούτους ώδβ' 

πεπαίνεταίτε κάποπερκοΟταχ §ότρυς• 
δείλη δέ ηαα' ά π ο τέμνεταχ βλαστού μέν Λ 
καλή γ' όπώρα κδτα κΐρναταχ ποτόν. 

8. Του «υτου άπ• 275. 

τόν Άίδαν γάρ ουδέ γήρας οίδε φχλεϊν. 
Ό Σ[ΐ.ιδίτιος διορθοΐ τον στίχον τούτον ώδε* 

τόν Άίδην γάρ ούδ' ό γηραχός φχλεϊ. 
>}|αΙς )1 

τόν Άίδην γάρ οίδεν οΰ γήρας φχλεχν. 

9. Του αύτοΰ άπ. 342. 

Πόαεχδον, δς Αίγαίου μέδεχς 

πρώνας ϊι γλανκας μέδεχς. 

εύανέμον λίμνας έφ' ί/ι|Γηλαχς απχλάδεσαχ στομάτων 

Το ττροφανώς έν τϋ^ τρίτφ στίχφ η(/.αρτΥ)μ.ένον (ττοΐλάτωγ ό (ΐέν 
Σ|Μδίτιος διώρΟωσεν ίπωηώτ^ δ δέ Ένιγγ ίοάζωκ^ ό δέ Έρουερδηνος 
^οΧενωτ^ ο δε Κόχχιος σχοτζίΛωγ^ ήρ.6ϊς Χε το ό|Χ7;ριχον τιόηον ίκ 
ίχβνόίπα φέΐ}βτ {Λεγά^α στετάχοττα (οΧ. 4,516.23,317) άναρ.νη- 
ββίντες γράφο(Αεν τον τελευταίον στίχον ώδε* 

εύανέμον λίμνας έφ * {;ι|Γηλαχς σπχλάδεσσχ στενάχων. 



68 Γ. Α. ΟΑΠΑϋΑΙΙΐΛΕΙΟΐ' 

10. Του αύτοα άπ. 467 

λόγω γάρ έλκος ουδέν οίδά πον τυχεϊν. 
Τον στίχον τούτον, δς παρά ΣουίΧα φέρεται, 

λόγω γάρ ουδέν δλκος οίδά πον χανόν, 
ό μεν Μ&ινέ)ΐιος διορθοΐ 

λόγω γάρ δλκος ουδέν οίδά πω μύααν, 
5 ίΐ Κθ[λπέρτζιος 

λόγω γάρ έλκος ουδέν οίδά πω χανόν 
• μεμυκέναχ, 

ό &έ ή[λέτβρος Π. Πατταγεώργιος 

λόγφ γάρ δλκος ουδέν οίδά που τνχόν 
τομής, 
ο ίϊ Σρ.ιδ(τιος 

λόγω γαρ 2λκος ουδέν ούλοϋταχ χανόν. 
α 81 Ναύκιος- 

λόγφ γάρ δλκος ουδέν οίδ' άκους τνχεϊν 

(Ϋι τνχόν) 
7}[λ6ίς Χέ το του Αϊαντος (στ. 581 ) άναρησθέντες γράφο(ΐ.βν 
λόγω γάρ δλκος ούδέν' οίδά πον τεμεϊν. 

11. ΤοΟ αύτου απ. 469. 

'Ιδης δη ποτέ μηλοτρόφφ 
άγενναχ τη ει την της 'Ίδης 
τριολΰμπιον άρμα. 
Το απόσπασμα τούτο διεσώθη έν τοις σχολίοις ιΐς Εύριπίδου Άνίρο- 
μώ)^ην στ. 276, ένθα λέγονται τάδβ' αό Μαίας τβ χαΐ Διός τόχος• 
ό Έρμης, μέμνηται δε της Ιστορίας εκείνης, ένθα περί του μήλου 
ηλθον χριθησόμεναι *Ήρα καΐ Άθηνα χαΐ Αφροδίτη παρά τή^ Πά- 
ριδι. τοιαύτα έστι καΐ τα πάρα Σοφοκλεϊ έν,τοίς Ποιμέσιν "Ιόης^ 
άρματα. 

Έχ τών ίν τφ σχολίφ είχάζοντες διορθουμεν 
'Ιδην δη ποτ' ές μηλοτρόφον 
?ίγεν ό Μαίας Ζηνός θ' Έρμης 
τριολΰμπιον άρμα. 



ΚΡ1ΤΙΚΑ1 ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ 69 

12. ΤοΟ «ύτου άπ. 494. 

τάδ* έ<Μ κνιοτμός κα\ φιλημάτων ι|(όφος, 
τω καλλικοσααβουντχ νικητήρια 
τίθημι κα\ §αλόντι χάλκεχον κάρα, 
Αιορθωτέον 

τάδ' έατ\ ννχύγ,ός κα\ φιλημάτων ^όφος, 
τά καλλχκοαααβοΟντι νικητήρια 
τίθημι κα\ ^άλλοντι χάλκεχον κάρα. 
Ή σύνταζις' τάΧ' έστΙ κνισ{Α6ς καΐ φιλημάτων ψόφος, τά (=Λ) τί- 
βημι νικητήρια χαλλιχοσσαβοϋντι χκΐ βάλλοντι χάλχβιον χάρα. 

13. του αύτοι» άπ. 511. 

Τι ποντοναΰταχ των ταλαχπώρων Κρότων 
οίς οί/τε δαίμων οϋτε τχς θεών νέμων 
πλοντον ποτ' αν νείμεχεν άξχαν χάρχν ; 
λεπταχς έπ\ ^χπχαχν έμπολάς μακράς 
άε\ παραρρίπτοντες οΐ πολνφθοροχ 
Λ έσωσαν άκέρδαναν ϊι δχώλεσαν. 
Αιορθωτβον χαΐ βτιχτέον' 

ϊί ποντονανταχ των ταλαχπώρων §ροτών, 
οίς οΐττε δαίμων οΐττε τχς θεών νέμων 
πλοντου ποτ' άν νείμεχεν άξχαν χάρχν, 
λεπταχς δτχ ^χπχσχν έμπολάς μακράς 
άε\ παραρρίπτοντες οί πολνφθοροχ 
ϊι έσωσαν άκέρδαναν ίι δχώλεσαν. 

14. Του αύτου απ. 598. 

κόμης δέ πένθος λαγχάνω πώλου δίκην, 
ήτχς συναρπασθεχσα ^ονκόλοον -Οπο 
μάνδραχς έν ίππείαχσχν αγρία χερ\ 
θέρος θερχσθη ξανθόν αχ/χένων άπο, 
σπασθεχσα δ* έν λεχμώνχ ποταμίων ποτών 
χδη σκχας εχδωλον αύγασθεχσ' ύπό 
κονραχς άτίμως δχατετχλμένης φόβης. 
φευ, κάν άνοχκτίρμων τχς οίκτίρεχέ νχν 



70 Γ. Α. ΠΑΠΑΒΑΣΙΑΕ10Γ 

πτήοταονοταν αίοτχΰναιαχν οΙα μαίνεται 
πενθούσα κα\ κλαίουσα τίιν ηάρος φόβην. 
Το κάλλιστον τούτο απόσπασμα πβριηλθεν ή(/.ϊν ουκ ολίγον ύπο τών 
αντιγραφέων λελωβη(Λ6νον. Πολλοί οΐ έπιχειρησαντβς να θεραπβύσωσι 
τα χαχώς ϊχοντα έν αύτφ, τελευταίον δε ό \νβίΙ ούχΙ άστόχως διώρ- 
θωσε τους εξ τελευταίους στίχους γράψας 

σπάσονσα δ' έν λειμώνι ποταμίων πότων 
ίδη, σκιάς είδωλον αύγασθεϊσ' ί/γρόν, 
κουράς άτίμως διατετιλμένης φόβης* 
φεν, καν άνοικτΐρμων τις οίκτίρειέ νιν 
πτήσσονσαν αίσχΰναχσιν οΙα μύρεται 
πενθούσα κα\ κλαίουσα τίιν πάρος χλιδήν 
Καθ' ή(ΐ.δς δ* δ(ΐως [ΐ&λλον γραπτέον 

σπώσ' είτα δ' έν λειμώνι ποταμίων ποτών 
ίδη, σκιάς είδωλον αύγασθεΐσ' ΐτπαρ, 
κονράς άτίμως διατετιλμένης φόβης. 

15. Του αύτου άπ. 620. 

τό δ* εύτυχονντα πάντ' άριθμήσας §ροτών 
ούκ έστιν οΐττος οντιν' εΐ/ρήσεις ίνα. 
Τό άΧιανόητον τούτο άπόσπασμ,α πολλοί πολλαχώς επειράθησαν να 
επανορθώσωσι. Και δη ό αέν Γρότιος έγραψε ^ο^ ό' δντνχον^ΐα^ ο 
Π. Παπαγεώργιος τό>• (νζν^(^οΰ>•τα ,6 Έγγερος σν ό^ Βυτυχουττα^ έΤίό- 
βητος δίβντυχονηα^ ό Ούεκλεϊνος χους δ' €ντνχοϋγτα<:^ ό Σ(ΐιδί7ΐος, 
ηάτ δύτν^ονηα' αντί Χέ του έν τοις χείρογράφοις πάκν^ άρίθμησαι 6 
(Λεν Γρότιος έγραψε πάττ αριθ/ίήσας, 6 δε Σ(χιδίτιος πάπας αίρήσα(.. 
ΆντΙ δέ τουοϋτος ο (χέν Γεσνηρος εγραψεν δντως^ ό δε Σριιδίτιος ο?- 
χος η ορθώς. Ει χαι ό Ναύχιος άββρβΓ&Ι; (1β Γ68(ίΐα6η(1θ ΙοΟΟ, ηαείς 
νο(Αίζομ.εν δτι διορθωτέον το χωρίον ώδε* 

που δ' εύτυχοϋντα πάντ' άν άθρΛσαις ^ροτόν; 

ούκ έστιν, ούτος, δντιν' εΐτρησεις 2να. 

16. Του αύτοΰ άπ. 655. 

κυνηδόν έξέπραξαν κνυζούμενον 



ΚΡϊΤΓΚΑί ΠΑΡΑΤΗΡΙΪΣΪΙΣ 71 

Συμΐτληρωτίον χλΙ 8ΐορθωτ£ον ταν «ϊτίχον ώΒβ 

χννηδόν έξέπραξά ν(χν) κνυζ^ιμενον 
Ό Έρονιρδτίνος διορθοϊ ίζηρα^α τη\ άλλ' ΐΐ(Αίνς νθ{Αίζΰ^Λ8ν οτι 8ίν 
ιίνε ανάγκη νΛ δΐΟρθωΟη το έξΐ^ραξα ( ^= άπίχτιινα πρβλ. Οίϊ* Κ. 
1655 »αΙ Εύρ. Έχ. 515). 

17. ΤοΕ3 αύτοΰ άπ. 766. 
Έχ τοΰ πάρα Πλουτάρ^^φ (πιρί τ. «ΐ&λΐλ. χρήστη ρίων χ. 9 σ. 414) 
λιγοαίνων α πολλά χαλ(Χ του θ*ου δίδοντος άνθρώποις, άβώνατον δι 
ρδί'ν' ώσ^£ βγησπαν χα Ι τα θεών^ θ€ον€ Οβ ον, χο^τα τον Σοφοχλία ι& 
ΐΐχ^ζοντίς φρονοΟρ^ν οτι ό Σοφούλης ϊγραψεν ώ^Γ 

θνηακειν μέν οΐ}ν τά τών θεών, θεοΐτς δέ μη. 

18* Του αύτοΟ άπ. 769. 

τύ. ττλεϊστα φωρών αίσχρά φωράαεις ^ροτών, 
=: τα πλιΐστα τών βροτών ιργα π£νρώ(χενος φωραν γωράθ6ΐς αίσχ^ά^, 

19. Τοΐΐ Αυτοί άπ. 808. 

όργη γέροντος &ύτε μαλθακή κοπ\ς 

ίν χειρι θήγεχ έν τά^ει δ' αμβλύνεται. 
Δΐΰρ6ιι>τ«ος ό οίΰτερος ΰτίχ^ος ώοΐ 

έν χείρ* έθηχθη, ύνν τά^ςεχ δ' αμβλύνεται. 
'Οτι ή ροίλθαχη χοττίς έτ γΐ/ρ} θηγεταί γ«ω<ττον χαϊ £Χ τών νΰν χου- 
ρΐωΐί, οΐτινις πολλάχτς τους ζυρους Θηγο'^σιν ίν τί) παλάριη αυτών και 
ουχΙ έν άκόνγι η ίλλω τινί. ΆντΙ τις δευτίρας ^ν χαΐί ό Ματθίας χαΐ 
άλλοι ορθώς ΐγραψαν σι^, το δ^ έθηχθτ\ ορβώς διώρβωσιν ά Ούεχλεϊ- 
νος, δέν ιΐνι δ' οίΛως άνάγχη οΰδ* ορθόν να διορθωθτΐ ό στίχος 
ταχεΓ έθή5ςθη και ταχεϊ 'άμ6λύνεται, 

20. Τοϋ αύτοΰ απ, 818. 

έν τοϊοιν Κηποχς τοϊαχν έκλελεγμένοις 
ίνδιον Λν χωροΐμεν Τι ϊϊαντ\ σθένει. 
αντί τοΰ #ν τοίϋίτ^ οπιρ άλλοι άλλως διορθονσιν, ημιϊς νο^ίζομίν 

γρχίϊτΐον χϊΛηΟίΤ. 



72 Γ. Α. αΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΓ 

21. Του αύτοϋ άπ. 827. 

<ώς> πάνσο^ον κρότημα Λαέρτου γόνος. 
Ούτω νομίζομβν τον στίχον συ(ΐ.πληρωτ6ον. 

22. ΤοΟ αύτοΟ χττ. 849. 

μή μοι κρυφαϊον μηδέν έξείπης έπος• 
κληθρον γάρ ουδέν ώδ' άν εύπαγές λάβοις, 
'^λώααης κρυφαΐον ουδέν ού διέρ^ςεταχ, 
Διορθωτέον 

μη μοι κρυ^αϊον μηδέν έξείπης έπος* 
χληθρον γαρ ουδέν ώδ' άν εύπαγές λάβοι 
γλώσα', Λς κρυφαϊον ουδέ 6 ν διέρ2ςεται. 
Περί της συντάξεως του διίρ^^ισθαι [Αβτα γβνικης πρβλ. Ό[α. 'Ιλ. 20, 
ΐΟΟ πρίτ χροός διεΛθΒΪτ κ. ά. 

23. Του αύτου άπ. 855. 

ώ παίδες, η τοι ΚΰπρΙς ού Κύπρις μόνον, 
άλλ* Ιατ\ πολλών ονομάτων έπώννμος* 
έοττιν μέν "Αιδης, έαττι δ ' άφθιτος §ία, 
έατχν δέ λύοτσα μανιάς, έστχ δ' ίμερος 
άκρατος, έοτ* οίμωγμός. έν κείνη τό παν 
(Τπουδαΐον, Λανχαΐον, εις §ίαν άγον 
έντήκεται γάρ πλενμόνων δσοις ένι 
ι^τυχή• τίς ο'ύγΚ τησδε δεΰτερος θεοΰ; 
Τό εν τ(^ έβδέ;χφ στίχφ έττήχεται ιΐνε άδιανΰητον* διό έ (λεν Μεινε- 
κιος εγραψεν άτθάτηβται^ ό δέ Σμ,ιδίτιος τόν όλον στίχον ριετέγραψΕν 
έπηχεται γάρ χΛη^ιότωγ^ δσοις Ιη ^νχ^/\{\ί.ύς δ' θ(ΐ.ως άναμνησθέν- 
τες τα περί "Ερωτος έν Άντιγόντρ (στ. 781 κ. έ.) λεγόμενα υπό του 
αύτου ποιητου φρονου(ΐ.εν ότι άντΙ του έηήχεζαι γραπτέον έττίχτεζαί, 
Τό δε έν τψ 8ν <^τίχ(|) ίεύηρος είνε διόρθωσις τοΟ Ναυχίου, έν τοις 
χώδιζι δΜ χαι Α δντος τ/ς ούχΙ τηίχόε'τής θβου βορός\ Άντι του βορός 
ηριεΐς γραπτέον νο(ΐ.ίζθ(/.εν γορός. Ούτω δέ η φράσις τίς ονχΐ τησόε της 
θεού φορός ; ( = τίς ούχΙ τηνδε την θεόν φέρει ; ) επιφέρεται προς έπι- 
βεβαίωσιν τών προηγουριένων έττίχτηαι γαρ χλπ. 



^^• 



ΚΡΙΤΙΚΑΙ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ 13 

24. Του αύτοΟ απ. 864. 

ούκ ίατχ γήρας των οτοφών, έν ο\ς ό νονς 

θεία ξύνζατχν Λμέρα τεθραμμένος. 
Τον ίιυτερον ίττίχον 6 Ναύκιος λέγει ^ΓδίνίΐβΓ οοΓΓϋρΙαιη, ηβοίαιη 
δ&η&Ιαιη. Τβλβυταίον δί 6 λΥθϋ λεγΕί* ί1 τηβ ββιπΒΙβ ηαβ 1β ββηβ 
άοΗ 6ΐΓ6 : ϋ η'ββΐ ρα8 (Ιβ νί6ΐΐ6886 ροαρ Ιββ βα^β» άοηΐ ΓββρΓίΙ 
& 6ΐ6 ιηύΓί ρ&Γ υηβ Ιοη^αβ βχρβπβηοβ. Ιιβ ββυΐ ιηοί α οΐιαο^βϋ 
6$1 (Ιοηο θ6ΐ(^ ; ϋ ηβ ί&αΐ ραβ ΙουβίβΓ α η{Λ.έρ(9:. δορΗθ6ΐ6 (1Η αϋ- 
ΙβϋΓβ η που παλαιή (ΐ.£ν εντροφος ά|λέρ^ (ΑΓ. 131)* ϋ &αΓα ββΠΐ 
ιοί γραί^ . . . η}χε'ρα οαπολι^ . . . ήμέρί}:. 3β ΐη'&ΓΓέΙθ 2ΐ ΟβΙΙβ άβΓ- 
ηίβΓ6 οοη36βΙαΓ6 ρ&Γ άβ ταίδοηδ ραΙβοξΓ2ΐρΙιί(]α6δ. δυρροδοηβ 
Ια δΐιαίβ άβ Ια ρρβιηίβΓβ ΙβϋΓβ (Ιβ νβΓβ ΟΛΙΛΙ ({αί ηβ ρΓβδβηΙαϊΙ 
ρΐαδ (Ιβ 86η8, ροαναίΙ; 6ΐΓ6 οΐι&η^έ βη ΘΕΙΑΙ. Ήριβςς νομίζοριεν, 
ότι αν Υ} λίζις ήμ^ρί^ί ριεταφοριχώς ληφθχ) ώς συνώνυμος τφ ^ωτ/, ώς 
χαί νυν αυτή χρώριεθα, ου μόνον ουδεμίας διορθώσεως ό στίχος Κεί- 
ται άλλα χαΐ νουν σαφή παρέχει. 

25. Του αύτου άπ. 1019. 



ταΰτ' οϊ/ν φυλαξώμεοτθα και μοχθητέον, 
ώ παίδες, ώς άν μητ' απαίδευτων §ροτών 
δοκώμεν είναι κάποδημουντος πατρός. 
Το χάηοίη μουντός ίνταυθα ούδένα λέγον ΙχεΓ διό ό μεν Μ. Σμιδ{- 
τιος έγραψε χάποΛηρουτχος ό δε Φ. Γ. Σμιδίτιος χάπο Ληροϋηος 6 
οε Ούεχλεΐνος χάττο δημότου /\{]ΐΛΐζ νομίζομεν οτι ό Σοφοκλής έγραψε 
χόποΛημώττος {^=μητ£ άποΑημώντος) δηλον οτι έσκοχίσμίνου τάς 
ψρίγας ώς λέγει ό Σουΐδας έν λέξει Λήμη έρμηνεύων το Άριστοφά- 
νειον (Πλούτ-. 581 ) ώ χροηχαΐς ^Ύώμαις . . . Λημώντεα τάς γρίτας. 

26. Εύριπίδ. άπ. 29. 

αιγαν φρονονντα κρείσσον' είς όμιλίαν 
πεσόντα* τοΰτω δ* άνδρι μήτ' είην φίλος 
μήτε ξυνείην, δατις αυτάρκη φρονεΐν 
πέποιθε δονλτους τοΐ/ς φίλους Λγουμενος. 



■■ρ* ι 



74 Γ. Α. ΠΑΠΑΒΑΣΙΑΕΪΟΤ 

Ό μέν άο(λμος Κόβητος τους ^ύο πρώτους στίχους λώρθωσιν ώδβ 
(Τίγαν φρονουντα κρεΐσαον ίι ές αύθαδίαν 
πεαεϊν τοιοΰτω δ* άνδρΐ μήτ* είην φίλος, 
ο Χβ Γθ|χπέρτζιος 

<φΑμ• έγώ> 
αιγάν φρονοΟντα κρείσοτον' ε{ς όμχλίαν 
πεοτόντα 
ΉριβΙς δέ το |Αβν πρώτον χώλον νο(Αίζθ(Α6ν Γσον τοίςίβ* ίίς όμιΛίαν 
ΛΒοώτ χρΒίσσοη καΐ φροτών σίγα' άντΙ δέ του ζούτω όέ νθ|χ.{ζθ[ΐ4ν 
γραπτέον τοιφδ\ 

27. ΤοΟ αύτοΰ άπ. 92. 

ϊστω τ' άφρων ών δοττις άνθρωπος γεγώς 
δημον κολονει χρήμαοτχν γανρούμενος 
Πολλοί τών χριτιχών νο|Α{ζοντ6ς, δτι ή λέξις άνθρωτζος ενταύθα ίεν 
{χ€ΐ χαλώς, διορθουσιν ό [λ&ν δΜιος^ ο ^έ άρχος ^ έ ^ε αυθάδης, Ήμβΐς 
νο(Αίζθ{Λ&ν δτι ουδεμία άνάγχη διορθώσεως όπάρχιι, το δβ χωρίον ταυ- 
τον τ<^ ττάς δ<ηις άνθρωπος &τ ( είδώς δηλον δτι το άστατον τών αν- 
θρωπίνων πραγμάτων) πΛούτφ επαίρεται χαι διά τοϋτό χοΛούει δημοτ 
1<ηω δτι άφρων έστΙν, 

28. ΤοΟ αύτοΰ άπ. 150. 

ούκ έατιν δατχς εύτνχίνς εφν φροτών, 
δν μίι τό θεϊον ώς τά πολλά οτννθέλει. 
Ότι νοσεί ό β' στίχος φανερόν. ΚαΙ ό μέν Πέρσων άντι του 6ν διορ- 
θοί ώ, έ δέ Σευφφέρτιος αντί του ώς γράφει ίίς^ ό δι Έΐμσοίθιος άντι 
τοΟ ηοΛΛά συτθεΜι προτείνει πό^^^ έπωφεΜΤ, ό δε Μουνρος, πό^^' 
αυζατ θέΛει^ ό δέ Ένσιος ποΛΛά 0Ί;σΓ£.^££. Ήμεΐς νομίζομεν οτι πρέ- 
πει να γραφή 

ώ μίι τό θείον εΐτ τά πολλά ανντελεϊ. 

29. Του αύτου άπ. 154. 

Α. τό ζην αφέντες τό κατά γης τιμώοτί σου. 
Β. κενόν γ' δταν γάρ ζη τις, εύτυχεϊ χρεών. 
Όρθώς 6 τε Γρότιος χαι Έγγερος διώρθωσαν άφέηος άντΙ το8 ά^/τ- 



.Α α^^ 



ΚΓ1ΤΙΚΑΙ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ 75 

χίζ χαΐ 6 Μουσγράβιος ΒυτυχΒΪγ άντΙ τοΟ ίύτυχίϊ. *Η|Αΐις δ* δμως νο- 
{Αίζθ[αν δτι χαΐ το τιμώσι νοσιι. Διορθωτίον λοιπόν τΐσουσι άντι του 

30. Του αύτου άπ. 169. 

(φεν, φευ) έπ' άχραν ίΐκομεν γραμμίιν κακών. 
Ούτω νο(ΐίζθ(αν συμπληρωτέον τον στίχον. 

31. Του αύτου άπ. 172. 

οί/τ' εικός αρχεχν οΐττ' έχρην είναι νόμον 
τνραννον είναι* μωρία δέ κα\ θέλειν 
δς των ομοίων ^ούλεται κρατεϊν μόνος. 

Όπως το χωρίον παράσχη νουν τινά, νο(χίζορι•ν δτι πρέπιι να ίιορ- 

βωβη ό α' στίχος ώδε' 

οΐττ' είκός άρχίιν οΟτ' έχρην, οΐμαχ, νόμφ 
τύραννον είναι- μωρία δέ και θέλειν. 

οπβρ Ισον τφ οντ* #ώ^^ ουτ* ^χρν^^ οΐμαι^ γό(ίψ τύραντον άρχην £?- 

γαί' δς α τώγ όμοιων βούΜΐαί χραζ^ίτ μόνος, βί ίθϋδΐ τύρατνογ άρ" 

χην ίΐται, μωρός ίσχίν. 

32. Του αύτου άπ. 175. 

δστις δέ προς τό πϊπτον ενλόφως φέρει, 
τόν δαίμον *ο{/τος Λσοτόν έοττιν άθλιος. 
Ούτω μάλλον στικτέον 

δστις δέ προς τό πϊπτον εύλόφως φέρει 

τόν δαίμονα (=τΰχην), οίτος Λσοτόν έστιν άθλιος. 

33. Του αυτών άπ. 201. 

κα\ μίιν δοτοί μέν οταρκός είς εύεξίαν 

άοτκονοτι §ίοτον, ην οτφαλώσι χρημάτων, 

κακοί πολϊται• δει γάρ άνδρ* είθιοτμένον 

άκόλαστον ϊίθος γαοττρός έν ταντω μένειν. 

Πολλοί νο{χ(ζουσιν δτι ό τβλΕυταϊος στίχος ιίνε έφθαρι^ένος* καθ' η(χας 

ού)([χία φθορά ύπάρχβι, Χιότι ή φράσις 9ύ ^^ μίταγ ■=- όεϊ γάρ τ6τ 

ύβιαμίτον άχόΜισνοτ ίχπγ τηγ γαστέρα ά$1 τόγ αύτ^γ βίγαί. Ό(Λθίως 



76 γ: α. παπαβαςιλειοτ 

χαΐ ΎΐμΛίς νυν λίγο(Α€ν χά χΛαΙτις χόν χαΛομαθημίτογ &γθρωηοτ χαΐ 
6χί τ6γ χαχομαθημίγογ . 

34. Του αύτοϋ άπ. 228. 

Δαναάς ό πεντήκοντα θυγατέρων πατίιρ 
Νείλον λιπών κάλλιοττον έχ γαίας •&δωρ 



έλθών ές *Άργος ώκισ' Ίνάχον πόλιν, 
Πασών των βίχασιών τών γ£νο|Χ£νων ίπΐ τοΟ χωρίου τούτου η [Λαλ- 
λον τοις συ(Αφραζθ{Λ6νοις άρ(χ•όζουσα €ΐνι ή του Λουζακίου β ν γύαις 
άντΙ του Ιχ γαίας. Νθ(χ{ζθ(χ«ν Χ' δ(χως δτι το 6Κ ΓΑΙΑΟ |Λ31λ- 
λον προηλθεν έκ φθοράς του 6 1 ΓΥΑΟητουβΝ ΓΥΑΙΟ.Το 
εις γύας (== εις τους αγρούς) άποδοτέον τφ χάλΐιύτοτ (=ώφ8λι- 
(λώτατον ). 

35. ΤοΟ αύτου άπ. 255. 

δοκεϊς τά τών θεών ξυνετά νικΛσειν ποτέ 
κα\ την Δίχην πον μάχρ' άπωχίσθαι §ροτών• 
ίίδ' έγγνς έοττιν, ούχ όρω^χένη δ' όρα 
θν χρη χολάζεχν τ' οίδεν άλλ' ούχ οίοτθα σι; 
οπόταν αφνω μολουοτα διολέοτη κακονς. 
Ό α' στίχος (Λετριχώς Χεν υγιαίνει* Χιο γραπτεον 

δοκεΐς θεών τά ξννετά νχκησειν ποτέ. 

36. ΤοΙ3 αύτου απ. 271. 

πτηνάς διώκεις, ώ τέκνον, τάς ελπίδας 
ούχ Λ τΰχη γε• της τΰχης δ' οΰχ εΙς τρόπος. 
Την άρχην του δευτέρου στίχου ό μεν Έρμαννος διώρθωσεν ίχ^ί τν^η 
οβ, ο Χέ Έϊμσοίθιος ον^τώγ τύχτι γβ, ο Χί Έρουερδηνος ονχ ηύτύ^^ησα 
άποδιδούς άμα τον στίχον τούτον εις άλλο πρόσωπον. Ημείς Χέ γρά- 
φομεν 

ε {γ χ ου τΰχη γε• της τύχης δ' ούχ εΙς τρόπος 

37. ΤοΟ αύτου απ. 282. 

κακών γάρ δντων |Λυρίων καθ' Ελλάδα 



■Ι^Τ' 



ΚΡίΐΐΚΑΐ ΰΑΡΑΤΗΡΗΣδίδ 11 

ουδέν κάκχόν έστιν αθλητών γένονς- 
ο\ πρώτα μέν ζην οίττε ^ανθάνονοτιν είτ 
οϋτ' άν δύναιντο* πώς γάρ δοττχς ίατ' άνίιρ 
5 γνάθου τε δούλος νηδυος θ' Λοτοτημένος 
κτηοταιτ' άν δλβον είς {/περβολίιν πατρός ; 
ούδ' αϊί πένεσθαι χάξνπηρετεϊν τΰχαις 
οίοί τ'• εθη γάρ ούκ έθιοτθέντες χαλά 
σχληρώς μεταλλάσσονσιν είς τάμήχανον. 
10 λαμπρον δ' έν ίΐβη χα\ πόλεως αγάλματα 
φοιτώοτ^' δταν δέ προαπέοτη γήρας πικρόν, 
τρίβωνες έκβαλόντες οίχονταχ χρόχας. 
Το έν τψ 6*? στίχφ €κ νπε^ίβοΛην πατρός βύρηται παρ' Άθηναίφ, 
χαρά )ε Γαλην({λ φέρεται η γραφή βίς ύπεχτροφηγ πάτρας. Ό Έρουερ- 
Χήνος αποδ€χ6[Λ€νος την γραφην ηάζρας καΐ νομίζων δτι προσδοκάται 
ή ίννοια αά ραΐΓΪαβ υΐίΐίΐαΐβιη 6ΐ αυχϋίαιη διορθοΐ 

χτησαχτ' άν δλβον ε{ς έπάρχεοτιν πάτρας ; 
Ή{αις νο(Α{ζθ|Λ6ν δτι ό Ευριπίδης εγραψβν ούχΙ βίς υτιερβοΛητ ηατρός 
ούίε Βίζ έπάρχεσίΥ πάτραζ^ άλλ' εις υποστρο^ή^" πάτρας, ώς |χαρτυρ•ΐ 
η ι^αρα Γαλην({^ χαχώς υπό τών αντιγραφέων άναγνωσθιΐσα γραφή 
ΐίς υηίχζροφηγ πάτρας, "Ότι δε η λέξις συνήθης τοις τραγιχοϊς χαΐ 
χεζοίς πρβλ. Σοφ. Οίδ. Τ. 134. Εύρ. Ίφ. Τ. 671. Ξβν. Έλλ. 5, 
2, 9. Δηριοσβ. 12, 1. Έν τη αύτη σημασίο»: βΰρηται το ίπιστρί^ί-^ 
σθαι IV Σοφ. Φιλ. 595, Δημ. 10,9 ονόέ ίφροττίσατε ονίί έπεοτρά^ 
γητε επ' ούόετί τοντωκ. ΚαΙτο επίστροψος παρ' Όμήρφ ( Όδ. 1 1 177), 
οπ«ρ ό Σχολ. ίρ|χηνβύβι έπκηροψην χαΐ έπψέΛειαν ίποιεΐτο άιτθρύπωγ. 
Κοιι το απλούν στρεψεσθαι ( = φροντ(ζ€ΐν) εύρηται πάρα Σοφοχλεΐ 
ίν Οίδ. Τ. 788. ΑΙ. 1117. ΚαΙ ή νυν δΐ συνήθεια ό(χοίως λέγει (6 
ίιΐνα) δί>' εγύρισε τα χυττάζτι (ούχ επεστράφη ή ούδε|Α{αν έπιστρο- 
φην έποιήσατο) τητ πατρίδα του, τον πατέρα τον, τήτ μητέρα τον. τονς 
(ΤογγετεΙς τον, χαγένα. Προς τα εν στίχφ 10 χ. έ. πρβλ. Ξεν. άπθ(Λ. 
2,1,31. 

38. ΤοΟ αύτου απ. 285. 

ό μέν ζάπλουτος, είς γένος δ' ούχ εύτν5ςγ1ς, 



78 Ρ. Α. ΗΑΐΐΑδΑΣΙΑβίΟΐί 

7 άλγεϊ μέν άλγεϊ, παγκάλως δ'άλγύνεται 
δλβου διοίγων θάλαμον ίΐδιοττον χερί. 
"Οτι το άΛγύηναι {Αβτά το ίιπλουν άΛγεΐ ούδενα λόγον εχβι,τραςτις 
ό|Λθλογ€ΐ. Διό ό (Λ€ν Έρ[Ααννός διώρθωσβ τον στίχον 

άλγεϊ μέν, άλγος δ' ευκόλως άμΰνεται 
δ δβ Βάδα|Αθς 

άλγεϊ μέν, άλγεϊ παγκάλως δ' άμννεταχ 
ό ίέ "Έγγβρος 

γένει μϊ^ν άλγεϊ, παγκάλως δ' άγάλλεται 
χαΐ άλλοι άλλως. 

Ή(Λεϊς νο}χ(ζοΐΛβν δτι ο Εύριιτίδης άντΙ του άΛγύτεται Ιγραψβν άβρύ" 
ηται = σε[χνύν6ται, θρύπτεται , καυχδίται. *Ότι ή λέζις συνηθνς 
πρβλ. Αίσχ. Άγ. 1178. Σοφ. ΟίΧ. Κ. 1341. Εύρ. Ίφ. Α. 867. κλπ. 

39. Του αύτου άπ. 316. 

γΰναχ, καλόν μέν φέγγος Λλίου τόδε, 
καλόν δέ πόντου χευμ' ίδεϊν εύήνεμον, 
γη τ' Λρινόν θάλλονσα πλοΰσχόν θ' ίτδωρ 
πολλών τ' έπαινον έστι μοι λέξαι καλών 
5 άλλ' ουδέν οϋτω λαμπρόν ούδ* {δεϊν καλόν 
ώς τοϊς άπαιοτι κα\ πόθω δεδηγμένο%ς 
παίδων νεογνών έν δόμοχς ίδεϊν θάλος. 
Ό 3®€ στίχος πολλά πράγματα παρέσχε τοίς κριτικοϊς. ΚαΙ ο ριέν 
Μεινέχιος άντι του πΛούσιον θ^ ΰόωρ έγραψε ποζάμιοκ ό^ ϋόωρ^ ο ίε 
Σχνειδεβΐνος ηΛούσωτ θάΛος^ ό ^1 Ναύχιος ορθώς ύπέλαβεν δτι το 
παρ' Ήσυχιφ 3, σελ. 347 πΛούσιον θαΛαααοΒίϋζ^ οΙ ϋ το ϋόωρ^ 
δπερ διορθοΐ κΛούσιογ θόΛος* €ν€ΐόίς' οΐ όί « ί' νόωρ » εις τούτο το 
χωρίον αναφέρεται. Καθ^ η{Αας το τοΟ Ησυχίου, δπερ βεβαίως, ώς 
Ιχει, εινε παρεφθαρμένον, μαρτυρεί δτι το χωρίον του Εύριπίδου έχει 
χαλώς χαι δτι το ηΛούσιοτ χαι έχ των αρχαίων οΐ μεν συνηπτον τφ 
θάΛΙονσα οΐ Χέ τψ νι^ωρ, "Ωστε το του Ησυχίου χωρίον είχε χαθ'η- 
μ&ς ούχΙ ώς ό Ναύχιος φρονεί αλλ* ώδε* ηΛούσιον θόΛΛουξτα^ οι ϋ τφ 
ΰόωρ, δπερ σημαίνει δτι οι μέν το πΛονσωτ συνάπτουσι τ^θάΛΛουσα^ 
οΐ δε τφ ύδωρ» Το θα^ασσίοαόές προφανώς προέχυψεν έχ τοΟ 0ώί^ 
Λονσα χαι ίιττογραφίας τοΟ οι ίέ\ 



ίΙ^ΐίΐΚΑΙ ΐίΑΡΑΤΗΡΗΣίΐυ 79 

40. Του αύτοΟ άπ. 321. 

?νν γάς τις αίνος, ώς γνναχξ\ μέν τέχναι 
μέλουοΛ, λόγχη δ' άνδρες εύστοχώτεροι, 
ε{ γάρ δόλοιοτιν ϊίν τό νχκητήριον 
Λμεϊς άν ανδρών εΐχομεν τυραννίδα. 
Έαν ό πρώτος στίχος διιται διορθώσβως, χαθ' η|Α£ς {χοντας προ 
όψθαλρ&ν τό άπ. 333 }^8ϋ γεν^ παΛαώς αίνος ώζ χαΛ&ζ Ιχει διορ- 
βωτέον πα^αώς άντΙ τοΟ ί^τ γάρ ης. 
Του αύτοΟ άπ. 322. 

έρως γάρ άργόν κ<1π\ τοιοντοις έφν 
φ\λεϊ κάτοπτρα καΐ κόμης ξανθίοτματα, 
φεύγει δε μόχθους* §ν δέ μοι τεκμήριον 
ούδε\ς προσαχτών βίοτον Αράσθη §ροτών, 
έν τοις δ' εχοναιν ΛβητΉς πέφνχ' δδε. 
Τό ήβητής άλλοι άλλως διώρθωσαν {εγκρατής, όεσπόζης , ΒυΛετής^ 
άδροδάτης). Καβ' ή(λας, έαν ητο ανάγκη διορθώσιως, (λόνον ηγητης 
( = ήγητ7»ρ), ώς.χαΐ παρ' Αίσχ. Ικ. 236 ιύρηται, ητο ίυνατον να 
δίορθωθ^, άλλα τούτο δβν νομ.ίζθ[Χ£ν άναγκαίον, διότι τό ήβητής { = 
χοιών ηββν) ίνταυθα κάλλιστα κ£ϊται έν τη ση(ΐΛσ(ο{Ε, ην Ιχ(ΐ τό 
ήδάν ές τ$ γνωστή έκιίνφ του Σΐ|Λ,ωνίδου ( ; ) σκολίφ 
{/γιαίνειν μέν άριστον άνδρι θνητω• 
δεντερον δέ φνάν καλόν γενέσθαι 
τό τρίτον δέ πλοι/τεϊν άδόλως 
και τό τέταρτον Λβαν μετά των φίλων. 

41. Του αύτου άπ. 326. 

δρ' οίσθ' όθοΰνεχ' οί μέν ευγενείς §ροτών 
πένητες δντες ουδέν άλφάνουσ' έτι, 
ο\ δ* ουδέν ϊίσαν πρόσθεν, όλβιοι δέ νυν, 
δόξαν φέρονται τοΟ νομίσματος χάριν 
5 κα\ συμπλέκοντες σπέρμα και γάμους τέκνων ; 
δούναι δέ πάς τις μάλλον όλβίφ κακω 
πρόθυμος έστιν ϊι πένητι κάγαθω• 
κακός δ* ό μίι έχων, οΐ δ' έχοντες δλβιοι, 



δό Γ. Α. ΠΑΠΑΒΑδΙΑΕίΟΥ 

Κ%1 ο( δύο χαΐ ίν τ({^ πέ[Απτφ στίχφ ούδένα λογον {χουσιν. Δια τούτο 
ά^τΐ του πρώτου ο "Έγγιρος Ιγραψιν ευ, 6 δ1 Ένσιος άντΙ τοΟ χαΐ 
γάμϋυς διώρθωσβ γενταϊον. Καθ' η(ΐ.δς έ στίχος λορθωτέος 
κ α τ α πλέκοντες οτπέρμα αν ν γάμοις τέκνων, 
Ή σύ^ πάρα ποιηταϊς προς Χήλωσιν της βοηθβίας η τοί3 τρόπου συ- 
νήδης. πρβλ. Σοφ. ΑΓ. 833, 1245. Φιλ. 1335. ΟΐΧ. τ. 124.643, 
657. Εύρ. Ήρ. Μ. 1303 κ. ά. 

42. Του αύτου άπ. 534. 

τάς ούοτίας γάρ μάλλον ίι τάς άρπαγας 
τιμαν δίκαιον ούτε γάρ πλοΟτός ποτέ 
βέβαιος άδικος 
Ό α' στίχος δικαίως λέγιι ό Ναύκιος δτι §Γ3ΐνΐ1βΓ ΙαύΟΓαΙ. Ουτβ ή 
του ΈρουερΧήνου διόρθωσις οσίους τρόπους γαρ ουτβ ή τοΟ Έϊ(χσοι- 
θίου τάς ον^ όίχαζ γ€ φαίνεταί μοι πιθανή. Πιθανή θα ήτο ή του 
Βοθίου διόρθωσις ούτι αντί του οΰτε, αν μή έπήρχβτο ετβρον ούτε. 
Όρθώς ΙχΕί ή του Κοβήτου μβτάθεσις τών δύο τβλβυταίων λέζεων. 
Καθ' ήμας 6 Ευριπίδης εγραψβ τον πρώτον στίχον ώδι 
τάξονσία γάρ |χαλλον ίι τάξαρπαγης 
δπίρ ταύτον τφ α γαρ ε^εστιν εχειν μάΛΛογ ^ τά εζ άρπαι^ϊς τψάτ 
δίχαιοτ» 

43. Του αύτου άπ. 359. 

θετών δέ παίδων πον κράτος; τά φΰντα γάρ 
κρείσσω νοιιίζειν τών δοκημάτων χρεών. 
Ό Έρου«ρδήνος άντΙ του τώγ Λοχημάτωτ διορθοΐ τών ίπίχνίιτωγ ή 
μί^ προοηχό^-τωγ , Ουδεμία ανάγκη διορθώσεως, διότι όοχήματα εν- 
ταύθα λέγονται εν άντιθε'σει προς τά γύττα οι θετοί παίδες, διότι ίο- 
κϋί^σι μεν εΐ^αι παίδες^ πεφύχασι ό' οΰ. 

44. Του αύτου άπ. 361. 

έγώ δέ τονς καλώς τεθνηκότας 
ζην φη|ΐ\ μάλλον τοί; §λέπειν τους μίι καλώς 
Όρθώς λε'γει 6 Ναύκιος, δτι ό Σαλμάσιος 6θη36θίΐ του βΜποττος μη 
ηαΛως ίηνίΐα ββηίβηΐία ραπΙβΓ αο πιθΙγο* άλλοι προέτειναν τοϋβΛί'- 



ΚΡΙΤΙΚΑΙ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ 81 

.Ύστΐοζ ού χαΛώς η τώΐ' βΛεηογτων μη χαΛώς* ό δέ Ναύκιος νθ(Λ{ζ6ΐ 
γρα^τέον τον β' στίχον 

ζην φημί, {φημί) δ' ού §λέπεχν τους μη καλώς 
Ή[ΐ£ΐς δε νθ(«Λζοντβς δτι ώς δεύτερος ορός της συγχρίσεως του μάΛ" 
Ιου υπονοείται έχ των συμφραζομένων το τ/ χεθνηχέναι^ το δε ^^^•- 
πίί^ χείται ενταύθα εν τ§ σημασί^ του Ι,ην (πρβλ. άττ. 371. 835. 
1013) διορθουμεν η μάλλον άναγινώσχομεν 

ζην φημι μάλλον κού ^λέπειν τους μη καλώς, 
(ίηλονότι τιθντακότας). 

45. Του αύτου απ. 403. 

τίς δρα μήτηρ η πατίιρ κακόν μέγα 
§ροτοϊς έφυοτε τόν δυσώννμον φθόνον ; 
π ο ν καί ποτ' οίκεϊ σώματος λα2(ών μέρος; 
έν χερσίν ϊι οτπλάγχνοιαιν ίι παρ' δμματα ; 
5 έ(Χθ' Αμΐν ώς ην μόχθος ΐατροϊς μέγας 
τομαϊς άφαιρεϊν η ποτοϊοτι ^αρμάκοις 
πασών μεγίστην τών έν άνθρώποχς νόσων. 
Έν τξ άρχη του τρίτου στίχου δ μέν Ούαλχενάριος είχασεν τί Μ .τογ' 
ο/κί, 6 δε Κόβητος τί ττοτβ χατοίχεϊ^ ό δε Οΰεχλεινος τι χαΐ ποτ οΐ" 
χίί η που ποιον οιχβϊ^ ό Μεχληρος που χαΐ τΐ θαχΒΪ, Ήμεΐς νομίζο- 
|αν ΟΤΙ μόνον πρε'πει να μετατεθώσιν έναλλαζ αΐ δύο λέξεις που χαΐ. 
Ό δε ε' στίχος ώνμετριχώς ημαρτημένος διωρθώθη ίσά^ ήμΐτ η ίιμιγ^ 
όττερ, ώς ορθώς ό Ναύχιος παρατηρεί, δέν έζαρχεί, χαΐ υπ* άλλων άλ- 
λως, ών ουδείς χατα την γνώμην ημών ηύστόχησε. Διορθωτέον χαθ* 
Τ)(ΐ4; τους τρεις τελευταίους στίχους χαΐ στιχτέον ώδε* 
εσται νχν ώς ην μόχθος {ατροϊς μέγας 
τομαχς άφαιρεΐν ϊι ποτοΐσι ^αρμάκοχς, 
πασών μεγίστην τών έν άνθρώποις νόσων. 

46. Του αύτο(3 άπ. 410. 

τοιάνδε χρη γνναικ\ πρόσπολον έάν 

ίΐτις τό μέν δίκαιον οΰ σιγήσεται, 

τά δ' αίσχρά μισεϊ και κατ' ό^θαλμοΐ/ς έχει. 

ΑΘΗΝΑ, ΤΟΜ. εΤ'. 6 



82 Γ. Α. ΠΑΠΑΒΑΣΙΑΕΙΟΥ 

Δνορθωτεον 

τοχάνδε χρίι γυναικ\ προσπολεΐν έραν, 
ϋτχς τό μέν δίκαιον ού σχγήσεται, 
τά δ' αίσχρά μισεϊ κα\ κατ' οφθαλμούς λέγει. 
Τας γ$νο(Αένας διορθώσεις εν τ^ χωρίφ τούτφ παραλείπθ(Λεν, περί 5έ 
%^\Α κατ' όγθοΛμούς Μγειντζ^^Χ. Άριστ.Βάτ.626 καΐ Ξεν/Ιέρ.Ι^ 14. 

47. ΤοΟ αύτου άπ. 468. 

τά δ' άλλα χαϊρε κΰλικος έρπονοτης κΰκλω 

πρβλ. τό της συνήθειας ας γυρίζγ) η άς φέρη γυρον ή τσίτσα (ξύλινον 
οίνηρόν σκεύος, βθ{Λβύλη) η τό ποτήρι. 

48. Του αύτου άττ. 495. 

τις ίίν ό τν^λά τάδε ^έλεμν' έφεις έμοί ; 
ώς δ* ούκ έ^αινό|χεοτθα, σϊγα δ' είχομεν, 
πρόσω προς αυτόν πάλιν ι/ποστρέιίτας πόδα 
χωρεί δρομαΐος, θηρ' έλεΐν πρόθυμος ων, 
βοα δέ• κάν τωδ' έξε^αινόμεσθα δΉ 
όρθοσταδόν λόγχαις επείγοντες φόνον. 
Ό έκτος στίχος (χετρικώς νοσεί* Χιό ό Βλάσιος γράφει Λόγχαισι 
ηίζ,Όγτες αντί του Λόγχαις έηείγοηεζ,^ ή[Αεϊς Χέ προτΐ(χώ(χεν Λόγχαΐ" 
σι>^ οίσοηες. Πρβλ. Ό(χ. Ίλ. 17.757. 2,352. 3. 6 κ. ά. 

49. Του αύτου απ. 522. 

ε{ κερκίδων μί^ν άνδράσιν μέλος πόνος, 
γνναιξι δ' δπλων έμπέοΌΐεν ηδοναί, 
[έκ της έπιο'τήμης γάρ έκπεπτωκότες] 
κείνοι τ* άν ούδεν είεν ούθ' Λμεϊς έτι. 
Έκβλητέος ό τρίτος στίχος ώς σχόλιον του τετάρτου. 

50. Του αύτου απ. 533. 

τερπνόν τό ^ώς τόδ'* ό δ' ύπό γης "Αιδον σκότος 
ούδ' είς δνειρον ήδί/ς άνθρώποις μολεΐν 
έγώ μεν οΐτν γεγώοα τηλικήδ' δμως 
άπέπτυο' αυτό κοϋποτ' είτ^ςομαι θανειν. 



ΚΡ1Τ1ΚΑΙ ΠΑΡΑΤΗί>ΗΣΕΙΣ 83 

*ΑντΙ τοΟ βν τ<|^ τετάρτφ στίχφ αντο προτι;Λώ αντόκ,τοΊ σκότον Χη- 
λον δτι. 

51. Του αύτου άττ. 536. 

^εΰ, τά των εύδαχμονοιίντων ως τάχιστα (Ττρέφεχ θεός. 
Νθ(ΐίζω ΟΤΙ ο Ευριπίδης Ιγραψεν 

φεν φεϋ, τά των εύδαιμονονντων ώς ταχύ 
στρέφει θεός. 

52. Του αύτοΟ άπ. 568. 

τάς §ροτών 
γνώμας σκοπών ώστε Μαγνητις λίθος 
την δόξαν έλκει καΐ μεθίησχν πάλιν. 
Διορθ(ι>τέον 

τάς §ροτών 
γνώμας ετάζω ν ώστε Μαγνητχς λίθος 
τήνδ' έξανέλκεχ κα\ μεθίησχν πάλιν. 

53. Του αύτου άπ. 598. 

ό πρώτος είπών ούκ άγνμνάστω ^ρζν\ 

έρριι|Γεν δστις τόνδ' έκαίνισεν λόγον 

ώς τοϊσιν εΐτ φρονοΟσι σνμμαχεϊ τΰχη. 
Όρθώς ό Βιλαμοβίτσιος διβΐδβν δτι αϊ λέξβις ό πρώτος βίπώιτ δεν εΐνε 
του Εύριπίδου. Γραπτέον λοιπόν ώΧέ πως 

^ούκ άστόχως άρ') ούδ άγνμνάστω φρεν\ 
Περί δε του ίρρι^/η»^ δτι έχει ύγιώς πρβλ. Αίσχ. Προμ. 312 τραχείς 
χαΐζεβηγμίνονς Λόγους ρίξεις ΊΚ,αΧ Εύρ. Έκ. 835 μάτην ριγέηες Λόγον. 

54. Του αύτου άπ. 602. 

τί χρήμα δράσας ; φράζε μοι σαφέστερον 

τί χρημ' έδρασας ; φράζε μοι σαφέστερον. 

55. Του αύτου άπ. 640. 

. . . ανθρώπων δε μαίνονται φρένες, 
δαπανάς δταν θανονσι πέμπωσιν κενάς. 



84 Γ. Α. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ 

Συ[Χ7Γλήρου καΐ διορθου τον πρώτον στίχον 

έσθλών περ ανθρώπων γ ε μαίνονται φρένες, 

56. Του αύτοΟ άπ. 682. 

Λ παις νοοτεχ αον κάπχκινδυνως δχε%, 
Λυκ. προς τον; τις αύτίχν πημονη δαμάζεται; 
μών κρνμός αύττις πλενρά γυμνάζει χολής; 
Τόν τβλβυταϊον στίχον άδιανόητον δντα ημΐν^διορθουμεν 

μών κρνμός αύτης πλενρά τυντλάζει χολής; 
Περί του π'^τ^ίίίίί^ = ταράσσβιν ίΧ. Ήσύχιον δτι δέ ^;•ο.^^^ γρα- 
πτέον, η τε σύνταζις (χαρτυριϊ και δ παρ* ω ιυρηται τοΰτο Σέξτος ο 
ΈιχτΓΐιρικος (σ. 671,22) λέγων πντθάγεται. γάρ μη τι πΛενρίχιχη 
γίγονε δίά το τους πΛενριΖίκους βήσαο>'Ζας ν,κόχοΛον άτάγειγ. 

57. Του αύτου άπ. 704. 

οίδ' άνδρα Μυσόν Τήλεφος . . . είτε δί: 
Μυσός γεγώς ην είτε κάλλοθέν πόθεν, 
πώς . . . Τηλεφος γνωρίζεται ; 
01 στίχοι ούτοι οΐ άτβλβϊς επήγα σαν έκ τώνδβ τών ύπο του Όλ\Λ{Λ- 
χιοδώρου έπί της παροιμίας λεγορνων (ΑΓοΗίν. ί. Ρΐΐίΐοΐ. υ. Ρ&- 
ϋίΐ§. το(Λ. 14 σελ. 527) έχει γάρ έρωτα τις περί τον ΤηΛέψον χαι 
ψησϊ το (ΐΜυσογ ΤήΜ^ο'ίτΐ), είτε όέ Μυσος ^^ εϊτε άΛ,Ιοθέτ τιοθεγ^ 
.Ύως ρτι ό ΤήΛεψος γνωρίζεται. Και τας (χέν πρώτας λε'ζεις του στίχου 
συνεπλήρωσεν ό άοίδΐ(Λος Ναύκιος εκ των Άχαρνέων του Αριστοφά- 
νους (στ. 430) ορμηθείς, μετά 8έ το ΤήΛεφον νομίζει δτι έξε'πεσε 
τ 6 τιγ\ Την μετοχή ν γεγώς προσέθηκεν ό Ούεκλείνος, δς καΐ το χά- 
σμα του τρίτου στίχου συμπληροΐ γράφων τοΐς*ΑχαωΙς, Καθ' ημάς 
ίϊυμπληρωτε'ον• 

οίδ' άνδρα Μνοτόν Τήλεφον (δνομ';) είτε δέ 
Μ ναός γεγώς ?ιν είτε κάλλοθέν πόθεν, 
πώς ούτος <(ών ό Τήλεφος) γνωρίζεται ; 

58. Του αύτου άπ. 714. 

τι γάρ με πλούτος ώφελεϊ νόσον ; 



•ψι 



1 



ΚΡΙΤΙΚΑΙ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ 85 

οτμίκρ' άν θέλοιμχ κα\ καθ' Λμέραν έχων 
άλνπος ο{κεΐν μάλλον ίι πλούτων νοοτεΐν. 
Ό πρώτος στίχος δτι νοσεί, δηλον. ΚαΙ δ {χβν Κόβητος συμπληροϊ 
αύτον γράφων τι γόρ /4€ τζΛουτος, ώφεΛεΙ προς τη^ γόσογ ; 6 ϋ Σ(λι- 
δίτιος τί γαρ βαρύν //£ π.ίοίτος' ώγεΛει τόσω^ δ χλΙ δ Ναύχιος εγκρί- 
νει, άλλχ νο[Αίζ€ΐ προτΐ[/ι6τ€ρον ή λέζις βαρύκ να τεθη έν τέλιι το^ 
στίχου. 

Καθ* ή(ΐ.ας γραπτέον χαΐ συ(Λπληρωτέον τον πρώτον στίχον (Αδλ- 
λον ώ^ε* 

τί χάρ μ' ό πλούτος ^οί/τος) ωφελεί νόοτω ; 

59. Τοΰ αύτου απ. 773. 

μνησθε\ς δ μοχ ποτ* εΐφ* δτ' ηύνάα&η θεός. 
α{τον τί χρήζεις ίν πέρα γάρ ού θέμις 
λαβείν σε* καν μεν τνγχάνης έ^ρεΐς δτι) 
θεον πέφνκας• ει δέ μη, ιΐτενδης έγώ. 
Ούτω νορίίζθ[Αεν συμπληρωτέον τον τρίτον στίχον. 

60. Του αύτου άπ. 776. 

δεινόν γε, τοις πλουτοϋαι τοϋτο δ' εμφυτον, 
οτκαιοΐσιν είναι• τί ποτέ τούτο ταϊτιον ; 
δρ* δλβος αύτοϊς δτι τυφλός σννηρετεΐ, 
τνφλάς εχουίίι τάς φρένας κα\ της τΰχης; 

Ό ριεν Μεινέκιος αντί του ζής τύ^της γράφει της ζ^γτης,ο ίε *Άλ(χιος 

όνοτυ^^ς, δ Χε Μουνρος χονκ ενστόχως, 

Καθ' τ)(χας δ τελευταίος στίχος διορθωτέος 

τυφλάς έχοναι κα\ φρένας έκ της τύχης. 

61 . Του αύτου άπ 806. 

άλλ* οϋποτ' αυτός άμπλακών άλλον βροτόν 
παραινέααιμ* άν παισ\ προσθεϊναι κράτη 
πριν άν κατ' δο^ο^ων τνγχάνη με κα\ σκότος, 
εί χρη διελθεΐν προς τέκνων νικώμενον. 
Τον τρίτον στίχον δ Μεινεχιος διώρθωσε 

πριν γάρ κατ* δσσων κιγχάνοι με και σκότος, 



86 Γ. Α. ΠΑΠΑΒΑΣΪΛΕΙΟΓ 

ίν δι τ<|^ τβτάρτφ ορθώς δ Γεσνηρος γράφ£ΐ ^, δπβρ έρ(χηνβυτέον €ί ϋ 
μή^ άντΙ του ει^ ο δε Ούϊτίλλιος ^ρι} καΐ τψώμετος άντΙ τοϋ χρή 
χαΐ ηχώΐ4€ί^οτ. 
Κατά την γνώ(Ληνή[Αών διορθωτέον τους δυο τελευταίους στίχους ώδε" 
πρ\ν άν κατ* δασών κιγχάνοι νιν ό σκότος, 
ίι χρη δχελθεϊν προς τέκνων νχκώμενον. 

62. Τοϋ αύτου απ. 815. 

δμωσ\ν δ' έμοϊσιν είπον ως ταντηρχαχς 

πνρίδες κα\ δχιπετη κτεϊναχ 
Το άδιανόητον τούτο άττόσπασμα διέσωσεν ό Έρωτιανος (Γλωσσ. 
'ΙπτΓοκρ. σ. 65,9) χάριν της λέξεως όιυζετής^ ην ώς λη(λ|Λ.α |Λετα- 
χ8ΐριζό|Λενος λέγει* δαπετης ό γόνος* άντΙ του διαυγής χαί χα&αρός, 
ώς χαΐ Ευριπίδης €κ ΦοΙηχι Λέγωγ α δ^ωσι δ' ίμοΖίητ εΐηοτ ώς ται;- 
τηρίαις πυρίδες χαΐ διηπέτη χτεΖναί. 

ΚαΙ ό δεύτερος τών στίχων χαι τα υπό του Έρωτιανου λεγ6μ.ενα 
δειχνύουσιν δτι έζέπεσεν ή λέζις ό γόνος η συ(Λφραζθ(χένη τφ λη(ΐ.|ΐ.ατι. 
Κρίνοντες εχ της Ιρμ,ηνείας του δαπετής^ δπερ ό Έρωτιανός ενταύθα 
λέγει δτι εινε συνώνυμον του διαυγής καΐ xα^αρ^^,εί)^αζομεν δτι δ ρ-ίν 
Έρωτιανδς εγραψεν δκπετης ό τόνος χαΐ ούχΙ διυκεζης ό γότος, το 
δι απόσπασμα (Ιχεν ώδέ πως 

δ|ΐωσ\ν δ' έμοΐσιν είπον ώς πανοττήρχον 

γηρυν νόσον δει δχχπετεϊ στηναχ τόνω. 

63. Τοί> αύτου απ. 816. 

καίτοχ ποτ' εχ τχν ' εϊσχδοχμ' άνά πτόλχν 
τνφλόν προηγιιτηρος έξηρτημένον 
άδημονουντα συμ^οραϊς έλοχδόρονν, 
ώς δεχλός εχη θάνατον εκποδών έχων. 
ΆντΙ του εχ,^οδών δ (λίν Ναύκιος προτΐ{Λ^ εμηοδώτ^ δ δΐ Σαιδίτιος 
διορθοι τάς δύο τελευταίας λέξεις όρρωδών^ Λέγων η όρρωδών άγαν. 
Κατά την γνώ{Λην ή{Λών ουδεμίας το χωρίον δεϊται διορθώσεως, διότι 
το θάνατον εχ,Ύοδών /^•ω>• = κρατών μακράν, άποφεύγων τον θάνατον, 
ουκ αποθνήσκων, πρβλ. Αίσχ. Προμ. 344 ήσυτ^αζε σαυτόν εκποδών 
ίχων. και Χοηφ. 20 εκποδών (Τταθώ/ίεν, 



ΚΡΙΤΙΚΑΙ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ 87 

64. Του αύτου άπ. 899. 

εί |χοι τό Νεοττόρεαον είτγλωσοτον μέλος 
Αντήνορος τε του Φρυγός δοίη θεός, 
ούχ άν δυναίμην μίι (Ττέγοντα πιμπλάναι, 
(ίοφοί/ς έπαντλών (1νδρ\ μίι σοφω λόγονς. 
Την εν τφ πρώτφ στίχφ λέξιν /ίέ^ος ό (χέν Ναύκιος όνο(χάζβι νίΐίο- 
8αΐη, ό )έ Βάρνης διορθοΐ {ί^Μ, 6 δέ Ούεχλιΐνος <ηόμα. Ή|Α8ΐς νο- 
[αζομιν δτι 8νγΛωσ(ίο^ μέΛο<: ταύτόν τ<|^ ψμεΛης γλώσσα, 

65. ΤοΟ αύτου ίπ. 908. 

τό μίι γενέσθαι κρεϊσσον η ^υναι §ροτοϊς. 

έπειτα παϊδας σνν πικραΐς άλγηδόσιν 

τίκτω ; τεκοϋσα δ* ην μέν άφρονας τέχω, 

(Χτένω ματαίως είσορώσά νιν κακούς, 
5 χρηοττούς τ' άπολλνοτ• ίιν δέ κα\ (Τεσωοτμένονς 

τήκω τάλαιναν καρδίαν όρρωδία. 
Τον τέταρτον στιχον συ|χπληροΐ ό Συλβούργιος προστιθβΐς τον /ίβτ χαΐ 
ίιορθεϊ τον βν τφ πέμτττφ τ[•] γράφων ^^[ε]. Ήμεΐς προτιμώρν την 
του Έγγέρου συμπληρωσιν Χια του ην^ όπως μη μεταβληθ-^ ό Γ*, 
άντ! )έ του σεσωσ/^ί^ ους ^ δπερ δεν φαίνεται η|ΐ.ϊν ύγιαϊνον, διότι δεν 
«νε,το προσδοχώμενον άντίθετον του άφρονας γράφο(χεν τίεΛτυμένονς^ 
ων ενεχα όντως η μήτηρ χήχει τάΛαιναν χαούΐατ όρρωδία^ ριη άπο- 
λίηι αυτούς. 

66. Του αύτοδ άττ. 914. 

κακόν γνναϊκα προς νέον ζευξαι νέαν 
ό μέν μάρ άλλης λέκτρον ιμείρει λαβείν, 
Α δ* ένδεΙις τοϋδ' οΐτσα §ουλενει κακά. 

Ότι ό πρώτος στίχος ώς έχει άσχετος προς τους έπο(ΐ.ένους, φανερόν. 

Ό Σχαλιγηρος ορθώς (/.εν τον νουν άπέδωχε γράψας 

γραϊαν γυναίκα προς νέον ζευξαι κακόν 

απίθανος δ' δ|Λως φαίνεται ημϊν ή τοιαύτη ταραχή τών λέξεων. Ή|ΑεΓς 

φρονου(ΐεν δτι ό (Λ^ν Ευριπίδης έγραψε 

κακόν γυναίκα γραυν νέω ζευξαι λίαν 

οΐ δ* αντιγράφεις διέφθειραν. 



88 Γ. Α. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΓ 

67. Του αύτοδ άπ. 921. 

άωρ\ πόντου κΰματ' εύρέος πέρα . . . 

αμχκραϊς έαντο{;ς έπιτρέποα/οτιν έλπίσιν. 
Γρατττέον 

άωρΐ πόντου κυματ' εύρέος περάν 
σμικραχς εαυτούς έπιτρέπουσιν έλπίσχν 
*Αν (ΐ,ή δ νους ποιητικώς ασθενέστερος έγίνετο, καΐ το έΛτίίσΐγ ΥϊΧύ- 
νατο τις να διόρθωση όΛχάσιν είκάζων εξ ών ο τταρ' φ εύρηται το 
απόσπασμα Δίων ό Χρυσόστομος λεγει' α ώ παϊ Μνησαρχώου ποιη- 
τής (λίν ησθα, σοφός δε ουδαμώς* ούτε γαρ πίτττι την ψυχην ούτε 
αχοινίοις έπιτρέπουσιν ούτε τριόάχζυ^ο)^ αυτούς σφζει ζύ,Ιοτ πενκιτοτ 
άλλ' επέτρεψαν βεβαίφ και μεγάλφ πράγματι, τη τύχη». 

68. Του αύτοϋ απ. 939. 

ώ παγκάκιστα χθόνια γης παχδευματα 
Ό Φρίτσχιος άντι του παιΰβύ/ιατα εικάζει γεττήματα η τεχκώματα^ 
άλλ' άνευ ανάγκης, διότι το παιόδύ/ίατα αυτό τούτο σημαίνει, θρψ" 
ματα^ παϊόας^ ώς και εν 'Ιττπολ. στ. 11 καΐ Ήλ. στ. 887 εύρηται. 

69. Του αύτοΟ απ. 953. 

,..•,••.• 

6 έκεϊνος εί μέν μείζον ηδίκηκέ τι 

ούκ έμί: προσήκει λαμβάνειν τούτων δίκην 

δ δ' είς έμ* Λμάρτηκεν α{σθέσθαχ με δεϊ. 

(Ιλλ' (ΙγΛ'οώ δι\ τυχόν ίσως άφρων έγώ 

οϊ/σ', ούκ άν άντείποιμι . . . 
Διορθωτίον καΐ στικτέον 

6 εκείνος εί μέν οίκον Λδίκηκέ τι, 

ούκ έμέ προσήκει λαμβάνειν τούτων δικην 

ά δ' είς εμ' ίιμάρτιχκεν αίσθέσθαι με δει. 

άλλ' άγ\»οώ δι\ τυχόν ίσως άφρων έγώ 

ουσ'• οΟί< άν ά\•τείποιιιι . . . 
ΙΙαρατηρητεον δτι Ιν τ<{^ αύτφ άποσπάσματι (στ. 34) ή λέξις παΐζ 
Μίταχ ώς παρ' ημίν το χ<γη άντι του άγχιμα:. 



Γ-'- "»' 



ΚΡΙΤΙΚΑΙ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ 89 

70. Του αύτοΟ άττ. 967. 

είης μοι, μέτριος δέ πως 

είης μηδ' άπολείποις. 
Όρθώς 6 Ναύχιος ά(ΛφιβάλλΕ(, αν αΐ δύο τιλευταιαι λέξβις του πρώ- 
του στίχου υγιαίνουσιν. Διορθωτέον 

είης μοι, μέτριος δ' δμως 

εϊης μηδ' άπολείποις. 

71• ΤοΟ αύτου άχ. 979. 

ο{γ τοι προοτελθοϋσ' Λ Δίκη (Τε, μίι τρέσης, 
παίαεα προς Λπαρ οιίδέ; των Λλλων §ροτών 
τόν άδχκον, άλλα σϊγα κα\ ^ραδεϊ ποδ\ 
οττείχουοτα μ<ίρι|Γει τους χακοΰς, δταν τνχη. 
Ή ίπιφερομέντο άντίθβσις ά^.ίά αίγα χσΐ βραόδΐ ποδΙ σΐείχουσα {Μαρ- 
τυρεί δτι το ττροσεΛθουαα νοσιί, ΆντΙ Χ' δ(Λως του ττροσφσσουσα , δπερ 
6 Μεχληρος προτείνει, η|ΐ.είςνο(χίζθ(Α8ν δτι πρέπει να γραφγ, προσάζασ, 
άτε της ταχύτητος προσφυέστερον Χια του αορίστου ίκδηλου[Αένης. 

72. Του αύτου άπ. 1019. 

δονλοιοη γάρ τε ζώμεν οί ελεύθεροι 
Τα σχόλια του Πινδάρου (Πυθ. 4,71 ), δπου διεσώθη το άπόσπασ|Λα 
τούτο, λέγουσιν α επειδή δέ οΐ οίχεται των δεσποτών τους πόνους δια- 
λύουσι τη βεραπείφ ΛυσίΛοψ-οοα αυτούς έχάλεσεν, ώς Ευριπίδης». Έχ 
τούτων δήλον δτι το λη[Λ[Αα, ου χάριν 6 σχολιαστής αναφέρει το άπό- 
σπασ[ΐ,α, αντικατεστάθη δια του όονΛοισι, Διορθωτέον λοιπόν 

τοις λυσιπόνοις γάρ ζώμεν οϊ γ' ελεύθεροι 
περί του έν τη β' θέσει αναπαίστου ίδε ΜβΙπηυβ Ορβοςϋβ ραΓ Α. 
Β. εΐιαί^πβΐ έν σελ. 183. 

73. Του αύτου άπ. 1024. 

φθείρονοτιν ηδη χρηοτθ ' όμιλίαι κακαι. 
Διορθου το έζ άβλεπτη(λατος τυπογραφικού ήδη γράφων ήθη, 

74. Του αύτοί3 άπ. 1052. 

νεανίας γάρ δστις ων "Αρη στνγη, 



9β Γ. Α. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΤ 

κόμη μόνον κα\ οτάρκες, έργα δ' οΰδαμου. 
όρας τόν εύτράπεζον ώς Λδύς βίος 
δ τ' δλόος έξωθεν τίς έατχ πραγμάτων 
5 άλλ* ούκ ένεατι ατέφανος ούδ' εύανδρία, 
ε{ μη τι κα\ τολμώσι κινδΰνον μέτα* 
οΐ γαρ πόνοι τίκτουαι την εύανδρίαν, 
Λ δ' ευλάβεια οτκότον έχει καθ* Ελλάδα, 
τό διαβιώναι μόνον άει θηρωμένη. 
Πιρί του τετάρτου στίχου ό Ναύκιος λέγει δτι Ιοοαβ ποηάαΐπ βΐπβη- 
ίΙαϊιΐΒ β3ΐ. Ει καΐ πολλοί τών χριτιχών συ(ΐ.φωνουντες τφ Ναυκίφ 
ΤΓθλλαίχί)ς έπειράθησαν να διορθώσωσιν, η(Λείς νοοϋντες τόν στίχον ίσο- 
δϋνα^ΐΛον τφ δ τ δ^βος Ιστι ης ίζω πραγμάτων• ώ^^ νθ(Λ{ζθ|ΐ.εν δτι ού- 
τος α|*«^ ούδε(χι&ς διορθώσεως χρήζει, ό $έ τελευταίος διορθωτέος 
τό διαβιώναι μοννον εΐτ βηρω]ΐένη 

75. Του αύτου άπ. 1053. 

μισώ δ' δταν τις κα\ χθονός στρατηλάτης 
μΉ πααι πάντων προα^έρη μειλίγματα 
Τΰ έν τψ β' στίχφ πάσι πάντωτ προφανώς εινε διεφθαρ|χένον. Ήρ,ίν 
οΐΐτε ή του Γεσνήρου διέρθωσις πάσι ηάττωι, ούτε η του Σ|ΐ.ιδιτ{ου 
ίκΗϋΐ χαμάτωκ αρέσκει. Νθ(/.{ζθ(/.εν δτι ό Ευριπίδης τον β' στίχον 
εγραψεν ώόε 

μίι παυσιπόλεμα προα^έρη μειλίγματα 

76. Του αύτου άπ. 1061. 

μοχθουμεν άλλως θήλυ ^ρουροϋντες γένος* 

ίχτις γάρ αύτίι μίι πέ^νκεν ένδικος 

τί δει ^υλάσσειν κάξαμαρτάνειν πλέον ; 

Έν τ'ΐίς χειρογράφοις άντι του Μιχος^ δπερ ό Γεσνηρος εϋκασεν, υπάρ- 
χει ίη^ος η ?)τόοκ. Τούτου ϊνεκα ό (Αεν ΓαισφόρΧιος τον β' στίχον 

ητις γάρ αύτη μίι πέ^υκ' ένδον μένειν, 
έ δέ Μεινέκιος 

ϋτις γάρ αύτίι μίι πέ^νκε κοαμία, 



ΚΡΙΤΙΚΑΙ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ 91 

ο ίε Κόβητος 

ητις γάρ αΰτίι μίι πέφυκε €Γωφρονεΐν• 
Κα6' η(Αδς διορθωτέον 

Λτις γάρ αύτη μλ πέφνκ* οίκεχν δόμους. 
Ούτω διωρθώσαμεν προ διχνοίας λαβόντεςτα έν άπ* 1063 στ. 12-14 
λ£γό[ΐ£να, ηζίζ γαρ ήμώι^ χαρύιαν θνραΐ^ ίχει^ θάασοτ μί^ οΐ(ηου χαΐ 
καγθΌ χαρΙΙβζαί^ Λάθοί ό' ακ "Αργού τάζ τζυχτοφθάΛμονς χόρας, 

77. ΤοΟ αύτοΰ άπ. 1064. 

άλλ' ίσθ', έμο\ μέν οίττος ούκ έοτται νόμος. 

τό μίι ού αέ, μητερ, προσφιλή νέμειν άε\ 

καΐ τον δίκαιον κα\ τόκων των αών χάριν. 

στέργω δέ τόν φΰααντα των πάντων βροτών 
5 μάλιαθ'• ορίζω τοντο, κα\ αν μίι φθόνει* 

κείνον γάρ έξέβλαατον ούδ' άν εΙς άνηρ 

γνναικός αύδηαειεν, άλλα τον πατρός. 
Ότι το έν τφ τβλευταίφ στίχφ γυναιχος νοσεί, πάντες οΐ κριτικοί 
οΐλολογοΟσι. ΚαΙ δη ό ριεν ηριέτερος Κοραής διορθοι 

ούδ' άν εΙς γένει 
γνναικός αύχήσειεν άλλα τον πατρός 
ό ίέ Μεινέκιος γράφει της /ίητρος αντί τοΟ γυ^αιχός^ ο 5ε *Έγγερος 
ούδ' άτ ΒΪζ μ^ άτηρ γέ^οι; σο^• αύΰή<τειβτ, Ήριεις διορθουριεν τον τε- 
λδυταίον στίχον ώΧε' 

γόνον σόν αύδησειέ μ\ άλλα τοϋ πατρός. 

78. ΤοΟ αύτοΟ άπ. 1129. 

Α. θεόν δέ ποϊον, είπε μοι, νοητέον; 

Β. τόν πάνθ' όρώντα χαύτόν ούχ όρώμενον. 
Και οΐ δύο ατίχοι ούχΙ εις τό αυτό πρόσωπον αποδοτέοι, νο(Αίζθ[χ.εν, 
άλλ' εις δυο διάφορα. 

79. Φρυνίχου άπ. 16. 

τανρος άργιμήτης 
Τό άπέσπασ[χ.α τούτο διέσωσεν ο τε Ευστάθιος ( Όδ. σελ. 1432,62) 
χαι 6 Ησύχιος (1 σ. 273) λέγων άργψήζας ταύρος. Όρθώς λέγει ό 



98 Γ. Α. ΠΑΠΑΒΑΣ1ΑΕΙ0Τ 

Ναύχιοζ 5τι το Ιπίθετον όργψήΐηζ η άργψηταζ νίΐίοββ ββΐ ΓοΓίηα- 
Ιυΐη βί ίπβρίαΐη χαΐ δτι ιρροσε^όχα τις άργψέτωποζ^ ώς πβρί του 
αύτον ταύρου, του διαχορσχντος την Εύρώπην, λέγει 6 Μόσχος 
(?»85) Μνx^ο<: ί' άργύφεος μίσσω μάρ^αιρε μετώπω χαΐ δ Ό|ΑΥ)ρος 
( Ίλ. Ψ 454) έ^ δε μεζώπω Μυχοιτ σήμα τετνχτο περίτροχοτ ήντε 
/ίίΐ^η. Κοίτα την γνώμην η|ΐ.ών διορθωτέον 

τανρος άργιμήνης 
ώς το χ^ωρίαν του Μόσχου, (Λάλιστα ίέ το του Ό(Αήρου (Ααρτυρεΐ. 

80* Του αύτου άπ. 21. 

έγώ δε, μισεϊ γάρ μ\ άπειμ' έξ ομμάτων. 
Ό Ζωναράς εν τώ λεζιχφ αύτου (σ. 757) έχ του χωρίου τούτου του 
Φρυνίχον λαιχβάνων άφορριην λε'γει έζ ογθαΛμώτ ον Λεγουσιν ούδ^ έχ 
πρόσωπον. Προς ταΰτα παραβλητέον το της συνήθειας γνγε από τά 
μάτια μον η ^ύγε απ' εμπρός μου >ά μη σε βΜπω^οπ%ρ έπΙ ανθρώ- 
που, ον μισεί τις η χαθ* ου είνε ώργισ(χε'νος, λε'γεται. 

81 . Άχαιου άπ. 9. 

Α, μών Αχελώος ?ίν κεκραμένος πολΰς ; 
Β. άλλ' ουδέ λεχξαχ τούδε τω γένει θέμχς•. 
Α. καλώς μεν οΐτν άγειν σκνθη πιεΐν. 
Τον νοσοΰντα τρίτον στίχον δ (χεν Μεινέχιος Χιορθοΐ γράφων. 

καλώς μεν οίτν άν έγχέαις Σκνθη πιεΐν. 
δ ίέ Μίτνήρος 

καλός μέν οΐτν άγαν άν ην Σκΰθη πιεΐν, 

δ δι Σ(Αΐδίτιος αντί του σχύθη γράφει σχνγη, Ή(/.εϊς Χέ διορθουριεν 

καλώς μεν ουν άν είχε τω Σκυθη πιεΐν 

82* Τοΰ αύτου άπ. 10. 

(τη) ^ακκάρει χρισθέντα κα\ ι|;νκτηρίοις 
πτεροϊς άναστήσαντα προσθίαν τρίχα. . 
Ούτω νθ|Λίζθ(χεν συμιπληρωτέον τον πρώτον στίχον. 

83, ΤοΟ αύτου άπ' 14. 

άλλ' ώς τάχιστα μέλανα δεϋρ' άμνόν ^έρειν 
κοινό ν τε γρη κρατηρι και κυλιχνίδας. 



ΚΡΙΤΙΚΑΙ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ 98 

Διορθωτέον 

άλλ' ώς τάχιστα μέλανα δευρ' άμνόν φέρειν 
καχνόν τε χρτι κρατήρα κα\ κυλιχνίδας. 

84. Του αύτου άπ. 32. 

{δουλοισχν} ώς ε{;δουλος, ώς εΌοικος ϊίν 
Ούτω συνβπληρώσα^αεν ίκ τών παρ' Άθηναίφ (6,267 ά) λβγθ{Α£νων, 
ώς γρηστος £< τους όούΑους ί<ηι χαΐ τους οικέτας^ δρ(χηθ€ντβς. ΟύχΙ 
άφυώς ό Καιβηλος εΓχασεν Βύοιχέτης άντι του ευοιχοζ ^^|^. 

85. Του αύτου άπ. 34. 

ηλίσκετ' δρα κα\ προς άαθενών ταχύς 
κα\ προς χελώνης αίετός βραχεί χρόνω. 
Διορθωτέον 

Λλίακετ' δρα και προς άσκελών ταχΐ/ς 
και προς χελώνης αΐετός βραδεΐ χρόνω. 
Περί («ν του άσκελής = άπους ιδ. Πλάτ. Τι[α. 34 α, περί Χέ του 
βραόεΖ πρβλ. το του Διονυσίου του Σπινθάρου έπικαλου|χένου 
γέρων πίθηκος ούχ άλίσκεται πάγη* 
άλίακεται μεν, μετά χρόνον δ' άλίακεται. 
ΠβρΙ δε του βραδεί χρότω ίδ. Σοφ. Τρ. σ. 395. Ή μεταβολή του 
άσχεΛης δια τοΟ άσθετης εξηγείται, διότι το ά<χχ€^ής = άπους (α- 
σχελος) χαι άίύίτατυς, σσ^ί^;/^ (α- σκέλλω). Ό παρατατικός ^Λ- 
σχεζο άτε δηλών την έπικύρωσιν γνώριης, περί ης καΐ πρότερον ύπηρ- 
χνΦ υπόνοια, δέν πρέπει να άντιχατασταθη δι* ένεστώτος, ώς τίνες 
ενόριισαν. 

86. Του αύτοΟ άπ. 41. 

έδεξιουτο Βιβλίνον μέθης έκπώματι. 
ό μεν Καιβήλος διώρθωσεν 

έδεξιοΰτο βιβλίνον μεθε\ς χερός έκπωμα• 
ό δε Ναύχιος 

βαβρίοαΙαΓ {αθης ίχπώριατι ΟΓίαΐΠ 6886 6Χ [Λεθύσριατι, ^ηί έχπώ 
68( &(]80ΓΪρ!υΐη. Ή{Αεΐς δε διορθοΟριεν 

έδεξιοντο Βιβλίνφ με πώματι. 



94 Γ. Α. ΠΑΙΤΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ 

87. 'Ιοφώντος άπ. 2. 

έπίαταμαι δέ κα\ τάδ' οΐιαά περ γυνή, 
ώς μάλλον δστις είδέναι τά των θεών 
ζητεϊ, τοαούτω μάλλον ϋασον* είσεται. 

Έν τφ τελευταίφ στίχφ άντΙ του ησσον έγράψα(Αεν ήο(Το>'\*0 Ναύ- 

κιος άντ' αύτου γράφει ονϋτ, 

88. Κριτίου άπ. 1 . 

12 {νόον) πνκνός τις κα\ αοφός γνώμην άνΐιρ 

24 {κάνταϋθ') ένεατί' τουσ'δε τοΐ/ς λόγονς λέγων 
Οΰτω νο|χ{ζθ(Α6ν συ|Χ7Γληρωτέον τους στίχους τούτους. 

89. Άστυδά(ΐ.αντος άπ. 6. 

{Διόνιταος δς) θεοϊσι τλν άκεσ^όρον 
λΰπης έ^ηνεν οΐνομητορ' άμπελον. 
Ούτω συ(Απληρου(Χ€ν τον πρώτον στίχον. 

90. Του αύτου άττ. 8. 

γένους δ' έπαχνός έστιν ασφαλέστατος 
κατ' άνδρ* έπαινεχν δστις άν δίκαιος ίί 
τρόπονς τ* άριστος, τούτον εύγενεϊ καλεΐν 
έν εκατόν έστιν εύρεΐν άνδρ' 2να, 
κεί τοί/τον οΐ ζητονντές είσι μνριοι. 
Δτορθωτέον καΐ στικτέον 

μόνος δ' έπαινος έστιν ασφαλέστατος 
κατ' άνδρ* έπαινεϊν, δστις άν δίκαιος Λ 
τρόπους τ' άριστος* τούτον εύγενη κάλει. 
έν εκατόν {οίον τ') έστιν εύρεΐν άνδρ' δνα, 
κε{ τούτον οΐ ζητουντές εΐσι μυρίοι. 

91. Χαιρή(Λονος άπ. 12. 

πολλίιν όπώραν Κΰπριδος είσοραν παρην 
άκραισι περκάζουσαν οίνάνθαις χρόνου. 



ΚΡΙΤΙΚΑΙ ΠΑΡΑΤΗΡΙΠίΕΙΣ 95 

Διορθωτέον τον δεύτβρον βτίχον ώ$ε 

άκρακη περκάζοι/σαν οίνάνθαχς χρόαν. 
5:Γ€ρ ταύτον τφ νέους άρτι ιούΛονζ ^>ύοντας. ΠβρΙ τοΟ ηερχάζβίτ πρβλ. 
το του Καλλιμά^^ου αρτί γίτεια περχάζωτ (Ιιδίν. ΡαΙΙ. 76). 

92. ΤοΟ αυτού άπ. 13. 

κόμαχαιν ώ^ν οτώματ' εύανθη ^όδα 
είχον, ταθήνημ' έαρος έκπρεπέατατον. 
ΔίόρΟου 

κόμαααιν ωρών αήματ' εύανθη ^όδα 

είχον, τιθήνημ' έαρος έκπρεπέατατον. 

Ή ίιόρθωσις του Ίαχωψίου αχέμματ άντΙ του σώματ" δέν φαίνβται 

ή[&ϊν πιθανή ένβχα του ώρώκ'τί σηριατα τών ώρώνβισΐ τα στέρΐ(Αατα. 

93. Του αύτοΰ άπ. 36. 

τιλοντος δέ προς μέν τάς δλας τιμάς {ών 
ούκ έ(]τχεν δγκον ώατε καΐ δόξης τνχεϊν, 
άλλ' εύτι αεμνός* έν δέ δόαει ^ροτών 
Λδί/ς αννοχκεϊν και τιν' είληχώς χάριν. 
Όρθώ< ο Ναυκιος άντΐ(Λ6τατίθησι το έν τφ β' στίχφ Λ^ίτ ίΙ^^χοτ 
χαχ το έν τφ γ' ίστι σεπτός, άλλ' δπως το άπόσπασ(Λα παράσχτ) νουν 
τινά, διορθωτίον (Ι^ε 

πλούτος δέ προς μέν γ' Ιάσονας τιμής {ών 
ούκ έστι αεμνός ώστε κα\ δόξης τυχεϊν, 
άλλ' έαχεν δγκον εύδοκιμουσι δέ ^ροτών 
Λδι/ς αννοικεΐν και τιν εΐληχώς χάριν. 
ΠίρΙ του ίν τη τετάρττ) χώρ<ί αναπαίστου ίί. Π]6ΐΓί€[ϋβ ραΓ Α. 1. 
ΟΙιαί^ηβΙ σελ. 183. 

94. θεοδέχτου Αίας. 

Έξ ών ό Αριστοτέλης (ρητ. 2,23 σελ. 1399) λέγει περί τοΟ 
ΑΙαντος του θεοδέχτου, δη ό Δωμήόης προείίετο 'Οόυσσ^α ου τψώ>*^ 
άϋ* Ιτα ήττων ^ ό άχοΛουθών έξάγοριεν τούσΧε τους στίχους 
Όδ. λέγει Τνδείδης ως γε αον κρείσσων έγώ. 
Αί. ησαων ϊν' ί^,ς, κού κρείασον' δντα α' εϊλετο. 




96 Γ. Α. ΠΑΠΑΒΑΧΙΛΒΙΟΤ 

96, Του αύτου άττ. 6. 

γραφής ό πρώτος ην μαλακόφθαλμος κΰκλος* 
έπειτα διααοί κανόνες ίσόμετροι πάνυ, 
τοΰτους δέ πλάγιος διαμέτρου σννδεΐ κανών, 
τρίτον δ' έλικτω ^οστρΰχω προαεμφερές. 
έπειτα τριόδονς πλάγιος ως έφαίνετο, 
πέμπται δ' άνωθεν, ίαόμετροι ράβδοι δύο, 
αύται δέ σνντείνουσιν είς §άσιν μιαν 
ί'κτον δ' δπερ κα\ πρόσθεν εΐφ', ό βόστρυχος. 
"Ότι το μαΛαχό(ρθαΛμο(: βϊνε έφθαρ(/.ένον, ουδεμία ά(χφιβολ{α. Άλλ' 
ΐμΐν ούτε η του Σκαλιγηρου διέρθωσις καΛόψθαΛμος^ ούτε η του 
Ούαλχεναρίου μεοόμψαΛος^ ούτε η του Ούελχηρου μ$(ίόγθαΛμος^ ούτε 
7] του ΈρουερΧήνου μαχρόφθοΛμοζ άρε'σκει, νο|χίζθ(Αεν Χέ δτι δ ποιη- 
τής Ιγραψε μ$ΛανόψθαΛμο(: άντΙ του μαΛαχόψθαΛμος, 

96* Πύθωνος άττ. 1 . 

έστιν δ' δπον μέν ό κάλαμος πέφυχ' δδε 
φέτωμ' άορνον οΐ/ξ αριστεράς δ' δδε 

πόρνης ό κλεινός ναός 

Την άδιανόητον λέξιν ψάτωμα^ ο (λέν Φιορίλλος διώρθωσε φότκωμα^ δ 
§£ Φρΐβελος ψηγών^ ό δε Μεινε'χιος εΛωμ' άορνον είκάζων, δτι Χηλοί 
τοττον χαρά την Βαβυλώνα ύττο του Λουκιανού περιγραφό(ΐ.ενον (Νε- 
κυομαντ. 9, 1 σελ. 468). Εμείς ύποτττεύοντες δτι περί δένδρου 
ύψηλοΰ λίαν πρόκειται διορθουμεν }»1τνμ' άντΙ του ψέτωμ\ 

97. Μοσχίωνος άπ. άπ. 6. 

πρώτον δ' άνειμι κα\ διαπτΰξω λόγω 
άρ^ζίιν ^ροτειου και κατάστασιν ^ίου. 
ίίν γάρ ποτ' αίών κείνος, ην ποθ' Λνικα 
θηρσιν δίαιτας είχον έμ^ερεΐς §ροτοί, 
5 όρειγενη σπήλαια κα\ δυσηλίους 

^άραγγας ένναίοντες• ούδέπω γάρ ?ίν 
ούτε στεγήρης οίκος οϋτε λαίνοις 
εΰοεϊα πνργοις ώχνρωμένη πόλις• 
ού μην άρότροις άγκΰλοις έτέμνετο 



Κί>ΙΤΙΚΑΙ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ 97 

10 μέλαινα καρπού §ώλος όμπνίου τροφός, 
ούδ ' εργάτης σίδηρος εύιώτιδος 
βάλλοντας οΐνης όρχάτους έτημέλεχ 
άλλ' ην άκνμων κω^εΰουοτα ^έουαα γη. 
Ό άοίδιμος Ναύκιος ά[χφιβάλλων περί της ορθότητος του έν τφ 
πέμπτφ στίχω όνσηΜους διορθοί όνσανΜονς η Λυσχαμξρωυζ, Ή|ΐ.εΐς 
νο(ΐίζθ(ΧΛν δτι προσφυέστατα λέγονται αΐ φάραγγες δυσήΜοι^ διότι 
όντως τοιαυταί είσιν, ενεχα της φύσεως αυτών χαί των έν αύταις 
^υθ[Λενων δένδρων* δια τούτο ό Πλούταρχος έν βίφ Μάριου Κεφ. 11 
συνάπτει το έπίθετον τούτο τφ σύσχιος και νΛώύης, *Οσαύτως δέν 
νο[ΐίζθ(ΐεν άναγκαϊον το έν τφ 9 στίχφ άγχύΛοκ: να διορθωθη χα//- 
.τι'7οί^, διότι ύπ' άλλων ούτω λέγεται, άφ' ου ωσαύτως η ίδιότης του 
αγκύλου άριστα προσαρ(χόζεται τφ άρότρψ Το δέ έν 13 στίχφ χω- 
ψίύοΌσα ρέουσα, οπίρ πλείστα παρέσχε πράγματα τοις κριτικοΐς, η(ΐ.είς 
νο|ΐίζθ[χεν δτι πρέπει να διορθωθή χώψιοϋσσ άρρώ^ τε. Τούτων δέ η 
έννοια είνε σύριφωνος τψ συ(λφραζορ.ένφ άχνμων (== άγονος), διότι 
XXI νυν τόποι άγονοι και άγεώργητοι ώς ίπΐ το πολύ βρίθουσιν οφεων. 

98. Του αύτου άπ. 9. 

σι; ν αχ σι δόξη πρόσθε κα\ γένει μέγας 
Άργονς δυνάστης, λειτός έκ τυραννικών 
θρόνων, προσίκτην θαλλόν Λγχαλισμένος 
έστειχεν είς γην, δμμα συμπαθές φέρων 
και πάσι δεικνι/ς ώς τα λαμπρά της τΰχης 
την κλησιν ού βέβαιον άνθρώποις νέμει. 
Ότι αί δύο πρώται λέξεις είσΙν έφθαρ(χέναι, καΐ τυφλφ δήλον. ΑΙ 
γινόμεναι διορθώσεις ούδε(/.ίαν πιθανότητα ίχουσιν. Κατά την γνώ- 
(ΐην η[^ών ενταύθα το σνγ αία προηλθεν έκ κακής αναγνώσεως του 
χυρίου ονόματος ΣνΑβύζ, φ 6 Ευριπίδης σατυρικον δρδμα έπέγραψε 
(ίΧ. σελ. 575 ΝαυοΙί). Περί τούτου τάδε λέγονται έν τοις Κραμέ- 
ρου άνεκδότοις (1 σ. 7). « Ηρακλής πραθείς τφ Συλεϊ ώς γεωργός 
οοΟλος Ισταλται είς τον άγρόν τον ά(Λπελώνα έργάσασθαί' άνεσπακώς 
ίέ δικέλλη προρρίζους τάς άμιπέλους νωτοφορήσας τε αύτάς είς το οΐ- 
χηρια του άγρου &ω(Λθύς τε (Λεγάλους έποίησε καΐ τον κρείττω τών 
βοών θύσας και τον πιθεώνα διαρρήζας καΐ τον χάλλιστον πίθον άπο- 

ΑΘΗΝΑ, ΤΟΜ. εΤ'. 7 



98 Γ. Α. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΤ 

πω|ΐ.άσας τας θύρας τε ώς τράιτβζαν θείς ησθιβ χαΐ {πινεν άδων, χαί 
τ({^ προβστώτι δε του άγρου δρΐ(Λύ ένορών φε'ρβιν έχέλευβν ώραιά τι 
χαΐ πλαχοΰντας, καΐ τε'λο; δλον ποτα(χον χρός την ετταυλιν τρέψας 
τα πάντα κατεκλυσβν». Πιθανόν δ Συλεύς ούτος, ό του Ποσειδώνος 
υΐές, ύπό του Μοσχίωνος είχονίζετο ώς ίχέτης, άφ' ου επαθεν όσα 
Ιπαθεν ύττο του Ήράχλέους. Διορθωτέος λοιπόν ό πρώτος στίχος 
Συλεύς ό δόξη πρόαθε κα\ γένεα μέγας 

99. Λυχόφρονος άπ. 1. 

νιαχδες κρατίατον πατρός έξωλέ(Χτατοι, 
έγώ ].ιέν ύμΐν, ώς οράτε, οττρηνιώ• 
δεχπνον γάρ οϋτ' έν Καρία, μά τοΐ/ς θεοΰς, 
ούτ' έν Ρόδω τοιούτον οίττ' έν Λυδία 
κατέχω δεδειπνηκώς, "Απολλον, ώς καλόν. 
Διόρθου άντΙ τοΟ χαζέψω γράφων τζοτ ίχω. 

100. Του αύτου άπ. 2. 

άλλα κνλίκιον 
{/δαρές ό παις περιηγε τοΌ πεντωβόλου 
άτρέμα παρεξεστηκός• δ τ' άλιτήριος 
κα\ δημόκοινος έπε^ςόρευε δαι|Γΐλης 
Θέρμος, πενήτων κα\ τρίκλινου συμπότης. 
Διορθωτέον τό χαΐ τ^αχΛίγοΌ άτε άνάρ[Λοστον πένησιν, οίς συρ,πότης 
ό θέρ;Αος ι^ν, γράφων 

Θέρμος, πενήτων κάτρικλίνων συμπότης. 

101. Σωσιφάνους άπ. 1. 

μάγοις έπωδαϊς πάσα θεασαλ\ς κόρη 

ι(;ευδίις σελήνης αίθέρος καταιβάτις. 
Περί του β' στίχου ό Ναύχιος λε'γει δτι είνε ^ΐ'ανίΐβΓ ΟΟΓΓαρΙαδ, δ 
δέ Ούεχλεΐνος διορθοι αυτόν ώδε 

κεύθει σελήνην αίθέρος καταιβάτιν 
ό δε Βεργχάρδος 

σπεύδει σελήνης αίθέρος καθαίρεση» . 
Ήμεΐς νο{Αΐζοντες δτι ό 6' στίχος ού^ε[/.ιάς διορθώσεως δεΐται νοοΐ3- 



ΕΡΙΤ1ΚΑ1 ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ί'δβ 

(ί,ιν το άίΓΟσπασ[Αα ώδΐ' πάσα ΰίσααΜς χόρη /ιάγοίς έκωδαΐς ^ευ-- 
^ζ χαταιβαης ίστί σίΛήνης απ αιθέρος. "Ότι δε το χαταιβάτις δυ- 
νατχι να «υνταχ^&ϊί γΕνιχη πρβλ. Εύρ, Άνδ. 11 1 

πολλά δε ^01 δάκρυα κατέβα ^ροός. 

102, Τοδ αντου άπ, ?, 

νυν σοι προς δτ^τιν θυμός ηβάτω, γέρο ν 
νυν\ δι:ι γ' όργήν, Λνΐκ' ηδικοΰ^ λαβείν. 

Διορβωτίον ^ 

νύν σοι προς ήξύ θυμός Λβάτω, γέρον* 
νΰν ηδύ γ' όργην {σ\) Λνίκ ήδικοϋ, λαβείν. 

ϊϊί^ί ^Ϊί του όργη^ ΛαβεΙτ πρβλ, Εύρ. Ίχ, 1050» π£ρ1 δί το'3 οζίϋϋ 

ίί^ΐίο^πρβΧ, Σοφ, 0!δ. Κ, 1193. 

103. Σφ^σιθΐου άπ. 3. 



στ. 9 αργάζεται δ' ελαφρά προς τά σιτΐα. 
έργάζεταχ δ' όλεθρο ν προς τά αιτία, 

104. Βιότου άπ. 1. 

{γύναι,) το θρέώαι δ' έν §ροτοΐσι πολλάκις 
πλείω πορΐζει φίλτρα τοϋ φΟσαι τέκνα. 
Οίτω συ(ΐπληροΰ[Α£ν τον α' στί^^ον* 

105. ^Αδίσπ. άπ. 102. 

το μέλλον οι'^δεις ασφαλώς έπιΟταται 
ίι γάρ τυ}ςη ^ρα^εϊαν ην λά6η ^οπήν, 
κα\ τοΐίς ταπεινούς (ύι^τόσ' ηρ* ύπερνεφείς) 
κα\ τους Λφ' υι^τους εΐς ζόφον κατήγαγεν. 
03τω βυμπληροϋμιν έκ των <Γ^[Λ(ρραζο[ΑΕνων είκάζοντις, 

106. Άδέστ:. άπ. 111. 

^ώς ταίτ') έμοιγε νυν τε καΙ πάλαι δοκει 



100 Γ. Α. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΙ• 

παϊδας ^ντεΰειν οί/ποτ' ανθρώπους έχρην 
πόνους ορώντας είς δοτούς ^υτεΰομεν. 
Και ούτω δύναται να συμιπληρωθη ό α' στίχος. 

107. Άδέσπ. απ. 119. 

τών.γάρ πενήτων πίατιν ούκ εχεχ λόγος• 
άνίιρ δέ πλούτων, κάν άγαν ιΐτευδηγορη, 
δοχεϊ τι φράζειν τοις κλνονσχν άτρεκές 

Έν τ<|^ τβλβυταίφ στίχφ εγράψαμίΕν χΛύουσιτ άχρεχες άντΙ του έν 

τοις χδίρογράφοις άχονουυιγ σαφές, 

108. ΆΧέστΓ. απ. 154. 

{μισώ) λαθραίαν κνπριν, αΐαχίατην νόσων, 
ούτω συ(Απληρου(;.6ν τον στίχον τούτον. 

109. Άδέσπ. άπ. 276. 

χιττλός δέ κρατός δγκος ευσκιος παρ ην. 
Διορθου η (χαλλον άνάγνωθι το έν τοις χειρογράφοις 1000 
χυτλός δέ κρατός ο Ισο ς ενσκιος παρην. 

110. Άδέσπ. άπ. 283. 

γΰναι, τί μοι τραχεία κούκ εΐθισμένως 

λαλείς; 
Όρθώς ό Βιλλαμιοβίτσιος λέγει αΐίβηυπι β88β το λαλβίς α ροβίαβ 
νβΓΐ)ί8. Γραπτέον 

γΰναι, τί ιιοι τραχεία κούκ εΐθισμένως 

λάσκεις ; 

111. Άδίσπ. άπ. 297. 

ένεισιν έν δειλοϊσιν ανδρείοι λόγοι 
Διορθωτέον 

ένεισι κάν δειλοϊσιν ανδρείοι λόγοι. 

ίΐ2. Άδεσπ. άπ. 350. 

τί δητα θνειν δει σε κατθανονμενον ; 
άμεινον ούδεις κάματος εύσεβεϊν θεούς 



ΚΡΙΤ1ΚΑΙ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ 101 

Δκορθωτέον 

Α. τί δητα θνειν δει αζ χατθανονμενον ; 
Β. ούδε\ς άμείνων κάματος ίι σέβειν θεούς. 

113. ΆΧέσπ. άπ. 410. 

πολλού ύζ θνητοχς άξιον τίκτει πατήρ, 
^ώς) μη τι παυαώμεαθα δρώντες εΐτ §ροτοΰς. 
Ούτω (τυνιπλτιρώσαμβν τον β' στίχον, 

114. ΆδίστΓ. άπ. 432. 

έξ ων λέγβΐ ό Ά(Α6λιος (ίν Πορφυρ. βιφ Πλωτίνου κ. 17 ήχάγχασ^αί 
ό\ ώζ Ιοιχετ^ ως ττον ψησιτ ή τραγφόία^ ων φιΛοπράγ^ί^ν τ^ άπο 
των τον χαθηγεμόχος ήμώχ όθ]ψάτων όιαστάσει &υ06ν&(ν τβ καΐ 
άποηο(6?βΟ(Χ( και ό Πλάτων (έν Γοργί(?: σ. 499 ο) χαΐ ώς ίοιχετ 
άτάγχί} ^01 κατά τον τΐαΛαών Λόγοτ το παρον εδ πο&ε7ν χαΐ 
τοΟτο δίχεββαβ το βοδόμιενον παρά βοΟ έζάγο(Λβν τόνδβ 
τον στίχον 

ποίει τό παρόν εϊ; καΐ τό διδόμενον δέχον. 

115. Άδέσπ. άπ. 434. 

<ώς φασι), δώρα και θεοΐ/ς παρηπα^εν. 
Ούτω συν&πλιηρώσααεν τον στίχον τούτον. 

116. άίέστΓ. άπ. 440. 

ταύτό προς τΰμβον τε κλαίειν κα\ προς δνδρα νηπιον 
Διχαίως ό Ναύκιος άμφιβάλλιι δτι η λέξις τήηιον ύγιαίνβι καΐ φρο- 
νιι 5τι ίνταϋθα προσεΧόκα τις αηίμερον, Καθ' 7)(Λας γραπτέον 

ταύτό προς τύμβον τε κλαίειν κα\ προς άνδρα νηλέα. 

117. άδέσπ. άπ. 449. 

δ τοι θρασύς προς έργον έκ πολλον κακός. 
Διόρθου 

δ τοι θρααί/ς προς έργον εϊτ τελεϊν κακός. 

118. άδέσπ. άπ. 458. 

άει δ* όρώντι τ' όξν και τυφλός ην 



Ϊ02 Γ. Α. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΤ 

θυσίας γάρ άπαρχάς κρέας έπέμπομεν πατρί 
. . πε^ισοτόν ώμον έκκριτον γέρας•, 
τό δέ γε συν κό\|[αντες, οΰ -μεμνημένοι, 
λήαειν δοκουντες, άντΙ του κεκομμένου 
έπέμιΐίαμεν ^όειον, ό δέ λαβών χερΙ 
έγνω έπαφηατας εΙπέ τ' έκ θυμού τάδε* 
τίς μοι τόδ' άντόμοιον μισητόν κρέας 
πέμπων; γέλωτα δη με ποιούνται κόροι 
θΰοντες ϊτβρει• «τυφλός ούτι γνώοτεταιίί, 
οϋτω λέγοντες, ώ θεοί, μαρτυρομαι 
έγώ τάδ* ύμας καΐ κατευχομαι κακά 
αύτοϊσιν άντΙ τώνδε δ\ς τόσα οτχεθεϊν, 
χαλκω δέ μαρμαΐροντες αλλήλων χρόα 
σφάξειαν άμφΐ κτήμααιν τυραννικοϊς. 
Διορθωτέον χαΐ συ(Απληρωτέον 

έοιχ' όρώντί γ' όξΐ; κα\ τυφλός {περ) ών 
θ υ ει ν άπαρχάς πέμπομεν κρέας πατρ\ 
{συός) περισαόν ώμον, έκκριτον γέρας, 
τόν δη γε αϋν κό^Ιίαντες, ού μεμνημένοι, 
λησειν δοκουντες, άντ\ του κεκομμένου 
έπέμ^αμεν ^όειον ό δέ λαβών χερΙ 
έγνω <τ') έπαφησας εΙπέ τ' έκ θυμοϋ τάδε* 
τίς μοι τόδ' αίττ' δνειον μισητόν κρέας 
πέμπει; γέλωτα δη με ποιούνται κόροι 
θΰοντες ϋβρει* «τυφλός ούτι γνώσεται», 
ούτω λέγοντες 



119. άΧέσπ. άπ. 473. 

θεού θέλοντος μετά πάντα γίγνεται. 
Διορθωτέον 

θεού θέλοντος νευστά πάντα γίγνεται 
ούτω διωρ9ώσα|ΐ.6ν άναρηθέντβς τό 

θεού θέλοντος κάν έπ\ ^ιπός πλέοις. 



Ι^'Ρ'» 



ΕΡΙΤΙΚΑΙ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ 103 

120. άΧέστΓ. άπ. 489. 

λνπας μέν άνθρώποκΛν, ώ γνναι, θεοί 

τοϊοην διδονοπν οΐτς άν έχθαίρωα*, έπεί 

οϋ σφιν πονηρόν έατχν 
Δίν νοαίζθ[αν άνασχαΐον το τοΐσιτ να διορθω^ [Αητβ ηο^λο [χητβ πα* 
σιχ, 5ιότι τό τοΓαιν ενταύθα ταύτον τή^ τούτο<ς. 

121. άίέσπ. άπ. 497. 

δοττις λέγει κακ* ει; φρονών οτιγη στένει. 
λορΟωτεον 

δστχς δ' έχει κακ' ε\/ φρονών (Τίγη ατένει. 

122. άΧέίτπ. άπ. 531. 

θάλλοναα λνπή το\/ς άγαν ύπέρθρονας 
ό μίν Έΐρ-σοίθιος διορθοι 

^λάητονύχ λϋπαι Ιτούς άγαν ύπέρφρονας 
ό δέ Σ|χ,ιδ{τιος 

σφάλλοναιν άται η αφάλλουαι λυμαι τοχ/ς 
άγαν {/πέρφρονας 
ό )ε ΟύιχλΕΐνος 

οτφάλλουοη λυπαι τους άγαν ύπέρφρονας. 
Ή|αΐς δε 

θείνουσχ λυπαι τοΐ/ς άγαν ΐ/πέρφρονας. 
Πιρι του ίί/>•£/^ πρβλ. Εύρ. Όρ. 1302. Ήρακλ. 272. Άριστοφ. 
Αχ. 564 χ. ά. Αίσχ. επτά επί Θήβας 364. 

123. Άίεσπ. άπ. 522. 

δοτοί δε φιλοσοφοΰντες έκμοχθουσί τι, 
ένταϋθ' ΐ/πάρχει τω ^ίω γαστρός κρατεΐν 
διδάσκαλος γάρ ηΐ/τέλεια των σοφών 
και των αρίστων γίγνεται βουλευμάτων. 
Ό Έρουερ^^ηνος τον β' στίχον διορθοϊ 

εν τοΰθ' υπάρχει τω ^ίω* γαστρός κρατεΐν, 
γ;ιαΙς ^ε 

ίνταυθ' άπαρχη τω ^ίω γαστρός κρατεΐν. 



104 ΚΡΙΤΙΚΑ1 ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ 

124. Άδέσπ. άπ. 529. 

αίοτχρόν γ* δταν τις έπ\ γλώοτση ^υε\ς 
γλώαση ματαίονς έξακοντίαη λόγους. 
Τα νβΛα (ΙίδρβΓ&Ια έπΙ γΖώσστι φνβίς, ως χαλβΐ αύτα ό άοίΧιριος 
Ναύχιος, άλλοι άλλως ^ιώρθωσαν. ΚαΙ ό |ΐ.έν Ούαλχενάριος ίγραψεν 
άντ* αυτών ενεπης γΜσστ} φνεές^ ό δέ ΈρουβρΧήνος εύεπης γίγως 
^νσ€ΐ, 6 δέ Ναύίςιος τοϋ^ έπΙ γΛώο<ηι φορών ^ ό 5β Σ(χιδίτιος Μγζΐγ 
τις ευφυής γεγώς^ η[Α6Χς δε διορθουμιεν και συ(ΐ.πληρου(Α8ν 

αΐσχρόν γ' δταν τις έπι γλώσαη φ ναών {μέγα) 
γλώσση ματαίονς έξακοντίση λόγους. 

125. άδέστΓ. άπ. 577. 

{ίαθ* ώς) άπαντα τοις αο^οΐσιν εί/κολα. 
ούτω νο|ΐ.ίζθ(Λ6ν οτι δύναται να συ[λπληρωθη ό στίχος. 

Άθιΐνησι τΐ 21 Μαίου 1893 

Γ. Α. Παπαβαςιδειοτ 



ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΑ ΕΚ ΤΗΣ Κ. ΔΙΑΘΗΚΗΣ 



Περ\ του λεκτχκον {δχώματος της Κ. Διαθήκης. 

Άπο τών άρχων της 1 7ης εκατονταβρίδος κινηθείσα χαΛ υπέρ όλό• 
χληρον αιώνα παραταθεϊσα άττησχόλει τους έκ των Δια{Ααρτυρο[Χ8- 
νων θεολόγους καΐ φιλολόγους σφοδρά και φιλόνεικος συζήτησις περί 
του λεκτικού ιδιώ|Λατος της Κ. Διαθήκης, των (χεν ύπερ(Λαχούντων 
της καθαρότητος αύτου καΐ ριόνον ούχΙ εζισούντων αύτο τη λέξει 
των δοκίριων Ελλήνων συγγραφέων, των Χέ άντεχθ{Αένων της εναν- 
τίας γνώ(Αης και άποδεχο|Λένων αυτό ώς εν τοις πλείστοις ίβραίζον. 
Οί πρώτοι, κλγιθέντες χαθαρισταΐ ή χαθαρεύοηες (=ραη8ΐΕβ), συ(λ- 
φώνως τχΐ τότε πάρα τοις όρΰοόόζοκ: λεγοριένοις θεολόγοις κρατούστρ 
αυστηρά και γραριριατολατρούστ) δοζασί^ιρ περί της θεοττνευστίας τών 
Αγίων Γραφών ενό[λΐζον και έχαρακτήριζον ώς άσεβη και βλάσφη- 
(ΐον την ύπόνοιαν, δτι οί ίεροί συγγραφείς της Κ. Διαθήκης, οΐ τα 
πάντα καΐ επΙ λέξει και στίξει καΐ τονισίΑή^ καθ' ύπαγόρευσιν του *Αγίου 
Πνεύματος γράψαντες, δεν έγραψαν ορθώς καΐ κανονικώς την ίλληνι- 
χήν γλώσσαν, άλλ' δτι περιέπεσον εις σολοικισ^λούς και βαρβαρισριούς. 
Έκ τοιαύτης Χογ(Λατικης άρχης όρι^ώριενοι και ώς τα πολλά του εις 
τοιαύτας έρευνας απαιτουμένου Ιστορικού πνεύματος έστερημένοι, κα- 
τεγίνοντο περί την άδιάκριτον καΐ έπιπόλαιον συλλογήν οιωνδήποτε 
ομοίων και αναλόγων παραδειγμάτων έκ τών θύραθεν συγγραφέων 
πάσης εποχής καΐ διαλέκτου καΐ παντός είδους λόγου, ίνα έπιστομί- 
σωβι τους άντιφρονοΰντας, δεικνύοντες ότι τα ώς ξενίζοντα και κακώς 
έχοντα εν τη Κ. Διαθήκη νομιζόμενα και χαρακτηριζόμενα εύρηνται 
χαΐ πάρα τοις θύραθεν, ότι και ούτοι ούκ άλλως έγραψαν καΐ εξεφρά- 
σθησαν, άλλα ταΐς αύταΐς έχρήσαντο λέξεσι και φράσεσιν, αίς και οί 
συγγραφείς της Κ. Διαθήκης. Οί δεύτεροι, οί έβραϊσταΐ κληθέντες, 
ίξήταζον μεν το ζήτημα ανεξαρτήτως τών δογματικών προλήψεων 



106 Β. ΑΝΤΩΝΙΑΔΟΤ 

καΐ συμίΓβρασμάτων τών πρώτων, άλλ' ουδέν ήττον εκείνων Ιστερη- 
μένοι του ΙστορικοΟ πνεύριατος καΐ ττερί την (Αεθοδον χωλαίνοντες» 
περιέπιπτον εις το άντίθετον άκρον, εβραϊσμούς και ξενισμούς εύρί- 
σκοντες καΐ εκεϊ, ένθα ακριβεστέρα έζέτασις και παραβολή θα έδεί- 
κνυεν δχι μίν Γσως καθαρότητα κλασικην, άλλα χρησιν και έκδοχην 
συνφδουσαν προς το τρνευμα του ελληνος λόγου. Τών ακροτητών τού- 
των έπαμβλυνθεισών συν τφ χρόνφ καΐ τών ελλείψεων έκατέρων τών 
τάσεων κατανοηθεισών, ηρζαντο άπο τών μέσων του παρελθόντος 
αιώνος οι περί την Κ. Διαθήκην φιλολογουντες να τέμνωσι μέσην τίνα 
όδόν, καΐ δια νηφαλιωτέρας, μεθοδικωτέρας καΐ ακριβεστέρας μελέ- 
της καΐ εξετάσεως κατεϊδον και ανεγνώρισαν καθόλου το εν έκατέραις 
ταΤς άκρότησιν υπάρχον ορθόν* καίτοι εν τοις καθ' έκαστα παρέκ- 
κλισις άπο της μέσης καΐ διαμαρτία του ορθού παρατηρείται και σή- 
μερον, και αυτός δε ό έν τοις νεωτέροις Γερμανοΐς έρμηνευταίς δοκι- 
μώτατος ΜβγβΡ δέν κατώρθωσεν εν τισι να διαφυγή τας ύπερβολας 
τών αρχαίων καθαριστών, προτιμών λ. χ. μΛλλον να έκλάβν) χοηι^ 
χώς το α ίνα 9 δπου εΰρηται συντασσόμενον οριστική (1 Κορ. 4, 6. 
Γαλ. 4, 17), η, έκλαμβάνων αυτό απλούστατα τεΜχώζ, να παρα- 
δεχθη χρησιν άπφδουσαν προς την του μορίου τούτου σύνταξιν πάρα 
τοις δοκίμοις τών θύραθεν. 

Ου μόνον δε περί την διάγνωσιν τών ξενισμών και τών έλληνι- 
σμών, της δοκίμου χρήσεως καΐ της πλημμελούς, τών ποιητικών τρό- 
πων και της πεζής κυριολεξίας εγένοντο οΐ νεώτεροι εν τοις καθόλου 
νηφαλιώτεροι και ακριβέστεροι, άλλ* επεχείρησαν και να έξηγησωνται 
ιστορικώς καΐ ψυχολογικώς την γένεσιν τοιούτου λεκτικού ιδιώματος, 
οίον τό της Κ. Διαθήκης, αναζητούντες καΐ κατά το ενόν καθορί- 
ζοντες έκ τίνων στοιχείων καΐ υπό τίνας περιστάσεις διεμορφώθη τό 
ιδίωμα τούτο. Ακριβώς ειπείν, δεν δύναται βεβαίως να γίνηται λό- 
γος περί ιδιώματος της Κ. Διαθήκης, ώς περί τίνος έν πασι τοις μέ- 
ρεσι της συλλογής ομοειδούς και ομοιομόρφου λεκτικού χαρακτηρος, 
άλλ' εν τοις διαφόροις μέρεσι κατά την διαφοράν της υποθέσεως και 
τών συγγραφέων υπάρχει ου μικρά περί την λέξιν ποικιλία και δια- 
φορά, παρατηρηθείσα ηδη και υπό τών αρχαιοτέρων εκκλησιαστικών 
συγγραφέων καΐ ερμηνευτών. Γνωστή ή του Ώριγένους κρίσις περί της 
λεκτικής διαφορρίς και υπέροχης της προς Εβραίους επιστολής ύπερ 



Ι^^ί- 



ΦΙΛΟΛΟΠΚΑ ΕΚ ΤΗΣ Κ. ΔΙΑΘΗΚΗΣ 107 

τις χλλχς όι^ολογουμένα^ς του * Αποστόλου Παύλου έπιστολάς* αδτι 
»ο χαρακτ4)ρ της λέζβως της προς Εβραίους έπιγ6γρα(ΐ.μίνης έπιστο- 
ιλής ούχ Ιχ€ΐ το έν λόγφ ίΧιωτικόν του Αποστόλου, δμιολογησαντος 
ϊίαυτον ί^ιώτην ιΐναι το λόγφ, τουτεστι τη φράσιι, άλλ' ϊστιν ή 
ϊΐιριστολη συνθέσει της λέξιως ίλληνιχωτέρα, πΛς ό επιστά[Α€νος κρί• 
]»ν€ΐν φράσεων διαφοράς ό[Λθλογησαι αν}» (παρ' Εύσεβ. Έχ. *Ιστ. 
6, 25). Ό(χοίαν γνώρ^ην έξήνεγχε ριαθητης του Ώριγένους, ό Αλε- 
ξανδρείας Διονύσιος, περί τών λεχτιχών διαφορών χα{ ρι.ειονεχτηριά<- 
των της Άποχαλύψεως παρά το Εύαγγέλιον του Ιωάννου χαΐ την 
πρώτην αύτου Καθολιχην Έπιστολήν, χαίπερ ύπερ το προσηχον έξαί- 
ρων την λεχτιχην τούτων καθαρότητα. «*Έτι δε χαΐ της φράσεως 
>την διαφοραν εστί τεχμήρασθαι του Ευαγγελίου και της Επιστολής 
Β προς την Άποχάλυψιν. Τα (λεν γαρ ου (ΐ,όνον απταίστως κατά την 
» Ελλήνων φωνήν, άλλα και λογιώτατα, ταϊς λέζεσι, τοις συλλογι- 
»σ|λθϊ;, ταϊς συντάξεσι της έρριηνείας γέγραπται' πολλού γε δει βάρ- 
^βαρόν τίνα φθόγγον η σολοικισριόν η όλως ίδιωτισρι.όν εν αύτοίς εύ- 
9ρεθηναι. Έκάτερον γαρ ειχεν, ώς Ιοικε, τον λόγον (δηλ. δ θεο- 
ί λόγος Ιωάννης), άριφοτέρους αύτφ χαρισαριένου του Κυρίου, τόν 
Βτε της γνώσεως, τόν τε της φράσεως. ΤοΟτον δε (τόν πρεσβύτερον 
9 Ίωάννην) άποκάλυψιν (Λεν έωρακέναι κα2 γνώσιν είληφέναι και προ- 
γφητείαν ουκ άντερώ* διάλεκτον [χέντοι και γλώσσαν ούκ ακριβώς 
> έλληνίζουσαν αύτου βλέπω, αλλ* ίδιώριασί τε βαρβαρικοις χρώ[Αενον, 
ίχαίπου και σολοικίζοντα' απερ ούκ άναγκαιον νυν εκλέγειν. Ουδέ 
»γιρ βπισκώπτων . . . ταύτα είπον, άλλα μόνον την άνοριοιότητα 
]»διευθύνων τών γραφών» (παρ* Εύσεβ. Έκ. 'Ιστ. 7, 25). "Οτι δε 
καίόαύτος συγγραφεύς δεν γράφει πάντοτε καΐ περί πάντων κατά τόν 
αυτόν τρόπον, άλλ* ένεκα διαφόρων ύποκειριενικών η άντικειριε νικών 
λόγων άλλοτε γράφει άλλως, και τούτου πρόχειρα παραδείγριατα 
πλην άλλων εχοριεν τας δύο συγγραφας του εύαγγελιστου Λουκά, 
7θΟ |ΐ^ν έβραΐζούσας, που δε έλληνοπρεπέστερον γεγραριριένας. Καί 
τοι λοιπόν δια τοιαύτας ποικιλίας και διαφοράς, είτε του αύτου συγ- 
γραφέως προς εαυτόν, εϊτε διαφόρων προς αλλήλους, δεν είναι δυνα- 
τόν κατά άκριβολογίαν καΐ απολύτως να γίνηται λόγος περί ενός τίνος 
όριοειδους καΐ όρ.οιθ[λόρφου λεκτικού ίδιώριατος της Κ. Διαθήκης κα* 
θόλου, 0(4.ως έν σχετική έννοί(^ ή παραδοχή ιδιαιτέρου λεκτικού ίδιώ• 



108 Β. ΑΝΤΩΝΙΑΔΟΓ 

(ΐατος της Κ. Διαθήκης ιΐνκι εύλογος δι& τίνα χατα το (]ΐ^λλον χαΐ 

ήττον πασιν αύτης τοις συγγραφδίίσι κοινά στοιχεία κοΛ γνωρίσματα. 
Τίνα Χέ ταύτα ; 

Προς ακριβή τούτων καθορισριον καίπροςόρθήν 6κτί(Λησιν του γλωσ- 
σικού ιδιώριατος της Κ. Διαθήκη; πρέπει απαραιτήτως να ληφθώσιν 
ύπ' δψιν τα τρία ταΟτα* 1) δποία τις ην ή τότε έν χρήσει ούσα λα• 
λου(Λένη τε καΐ γραφθ(Λένη ελληνική γλώσσα* 2) τίνες δντες και ποίαν 
πρώτην άγωγήν και παίδευσιν λαβόντες, πώς έπειτα Ιριαθον το ελ- 
ληνιστί δαλέγεσθαι και γράφειν οί κήρυκες του ευαγγελίου* και 3) τίνα 
έπΙ της ύπο τών Αποστόλων καΐ τών πρώτων Χριστιανών λαλΌυ(Λ6- 
νης και γραφομιένης ίλληνικής γλώσσης εσχον ροπήν αΐ διά του ευαγ- 
γελικού κηρύγ(Λατος είσαχθεϊσαι όλως ή έν μέρει νέαι θρησκευτικά! 
ϊννοιαι και άνάγκαι, χρήζουσαι, ώς εικός, αναλόγου εξωτερικής πε- 
ριβολής. Και ίνα δια της αυτής εικόνος της περιβολής παραστήσω 
τήν εις το προκείμενον συμβολήν και δύναμιν εκάστου τών προδηλω- 
θέντων τριών παραγόντων, ό μεν πρώτος, ή τότε έν χρήσει Οϋσα ελ- 
ληνική γλώσσα, παρέχει τήν πρώτην ύλην, οΙονεΙ τους μίτους καΐ τα 
νήματα τα προς έξύφανσιν άναγκαιουντα, ό δε δεύτερος, ή έπι της 
διανοίας και της συνθέσεως έπίδρασις τής πρώτης αυτών ιουδαϊκής 
ανατροφής και τής έπειτα μαθήσεως, παρίστησιν αυτήν τήν ύφήν του 
υφάσματος, και ό τρίτος, ή τών νέων θρησκευτικών ιδεών ροπή έπι 
τής γλώσσης τών κηρύκων, παρέχει το Ιεροπρεπές σχήμα της περιβολής. 

Α'. 

Άλλα ποϊά τίνα ήσαν τα ελληνικά νήματα, τα προς έξύφανσιν 
χρησιμοποιηθέντα, ή πρώτη γλωσσική υλη ή έξ Ελλάδος παραλη- 
φθεϊσα ; Αύτη δεν ήτο ή καθαρά εκείνη έν τη 'Αττικη μεν λαλου- 
μένη, υπό διαπρεπών δε συγγραφέων τεχνουργηθείσα καΐ καλλιεργη- 
θεΐσα *Ατΰις ή Άττ(χή διάΛεχτος^ ή γλώσσα τών αθανάτων τραγικών 
ποιητών και ιστορικών και φιλοσόφων και ρητόρων, τών κλεΐσάντων 
τήν πολιτείαν τών Αθηναίων άπο τών περσικών πολέμων μέχρι τών 
μακεδόνικων, επειδή οΐ συγγράφεις τής Κ. Διαθήκης, πλην όλιγί- 
στων εξαιρέσεων, το ελληνιστί διαλέγεσθαι και γράφειν εμαθον ούχι 
εκ τής σπουδής και μελέτης τών κλασικών συγγραφέων, αλλά πρα- 



ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΑ £:Κ ΤΗ2 Κ. ΔΙΛβΗΚΗΣ 109 

χταώς. Διχ τον αύτον λόγον ώς βά^ις της γλώσσης αυτών Χέν δύ- 
ναται να θεωρηθΎΐ χαΐ ή ούτω χαλου[Αένη χοινη η έΛΛηηχη ΰιάΜχτος 
οΐαν άιτό της ίπιχρατησιως των Μακεδόνων βχ |Λελ€της η και (χιριη-* 
σεως των αττικών συγγραφέων εγραφον , ούχΙ (λέν ριβτά της αύτης 
χαΐ έχεινοι ακριβείας χαί χαθαρότητος, άλλ' ούχΙ χα{ όλως ά$οχί;χως 
είτε Έλληνες εχ γενετής, εϊτι αλλογενείς, ίλληνιχης τυχόντες τται- 
Χείας. Βάσις του λβχτιχου ίδιώ|Λατος της Κ. Διαθήκης ην η τότε έπΙ 
του Κυρίου χαι τών Αποστόλων βν χρήσει ούσα 07ψώόης γλώσσα, 
χαι λή ούχι ή έν ταΐς καθαρώς έλληνικαις χώραις, άλλ' ή εν ταΐς 
ίζελληνισθείσχις «παρχίαις της Ανατολής έν μέσφ (λίγάδος λαοΟ λα* 
λου|ΐένη, ήτις βύρεθεΐσα ύπο ανάλογους περιστάσεις χαΐ συνθήχας, ύφ' 
ας χαΐ ή νεωτέρα ημών δηριώδης γλώσσα, κατά τον άναπόδραστον 
νό|ΐον της άλληλεπιδράσεως, είχεν ύποστη και ύφίστατο όλονεν την 
ίπήρειαν διαφόρων τοπικών η όλως ξένων και ετερογενών στοιχείων. 
Άρδράν τίνα ίδέαν της τοιαύτης ίλληνιχης, ή [χδ^λλον ελληνιστικής 
γλώσσης παρέχει ήριΐν ή έχ της ριεταφράσεως τών Ο' έρριηνευτών 
γνωστή ή{Αΐν αιγνπηαχη ή άΑδζατόρΒωζίχή λεγοριένη διάλεχτος, ή 
έν Αίγύπτφ χαΐ Άλεζανδρείο;: τότε λαλου(Λένη. Λέγο(/.εν δέ όμνδράτ^ 
επειδή ή μετάφρασις τών Ο', ώς τα πολλά ακολουθούσα κατά γράμιρια 
τφ έβραΐκφ πρωτοτύπφ, δεν δύναται να παράσχτι ακριβή κατά πάντα 
χαι πιστην εικόνα της δηριώδους άλεζανδρεωτικής γλώσσης , άλλ' 
όσα περί αυτής δυνάριεθα [λετά τίνος ακριβείας νά [χάθωμεν έκ τών 
Ο', ταϋτα αναφέρονται κυρίως τ6 [λεν ει; τήν χρήσιν καΐ ση{Αασίαν 
τών λέξεων, το δε εις το ορθογραφικόν,ή {Λοίλλον φθογγολογικόν , καΐ 
ιίς το τυπικόν |/.έρος της Γραρι.[χατικής. Καίτοι και ένταΟθα, (/.άλιστα 
^έ εις τά τελευταία δύο, ό καθορισριός τών ιδιωτισίΑών της εν λόγφ 
διαλέκτου δεν είναι πάντοτε ευχερής και ασφαλής, διά τήν πιθανό- 
τητα λαθών ή διορθώσεων τών αντιγραφέων και διά τήν εντεύθεν 
^ροελθοΰσαν διάφορον όρθογραφίαν τών κωδίκων. Όπωςδήποτε ό[Αως 
έπι τη βάσει αρχαιοτέρων τινών κωδίκων δυνατόν νά λεχθη ώς της 
αληθείας έχόμενον τοϋτο, δτι έν τη *Λλεξανδριωτικη διαλέκτφ πε* 
ρΐίίχοντο άνα(λίξ και αδιακρίτως ού μόνον ποικίλαι ταϊς διαφόροις 
διαλέκτοις της ελληνικής γλώσσης κατά το μάλλον και ήττον ίδια- 
ζουσαι περί τήν όρθογραφίαν και τους γραμματικούς τύπους παραλ* 
λαγαί, αλλά καΐ διαφοραί, ή κατ' εξαίρεσιν μόνον εχουσαι άναλο* 



110 Β. ΑΝΤΩΝΙΑΔΟΤ 

γίας τινάς καΐ ίν ίκείναις, η ταύτη καΐ (λόνγ) τη αιγυπτιακή ίιαλί- 
χτφ ίδιάζουσαι αποκλειστικώς. Παραδ8ίγ[λατα των διαφόρων τούτων 
περιπτώσδων ίχοντες πλείστα, ώς επαρκή προς το προκείριενον παρα- 
τίθεριεν έφεξης ολίγα τινά, άναλε'γοντες αυτά έκ της 5ης κριτικής 
εκδόσεως του ΤίβοΙίβηίϊΟΓί, Ιστιν δτε δε άνατρέχοντες και εις τον 
Σιναϊτικόν κώδικα. 

ΚαΙ έν πρώτοις ώς παραδε{γ(χατα έναΛΛαγης φωγηίτζωγ ση(αιοΟ- 
(Α.εν• 

1) την του 6 καΐ α εις τα άριθ(ΐιητικα τίϋίταρα καΐ τεσοαράχοττα^ 
καθ' άπασαν σχεδόν την συλλογην γραφό(Λενα χίσ(χερα καΐ τεφτερά" 
χοηα κατά τους "Ιωνας. Όαοίως δε μοσερος (Λευϊτ. 18, 23) καΐ 
μιερος (2 Μακ. 4, 19). Ύπερ της γραφής καΐ προφορόίς ταύτης τής 
λέξεως συνηγορουσι καΐ αΐ αλλαι εν τφ αύτή^ βιβλίφ άπαντώσαι κα- 
κογραφίαι τής αυτής λέξεως μιαιρός (5, 16, 15, 32) καΐ μειερος 
(9, 13). Άνάλογόν τι παρατηρείται καΐ περί το ρή(χα καθαρίζω^ 
εστίν δτε (δχι εν τή^ Σιναϊτική^) γραφό}Α.ενον «αίί/)^^^ (2 Έσδρ. 6,20. 
Ίουδίθ 16, 18. Ψαλ. 11, 7. 1 Μακ. 13, 47. 50. 2 Μακ. 2, 
18 κ. αλλ.). Του επιθέτου καθαρός δέν εύρον διττογραφίαν. 

2) την του ε καΐ //. Ούτως άτάθημα καΐ άτάθεμα^ το τελευταϊον 
συχνότερον έν τη καΐ παρ* η(ΐιΐν έν χρήσει παραγώγφ αύτου ση^χασία 
(Λευϊτ. 27, 28-29. 2 Μακ. 9, 16. 3 Μακ. 13, 17 κ. άλλ.)• σύτ- 
θτ\μα%(»Χσύγθεμα (Κριτ. 12, 6. 2 Μακ. 8, 23, 13, 15. Έκκλ. 12, 
11). Όριοίως ώς διάφοροι γραφαι άνάσιεμα και άνά(ϊττ\μα (Γεν. 7, 
4. 23. Σοφ. 2, 14. Ζαχ. 9, 8. Ίουδ. 9, 11, 12, 8), 9ιάσχεμα καΐ 
διάστημα (Γεν. 32, 16. 2 Μακ. 14,44. Ίεζ. 41, 8.42, 5. 13.45, 
2 κ. £λλ.), σύστεμα καΐ σύστημα (Γεν. 1, 10. 2 Μακ. 8, 5. 15, 
12. 2 Βασιλ. 23, 15. Ίεζ. 31, 4. κ. άλλ.), χατάστεμα καΐ κατά- 
στημα (3 Μακ. 5, 45). υττόσζεμα καΐ υπόστημα (3 Βασιλ. 23, 14. 
•Ιερ. 23, 18), εΰρεμα καΐ είρημα (Ίερ. 45, 2. 46, 38. 51, 35. 
Σοφ, Σειρ. 20. 8. 29, 4. 35, 12) ψμα και ε^ημα (Γεν. 25, 
29-34. 4 Βασιλ. 4, 38-40. Άγγ. 2, 12 κ. αλλ. Πρβλ. και 
^^εθ^ και έι^τηθτί , ΑευΧτ . 6, 28. 1 Βασιλ. 2, 13). Όσαύτως δέ χω- 
ΛεΛάτης και χωπηΛάτης (Ίεζ. 27, 8-9. 26-27). 

3) την του ε καΐ /. Ούτως άΛεεΐα και άΛιεΐς (Έσ. 19, 8. Ίερ. 
16, 16. Ίεζ. 47, 10. Ίώβ 40, 26). 



ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΑ ΕΚ ΤΗΕ Κ. ΔΪΑΘΗΚΗΪ! 111 

4) την τοΟ £ χαΐ ο, Οΐίτω τη κοινϊϊ γραφ^ ό^οίρ^όω^ όΛόθρΕΌ- 
ϋίζ, ίΙΐΐΑοθρΒϋω^ εζο,Ιό^ρενσις^ έ(σ*1ό0ριιψα άντίϊίΐιται καθ' άπασαν 
τη^ (τΑλογην ώς δΐίίίφορος γραφή οΜθρινω, ίζοΑ€θ^^$νω ϊς.τ,έζ., άττό 
γί τίί παραγωγΐς (ολιΟρος) βεβαίως ορθοτίρα χαί προκριτωτίρα 

5) τΐΐ¥ τοι3 «*? παί ίί/- 'Ερανγώ^ δίΕραυνώ^ ιΕ^ραννησκ: φέρεται 
Χλβ' ΰίπασΛν σχ^δο^ την σΐϊλλογην ώς διάφορος γραφή τοΟ έρΒνκώ 
Λΐλ. Το οΰσναστιχον Ε^βννα άπαξ (λό^ον άνβυ διττογραφίας ( Σοφ- 
Σολ. 6, 9). 

6) την τοΰ α χαι η ν* τ% κλίσει ονοριάτων τινών χ,αι ρημιάτων, 
ώςί^Γΐ το ίωνιχώτβρον /ίη^-£ϊ/ρ7<ι Ι^^Χ^^Ρ^Ϊ (Γβν- 27, 40. Έζ. 15, 
9. Δίϊ>τ- 13, 15. Ίη, Ν. 19, 48/Ίιρ. 14, 12, 16. 18, 21, 19, 
7. 2υ, 4 33, 23. 38, 2 κ. χλλ,), χα! άντισρόφως ΐπί το δωριχώ- 
τίρον άνάστατ£, άναβάτω (2 Βασίλ. 15, 14. 'Ιερ* 28, 50. πρβλ- 
1 Μ3ΐ)ς. 4, 36, Σιν. κωδ.), χαί βΛαστάϋ^ι (2 Βχσιλ, 23, 4). 

Έντιυ9α ση[«ιωτίον χα,ί το άποίίτήγω^ Οπερ συχνά απαντών ώς 
ϊιέίροριις γραφή (Ίησ. Ν. 8, 24. 2 Βχσιλ- 4, 12. 3 Βασιλ. 11, 
34. 18, ί3, Ψαλ. 77, 34 κ. άλλ.), δυσκόλως δύναται να θεωρϊίθη 
ώί λχθος ορΰαγραφικον, άλλα δααίως έκλα[Αβάνεται ύπο πολλών ώς 
^ι^^^^τιαΗ^^ επι το αιολικώτερον (κτα-, κτε-ν-, κτεν-^ω = κτΕννω, 
Ο^τω; ίϊϊτφίΟί, ση^ρρω αν τι σπείρΐύ^ φβίριω, φθβρρω^ άντϊ ψ0Ηρω^ 
έ7χη[ΐΛΤΐΐι[Αενα κατ* άναλογίαν τοΰ στελιω, στέλλω, άγγέΜω, άγ- 
γίλλω κ. τ. ό[λ. ). Κατ' άνώλογον τίνα τρόπον ίσως έξηγητεα καί τα 
^Γτω, Λ£ΐί^ί>>*ω, άηχ6^κ^<Μ> κτλ., άτινα ό[/ιοίως άπαντώντα ΐ\ί δια- 
^ρ^ις χώδιζΐ, καΐ 5ή πολλψ σ\ί5^νότ€ρον τοϋ χζΕττω (πρβλ. Γεν. 2, 
ΰ. Άριβ^ 33. 51- 35. ίΟ- Δευτ. 1, 41- 3, 21. 4, 26, 11,8, 
29. 1 Βασιλ. 1, 3. 5, 11» Ναούμ 2, 7 καΐ αλλ. συχνά) δνσκολως 
Ιύναντας να θιωρηθώσιν ώς λάθη ορθογραφικά, 

Τών προστΐ^ειωθϋσών φθογγολικών εναλλαγών τών φωνηέντων χαΐ 
ΰί^δόγγων διακριτεαι αί ορθογραφΐκαι αυτών έναλλαγαί, μάλιστα δλ 
&1 τοϋ Η χαΐ ί, Βΐβαιως αι πλεϊσται τούτων Ουδέν άλλο είσίν, ε-μη 
ένορθογραφίαι και παροράματα, ϊς άμελιίας ή άγνοιας η άλλη; τίνος 
χιτίαις προίλθόντα, μαρτυρουντα δέ περί της ταυτότητος της προφο- 
ράς Λ^Ιίτών- Ούτω συ5^νά γίνεται χρήσις τοΐ3 ΐί άντΙ του ί. ΧΒψα{^ρ)* 
Ϋ^ΐΜάχίίμβρα ίυηΐ χίμαρος ιχ,%\ χίμαιρσ, {Λιυΐτ. 4» 23, 28, 29, 



π 2 Β. ΑΝΤϋΝΐΑΔΟν 

5, 6. 9, 15 κ. άλλ. <χυχ.), άδιχεία (Ίώβ 36, 18. Ώση. 13, 12), 
όη^ραγαθεία (1 Μακ. 8, 2. 9, 22. 10, 15), Μιζουργεία (Αριθ. 
8, 24. 2 Μακ. 4, 14), άΛηθεΐγί>ς (Αριθ. 24, 3. Τωβ. 3, 5. Ίώβ 
26, 3, 25. κ. άλλ.), εύείΛατος (Ψαλ. 98^8), βύεαατεύω (Δευτ. 
29, 20. Ίουδίθ 16, 15), ήγγεωα (Γεν. 35, 16. 48, 10 κ. άλλ.), 
ά^ΐψχείσα, χατώχεισα (4 Βασιλ. 17, 20. 24. 33. Ίερ. 13, 19 κ. 
άλλ.), έχχΛεΐγαι (Έξ. 23, 2. Κριτ. 19, 12. Ίωηλ 2, 7 κ. άλλ.), 
ί^^θΛει^αγ (Κριτ. 10, 12), άφείχετο (Γεν. 47, 4), συχνά εϋόγτες^ 
ήόιΐν, Μεζέ κ. τα ψ. (Γόν. 37, 4. 39, 14. Έξ. 16, 15 κ. άλλ.), 
ώς και 6 αόριστος β' του ΜΙπω (Γεν. 18, 11. 21, 15. 24, 27 κ. 
άλλ,). Ό(Λθίως Χε και κύρια ονό(Λατα, ΜηδεΙα (Τωβ. 1, 15 κ. άλλ. 
1 Μαχ. 8, 8 κ. άλλ.), Άραβϋα (Ήσ. 10, 9. 11, 11 κ. άλλ.), 
Καρ^ιηΛεΙτης, ΓαΛααόεΙτης (2 Βασιλ. 2, 2. 17, 24-27) και άλλα 
τοιαύτα. Αντιστρόφως δε εν άλλοις γίνεται χρησις του άπλου φω- 
νήεντος άντι της διφθόγγου. Ούτω ύιχγνω^ όεόηψαι^ καράδιγμα κτλ. 
(Έσθ. 2, 9. 10. 3, 4. 2 Μακ. 2, 8. 23. 15, 10. 3 Μακ. 5, 
26-31. Ίερ. 16, 4 κ. άλλ.), ΛέΛψμαι^ -^ψμ^^ι χατάΛιμμα κτλ. 
(Ίη. Ν. 13, 1. 2. 21, 5. 20, 40. 1 Βασιλ. 11, 11. 2 Βασιλ. 9, 
3. Μιχ. 4, 7. 5, 8. Ίώβ 22, 20. Σοφ. Σειρ. 47, 22. Ήσ. 10, 
22. 1 4^ 22 κ. άλλ. και κατά τον Σιναϊτ. κωδ.), ώς και κύρια τίνα 
ονό^,ατα, Δαρΐος (ΙΈσδρ. 2, 25. 3, 1 κ. άλλ.συχ.). ^Αγτιόχια^ 
ΣΐΜύχια, Σαμάρια (συχνά και άλλοθι καΐ εν τοις Μακκαβαΐκοις, 
και κατά το Σιναϊτ.)* καίτοι τα τελευταία ταύτα φαίνονται (Λ&λλον 
άναγνωστέα παροζυτόνως, ώς άκολουθοϋντα άλλγ) άναλογίο>ε, η εκλη- 
χτέα ώς λάθη ορθογραφικά. Ό[λθίως φαίνονται εζηγητέα και άλλα 
τινά. Τα συχνότατα γείνομαι^ τταραγείνομαι κτλ., ίόο^, ίόες^ ίόε 
κτλ. ϊχουσιν υπέρ εαυτών την επικην χρησιν (Ι).Όσαύτως το ά^η^^ο^ 
(Γεν. 42, 25. 43, 10 κ. Ιξ. καθ' άπασαν την συλλογην καΐ κατά 
το Σιναϊτ.), ώς ύποκοριστικόν του αγγος^ ϊχει υπέρ ίαυτου την άνα• 
λογίαν ό(χοίων υποκοριστικών, Γίί^'/ο^ παρά το^£?^•ο^ χαΐ έρχίοκ παρά 
το ερχος, *Ίσως καθ' όριοίαν άναλογίαν γράφεται και δάηοτ παρά το 
Μγος καΐ τά άπ' αύτου δατίζω κτλ. (Δευτ. 15, 6-10. Ήσ. 24, 

(1) "Αξιοσημείωτος είναι ή δια διφθ<ίγγθϋ γραφή της λ. Ιδία (Γεν. 5, 3. Δαν 1,1.3, 
15. 2 Μαχ, 3, 16. Έπιστ. Ίερ 62), έν φ τό ίϊδωΛοτ γράφεται πολλαχου (χαΐ χατβ 
το Σ'.ναϊτ.) δι'άπλοδφωντίιντος (1 Παρ. 46,26. Ήα. 10, II. Όσ.8, 4 χ.ίλλ.συχ.). 



ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΑ ΕΚ "ΤΗΣ Κ. ΔΙΑΘΗΚΗΣ 113 

}, χ. αλλ. Λ. κ. το Σιναϊτ.). Ό(ΐο{ως δΐ καΐ τα συχνά δουΜα (Γιν, 
30, 26. Έξ. 6, 6 κ. άλλ.), σαζρατχία (Ίησ. Ν. 13, 3. Κριτ. 3, 
3. 3 Βασιλ. 6, 18 κ. αλλ.), όνταοζία (3 Βασιλ. 15, 23. 16, 27. 
22, 46 κ. αλλ.), θρνσχία (Σοφ. Σολ. 14, 18. 24) καΐ άλλα τοι-! 
αυτά ούίέν ίχουσι το άνώ(Λαλον. Και το συχνότατον φΜιά άντΙ γΜά 
(ΈζοΧ. 12, 7 κ. έξ.) δύσκολον να έκληφθη ως ανορθογραφία. 

Της εναλλαγής τών φωνηέντων ούχ ήττον άξιοσηριβιωτος είναι ή 
{χέχτασκς ττίς λέξεως τη προσθήκη φωνήεντος τίνος , ώς ά')*αυρΙαμα 
(Ήσ. 62, 7. Ίερ. 31, 2. Βαρ. 4, 34). 

Μετά τα πάθη τών φωνηέντων προσοχής άξια εϊναι τα τών συ(Α.- 
^ώνων, καΐ δή' 

1) ή έταΛΛα')^ αυτών, και άλλων ριέν, ώς Ιπι το δωρικώτερον χΛΙ• 
όαγος, άηιστοφανώί: (Γεν. 9, 23) κ. άλλ., [λάλιστα δέ τών ούρανι- 
σχοφώνων, ώς δράχμαχα (Γεν. 27, 7-8), όίόραγμα (Νεε(Α.. 5, 11), 
ϋαρτοτ (Αριθ. 21, 6), γτύμη (Κριτ. 15, 8), ά€ηΎύω (Τωβ. 12, 
6. 2 Μακ. 15, 10 κ. άλλ.), Μγμός, Μγμίζω ή Μγΐ4ώ (Άμ. 9, 9), 
.ιαχίδα (Ψαλ. 63, 6. 65, 11. 68, 23 κατά τον Σιναϊτικον κωδ.), 
ίχθραί^ω (Άριβ. 23, 5), έχΰίς (1 Βασιλ. 10, 11. 14, 21 κ. άλλ.) 
χαι άλλα τοιαύτα, ατινα δυσκόλως δύνανται να θεωρηθώσι πάντα ώς 
λάθη ορθογραφικά. 

2) ή 3ΐαρ€μβοΛη συμφώ^ω^^ και δη ου [Α,όνον ή^δίπλωσις τών υγρών, 
οΙονοί^ΑίΟί (Ίώβ 10, 15. Ψαλ. 119, 5. Μιχ.'7, 1 κ. άλλ. συχ.), 
άμαρτάττω (Ψαλ. 38, 2. 1 Βασιλ. 2, 25 και άλλ.) και τοιαΙ3τα 
ιλλα, άτινα ήδύναντο Ισως να νοριισθώσιν ώς λάθη ορθογραφικά έκ 
τών συνήθων, άλλα καΐ ώς προσθήκη ετέρου συριφώνου. Ούτω πλην 
άλλων άταχύμχ^αί (Ίώβ 10, 15), άντάμ^ι^φς {ΨαιΧ, 118, 112), 
έχίίίμακζονμί^ος (Σοφ. Σολ. 17, 6), συ^^>'ός (2 Μακ. 5, 9), αίχχ- 
(ία^ωζΜνω (Ψαλ. 136, 3), καΐ συχνότερον €χχ&ρ6ζ (Έξ. 23, 22. 
Διυτ. 2, 19. Ίώβ 27, 7 κ. άλλ.). 

3) ή παρίίΜ(φις ονμψώνωγ , είτε συστατικών της λέξεως, δυνα- 
|«νη να άποδοθη εις παραδρθ(ΐήν δια το ολιγάριθριον τών παραδειγ- 
[ΐάτων, ώς όρθίσας (Έξ. 24, 4. 34, 4), ήρνθοδανωμένος (Έξ. 25, 
5. 26, 16), Λευχαθίζω (Λευϊτ. 13, 37. 39), είτε, δπερ πολλής 
β'^χνότ8ρον, παράλειψις του συνήθους διπλασιασριου του ρ Ιν συν- 
9ί«ι και αυξήσει. Ούτως Ιραητ (Λευϊτ. 8, 11. 30. 14, 7), «πί- 

ΑΘΒΝΑ, ΤΟΜ. £ΤΛ 8 



114 6. ΑΝΤΟΝΙΑΔΟΥ 

ράταί (2 Μακ. 1, 21), έταραγτισθ^ (Λιυϊτ. 6, 27), ίρι^ε^ ίτΐΐρίφηγ^ 
ίπίρφτ κ. τοιαύτα (Έζ. 7, 10. 22, 31. Ίώβ 16, 11. Ψαλ. 21, 
26. 57, 17 κ. αλλ. χαί χατα το Σιναϊτ. άπόγρ.) καΐ ετβρα. *Αζιο- 
σηρ^βίωτος βΐναι χαΐ η συχνότατα άπαντώσα (καΐ έν τφ ΣιναΥτ. κώί.) 
ίι* άπλου ν γραφή τών λέζιων γίτκημα, πρωτογέτνημα, έγ^^^ήθη^^ 
ρι&λλον κατά παραγωγην πάρα το γίρησθαι^ γεγενηϋθαι άντΙ γίτϊά- 
σθαι^ η κατά λ&θος όρθογραφικόν. 

Πολλ<{^ σπουδαιότβρα είναι τα Ιν συνθέσει, συναφείς λόγου χαΐ τη 
κλίσει όνοριάτων τε και ρηριάτων παρατηρούριενα Ιδιαίτερα πάθη τών 
συριφώνων, οία' 

4) το συχνότατα εν (λι3 και τη αύτη λέξει ά(Λετάβλητον του υ 
προ τών χ^ιΛεοφάτωγ^ τών ούραησκοψώγων ^ τών υγρώτ^ του σ καΐ 
τών διπλών ί (ί) 3^. Ούτως ίτηορος (Γεν. 23, 16), σντπροιζέμτίω 
(αύτ, 12, 20. 18, 16), έγηυρίζω (;ψ%\. 10, 23. Σοφ. Σειρ. 8, 
10), σννηαί: (Έκκλ. 4, 14 κ. ίξ.), έγφανώς (Ψαλ. 49, 3), *>- 
φραγμός {Μιχ. 5, 1. Σοφ. Σειρ. 27, 14), έκδάΖΙω (Ίερ. 11. 19 
κ. αλλ.), Μίωσις (Σοφ. Σειρ. 31, 26), έγβρίμημα (Ίερ. θρη. 2, 
6), σνκ6ίδάζω (Ψαλ. 21, 8), (Τυν6όσχω (Ήσ. 11, 6), έγγεΜ (Ψαλ. 
2, 4), εγγαστρίμυθος (2 Παρ. 35, 19) έγχβίρϋιον (Έξ. 20, 25), 
έγχρίω (Ίερ. 4, 30), ονγχΛεισμοα (Ίερ. 4, 5 κ. αλλ.), σντΛαμβάγω 
(Ψαλ. 34, 8. Ίερ. 18, 22 κ. αλλ.), σννρεμβομαι (Παροιρι. 13, 
20), έγμέγω (Ίερ. 51, 25. 28), σύγμΒτρογ (αύτ. 22, 14), συγϋη^ 
μος (Ήσ. 49, 22), συγσαομαι (Άγγ. 2, 7. Σοφ. Σειρ. 16, 19). 
σ6€Υσθέγζοζ (αύτ. 2, 3), συγζνγής (3 Μακ. 4, 8), συγ^ηφίζω (Ίερ. 
29, 21), σνγιΙτη{σ)θά(:{Λ{,τ. 22, 19). 

5) αντιστρόφως η έν δυσίν άλλεπαλλήλοις λέξεσι μεταβολή καΐ 
άφοριοίωσις του ν και του χ τών προθέσεων έγ καΐ έκ. Ούτως έμμέσω 
(Γεν. 2, 9. 3, 3. 3. 8. και συχνότατα καθ' άπασαν την συλλογην), 
έ^ηαστρί (Γεν. 25, 51. Έξοδ. 2, 2. Κριτ. 13, 3-7. "Αρι. 1, 3. 
13. Ώσ. 13, 16. Ήσ. 8, 3 κ. αλλ.), έγχειριάρρου (Λευΐίτ. 23, 
40), 8(Λ(χητρα (Σοφ. Σειρ. 49, 7), έγγέγους (1 Μακ. 12,21• άλλως 
ταύτα έν τή^ Σιναϋτ.). 

6) η διαφύλαζις τών ψιλών συριφώνων προ του δασέος πνεύρ^ατος. 
Ουκ ή δι/ης (Λευϊτ. 13, 31), ούχ ευρογ κτλ. (Έζ. 16, 27. 1 Βασιλ. 
10,21. 3 Βασιλ. 18, 12. 4 Βασιλ. 9, 35. Ψαλ. 16, 3. Δανιήλ 



ΦΤΑΟΛΟΠΚΑ ΐ:Κ ΤΗΣ Κ. ΛΤΑΘΗΚΗΣ ίΐ& 

2, 35 χ. ίλ"λ*), ούκ Ιωράχασίν (Δβυτ. 21, 7), ουκ εΙΙχυσεί^ (Σοφ. 
Σιιρ, 28, 19. ούτω χ, τ, Σιναϊτ,), ούχ ϋ.τάρχΗ (Ίιρ. θρην. 1, 2}» 
%ατΐ<ηαΛα (Ίβρ* 1^ 10- 6, 17 Λ, το Σιναϊτ,) καΙ ίλλα• 

7} Λντίδτρόφίώ; η μεταβολή τών ψιλών ιί; δασία προ του ψιλοΐί 
ίνΐ'ίΐλατος^ οι^^- /ίϊ^ύ (3 Βχσιλ, 11, 41, 4 Βασιλ* 13^ 8- 14, 15 
%. ίλλ.), Μα&€ΪΟ€ (Ίουδίβ 6, 19), £ψ{€]ϊΟΒν, σψκόών χτλ, {Γιν, 16, 
13. 31, 49. Ψαλ. 30, 8. 91, 12. 2 Μακ. 8, 2. 3 Μαχ. 6, 8 χ* 
ίη.), ^ψιι^ισί^ {ψχ\, 118, 43. 49. 74. 81. 114. 147), ά<ρ^/- 
;Γί(7ίτ (Σοίρ. Σιφ. 27, 21), έψίορχία^ ίψωρχώ (αύτέθ. 14, 25. 28) 
χαΙ χλλα ομοΐΰί. ΤίλευτΛΐον δΐ ση[Λ6ΐώίΓ£ως ίξιοί ιίσι Χ9^ί τινις τών 
ίίιωτίσμών χαΖ άνωριαλιών, των πιρι την κλίσιν ονο(Αάτων χιχΐ ρη(ΐ4- 
των παρατηρουρ-ΐνων, οΐαΐ" 

1) η χατα τχ πρωτόχλιτα χλίσις της Ινιχης αίτκχτιχης τριτοχλι- 
των ένΰ|ί.άτω^" αηρχαν ('ίιρ. 17^ ^)^γΐ}γαίκα>' ('ΡουΟ 4, 11), χίϊ- 
γατ[{ Βοίσ&λ. 21, 8), χοίΛάόατ (2 Βασιλ. 5, 18), Μο^ϊ^}^α^ {% 
Βΐίΐλ. 13, 10), ^Ιο-^/ίϊαΓ (Ν^α. 4, 17), ^ρίναι- (3 Μαχ, 5, 47), 
Πϊο.Ιίμαΐ^ακ (1 Μαχ. 10, 1), ΐί^-ίί/Γ (Λευϊτ- 13, 15), άσεβητ 
(Σοψ. Σβίρ. 21, 2^^) χαΐ άλλα ούχ ολίγα» 

2) ή ίπί το ιωνιχώτιρον δκ3ΐτήρη<ϊΐς του μ του Ινεστώτος ίν τί τψ 
(ίέλλ&ντι χαί τοϊς απ* αύτου παραγώγοις ^ρί^οις χαΕ ΰν6μί.α5ΐ του 
Αίΐίί^^ω' Μψύνμίκ^ έΛημψθητ^ Αί}μ^•ίξ• χτλ (Γεν. 2, 23. 3,19, 23• 
6» II χαΐ έξης χαΟ' άπασαν την συλλογήν, ό|Χθίθ^ιορφως). 

3) η κατ* αναλογία ν των ιίς μι ρημχτων τνΐ προσδήκ-ϊρ της συλλα* 
«ίίζ σα ΐπίχτασις του τρίτου πληή. προσώπου, ρ.αλιστα μι ν τοΟ παρΛ- 
τ^τΐίίου χαί αορίστου 2°'' , Επειτα δι χαιτών ΧΡ<5νων της Ευκτικής, σπα- 
νίως μεν τοΰ ένιστώτοίϊσυχ^νότβρον δετών άορΐοτων' ίίίο./£ϋίίσΐϊΓ(Ψαλ. 
5, 11)ϊ ί})^ομοΰσύν (*Ιεζ 22,11), ΐ^έωρονσαν (ΊουδίΟ 10,10), ΛτίίΖί- 
*τ«ίίί;σ^ (Έξ, 33, 8), ^^αί^6ά^οσα^ (Ίεζ. 22, 12), £ία:τ£στ£.ίΜίσαν 
ίΊίζ. 23, 40), ^xρ^^οσα^^ όηφ^ροσηκ (Έξο8. 17, 26), έγ€κνώσαγ 
('ΐίζ. 31, 6), ί>ο£ϋίί7ίϊκ ('Ιώβ 1, 4, 1 Μαχ. 14, 36), ά^τΕ^κοσαχ 
^Βαρου^τ. 2. 25), ^νροσακ {Ίη. Ν. 1, 22.Άισμ. ^Αισμ. 3, 3. 5, 
1. ■Ιίρ/2, 5 κ. αλλ.), έΛάβοϋαν (Κριτ. 1, 6. ΤουΟ 1, 4 χ. αλλ.), 
*ίΛ5^Γ(Ψοιλ. 76, 17. Ίιρ. θρην. 2, 14 κ. αλλ, υυχνά), .ταρΐ^ί- 
ϋ^ουαν, ΕΓΕβάΛοσαν Ύ,^\, (Κριτ. 18, 12. 1 Μακ, 6, 11. 9, 2- 
Προσιυχ, τριών Παίδ. παρά Δανιήλ 45 κατά τους Ο'), έψάγυσατ 



116 Β. ΑΝΤΩΝΙΑΔΟΤ• 

(Γιν. 18, 8. Ίη. Ν. 5, 11 κ. άλλ), ιίΛθοσατ (Γεν. 14, 7. Έζ, 
33, 26. Κριτ, 18, 15 και άλλ. συχνότατα), ίαχοσαγ (1 Μακ. 10, 
15) καΐ άλλα πολλά, ως καΐ έχΛβίποισαν (Ψαλ. 103, 35), ψάγοι* 
(τα^ (*Ιώβ 31, 8), ί&ΓΟέσαν (Ψαλ. 34, 25), ποΜαισαγ (Διυτ. 1, 
44), ^Λαψ^ισαισατ (*Ιώβ 5, 14. 12, 25), περίπατήσαίσατ (αύτοθ. 
20, 25) ίΛθοισατ^ θηρΒύοαίαατ^ όΛίσαισν,γ^ ηυρσεύααισαν (αύτοθ• 

18. 7-11. 20, 9-10) και άλλα. 

4) αντιστρόφως η συγκοττη της του ΐΓαρακ(ΐ(Α€νου καταλήζεως ασι 
(=αντι) βίς ατ' ίώραχατ (Διυτ. 11, 7), ηαρέοτηχατ (Ήσ. 5, 29), 
;τίπθίία^ (ΊουΧίθ 7, \{)), έχκίχητατ (1 Έσδρ. 4, 19) καΐ άλλα. 
Είς ταΰτα ϊσως καταλεκτβον καΐ το άνέ^νχαγ (2 Βασιλ. 16, 14). 

5) ή χρησις δβυτέρων τινών αορίστων [χετα καταλήξεων του ττρώ- 
του αορίστου, (χάλιστα ίν τφ πληθυντική άριθριφ της οριστικής και 
της προστακτικής. Ούτω πλην τών και πάρα τοις θύραθεν "Ιωσί τε 
και Άττικοις εύχρηστων ηνεγκα καΙ εΐηα^ συχνότατα άπαντώντων 
καθ' άπασαν την συλλογή ν (πρβλ. καΐ εϊπανχΒς Ήσ. 3, 10), εχομεν 
τα ιΰραμΒΥ^ ΒΪύααεν^ έφάγαμετ (Ψαλ. .131, 6. 1 Βασιλ. 10, 14. 
2 Βασιλ. 19, 42), είραν^ είΰακ, ίφυγατ^ έζίβαΛαιτ^ χαθεΐίαν (2 
Βασιλ. 17, 20. 10, 14. 19, 4 Βασιλ. 6, 20. 2 Παρ. 29. 16. 2 
Μακ. 10, 7), Ιπεσατ, έτέπεσαν κτλ. (Γεν. 14, 10. Δευτ. 2, 15. 
16. Ψαλ. 56, 8. 68, 10. 77, 64 κ. άλλ.), πεσάτω, συμπεσάζω 
(Ίερ. 44, 20. Ίουδιθ 6, 9), άηοπεσάτωίίαν (Ψαλ. 5, 10), προει-^ 
Λάμητ, προεϋατο^ εζεάίατο κτλ. (Σοφ. Σολ. 7, 10. Γεν. 21, 25. 
31, 9. 16. 34, 8. 37, 21. Έζ. 18, 10. Δευτ. 7, 6. 7 κ. άλλ.), 
και συχνότερον τα άπο του εΛθεΐν^ εϊτε απλώς εϊτε εν συνθέσει* ήΛ^ 
θαΐίεν, ήΛθατε, τ^Λθαγ Δευτ. 2, 37. Γεν. 26, 27. 2 Παρ. 29, 17), 
έΛθάτω (Γεν. 33, 14. Ψαλ. 54, 16. 78, 11 κ. άλλ.), αθαιε{Γ€^ί. 

19, 14. Δευτ. 1, 22. 2, 24, Ίη. Ν. 2, 16. Ψαλ. 99, 4 κ. άλλ.), 
έΛθάτωοαν (Ίη. Ν. 6, 8. Ψαλ. 68, 28. 118, 77 κ. άλλ.). Άξιο- 
σηριείωτος είναι και ό εν τισι τών επιγραφών τών προφητειών του 
Ίερεριίου απαντών τύπος (ό λόγος δ) γενάμετος (14, 1. 25, 1. 37, 
1. 41, 1. 42, 1. 47, 1. 51, 1). 

6) ό κατά τα είς ιζω σχη(/.ατισ(Λος του [ϋ,έλλοντος τών εις αζω ^ύ^^ 
ριάτων, και δη ού μόνον τών καΐ πάρα τοις θύραθεν εύχρηστων, οίαι 
άναδιβώ (•Α|χ. 8, 10), χατα6(6ώ {Ίιζ, 26,20), σνμβίδώ (Ψαλ. 31, 



ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΑ ΕΚ ΤΗΣ Κ. ΔΙΑΘΗΚΗΣ 117 

8), άλλα χαι άλλων άχρηστων παρ' ίχβίνοις* άρπώμαι^ άρηα^ άρπα- 
χαι =άρΛ(ίσομαι χτ\, (Ό<πϊ. 5, 14. Λευϊτ. 19, 13. Ίιζ. 18,7), 
Α>Λ//ιώ ('Ιβρ. 9, ,7. Ζαχ. 13, ^)^ ηαραβιώνται (Ά(ΐ. 6, 10) χαΐ 
βυχνότερον έργα, έργάζαι,ίρ'^^ωγζαι (Γεν. 4, 11. 29, 27. Έξ, 20, 
9, Λιυϊτ. 25, 40. Ίώβ 33, 29. Σοφ. Σβιρ. 13, 5. Ήσ. 5, 10. 
Ίψ 37, 9 γ., άλλ.). 

7) η χρησις της αρχαίας χαταληζβως ααι έν τή^ δβυτέρφ ίνική^ 
«ροσώπφ ένβστώτος καΐ μέλλοντος τοΟ μέσου τύπου, ώς άηοζβνοΰσαί 
(3 Βασιλ. 14, 6), φάγΒοηι χ<ι\ ηΐβσαι (Τούθ 2, 9. 14. Μιχ. 6, 14. 
Κ 4, 9-12. 12, 18 χ. άλλ.). 

8) άνωμαλίαι τίνες περί την αύξησιν και άναδίπλωσιν τών πα- 
ρωχημένων χρόνων, καΐ δη εΓτε έπΙ το ίωνικώτερον, ώς παράΜφς 
της είθισμένης χρονικής καΐ σπανιώτερον σΛλαβικης αύζή«ως• εύ" 
(ά^ίη^, προσεύξατο κτλ. (Δευτ. 9, 26, 1 Βασιλ. 2, 1 κ. αλλ.), 
(ηψίγος (Αριθ. 6, 16-20), εΰ^ρακα (Ψαλ. 29, 1. 91, 4 κ άλλ. 
αυ•/.), χα-αύθντα (Ψαλ. 58, 5. 77, 8. 100, 7 κ. άλλ.), άνταται- 
ρίβητ {Ψλ\. 108, 23), οίκηϋα, χατοίχησα, ά.-χοιχίσα χ,τ\, (2 Βασιλ. 
2, 3. 1 Παρ. 17, 5. 1 Έσδρ. 5, 45. 1 Μακ. 13, 48 . Ίερ. 13, 
19. 42, 10 και άλλ.), οίχοδόμησα ('Ρούθ 4, 11), οιχούομήθη (Τωβ. 
1, 4), ίζωσα, έζώσθη^, άηωσάμην, ώσ^Λαί κ. τ. δμ. (Ίερ. 23, 3. 
Μιχ. 4. 6. Ψαλ. 35, 13. 61, 4. 77, 60. 67. 87, 6. 88, 39 κ. 
άλλ. συχνά), Ιγαχα (Ίησ. Ν. 23, 3. 1 Βασιλ, 10, 24. 16, 7 
χι1 άλλ. συχνότατα ),(1 ) έναχηνωσεγ (Γεν. 13, 12)* είτε ώς αυζησις 
Ιζωίετ γιγομ^κη χαρά την οντήθη χρησιν' ^:ΐροψητευο^^ έπρηφήχΒυσα 
(Άριβ. 11, 25-26. 2 Παρ. 18, 9. 11. 20, 37. ΊουδίΟ 6, 2. κ, 
άλλ.), είτε ώς ε^ωθετ ά^^α χαι ίσωθεν γινομε^-η' εμετεμεΛήθη (Ψαλ. 
ΙΟδ, 45), έχατέΛαβε (Ίερ. 10, 19 δχι κ. το σιναίτ.), ετεπεριεπα" 
τήσαι^ιεν {Κριτ. 18, 9), εχατηρασάμηγ (Νεεμ. 13, 25), έι^ιεΛύσαμετ 
(αυτ. 1, 7), τΐαρεχατεθέμην, ηηρεχατίθετο κτλ. (2 Μακ. 9, 25. Ίερ. 
47, 7. 48, 10), ε:τροεψήτευσε7 (1 Βασιλ. 19, 24), παρεσυνεδ^Ιήθη 
(ϊ^αλ. 48, 21), άχεχατίστησε (Γεν. 40, 21. Ίερ. 23, 7 κ. άλλ.), 
άταχατέϋπη (Έζ. 4, 7. 14, 27)• είτε ώς άπΛη ανζησις άντΙ άκαόΐ" 
:τ.Ιασίασ(ΐον χειμεηι' χατίβηχε (3 Βασιλ. 19, 18), ένέχρυπται (Ίησ. 

(1) *Ισ€ι>ς ώς (άνωμΑλως) άναύξητος μάλλον τ] άνορθ(^γραφος Ιχληπτέα χαΐ ή συ- 
/νότατα ακαντώσα διάφορος γραφή ίσίηΛίΐν, ^σνηx^ι^, ίστήχα χτλ. 



118 Β. ΑΝΤΩΝΙΑάΟΤ 

Ν. 7, 21), ενεπΌρισμΙγΌν (1 Μακ. 11, 4)• εϊτβ τέλος ως ά<τυτηθης 
ανζησίζ η άναίίΛΛωσις' ήργαζόμην^ ήργασό{ίηκ χατηργασάμηκ[*Εζ, 
15, 17. 36, 4. Ίώβ 34, 32 χ. το σιναϊτ.), ρεριμμένοτ (δχι ίν τψ 
(Γίναϊτ. Ίουδίθ 6, 13. Ίβρ. 43, 30), χεθέΛηχα (Ψαλ. 40, 12), φε- 
φνΛαζαι (1 Βασιλ. 22, 23). 

Έάν τις των συγχρόνων κατά το παράδ6ΐγ(Λα τών καθαριστών 
του 17ο" αιώνος άνελά[λβανε την άπολογίαν και υπβράσπισιν τών ώς 
ανωτέρω καταλδχθδίσών διαφόρων γραριριατικών άνωριαλιών της άλε- 
ξανδρεωτικης διαλέκτου, κατά την εκείνων [χέθοδον αναζητών και 
συνάγων πανταχόθεν ανάλογα παραδείγριατα, το έργον αύτου θα ητο 
νυν πολλφ εύχερέστερον η προ δύο εκατονταετηρίδων, και παρ' η(ΐϊν 
δε προχείρους αναλογίας καΐ εξηγήσεις εαν [χη εις πάσας , άλλ' εις 
πλείστας τών εν λόγφ ανωμαλιών θα εΰρισκεν ό βουλό(Λενος και άλ- 
λοθι (Λεν, μάλιστα δε έν τή^ γνωστφ δοκιμίφ της ιστορίας της ελλη- 
νικής γλώσσης ύπο του αείμνηστου Μαυροφρύδου και έν τη βασάνφ 
τών ερασμικών αποδείξεων περί της ελληνικής προφοράς ύπο Παπα- 
δημητρακοπούλου, παρά τούτφ μεν περί τών φθογγολογικών και ορ- 
θογραφικών, παρ' έκείνφ δε περί τών τυπικών ανωμαλιών και ίδιω- 
τισμών. Άλλ' έπειδη ημείς ενταύθα την ίν λόγφ διάλεκτον εξετάζο• 
μεν ούχΙ καθ* έαυτην, άλλα μόνον έν σχέσει προς το λεκτικόν ιδίωμα 
της Κ. Διαθήκης, δια τούτο άντΙ αναλογιών έκ τών θύραθεν παρα- 
τίθεμεν έφεξης παραδείγματα τίνα ανάλογα εκ της Κ. Διαθήκης προς 
έπιβεβαίωσιν της έν άρχη εξενεχθείσης γνώμης, δτι βάσις του λεκτι- 
κού ιδιώματος της Κ. Διαθήκης δεν είναι ή ούτω λεγομένη κοινή η 
έΛΛηηκη διάλεκτος, ή γλώσσα τών μετά Άλέξανδρον τον Μέγαν 
άκμασάντων ,όπωςδήποτε εγκρίτων ελλήνων ή ελληνιστών συγγρα- 
φέων, άλλ' ή γλώσσα ή δημώδης, οία έλαλείτο μεν έν ταΐς έξελλη- 
νισθείσαις χώραις της Ασίας και της Αφρικής έν μέσφ λαοΰ συμμί- 
κτου εκ στοιχείων ετερογενών, ώς τα πολλά έστερημένου μορφώσεως 
και την γλώσσαν μανθάνοντος ούχι έν τη σχολή και εκ τών βιβλίων, 
άλλ' έν τφ οίκφ καΐ έκ της άγορ&ς, γραπτά δέ μνημεία είχε και πα- 
ρείχε τοις κήρυξι του Ευαγγελίου πρόχειρα τά έν τη συλλογή τών 
Ο' έκ μεταφράσεως ή πρωτοτύπου συγγραφής περιεχόμενα βιβλία 
της Π. Διαθήκης. Την έπΙ της γλώσσης τών συγγραφέων της Κ. 
Διαθήκης διπλήν ταύτην ίπιρροήν της τε λαλουμένης δημώδους γλώσ- 



ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΑ ΕΚ ΤΗΣ Κ. ΔΙΑΘΗΚΗΣ 119 

σης μλΙ της γραπτής αύτης Ιιρ^ς φιλολογίας ίπιριαρτυριϊ η κοινΰτης 
τών αντών γλωσσιχών (ραινα(ΛΪνων παρ* έχατιρατς ταϊς ΔιαθηχαΚί ΐί 
άνοΕρζ ^τιλ. χαι αδιάκριτος χρΐσις ποικίλων φθογγολογιχών χαί γραρ- 
ρ,τιιςών παραλλαγών, ιΓτί ί^ιαζουσών ταϊς διάφορο ις ίϊιαλεχτοις της 
ελληνικής γλώσαης, ιϊτ€ κατ* ίζαίρισιν [λόνο'ν ίχου<ϊών αναλογίας τινας 
IV έ^^ιίναις, §ίτβ καΐ έστίρημίνων οΕαςδήποτε αναλογίας. Παραδιιγ- 
ρτα τών λβγο[ΐένων ι^τωσαν* 

1) η ταυτότης τών φθογγολογικών ίναλλαγών τών φωνηίντων. 
Ούτω ησσιρ€ζ (-ρα) χαί τεΰ^Εράκοντα^ το ρ.£ν πρώτον ένιαχοΰ» και 
|Αΰνον χατ' όνο{Αα!Γτικήν χα Ι αίτιατιχην, το δέ διύτιρον πανταχοΟ 
χατά τί τον ιτιναίτικον χώ^ιχα χαΐ τας ν^ωτίρας κριτιχας έχδόνιις 
τΰΰ ΤίδΟΪίβηίΙοΓί', τοΰ ΤΓβ§β1ΐ63 και του ΛΥβδΙοοΙΙ χαΐ ΗοΓΐ, Ω- 
σαύτως" _^.//ΐρόί ("Αιτ. 3, 16) κατά τον αύτον χώδιχα. Όρ.οίως 5έ 
55[ΐ (Λίν κατά τον αύτον κώδικα, άλλ' έπί ττί ^άΐτ*ι άλλων Ιγχριτων 
χίϋϊίχων χατκ τας αύτάς £χδ6σ£ΐς του ΤϊδοΗβηίΙοΓΓ χαί \ν68ΐ€θίΙ; 
{χαθίρίϋθη πάρα ΜατΟ. 8, 3 χαέ Μαρκ. 1, 42. χαΐ χεχαθε^ίυΐίύνυνς 
έ> Έβρ, 10,2. χα τα την ΐχδοσιν του ίι^οΗιηαηη (1)- Κατά τας αυ- 
τϊς ίκδόΐτΐΐς του ΤίδοΙιεπάοΓί και \νβ8ΐθΟΙΙ καΐ τον σιναϊτ. κώδικα 
^ναγνωστΕΟν καΐ Λ ουκ, 21, 5 άτά&ψα. Ώσοίύτ<ιίζ ά^δθρενω^ εζοΜ- 
0ρ€ύω (Έ€ρ. 11, 28.Πρ. 3, 23} δχι ΐί,έν κατά τον σιναΐτ. κωδ*^ 
άλλα κατά ί.ΕΰΙΐΐηαηΐ1ι ΤίδοΗβη, ΤΓβ§. καΐ \νββΙ., το δε έρα^νώ^ 
ΐζίραν^ώ κτλ, προς ταϊς έχ δόλιοι ταϋταις ίχ%ι στ^μμαρτυροϋντα καΐ 
τον σιναίτιχον κώδικα πανταχού, Ινος μόνου χωρίου εξαιρουμένου 
(Άπο. 2, 23 Ιρίϋγών), Και ίκ της κλί<ϊΐως ονομάτων και ρημάτων 
ΐταραδιιγματα εναλλαγής του α καΐ η ϊχρ^ίν' άπειρης (Πρ. 10, 1, 
21, 31. 27, 1), πρωρης (αύτ. 27, 30)» μαχαίρηζ^ ^αγαίρΐ} (Ματ, 
?6, 52, Λουκ. 22, 49. Πρ, 12, 2, Έβρ. 11, 34. 37), ά^ΜατΕ 
(Άπ. Π, 12), χαταβάτω (Ματ. 24, 17. 27, 42. Μαρ. 13, 15. 
15, 32- Λου. 17, 3), ζώνητχρυσάτ (Άπ. 1 » 1 3) χατ' οΟκ ολίγας 
Εχίοαεις χαί τ&ν <ηναϊτικ6ν κώδικα, μόνον εν Άπ. 13 10, 14 έχοντα 
^αχαίριι^ μαχαίρα^:. 

Κατά τας αύτας μαρτυρίας άναγνωστίον αΐολιχώτίρον σΛοχητ^ 

(1] Άντιστρίίφωί ίτΐί το Βωριχώτ^ρον πιάζω (^πιάνω) άντΙ Λΐ^(ω ('Ιω. 7, 30 3(. 
ϋλ. Γ,ρίΧ. *Αισμ- 2, 15, Σοφ• Σίφ. 23, 21). κατά τιν*ς ίέ χώΒΐκας χ«1 ίχοίΐσίίί τ6 



120 Β. ΑΝΤΩΝΙΑΔΟΤ 

ΤΗΥ Ματ. 10, 28. Μαρ. 12, 5. Λου. 12, 4. 2. Κορ. 3, 6. 
Άπ, 6, 11., του σιναϊτικού κωδικός έχοντος άποχτείγείτ μόνον έν 
Λουκ, 13, 34 καΐ άηοχχενείτ Ματ. 23, 37. Κατά το τίλευταϊον 
παράδειγμα άναγινώσκβται εν τφ αύτφ κώδικι ακαβεκω Ματ. 20, 
Π-18. Μαρ. 1, 10. 10, 33. Ίω. 6, 62. Πρ. 3, 1. χαζα6έτω 
Ίακ. 1, 17. καΐ παραδίνω Ματθ. 15, 2-3., τουθ* δπερ κατ' έμε 
δνσκόλως δύναται να θεωρηθη ως λάθος όρθογραφικόν αντί του άνα^' 
βαίνω κτλ., άλλ'εκληπτέον ως βεντω και εξηγητέον κατά την άνα- 
λογίαν του χτέτγω^ ως είττον ανωτέρω. 

2) ή ταυτότης των ορθογραφικών εναλλαγών τών φωνηέντων, 
χαι άλλων μέν, μάλιστα δε του α καΐ ι. Καίτοι δε και ενταύθα αΐ 
πλεΐσται τούτων είναι αναντιρρήτως παροράματα καΐ ανορθογραφίαι, 
προσοχής τίνος άζιαι μόνον ώς μαρτυρουσαι περί της ταυτότητος της 
προφορδίς τών εναλλασσομένων φωνηέντων καΐ διφθόγγων (1), δμως 
ύχάρχουσί τίνα παραδείγματα αξιοσημείωτα το μεν δια την συχνήν 
η και δμοιόμορφον χρησιν της ασυνήθους γραφής, το δέ ώς έχοντα 
λόγον τίνα οΙονδήποτε. Ούτω Λψος έπι δώδεκα χωρίων γράφεται 
χα τα τόν σιναΐτικόν κώδικα τετράκις Λεψος (Λουκ. 15, 14. 17. 21, 
11.1 Κορ. 11, 27) ' ή δέ άηώΛεια έπΙ πλειόνων χωρίων δις μόνον 
δια διφθόγγου, (2 Πετ. 3, 7. 16), έν δέ τοις λοιποίς γράφεται δι' 
άπλου φωνήεντος. Ή αύτη αναλογία παρατηρείται περί πολλας αλ- 
λάς λέξεις. Όμοίως πανταχού χαταΛεΛιμμαι^ Μμμα^ νποΛψμα (Π ρ. 
25, 14. Ρωμ. 9. 24. 11, 5), γηστία, πορτία (πλην 1 θεσ. 4, 3), 
πτωχία (πλην 2 Κορ. 8, 2), άσεΛγΙα (πλην 2 Κορ. 12, 21. Έφ. 
5ι 19), * φαρμαχία (πλην Γαλ. 5, 20), * εΙδωΛοΛατρία (πλην Γαλ. 
αύτόθ.), *όουΜα^ * όφθοΛμοδουΛΙα ^ *μεβοδία^ ^είΜχρικία, ^άΛαζογια^ 
^χοΑαχΙα^ *θρησχία (πλην Κολ. 2, 18) καΐ άλλα τοιαύτα* ετι δέ 
*όόηΌΥ, *όατίζω^ *όαησΐης (άνευ τίνος εξαιρέσεως), ώς και "είόώΜον 
(1 Κορ. 10,8), *παγόόχων (Λουκ. 10, 34) άντΙ τών συνήθων εϋω- 
Λεϊύτ^ πανδο[χ)χεΙον (πρβλ. τα ανάλογα χεΛώηοτ, γνμτόσιογ, ^ο- 
Λϋάνδριοτ), Ωσαύτως δέ και κύρια ονόματα πόλεων* *Αγχιοχία (πλην 
Πρ. 11, 22. 27. 13, 14. 14, 26. 15, 30. 35), *ΆτζαΛία, ^Σε- 

(1) Πρβλ. έχ μ({νης της άρχης της *Αποχαλύψκως χατά τον σιναΐτιχόν χώδιχα έηί' 
ψασαα (2, 2. 10). Ιχκ (2, 3), ξξηαί (2, 10), ϊχίζαι (2, 25), οΓΰτ-ωτ, άγνξα, (3, 7) 
καΙ £λλα τοιαύτα τςάριπολλα $Γ δλου του χώδιχος. 



ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΑ ΕΚ ΤΗΣ Κ. ΔΙΑΘΗΚΗΣ 121 

ΜόμΙο, ^ΦιΛαδεΛφια^ *Λαοόίχία/ Καισαρία,*Σαμαρ/α καΐ ^Σαμαρί" 
τηζ, ιρλην (χιΛς εξαιρέσεως, Ίωαν. 4, 9., και ταύτης ίζ υστέρας χιι- 
ρός. Αι ιρλβίους τών γραφών τούτων, αϊ ίιά του (*) άστβρίσκου ση- 
(ΜΐωΟιΣσαι, ώς Ικανώς |Ααρτυρού(ΐ.βναι υπό τών χωδίχων εγένοντο 
ηίη ϊεχταΐ καΐ ίν ταίς κριτικαις ίκΧόσεσι του Τί8θ1ΐβη(1θΓΓ και Α^βΒί- 
ΟΟίΙ. Ό{ΐοίως Χε καΐ εϋ^α άντΙ της κοινής γραφής ^ό^α (Ματ. 38, 
3) χατχ τε τον σινα'ίτικόν κώδικα (έζ υστέρας χειρός) και άλλους έκ 
τών εγκρίτων κωδίκων γράφεται προς τοις είρηριένοις έκδόταις καΐ 
πάρα ΤΓθ^βΙΙβδ. Τα άναύξητα Γ(ίο>% ίόίς, ίόε κτλ., συχνότατα άπαν- 
τώντα εν τω σινα'ίτικ(|^ κώδικι, 6[λως έκτος της *Αποκαλύψεως άλλοθι 
σχανιώτατα παρείέξατο ό Τίβοΐΐβΐκίορί (Ματ. 13, 17. Λου. 5, 2. 
Ίω. 19, 6}(1), ούδαμου δί τα γείνομαι και ηαραγείνομαί ^ καίπερ 
ούχΙ σπανίως άπαντώντα, καΐ δη εν τ()^ σιναϊτικ()^ κώδικι σπανίως 
(«ν λαστιζθ|χ.ένου του β υπό δευτέρας χβιρός (ώς Ματ. 3, 1), συνή- 
θως δι άνευ τινός διαστίξεως. Τουναντίον δε τό δη[Λώδες πΓκ [=ηεΙτ^ 
*τ/;<ν πρβλ. Άνθ. 11, 140) του σιναΐίτικου κωδικός και τίνων άλλων 
(Μχτ. 27, 34. Ίω. 4, 7. 9. 1 Κορ. 9, 4. 10, 7) έκδέδοται ηεΐτ 
πάρα ΤίδοΗ., Τρβ^βΠβδ και ^βδίοοίΐ. 

3) η ταυτότης τών περί τα σύ[λφωνα διαφόρων παθών , είτε ώς 
εναλλαγής αυτών, είτε ώς παρε^^βολης τίνος συ|χφώνου, είτε ώς πα- 
ραλείψεως του είθισ[Αένου διπλασιασμοΟ του ρ εν συνθέσει και αυξήσει. 
Ούτως έπι τη [χαρτυρί^ του τε σιναϊτικού κωδικός και άλλων εγκρί- 
των άναγινώσκονται εν ταΐς νεωτέραις κριτικαις έκδόσεσιν δρηζ άντΙ 
!(ηζ (Αου. 13, 34) καΐ μαύθος αντί μαστός η μαζος (Άπ. 1, 13) 
ίπί τό δωρικώτερον σφυρΗ άντΙ (ΤπνρΙς (Ματ. 15, 37. 16, 17. Μαρ. 
3, 8. 20.Πρ.9, 25), και Ζμύρτα άντΙ Σ^ίόρκα (Άπ. 1, 11. 2, 8) 
επΙ τό άττικώτερον (πρβλ. και ζβέννυρ,ι 1 θεσ. 5,18 πάρα Τίβοΐΐ. 
άλλ' δχι κατά τό σιναϊτ.)* ^xχν^^ομαι και συ)η[ύ^^ομα^ (Ματ. 23, 
3δ. 26, 28. Μαρ. 12, 24. Αουκ. 11, 50. 22, 20. Πρ. 21, 31) 
νκΐ τό αίολικώτερον δαΛεγχθηξΤαγ (Μαρ. 9, 34), (Τφνδρογ άντι σφυρογ 
(Πρ. 3, 7) (2), αίμοροονσα (Ματ. 9, 20), δράκος (Ίω. 19, 23), 

(1) Το Φιλιχ. 1, 30 ϊδηοΜίτα τήν χοινήν ΙχΒοσιν γράφεται δια διφθ({γγου Εντε τφ 
9ΐναΐτιχώ χαί δλλοις. 

(2) Άξιοσΐ}{α{ωτος ιΓναι ή έν τΰ σιναϊτ. χώδιχι όμοκ^μορφος γραφή τΐΐς λ. χράβ" 
$ατο^ ώς χράβαχτοζ, Ινός (κ^νου χωρίου έξαιρου{ΐένον (Πρ. 5, 15 χραβάζιοίν) "Ο* 



■•^Τ" 



122 Β. ΑΝΤΟΝΙΑΔΟΤ 

άπορί\Ιτα<: (Πρ. 27, 43), περιρήζας (αύτοθ. 16, 22), τνροσ^ρηζετ 
(Λουκ. 6, 48-49), ίραδόΐσθην (2 Κορ. 11, 25), έράπισαν (Ματθ. 
26, 67), ίρι^ατ (Ματ. 15, 30. Πρ. 27, 19), παραρυωμετ (Έβρ. 
2, 1), έπιράπτει (Μαρ. 2, 21), έπ ιρίί(ταη:£ς {Αουχ,. 19, 35. 1 Πετ. 
5, 7), ^ρά^ζισε (Έβρ. 9, 19. 21), ερύσθη^ (2 Ύψ. 4, 17). Του- 
ναντίον Χε έρρύσατο πανταχού εΰρηται Ιν τφ σιναϊτική Χιά Χύο { . 
Όμοίως δέ έρριζωμένος (Έφ. 3, 18. Κολ. 2,7), Ιρρωσο (Πρ. 23, 
30), &ρρω(Ττος (Ματ. 14, 14 κ. αλλ.), άτατζίρρηχος (Πρ. 10, 29. 
19, 36). Άρρητος (2 Κορ. 12, 4), έρρίθη (πλην Άπ. 6. 11). ί/>- 
ρηζετ (Λουκ. 9, 42) καΐ τα έκ του ύίαρρήγκυμι η διαρρήσσω (Πρ. 
14, 14. Ματ. 26, 65. Μαρ. 14, 63. Λουκ. 5, 6. 8, 29)• καίτοι 
έν τοϊς δυσΐ τελευταίοις χωρίοις αί νεώτεραι εκδόσεις (Τίβοΐΐ. ΤΓβ§. 
^νββί.) γράφουσι Χι' άπλοΟ ρ, Ώς Χέ η κατά κανόνα σχεδόν παρά- 
λειψις αύτη του διπλασιασίχου του ρ έν αυξήσει και συνθε'σει δεν δύ- 
ναται να θεωρηθη ώς παραδροριή ή λάθος όρθογραφικόν έκ τών συνή- 
θων, άλλ' έχει αΐτίαν τινά άλλη ν, Ισως φθογγολογικήν, ούτως ή 
όμοιόρ,ορφος καΐ την [χαρτυρίαν του τε σιναϊτικού και τών άλλων εγ- 
κρίτων κωδίκων ύπερ έαυτης έχουσα γραφή γένημα άντι γίνκημα^ 
αύτη [Λεν περί τών έμ^ύχωτ (αγ8ννή|Αατα έχιδνών)) Ματ. 3, 7. 12, 
34. 23, 33. Λουκ. 3, 7) εκείνη δέ τίερι τώτ χαρτζώτ τώτ άηο της 
^^ς χαΐ τώκ φυτών γινομίτων (κυρίως ή ρ.εταφορικώς Ματ. 26, 29. 
Μαρ. 14, 25. Λουκ. 12, 18. 22, 18. 2 Κορ. 9, 10), ή τοιαύτη 
γραφή αδύνατον νά άπο^οθη εις παραδρο(Λήν, αλλ* αΐτίαν έχει τήν 
διάφορον παραγωγήν παρά το γίγνεσθαι (γεγενήσθαι) άντι γεννάσθαι, 
τοσούτφ [χαλλον, δσφ έν τφ σιναϊτική κώδικι τά άπό του θέ(χατος 
τούτου προερχό(Λενα [γεννάται^ έγεννησα, γε^'έννηχα^ εγεννήύην,γε- 
γεννιέμαι χτ\, γεννητός' άντι γέννηφς εύρηται γενε&ις Ματ. 1, 18. 
Λουκ. 1, 14) πανταχού γράφονται ό[Λθΐθ(ΑΟρφως διά δύο ν, Ινος μό- 
νου χωρίου έπί τοσούτων έξαιρου(Λένου (2 Πετρ. 2, 12), ένθα διά 
τούτο φυλακτέα [Λετά του Τίβοΐΐ. ή γραφή του κωδικός και ώς θε'ρια 
έκληπτέον το γίγνεσθαι. Ούτω δέ ορθώς εύρηται τεθησαυρισριένη ή 
λεζις γένημα παρά τ<^ γέννημα εν τοις νεωτέροις Λεξικοϊς τηζ Κ. 
Διαθήκης κατά τάς νεωτε'ρας εκδόσεις του τε ΤίβοΙίβηίΙοΓΓ και άλ- 

μοΜ^ν τι συμβαίνει περί τήν γραφήν της έν Κρήτη πΛεως ('Ιλ. 2, 647) Ανητον χαι 
Λνχτον, 



ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΑ ΕΚ ΤΗϊϊ Κ, ΔΙΑΘΗΚΗΣ 123 

λων ΐ7*ρα την ΙναντίΛν γνώ[ΐην τοΰ Ρπίζδοΐΐβ, ΜβγβΓ χαί το5 άοϊ- 

4) ή ταυτόττης των έν συνθέσει κα\ ακολουθία λόγου 
παθών των συμφώνων, &ίτε ως μεταβολής των ι|;ιλών είς 
δαίϊΕα προ τοϋ τ);ιλοϋ πνεύματος η άντιστρόφως^ έφιορκή- 
σεις (Ματ, 5, 33), έφ^ έλπίδι (Πρ. 2, 26. 'Ρω^*. 8, 20 χα^ 
ίλλους δε χώδίχ, χαΐ 1 Κορ. 9, 20 χαί άφελπίζω Λουχ. 6, 35), 
ούχΐδοΐ/ (Πρ, 2, 7), ούχ όλίγην («ΰτ. 19, 23), οΰϊζ ΐουδαϊ- 
κώς(Γαλ. 2, 14), άφΐδω (Φιλ. 2, 23 κατ* άλλους δέ χώδ. χαί 
Πρ, 4, 29 ε^ιδε χαΐ Λουχ. 17, 22 ούχ 6ι|;εσθε), ουκ Ενεκεν 
(2 Κορ, 7, 1 2), ούκ εύρον (Λουχ. 24, 3), ουκ εστηκεν (7ω. 
8, 44)• ιΧτι ώς αμετάβλητου διαφυλάξεως του ν χαι άλλων 
(ΐίν, ώς παλιγγενεσία (Τιτ. 3, 5. Ματ. 19, 28), πανπληθε\ 
(Λουχ, 23, 18), (ΐ-άλίστα Βέ των ττροθΙσεων έν χ%ϊ σύν προ τών 
χπλιοφώνων, τών οορανισχοφώνων, τών υγρών, του σ χαΐ τών δι- 
ιτλών ζ (ξ) τ^, Οΰτω χατχ τον ίϊ«1ίτον χώδιχα ένμένω (Πρ. 14, 22 
^ι Γαλ. 3, 10), ένπαιγπός (Έβρ, 11, 36), ένπαίξας (ΐΛονον 
Λουχ, 23, 11)» ένπνέων (Πρ. 9, 1), ένπροσθεν (μόνον Άπ. 4, 
6), Ιν^ρίω (αΰτ. 3, 18), ίνγέγραπται (Λο•>χ. 10, 20, 2 Κορ, 
3, 2-3), ενκυος (Λονχ, 2, 5), ίίνκάΟετος (αΰτ. 20, 20). έν- 
καίν;α (Μω. 10» 22), ένκαινίζω (Έβρ. 9, 18), ένκατοικώ (2 
Πετ. 2,9), ένκομβοΰσθαν (1 Πβτ. 5, 5), ένκόπτω (Πρ. 24, 4. 
1 Πιτ, 3, 7), ίνκεντρίζω ('Ρωμ. 11, 19-24), ένκακώ (αντί της 
χοινής γρ^^φ- έκκακώ (ΐ,όνον αχαζ Λουχ. 18, 11. έν τοις λοιποϊς 
^ωρηις ό σιν, χωΰ, ίγίΐ 6|χαλώς έγκακώ), χαΐ στ^ανίως ενκατα- 
λεΐπω (Πρ. 2, 31, ^Ρω^χ. 9, 23, Έβρ. 10, 25). Τζ λοιπ^ <ϊύν- 
βιτα άπό ττίς έν άχολουβουοίν όριοιορνορφως τίί χοινη χ^ρήσει. Του- 
ναντίον δέ ή άπα της χοινης χ^ρηίβως παραλλαγή είναι αυ^^νοτερα ι! ς 
ΤΛ άπό της συν σύνθετα, διο χαί 7ϋροτΐ[Αώ[Λεν δια το οχ^ετιχώς ολι* 
γχριβαον να (Π)(Χ£ΐώσωαεν ίνταΐϊθα άντι τών παράλλασσα ν των τα αχο- 
λουθοϋντα τϊ] χοιννί σ'ΐνηΟεί:^: ρι,βτά η άνευ τίνος Ιζα^ρέσΕως, Συγγέ- 
νεια χαΐ (ϊυγγενης (πλην Ίω. 18, 26), συγκρΐνο^ (πλην 1 Κορ. 
2, 13), συγγνώμη (1 Κορ, 7,6), συγκατάθεσις (2 Κορ- 6, 16» 
άλλως Λουχ, 23,51 συνκατατεθεχμένος),0υγχυσις (Πρ, 19,29, 
άλλως το ρή[Αα συνκέ^ζυται, συν^ςύννεται αύτ, 19ϊ32, 21^ 31), 



124 Β. ΑΝΤΩΝΙΑΔΟΥ 

σνγχαίρω (πλην Λουκ. 15, 6. 9), σι;γκακοπαθεϊν (2 Ύψ, 2, 

3. άλλως αύτ. 1, 8), οΓυγκοινωνός, σνγκοινωνεΐν (μόν. Φιλ. 

4, 17, 1 Κορ. 9, 17. άλλως Τωμ, 11, 17. Έφ. 5, 17. Φιλ. 1, 
7. Άπ. 1, 9. 18, 4), συμβάλλω (Λουκ. 14, 31. άλλως αύτ. 2, 
19), συμπόσιον (Μαρ. 6, 39), οτνμβχβάζω (πλην Έφ. 4, 16), 
ανμβαίνω, οΤνμβουλος ({Αετά τών άπ' αύτου πάντων ό{Αθΐο{ΐόρ- 
φως πανταχοΟ), οΤνμπαθίις (1 Πετ. 3, 8. άλλως οΤννπαθώ Έβρ. 
4, 15 και οννηάοχω Τω{Λ. 8, 17. 1 Κορ. 12, 26), οτυμπλη- 
ρονσθαι (Λουκ. 9, 51. Πρ. 2, 1), συμφνλέτης (1 θεσ. 2, 14), 
σύμφυτος (Τωρι. 6, 5. άλλως συνφυεϊσαι Λουκ. 8, 7), (Τυμ- 
φέρω, σύμφωνος (και τα άπ' αυτών πάντα πανταχού όριοιομόρ- 
φως), συλλέγω (πλην Λουκ. 6, 44), συλλαμβάνειν-εσθαι (πλην 
Λουκ. 5, 7. Φιλ. 4, 3), συμμερίζεσθαι (1 Κορ. 9, 13), σύζυ- 
γος (Φιλ. 4, 3), συμ\1;υχος (αύτ. 2, 2), συστενάζω (*Ρω[Λ. 8, 
22), συστατικός (2 Κορ. 3,1), συστοιχώ (Γαλ. 4,25), συστρο- 
φή, συστρέφω (Πρ. 19, 40 κ. άλλ.), συσχηματΐζομαι (1 Πετ. 
1, 14. άλλως 'Ρωρ.. 12,2), συστρατιώτης (Φιλ. 2,25. άλλως έν 
Φιλήρ.. 2). Έν τοις λοιποίς πδσι φυλάττει ό σιναϊτικός το ν της συν 
πανταχοΟ άμετάβλητον , καίτοι και κατά τοΰτο ούκ ολίγη υπάρχει 
ποικιλία κατά τους διαφόρους κώδικας και τάς νεωτέρας εκδόσεις (1). 

5) η ταυτότης τών έν τη κλίσει ονομάτων τε και ρη[Λάτων πα- 
ρατηρου[Λένων ίδιωτισ|Χιών άλλων τε (2) και 

α') Της κατά τα πρωτόκλιτα κλίσεως της ενικής αιτιατικής τρι- 
τοκλίτων όνο[Λάτων, οΙα κατά (χέν τον σιναϊτικον κώδικα («αίπερ 
τίνα διαστιζόμενα υπό ύστε'ρας χειρός) εχομεν, άστέραν (Ματθ. 2, 
10), τρίχαν (αύτ. 5, 36), χεϊραν (Ίω. 20. 25. 1 Πετ. 5, 6), 
άέραν (Πρ. 22, 23), Πτολεμαΐδαν (αύτ. 91, 7), σ^ραγϊδαν 

(1) Παραδ&((ΐατα τοις έν δυσιν άλλ6παλλι{λοις λέζεσι μεταβολής του τ της προθέσεως 
€Τ^ οία τα έχ της Π. Διαθι{χης προσημ-ειωθέντα έγγαστρί^ εμμέοω^ 8έν άπαντωσιν έν 
τώσιναϊτιχω χώδιχι, χαίτοι την τελευταίαν γραφήν {έμμέσω) παρεδέχθη δ ΤίδοΙίβη- 
(ΙοΓίένιαχοά (Άποχ. 1, 13. 2, 1. 4, 6. 5, 6. 22,2) της 7ης αύτοα «δόσεως 

(2) Αξιοσημείωτα Ιτβρόχλιτα τίίς Κ. Δ. είναι το ηΛονζοζ (μόνον χατ'ονομαστ. χαι 
αίτιατ. 2 Κορ. 8, 2. Έφ. 1, 7. 2, 7. 3. 8. 16. Φιλ. 4, 19. Κολ. 1. 27. 2, 2 χατά 
τε τον σιναϊτ. χωδ. χαι άλλους Ιγχρίτους χαι τάς ίχδ. I^&^I). ΤίδοΙί. Τπβ^βΐ.) τό ί^" 
Λοζ ( Φιλ. 2, 6. χατά τάς αύτάς μαρτυρίας συναΐτ. χαι τοδ "^β^δΐ.) χαι ΐσως το νχ^ 
{^ν^^^ Λουχ. 23, 5 χατά τάς αυτάς μαρτυρίας, εάν μή'έχληπτέον ώς ήχοΟς). 




ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΑ ΕΚ ΤΗΣ Κ. ΔΙΛβΗΚΗΣΙ ί25 

('ΑΐΓ. 6, 9. 9, 4), κατ' άλλους δέ χώδκχα&ς ση|ΐ.δΐουνται (Λ/γγενην 
('Ρωρι. 16. 11), άσφαλην (Έβρ. 6, 19), ποδΛρην (*Απ. 1, 
13), άρσενον (αύτ. 12, 13), είκόναν (αύτ. 13, 14), μηναν 
(αύτ. 22, 2). 

β') της διατηρήσεως τοΟ μ του ενβστώτος Ιν τβ τφ (χέλλοντι καΐ τοίς 
ίτ αύτου χρόνοις τβ χαΐ όνέμασι του ρημ. λαμβάνω* λήμι^τομαι, 
άντελήμφθην, άνάλημ^ις, προσωπολημπτης κτλ. πανταχού 
οαοιθ|ΐ.όρφως £ν τβ τφ σιναΐτικφ κώδικι καΐ ίν άλλοις καΐ ίν ταΐς άρ{- 
9ταις των νεωτέρων κριτικών εκδόσεων. 

γ') της έπβκτάσεως του 3 πληθυντικού προσώπου τών Ιστορικών 
χρόνων της οριστικής τη παρεςχβάσει της καταλήψεως 0α. Ούτω πλην 
του εκ της Π. Διαθήκης έδολχονααν ('Ρωρι. 3, 13), εΰρηνται ίν 
τώ σινα'ιτικω κώδικι καΐ εν άλλοις ετχοσαν (Ίω. 15, 22. 24) καΐ 
παρελάβοσαν (2 θεσ. 3, 6); 

δ') της συγκοπής της καταλήξεως του 3 πληθ. προσ. του παρα- 
χ€ΐ(«νου ασι (=αντι) εις αν. Ούτω κατά [χέν τον σιναϊτ. κώδικα 
ίόραχατ{Κολ. 2, 1 άλλως Λουκ. 9, 36), εϊρηκαν (Άπ. 19, 3) 
XII γέγοναν (*Ρω(χ. 16, 7 εν ριέρει δε καΐ Άπ. 21, 6), κατ' άλ- 
λο•^ς δε κώδικας καΐ πέπ(τ)ωχαν (Άπ. 18, 3), είαελήλνθαν 
(Ίακ. 5, 4), τετηρηκαν και έγνωκαν (Ίω. 15 6-7) εύρηνται 
πάρα Ιι^Ιιιη. ΤίβοΙι, Τρβ^βΐ. καΐ λΥββΙο. 

ι') της χρήσεως δευτέρων τινών αορίστων (Λετά καταλήξεων τοΰ 
ττρώτου (1), καΐ δη ου |χόνον εΙς τα και πάρα τοις θύραθεν κατά το [ΑδΙλ- 
λον χαί ήττον εύχρηστα ηνεγκα και είπα (του τελευταίου άπαν- 
τώντος καΐ έν τ^^ [^ετοχη εϊπας Πρ. 22, 24. 24, 22 κατά τε τον 
σιναΐτικόν κώδικα καΐ τον ούατικανόν, παραληφθέντος δε και εις τας 
γιωτέρας εκδόσεις), άλλα και εις άλλα τίνα ρήι^ατα, οΙα ^άπέθα- 
ναν (Ματ. 8,32), έβαλαν (Πρ. 16,|37), έλάβατε (1 Ίω. 2, 27), 
>τ(α)έλαβαν (Πρ. 27, 36), εϊτραμεν (Λουκ. 23, 2), εύραν 
(αύτ. 8, 35), άνενραν (αύτ. 2, 16), *ε{/ράμενος (Έβρ. 9, 12). 
*ε{δα (Άπ. 17, 3. καΐ 6),*είδαμεν (Πρ. 4, 20*. Μαρ. 2, 12),*ε{. 
δαν(Ματ. 13, 17*. Λουκ. 9, 32*. Πρ. 6, 15. 9, 35. 12, 16), 
Μνείλατε (2, 23), Μνεΐλαν (αύτ. 10 39), άνείλατο (αύτ. 7, 

(1) ΚαΙ παρατατιχο( τινις ιυρηνται μετά όμοιας καταΧι^ξ^ως, ώς ϊχλαατ (Άη. 5^ 
4),;%ατ(Ία>. 10,20. 11,47). 



126 δ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΟΥ 

21), *έξειλ(ίμην (αύτ. 23, 27), ^έξείλατο (αύτ. 7, 10. 12, 11), 
*έπεσα (Πρ. 22, 7. Άπ. 1, 17), *έπεσαν (Ματθ. 17, 6. Ίω. 
18, 6. 1 Κορ. 40, 8 κ. άλλ.), *έξεπέσατε (Γαλ. 5, 4), *έξέ- 
πεσαν (Πρ. 12, 7), *έηέηζααν ('Ρωρι. 15, 3), *προαέηζααν 
(Ματ. 7, 25), Μνέπεσαν (Μαρ. ό, 40. Ίω. 6, 10), *ηλθα|χεν 
(Πρ. 28, 14), *ηλθατε (Ματ. 25 36), *7ίλθαν(Πρ. 12, 10. 28, 
15), άπηλθα (Άπ. 10, 9), Μπηλθαν (Ίω, 18, 6*. Άπ. 21, 
Γ. Ματ. 22, 22), *έξτιλθατε (Ματ. 11, 7. Μαρ. 14, 48 χ. 
αλλ.), *έξηλθαν (Πρ. 16,40*. 1 Ίω. 2,19), *έπηλθαν (Ίω. 4, 
27. Πρ. 14, 19), *προσηλθαν (Ματ. 5, 1), *έλΜτω (Ματ. 6, 
10), ^είσελθάτω (Μαρ. 13, 15), *παρελθ(ίτω (Ματ. 26, 39), 
*ε{σέλθατε (αύτ. 7, 13), *έξέλθατε (Άπ. 18, 4) καΐ άλλα τοι- 
αύτα κατά τε τους εγκρίτους κώδικας και τας άρίστας τών νεωτέρων 
κριτικών εκδόσεων* τών δια του * σηαειουριένων εχόντων υπέρ ίαυ- 
τών την [χαρτυρίαν του σιναϊτικού κωδικός (1). 

γ') '^^ί χρήσεως της αρχαίας καταλήζεως ΟΓαΐ ,έν τφ 2 ενικφ 
προσώπφ ενεστώτος καΐ μιε'λλοντος του μέσου τύπου. ΌδνναοΓαχ 
(Λουκ. 16, 25) (κατά) καυχάσαι (Τωρι. 2, 17. 11, 18. 1 Κορ. 
4» 7)» ^άγεσαι καΐ πίεσαχ (Λουκ. 17, 8). 

ζ') τών άνωιιαλχών περ\ την αϋξηαχν κα\ άναδίπλωοτιν 
τών παρωχημένων χρόνων είτε ως παραλείι|;εως της είθχ- 
οΓμένης χρονικής ίι συλλαβικής αυξήσεως, είτε εν γένει ως 
ασυνήθους αυξήσεως Ϋι άναδιπλασιασμοϋ. Ούτω πλην τών 
άπο του ευ άρχοριένων ρη[Λάτων και τών ύπερσυντελίκων. συχνότατα 
φερο[Λένων άναυζήτως, εχο(Λεν έπαισχυνθη (2 Τι[α. 1, 16 δχι [ΐ.εν 
κατά τον σιναϊτ., άλλα κατ' άλλους εγκρίτους κώδικας παρεδέξαντο 
ό Ιι&οΐιιη. ό Τίβοΐιβηίΐ. ό Τρβ^βΠ. και ο ννββίϋοΐΐ), οίκοδομήθη 
(Ίω. 2, 20 κατά τον σιναϊτ. και Τίδοΐι.), αποθάνετε (Κολ. 2, 
20 κατά τον αύτον κωδ.) έόρακα (Κολ. 2, 1. 18 κατά τον αυτόν 
κωδ. και την 8^^ Ιϊοδοσιν τοΟ ΤίβοΙίβηάορΓ, έν τη; 7τΐ έχοντος την 
αυτήν γραφην και Ίω. 9, 37. 15, 24 κ. αλλ.), έξωσα (Πρ. 7, 

(1) * Αξιοσημείωτος βΤνκ ή έν τώ 2 ένιχ. προσώπω τοϋ 1 αορίστου χαΐ το0 ιεαραχει- 
μένου χρησις τ?ίς χαταλι|ξ6ως τοΟ 2 αορίστου. Οΰτως άφηχίς, Χ€Χθπίαχίς^ πέπτω- 
Χ£ς (Άπ 2, 3-4) χατά τετόν σιναϊτ. χώδ. χαι τάς ίϊλξίστβςτών νεωτέρων έχ$<^εων 
&πό ΙιαοΙιιηαηη μέχρι λνοδΙοοΗ. 



ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΑ ΕΚ ΤΗΣ Κ. ΔΙΑΘΗΚΗΣ 127 

45 Ιχι χατ* το σινΰΐϊτ,), <ίπώοΓα(ν)το {Πρ, 7» 27. 39, 'Ρωμί- 
ίΐ, 1-2 χαι κατά το σιναϊτ.), ώνήσατο (Πρ, 7, 16 χαί χατα το 
σινβιϊτ,), έπρο^ήτευον, έπροψητευσα {Πρ. 19,10• Μ^τ. 7, 22 
χαΐ ίλλοθι συχνά χατά τι τον συναϊτιχον χαΐ άλλους Ιγχρίτους χώ- 
ϊικίΐς χκί τχς ΥΕωτέρας ΐχδόσεις), άπεκατέ(ϊτη (Μαρχ. 8, 25) χαί 
άπεν:ατεϋτάθη (Μχτ. 12. 13* Μαρ. 3, 5. Λουχ. 6, ΙΟχαταταις 
ιύτας ρίΛρτυρίας), ηργάζοντο (Πρ, 18, 3), χαΐ ήργάσατο {Ματ, 
2δ, 16. 26, 8, Μαρ. 14, 6 χ. άλλ, χατα τας αύτάς ριαρτυριας ), 
Ηλκωμένος (Λουχ. 16, 20 χατα τας αύτας ριαρτυρ. πλην \ν68ΐ- 
^^ο^ϊ), ^εραντιαμένοί (Έβρ. 10, 22 χατα τας αϋτας μαρτυρία;, 
χχΐ Άπ, 19, 13 χατα \νβίϊ1. , τοΟ σιναϊτ. χαι τοΰ Τίδοΐΐ. εχόντων 
ιηαυθαπεριρεραιιμένον,άντί τηζχοινης γραφή; ^ε6α]ΐμένον)(1)< 
Των χαρατβθίντων τούτων χαι των ό|Αθίων α^τοϊς φβογγολογιχών 
XII γραμ[Λ.ατιχών {διωτισ(Λών της άλβξανδριωτιχης διαλίχτΟΐ; ουδέν 
τττον χοινοι άρίφοτίραις ταϊς Δταθήχαις ιίσΐν οί λιζιλογιχοί αυτής 
ίΙιωτισι^οί,ΟΕ ύς την χρήσιν καΐ το ίίη(χαινό(Λ6νον των λίξιων άνα^ι- 
ρ&ρνοι. Καίτοι δέ χαί τούτων ό χα9ορισ(Αος ίν τοίς χαθ^ εχαστα διν 
ίί>αι παντοτί χαι έν ~^σι•^ ίύχβρης δια το ανεπαρκές ών άλλαχοβεν 
"6ρί τοΟ χ£φαλαίου τούτου ΐχο(^-€ν γνώσεων χαι [Μαρτυριών, ο^ως Ιν 
τοϊς χαθόλ^υ ώς άνεπίδεχτον άριφιβολίας δύναται να λεχθΐ] τοΰτο, δτι 
XXI ιτερέ το λεξιλογΐχόν τής διαλέχτου ταύτης παρατηρείται το αύτο 
ρκΛΟμενον, όπερ χα Ι περί το φθογγολογιχον χχί γραρΐ[Λατιχον αυτής 
ρρος' ΟΤΙ δηλαδή πάρα λέζεσι της δοκί|Λθυ χρήΐτεως και έχδοχής ιύ- 
ρηηαι άναριζ ^καΐ άόιαχρΐτως ου |ΑΟνον άπηρχαιω(ΐ.εναι χαϊ άρχαιό- 
τροποι λέξεις και ίχδοχαί λεξίων ίχ πάσης διαλέχτου χαί έχ παντός 
ηδους λογού άδιαφόρως παραλαρίβανόρί^ναι, άλλ' όπερ πολλφ οπού- 
ολίότιρον, και λέςει; χαί σηριασίαι λέξεων, εϊτε τνϊ δηίΐώδεί γλώσσγ] 
ίϊιλζουΕίαι, είτε καΐ δλως άρτιγενεϊς χαί νιόπλαστοι, ώ; ταΰτα πάντα 
ίταρατηροΰνται παρά τοϊς ξβνοφώνοις χαΐ το πρώτον ζίνην τινά γλώίτ- 
ΐϊαν μανθάνουσιν , οΐτινες, (ί.ήτε εκ της άπο παίδων μαθήσεως χαί τρι- 

(1) Κατά τάς αντις μιρτυρίαί άντΙ ΐτ^ς καννης γρβφης μψ^^}στ^νμ^^η βναγίνώ- 
ϊΐιται έμτηστηψίττ^ (Λοΐίϊς. 1, 27- 3, 5), συμ^ώνως μεν τφ χανονί, άλλε τ;αρ« τήν 
ϊΐτϊλογίαν τοϊ μέμγψ}μαι, χαί* Β 1^γΎΐ\ί^άτνιτΰίί το /^*μ^ηοτίυ/^^^^ϊΐ:. Πρ5λ^ Η^ρΗο-βΙ 
ΚΰΚηεΓ'δ ΑϋϊΓΟΗΓίιεϊΐβ 0Γίΐ[ΐΐΐηΑΐϋ£ (Ιργ ΟίΐβοΙιί&οΙιβη 8ρΓαοΙϊ6 εΐο, § 200, 
Σϊ^ι^ί. 4 Ι της 2 ας ίχ^ΐίαΐΐαΐ)* 



198 β. ΑΚΤΩΝΙΑΔΟΥ 

βης (χήτ8 «χ της συστη[Λατικης σπουΧης καΐ μίΕλέτης έθισθέντδς να 
ίιαϊίρίνωσι, τί της κοινής και ^ημώ^ους δ(Λΐλίας και τί της γραφθ(Λέ- 
νης καΐ υψηλής γλώσσης, τί της ποιήσβως και τί του πεζού λόγου, 
τί άρχαϊσ(ΛΟς καί διαλεκτικός Ιδιωτισ[λός και τί της καθιερωμένης 
χρήσεως, ου (λόνον μεταχειρίζονται αδιακρίτως τά μέν άντι τών Χέ, 
άλλα και πλάττουσι [/.ετα η άνευ συνειδήσεως νέας λέξεις καΐ τύπους 
ή Εχδοχας λέξεων κατ' άναλογίαν άλλων, και εν ω φαίνονται τηρουν- 
τες τους κανόνας της γραμματικής ης γράφουσι γλώσσης, παρουσιάζει 
το λίκτικόν αύτου άνώμαλόν τι καί άηθες και προσβάλλει δυσαρέ- 
στως την άκοήν τών εις όμαλήν λέζιν καΐ καθιερωίλένην χρήσιν ήσκη • 
[λίνων. Παραδείγριατα τών διαφόρων προσημειωθεισών περιστάσεων 
ίκ της Κ. Διαθήκης, και μάλιστα τών έκ της δημώδους χρήσεως πα- 
ραληφθεισών είτε λέξεων είτε εκδοχών λέξεων ή καΐ όλως νεοπλά- 
στων όνο[χάτων ή τύπων, ευρίσκει ό βουλόμενος Ικανα καΐ πρόχειρα 
πχρα \νίηβΓ (σελ. 26-31 της πέ(Λπτης εκδόσεως της γραμ[Λατικ95ς 
αύτου της Κ. Δ.), μολονότι εν τοις καθ' έκαστα δύναται να ύπάρχτι 
ά^Λφιβολία περί τίνων έζ αυτών. 

Προσοχής αξία είναι ή εν τη άλεξανδρεωτικη διαλέκτφ παρουσία 
καί χρή^ις ξένων λέξεων. Περί τούτων έάν εκρίνομεν έκ της συλ- 
λογής τών Ο', έπρεπε να παραδεχθώμεν δτι, όπως ή νεωτέρα η- 
μών δημώδης γλώσσα ήτο καΐ είναι ένιαχου πλήρης τουρκικών λέ- 
ξεων καί φράσεων , ούτω καί ή άλεζανδρεωτική διάλεκτος ην εμ- 
πλεως εβραϊκών λέξεων καί εβραϊσμών. Άλλ' επειδή ή έν λόγω συλ- 
λογή κατά το πλείστον είναι μετάφρασις, καί μετάφρασις ώς τα 
πολλά δουλεύουσα τφ γράμριατι του εβραϊκού πρωτοτύπου, δια τούτο 
ίχ τών έν αύτη άπαντωσών πολυαρίθ[Λων εβραϊκών λέξεων ώς όπως- 
δήποτε εύχρηστοι εν τη δ(Αΐλί<;>ί, καί μάλιστα τών ελληνιστών Ιου- 
δαίων, δύνανται να θεωρηθώσιν έκεϊναι μόναι, δσαι, ώς ονόματα μη- 
νών, εορτών, θεσμών, [χέτρων καί σταθ[Λών καί άλλων ό[Λθίων, είχον 
άποβή τεχνικοί τίνες όροι. Βεβαίως πλην της εβραϊκής καί εξ άλλων 
γλωσσών της Ανατολής περιεϊχεν ή άλεξανδρεωτική διάλεκτος ανά- 
λογους λέξεις καί φράσεις, όπως ούδεριία ποτέ γλώσσα είναι ολοσχε- 
ρώς άπηλλαγ(Λένη καί αμικτος τοιούτων ετερογενών στοιχείων, καί 
αύτη δε ή ώς αμιγής καί καθαρά θαυμαζομένη ελληνική γλώσσα της 
αρχαίας καί κλασικής εποχής περιείχε τοιαύτα, καί δή ου μόνον τά 



ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΑ ΕΚ ΤΗΣ Κ. ΔΙΑΘΗΚΗΣ 129 

προφανώς χαΐ (χ.«μ.αρτυρηρ.6νως ξένα, οΙα τα <ιη[Λΐτικα κάμηλος 
(ίβραϊ. ξαηιαΐ), άρραβών (το αύτο και έβραϊ. πρβλ. Γεν. 38, 
17-20), τα αιγυπτιακά πυραμίς, ζύθος, πάπυρος καΐ βίβλος 
(Ισως ί« και τα οττίμμι καΐ ^αίον), καΐ τα πιρσικά μάγος, πα- 
ράδεισος, παρασάγγης, σατράπης, άγγαρος, γάζα, άκινά- 
κης, τιάρα(ς), μανδύας, κίδαρχς και άλλα* άλλα καΐ έτερα 
γνήσια {αν έλλιηνικα νο|Λΐζό(Λενα, ξε'να δέ τη άληθεΜ^ε, πρωίμως ηδη 
εισαχθέντα εις χρησιν διά τε της Ι(Απορικης και της άλλης επΐ[Λΐζίας 
των εθνών, οΙα λ. χ. μνά (έβρ. ιη&ηβΐι), φΐτκος (έβρ. φοΰκ), χιτών 
η χιθών (έβρ. κεθωνεθ), δ^ις (πρβλ. το έβρ. βρίιβίι =εχις), 
σκορπιός (έβρ. και άραβ. αΙςΓ&Ι)), μέγαρον η και μάγαρον (έβρ. 
τηε^ΗαΓ&Ιΐ = σπηλαιον) καΐ πολλά άλλα τοιαύτα. Άλλ' εν φ εκ 
τοιούτων ετερογενών στοιχείων εν τη ελληνική συλλογή της Π. Δια- 
βηχης ούΧέν η ελάχιστον εΰρηται (χη απαντών καΐ παρ* άλλοις προ- 
γβνεστεροις συγγραφεΰσιν, ουδέν $έ ίχνος παρατηρείται λατινικής λέ- 
ςεως η φράσεως, τουναντίον ή Κ. Διαθήκη περιέχει καΐ ίκανάς τοι- 
αύτας, προϊόντα και ρ.αρτύρια μιό&λλον της ηΧη τελεσθείσης πολιτι- 
χής καΐ διοικητικής έπικρατησεως της Τώριης, η της άρχθ[Αένης ήθι- 
χης επιδράσεως της λατινικής γλώσσης έπΙ της ελληνικής. Ούτω λα- 
τινιχάς μεν λέξεις Ιχομεν κολωνία (Πρ. 16, 22), κηνσος 
(Ματ. 22, 17), κουστωδία (αύτ. 27, 65), κεντυρίων (Μαρ. 15, 
39), σπεχονλάτωρ (αύτ. 6, 27), πραιτώριον (αύτ. 15, 16. 
Ματ. 27, 27. κ. άλλ.), ^ραγέλλιον (Ίω. 2, 15) και φραγγελλώ 
(Ματ. 27, 26. Μαρ. 15, 15), σικάρχος (Πρ. 21, 38), τίτλος 
(Ίω. 19. 19-20), λιβερτϊνος (Πρ. 6, 6), άσσάριον (Ματ, 10, 
26), δηνάρχον (αύτ. 18, 28 κ. άλλ), κοδράντης (αύτ. 5, 26), 
λίτρα (Ίω. 12,3), μίλχον (Ματ. 5, 41), ξέστης(Μαρ. 7, 4. 8), 
μάκελλον (1 Κορ. 10, 25), μεμβράνα (2 Τιμ. 4, 13), λέντχον 
(Ίω. 13, 4), σχμχκίνθχον (Πρ. 19, 2), σονδάριον (αύτ. κ. άλλ.) 
χαι ^έδη (καίπερ γαλατική λέξις, άλλα διά τών 'Ρωμαίων εισα- 
χθείσα «Ις χρησιν, τΐιβάα, Άπ. 18, 13)• λατχνχσμοι/ς δέ' Σεβα- 
στός = Αυ§11δΙΐ18 (άπό του Όκταυϊανου ώς τίτλος τών Αυτοκρα- 
τόρων Πρ. 25, 21) και σπείρα σεβασττι =οο1ιογ8 αυ^υδία (αύτ. 
27, 1), άνθχ/πατος και άνθυπατεΰω =ρΓθθοηδϋ1 (αύτ. 13, 7. 
8. 12. 18, 12. 13, 38), Λγεμών =ρΓθ€υΓ&ΙθΓ (Ματ. 27, 2. 

ΑβΗΚΛ, ΤΟΜ. ΣΤ . 9 



130 Β. ΑΝΤΩΝΙΑΔΟΤ 

11 χ. άλλ.), οττρατηγο\=ρΓαβΙ;θΓβ8 (άααιηνίπ Πρ. 16, 2υ), 
^αβδοϋχοι =ΗοΙθΓβ8 (αύτ. 16, 35. 38), στρατοπεδάρ5(ης = 
ρΓαβΓβοΙϋδ ρραβίοπο ιϊη οο1ιθΓΐί1)υ8 ρΓ&βΙοπαηίβ (Πρ. 28, 16), 
χβιί άλλα* Ιτι δε χαί φράσεις ολαι, οίαι πλην άλλων άριφ(σβητου[Λ£- 
νων αΐ αναμφισβήτητοι αύται* έργααίαν δίδοναχ =ορβΓαιη (ΙαΡβ 
(Λουκ. 12, 58), τό ίκανόν ποιεΐν τινι = βαΐίδ ΓαοβΡβ αΐίουί 
(Μαρ. 15, 15), τό ίκανόν λαμβάνειν =8Εΐί8 &66ίρ6Γ6 (Πρ. 17, 
9), Ιχε με παρητημένον =:1ΐΕΐ)β ιηβ βχουδαΐυιη (Λου. 14, 18), 
συμβοΰλιον λαμβάνειν =€οη8ί1ίυιη 0ΕρβΡ6(Ματ. 12, 14. 22, 
15 χ* άλλ.), πιθανώτατα δε καΐ το του Ματθαίου 19, 18* ε{ οϊτ- 
τως έστ\ν Λ αιτία του άνθρώπον μετά της γνναικός =81 
ίΐα ΓΘ8 (= αιτία) 8β ΙιαΙ)6ΐ Ιιοοιίηίδ οαοι υχοΓβ. 

Β'. 

Όπως παρ' άλλοις συγγραφευσιν, ούτω και έν τή Κ. Διαθήκτ) ή 
χρησις και παρουσία τοιούτων εύαρίθ[λων ξενικών λέξεων και φρά- 
σεων αύτη καθ* ίαυτήν ολίγον θα παρέβλαπτε την δλην ύφήν χ,οαΐ 
τον χαρακτήρα του ελληνος λόγου, έαν οΐ ιεροί συγγράφεις ήσαν "Ελ- 
ληνες το γένος, η τουλάχιστον έαν είχον λάβει πάντες έλληνικήν |ΑΟρ- 
φωσιν καΐ άγωγην, ως δύναταί τις να πεισθη περί τούτου από μεν 
των θύραθεν εκ του παραδείγματος Φίλωνος του Ιουδαίου καΐ του 
Ίωσηπου, άπο δε τών συγγραφέων της Κ. Διαθήκης μάλιστα μεν 
του συγγραφέως της προς Εβραίους επιστολής, έπειτα δε και του 
Εύαγγελιστου ΛουκδΙ και άλλαχου μέν, μάλιστα δέ έν τ<^ δευτέρφ 
μέρει τών Πράξεων γράφοντος έν συνόλφ έλληνοπρεπώς, παρά τ^α- 
σαν την χρησιν ξενικών τίνων λέξεων η φράσεων, είτε εβραϊκών βΓτε 
λατινικών. Άλλ' επειδή οΐ πλείους ήσαν Εβραίοι μεν τήν καταγω- 
γήν, Ιμαθον δι τό ελληνιστί διαλέγεσθαι και γράφειν, ώς προείρηται, 
ουχί έκ παίδων και έκ συστηματικής παιδεύσεως και μελέτης τών 
αρχαίων συγγραφέων, άλλ' έκ της κοινής ομιλίας και της αναγνώσεως 
της όλως έβραϊζούσης μεταφράσεως τών Ο', δια τούτο δέν ήδύναντο 
να άπαλλαγώσιν ευχερώς της επιδράσεως της μητρικής γλώσσης καΐ 
χαΐ της άλλης αυτών αγωγής και παιδεύσεως, άλλ* ήσαν ήναγκα- 
σμένοι να διανοώνται μέν κατά τό πλείστον ώς Εβραίοι, νά έκφρά- 
ζωνται δε ελληνιστί, οΙονεΙ μεταφράζοντες τα εαυτών διανοήματα 



ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΑ ΕΚ ΤΗΣ Κ. ΔΙΑΘΗΚΗΣ 131 

ίχ της ίβραϋχης βίς την έλληνικήν, ώς δοκιριάζουσι τοΟτο έν άρχχί 
τίάντδς οί ξένην τίνα γλώσσαν έν ώρίμφ Ύΐ\\χίο^ (Λανθάνοντες, (χόλις 
συν τφ χρόνφ κατορθουντες να άτταλλαγώσι της ισχύος της πρώτης 
ΐΓχιίίύσεως χαι άγωγης. Αύτη είναι η κυρία αιτία τοΟ Ιβραϊκου χρω- 
(ΐατισρΟ καΐ του ξενίζοντος εκείνου ύφους, δπερ πας τις, 0(α1 ελά- 
χιστα ησχη[λένος εις την ύφην καΐ σύνθεσιν του ακραιφνούς ελληνος 
λόγου, ευχερέστατα Χΐορ& καΐ αισθάνεται έν τη αναγνώσει του πλεί- 
στου (ΐέρου της Κ. Διαθήκης, (λάλιστα ίε τών συνοπτικών λεγοριέ- 
νων εύαγγελίω>^ και της *Αποκαλύψεως(1). Του εν συνόλφ ξενίζοντος 
τούτου ύφους και του καθόλου εβραϊκού χρωριατισαού της γλώσσης 
της Κ. Διαθήκιης διακριτέαι αΐ εν τοϊς καθ' έκαστα άπαντώσαι έν αύτη 
χιθαρώς έβραΤκαΙ (η άραριαϊκαΐ) λέξεις καΐ φράσεις. "Όπως αύται 
(ΐιχρον θα παρέβλαπτον την καθαρότητα του ελληνος λόγου τηδε κά• 
χεΐσε άπαντώσαι, καθά βλέπομεν τούτο συ[λβαίνον παρά τοις κα^ 
γλωσσικώς δοκίμοις τών εκκλησιαστικών συγγραφέων, παρ' οίς εύ- 
ρηνται έγκατεσπαρριένοι τοιούτοι ξενισ{ΛθΙ 5ιά την (Λελέτην καΐ χρη- 
σιν τών Αγίων Γραφών, τοιουτοτρόπως και το καθόλου ξενίζον εκείνο 

(1) Το χαθΑου ξενίζον τούτο υφός τής Κ. Δ. ορίζει άχριβέστερον ό λνίηβΓ ( σελ' 
37-38 της 5η« έχ$(^σεως της Γραμματιχης αυτοΰ) $ιά τών έξης. ΌΪ656Γ αΐΐ^βΐηβίηβ 
01ι&Γα1ς(βΓ ( 1)6ΐ)Γ&ί5θΙ]-&Γα[η&ί5θΗ6Γ δρΓαβΙκΙαΓδΙβΙΙυη^) ίδΐ Ιΐιβίΐδ ία ϋβΓ Αη- 
&οΙ)&αΙίο(]|ς6ίΙ (άαΙιβΓ θ6ΐ)ΓααοΙι ϋβΓ ΡΓ&βροδίΙίοηβα 5ΐαΙΙ ΟαδαδΓοηηβη,^νβΙοΙιβ 
ιηβΙΐΓ ΒΓζβα^αίδδ άβΓ ΑΙ)8ΐΓ&οΙίοη δίτκΐ), αα(1 δοιηίΐ υίη5ΐ£Ια(11ίβΙ)Ι(βίΙ (Ιββ 
Αα$(ΐΓϋθΙ($ ζυ καοΐΐβη (φεόγειν άπο προσώπου τιν(^ς, έγράφη δια γ^ειρός τίνος, πάν- 
'(ς Λκο (ΐιχρου Ιως (αγάλου, χαι εσται. ... χαι έχχεώ α. (1^1.; Η&αίαπ^ άβτ Ρίοα• 
ρ€Γ$, ηηά άβαιοηδίΓ. 1)β8οη(ΐ6Γ» ηαοΗ τβίαΐ., άίβ βΓζΑΗΙθίκΙθ ΡογιώθΙ χαΐ έγέ- 
«το α. 5. νν.)> ΐΗβιΊδ ίη (ΙβΓ ΒίηΓαοΙιΙιβίΙ, ^α ΜοηοΙοηίβ, ιηίΐ νβΙοΙιβΓίΙβΓ Ηβ- 
1)Γϋ6Γ (Ιο^ίδοΗ ιηβΙΐΓ οοοΓοΙοηίΓβηά αΐδ δυύοΓοΙοπίΓβηά) άίβ δ&Ιζβ 1)&υΙ υηά 
Β&ΐζ &η δαίζ &α56ΐ)1ί6$8(, άαΗβΓ ίη (Ιβιη ]ΰ(1ί$οΗ6η ΟίίβοΙιίδοΙ) άβΓ $ο 5β- 
δοΗΠίηΙ^Ιβ Οβ^ΓβαοΙιΙ ά&τ ^οη^υ^ι^ο^6η (χνΑΐΐΓβηά^βΓαοΙβ Ηίβπη (ϋβΝβΙίοπαΙ- 
&ΰΗηίΐ8ΐ6ΐΙβΓ βίηβη ^Γ0$$6η ΠβίοΗΐΗαπι βηΙίαΙΙβηΙ,ϋαΗβΓίΙίβΕίηίδΓηιίςΙίβίΐ ίη 
Αοντβηιίαη^ ιΙβΓ ΤβπιροΓα, άαΙιβΓ (ΙβΓ Μβη^βΐ βη ρβποϋίδοΗβΓ νβΓΐςηυρΓϋη{< 
(κΙβΓ ΕίαΓυ^αο^ παβΗΓβΓβΓαηΙβΓ^βΟΓίΙηβΙβΓ δέΙΙζβ ίη βίηβη ΗαυρΙβαΙζ υηοΙ ΗίβΓ' 
ιηίΐ ζοςΙβίοΗ «ίβΓ (ΙϋΓΓίί^θ ΟβΙ)ΓβϋοΗ (ΙβΓ 5βί οΙβη ΟπβοΗβη «ο πι&ηηίοΙιΓαΙΙί- 
?βη ΡαΓΐίοίρίαΐ6οη8ΐΓυβΙίοη6η. Ιη ΗίδΙοπδοΙίβΓ Κβίΐβ ΙίοηιπιΙ ηοοΗ ϋίβ ΗβΓ- 
τοΓδΙβΙιβηιΙβ Εί^βηΐΗΟπιϋοΗΙςβίΙ Ιιίηζα (ΐΕδδ άΐβ \νοΓΐβ βίηβΓ ΑηάβΓβη ΓβδΙ ίηι- 
ιηεΓάίΓβοΐβ αη^βΓϋΗΓίινβΓίΙβη, ^τΐίΐΓβηί] βύβη (]&δ ίηάίΓβοΙβ ΕίηΓύΗΓβη άβ^ 
δρΓβοΗβη(ΐ6η Ι)βί άβη ΟπβοΗβη (Ιβπι βΓζβΗΙβηίΙβη Βΐ^ΐβ βίη δο 1)βδΙίπιπιΐβδΟο. 
ΙοΓίΙ νβΓίβίΙιΙ, ϋηά η&πιβηΐΐίοΐι (ΙΙβ Αηνβηιίαη^ άβΓ ΟρδίΕΐίνδ ίη δο νίβΙΓα- 
οΗβΓ Ανβηάαη^ ΙιβΓΗβίΓΰΙΐΓΐ, \?6ΐοΙιβη Μοϋυδ ϋίβ ^ΓίβοΗίδοΙ] δβϋΓβίύβηάβη 
^υ(^6η Γα&ΐ ηίοΐιΐ Ιιβηηβη. 



τ^ 



132 Β. ΑΝΤΩΝΙΑΔΟΥ 

τοΟ ύφους τϊ)ς Κ. Διαθήκης θα ύπηρχβ, καΐ ίάν (Ληδβμία γνησίως 
ίβραϋκή λίξις ή ίβραίζουσα φράσις καΐ τροττη ίνυπηρχεν Ιν αύτη. 
Άλλ' έπβιδή παρά τοις Ιβροϊς συγγραφευσιν ή παρουσία τοιούτων λέ- 
ξεων καΐ φράσεων Χέν προέρχεται, ώς πάρα τοις εκκλησιαστιχοις 
συγγραφευσιν, ίχ (χόνης της χρήσεως καΐ (Λελέτης τών Άγιων Γρα- 
φών, άλλ' αΐτίαν έχει την αυτήν, ην καΐ το καθόλου ξενίζον αυτών 
ύφος, δ^ά τούτο ούτε κατά το ποσόν ούτε κατά το ποιον εχουσι την 
αυτήν σηςχασίαν παρ* έκατέροις, αλλά παρά |Λέν τοις εκκλησιαστι- 
κοΐς συγγραφευσι και ελάσσονες είναι και φαίνονται ώς τι έτερογ€ν£ς 
καΐ έπείσακτον, παρά δε τοις Ιεροις συγγραφευσι και πλείονες βιναι 
καΐ παρίστανται ώς τι συγγενές καΐ συριφυτον τη δλη συνθέσει και 
ύφη του λόγου. Και καθαρώς μεν έβραΐκαΐ ή άραριαΐκαΐ λέζεις ύπάρ- 
χουσι σχετικώς όλίγισται, και δή τοιαυται, οίαι έχρησίμευον ώς τίνες 
τεχνικοί όροι υπό της συνηθείας καθιερωθέντες προς δήλωσιν ειδικών 
τίνων προσώπων καΐ πραγριάτων. Ούτως άββα (άραρι. Μαρ. 14, 
36. Ρω(Λ. 8, Ιδ. Γαλ. 4, 6), άλληλονϊα (Άπ. 19, 1-6), αμήν 
(συχνά καΐ κατά διαφόρους έκδοχάς), ^άτος (δνορ,α μέτρου, ΒαΐΗ^ 
Λουκ. 16, 6), γέεννα (άραμ. Ματ. 5, 22 κ. αλλ.), κορβάν 
(Μαρ. 7, 11) καΐ κορβανάς (Ματ. 27, 6), κόρος (δνομα μέ- 
τρου, ΟΟΓ^ Λουκ. 16, 7), |χαμ(μ)ωνάς (άραμ. Ματ. 6, 24. Λουκ. 
16, 13), μάννα (Ίω. 6, 31. 49 κ. αλλ.), μαραναθα (άραμ. 1. 
Κορ. 16, 22), Μεσσίας (Ίω. 1, 42. 4, 24), Πάσχα (Μαρ. 14, 
12 κ. άλλ.), ^αββί (Ματ. 23, 7 κ. άλλ.), και ^αβο(υ)νί (Μαρ. 
10, 51. Ίω. 20, 16), ^ακά (άραμ. Ματ. 5, 22), Κύριος Σα- 
βαώθ (Τωμ. 9, 29. Ίακ. 5, 4), σάββατον (συχνά), σατάν και 
σατανάς (συχνά), σάτον (άραμ. δνομα μέτρου, σαθα, Ματ. 13, 
33. Λουκ. 13, 21), σίκερα (Λουκ. 1, 15), και είτινα άλλα τοι- 
αύτα. Πολλοί πλείονες τουναντίον είσιν οί εβραϊσμοί (συμπεριλαμβα- 
νομένων καΐ τών ολίγων άραμαΐσμών), είτε εις λέξεις μεμονωμένας, 
εϊτε εις φράσεις δλας αναφερόμενοι. ΚαΙ Μ/,€α μεν έλληνικαι μετά 
σημασίας τών αντιστοίχων εβραϊκών (ή άραμαϋκών) λέξεων εΰρηνται 
ΙκαναΙ ώς ανάθεμα ( = ά^όρισμα, ά^ωρισμένον) κατά το έβρ. 
οΙιβΓβηι. (συχνά έν τη Κ. Δ. ώς και έν τή Παλαιή), άποκρίνεσθαι 
( = άρ2ζεσθαΐ λέγειν, μηδεμιάς ύπαρχούσης ερωτήσεως) κατά το 
έβρ. αηαΗ (Ματ. 11, 25. 12, 38 κ. άλλ. συχνά), ασύνετος ( = 



ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΑ ΕΚ ΤΗΣ Κ. ΔΙΑΘΗΛΗΣ 13 3 

άαεβλς) κατά το ίβρ• ηαΙ>αΙ (Ρωμ. 10, 19. 1, 21. 31. πρβλ. 
Σβφ. 15, 7), γιγνώσκεχν ( = συνεϊναχ, συγγίγνεσθαι) κατά 
το ίβρ. χβαάαΚ (Ματ. 1, 25. Λουκ. 1, 34), δικαιοσύνη ( = 
αγαθοεργία) κατά το έβρ. ΒβάαΐίαΚ (Ματ. 6, 1. 2 Κορ. 9, 9- 

10. πρβλ. χαΐ Δανιί,λ 4, 24. Ίβζ. 18, 19. 21. Ίώβ 12, 8. 14, 

11. κ. αλλ.), δόξα (λ(ί]χ\|;ις, λαμπρότης, κυρίως τε και ρ,ιταφ.) 
χοιτα το έβρ. ΟΛ^οβί (Πρ. 7, 55. 22, 11. 1 Κορ. 15, 40-43 καΐ 
άλλαχοΟ (τυχνα ώςκαΐ εν τη Παλαιή Διαθήκη), εί (= ού, ουδαμώς) 
χατά το ίβρ. ϊτη επΙ όρκου καΐ βεβαιώσεως (Μαρ. 8, 12. Έβρ. 3, 
11. 4, 3, <η>χνα εν τη Π, Δ.), είδέναι ( = έννοιαν, πρόνοιαν 
εχειν τινός, έπιοττροφην ποιεΐσθαί τίνος), κατά το ίβρ. ^α- 
άαΗ (1 θεσ. 5, 12. πρβλ. καθ' δ(Αθΐον τρόπ. καΐ έπιγινώσκειν 
1 Κορ. 16, 18 καΐ γινώσκειν Ψαλ. 1, 6 κ. αλλ. και παθητ. γι- 
νώσκεσθαι ύπό τον θεού 1 Κορ. 8, 3 Γαλ. 4, 9), ζ\,^'ί\ΝΧ\. 
(=ειΐΓπραγ{α, σωτηρία, 3αΙα8) κατά το ίβρ. βοΗαΙοηι (συχνά 
ίν τε τη Κ, Διαθ. καΐ έν τη Παλ.), εΙς ( = πρώτος) κατά το ίβρ. 
βοΗαά^ϋίοίτ. 28, 1 κ. αλλ. ως καΐ εν τη Παλαιή), έξομολογεΐ- 
σθαι η άνθομολογεΐσθαι (=χάρχτας όμολογεΐν δημοσία, 
δοξολογεχν) κατά το ίβρ. ΚοάαΚ (Ματ. 11, 25. Λουκ. 2, 38. 
10, 21 κ. αλλ. ως καΐ εν τη Παλαιή <^χν*), έρωταν ( = παρα- 
χαλειν, πρβλ. καΐ το άγγλικ. αβίί), κατά το ίβραΤΕκον 8θΙΐαα1 (Ματ. 
15, 23. Μαρ. 7, 26 κ. αλλ. συχνά), εύλογεϊν (επΙ (χέν τών αν- 
θρώπων = έπεΰχεσθαί τινι τά αγαθά παρά τον Τ\|Γίστον, 
αντιθέτως προς το καταράσθαι, επΙ δί του θεού = άξιονν τίνα 
της αύτον χάριτος, δαι(ίΐλενειν τιν\ τά αγαθά), κατά το ίβρ. 
ΙκΐΓθβΙι (Ματ. 5, 44. Λουκ. 6, 28. Πρ. 3, 26. Έφ. 1, 3 κ. άλλ. 
συχνά ώς καΐ εν τη Παλ.), κοινός ( = βέβηλος, ακάθαρτος) καΐ 
κοινώ ( = §εβηλώ, μιαίνω) κατά το ίβρ. οΐιοί (Μαρ. 7, 2. 5, 
1δ-23 κ. αλλ. συχνά* εν τη συλλογή τών Ο' μόνον ίν τοις Μακ- 
χαβαΐκοΐς. 1 Μακ. 1, 47. 62 καΐ 4 Μακ. 7, 6, τών Ο' άποΧι- 
ίόντων το οΐΐοΐ διά του βέβηλος* εΰρτ)ται δε ή λεξις εν τοιαύτη 
σγ]|ΐασία καΐ παρ' Ίωσηπφ Άρχ. 12, 2. 13 καΐ 13, 1, 1), κρίσις 
{ = κριτήριον, περί ειδικού τίνος δικαστηρίου ίπί τών χρόνων τοΙ3 
Κυρίου υπάρχοντος) κατά το άραρι. θίηαΐΐ (Ματ. 5, 21-22), όφεί- 
λημα, οφειλέτης, οφείλω ( = αμάρτημα, αμαρτωλός, άμαρ- 




134 Β. ΑΝΤΩΝΙΑΔΟΓ 

τ(ίνω) κατά το άραριαϊΛ. ο1ΐθ1)(α), Ιχδγαΐ) (Ματ. 6, 12. Λουκ. 
11, 4, 13, 4), περχπατεΐν καΐ πορεΰεσθαι ( = δΐ(ίγεχν, πολι- 
τεύεσθαι) κατά το έβρ. Ιιαίαοΐι (Έφ. 4, 1. 17. 5, 8. 15. Λουκ. 
1, 6. Πρ. 9, 31 κ. αλλ. συχνά, ώς και έν τη Παλαιή), ^ημα (= 
πργΕλα, πρβλ. το όμηρικ. έπος) κατά το έβρ. (1&1)ΕΓ (Λουκ. 1, 
65. 2, 15. 19. κ. αλλ. ώς καΐ εν τη Παλαιή), σαρξ, ηαόα σαρξ 
( = ζ£}ον, η άνθρωπος, παν ζώον, πάς άνθρωπος) κατά το 
έβρ. ί)&88&Γ, θθ1-Β&88αΓ (Ματ, 24, 22. Μαρ. 13, 20. Λουκ. 3, 
6. 'Ιω. 17, 2 κ. αλλ. ώς και έν τη Παλ.), και άλλαι ουκ όλίγαι. 
Φράτ£ΐς δε καΐ συντάξεις έβραίζουσαι (η άρα(Ααίζουσαι ) ό[λθίως εύ- 
ρηνται ουκ ολίγαι, οίαΐ' αίμα έκχΰνειν ( = φονεύ8ΐν, άναιρείν) 
κατχ το έβρ. 8θΙΐ&ρ1ΐ&θΗ (Ιαοί (Ματ. 23, 30. 35. Λουκ. 11, 50 
χ. χλλ. ώς και έν τη Παλ.), άκολουθεϊν οπίσω τινός (άντ^ 
άτ^λης δοτικής) κατά το έβρ. Ηαΐαοΐΐ ΗοΗαΡβγ ρΐΐβίοηί (Ματ. 10, 
38. κ. Μαρ. 8, 34, ένθα κατά 1.αοΗιη. έλθεϊν, καΐ έν τη Πα- 
λαιή) (έξ)άνιστάναι σπέρ(Λα τινί (==γενν31ν τέκνα, εκγονά τινι) κατά 
το έβρ. Ιιβίίίπι ζβΡδίΙι 1β . . (Ματ. 22, 24. Μαρ. 12, 19. Λουκ. 
20, 28), γενέσθαι θάνατον ( = άποθνήσκειν), κατά το άραρι. 
Ιοαπι ΐηΐΛα (Ματ. 16, 28. Μαρ. 9, 1 κ. αλλ. πρβλ. τάς ανά- 
λογους έβραϊκάς φράσεις {δεΐν η θεωρεϊν τον θάνατον (Λουκ. 2, 
26. Έβρ. 11, 5. Ίω. 8, 51), ένώπισν η κστενώπιον η εμ- 
προσΰί'ν τίνος ( = παρ(ί τινι, κατά την γνώμην κα\ κρίσιν τι- 
Λ'<κ;), κατά το έβρ. ϋρΐιηβ ρΐι'βίοηί (Έφ. 1, 3. Κολ. 1, 22. 
τϊρβλ. καΐ το άναλογον έν όφθαλμοϊς τίνος = Ββθηβ ρΐΐβίοηί 
Ματ. 21, 42. Μαρ. 12, 11), ζητεϊν την ι}Γυχήν τίνος (=έπι- 
βϋΐ'λενειν τω ^ίω τινός), κατά το έβρ. Βίΐίΐίβδοΐι βΐΗ ηβρίιβδοί] 
ρΐιοΐοηί (Ματ. 2, 20. 'Ρω(Λ. 11,3), ό καρπός της κοιλίας 
(= γόνος, γέννημα, ώς προς την γυναίκα) κατά το έβρ. ρθΓΐ- 
1>8ΐ6Π (Λουκ. 1, 42. πρβλ. Δευτ. 28, 4, ένθα οΐ Ο' άπέδωκαν 
την έβραϊκην φράσιν διά του: τα έκγονα της κοιλίας), ό καρ- 
ποΓ της όσφυος (τό τέκνον, οί έκγονοι, ώς προς τον άνδρα), 
>ί%τχ το έβρ. ρβπ -θ1ΐα1α888ΐ]ΐπΐ (Πρ. 2. 30. καΐ έν τη Πάλαι» 
σν/νά), καρπός χειλέων ( = αίνος) κατά το έβρ. ρβη δβρίιαίΐι 
(Έβρ. 13, 15, ώς και έν τη Παλ.), λογίζεσθαι εις τι ( = λογ{- 
ζζ^Λχ\ ώς τι) κατά το έβρ. ηβοΐΐβδοΐΐαΐ) 1β (*Ρω(Λ. 2, 26. 4,3. 5. 



ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΑ ΕΚ ΤΗΣ Κ. ΔΙΑΘΗΚΗΣ 135 

χαΐ αλλ. ώς καΐ εν τη Παλ. πρβλ. και τα ανάλογα γίνεο^θαι, είναι 
εις τι. Ματ. 19, 5. 21, 42. Μαρ. 10, 8. 12, 10. καΐ αλλ. ώς 
χαί έν τη Παλ.), πλατΰνεχν τίιν καρδίαν ( = άναπίπταριένην 
ιχίΐν την ψυχην η την διάνοιαν προς ύποδοχήν), κατά το έβρ. ΙΐΪΓ- 
ώϊΜΛ (2 Κορ. 6, 1. πρβλ. Ψαλ. 118, 39), ποχεχν έλεος 
μετά τίνος ( = έλιβϊν τίνα ) κατά το έβρ. αββαΗ οΗβΒββά ιηι 
ρΗβΙοηί (Λουκ. 1, 72. 10, 37* συχνά έν τη Π. Δ.), προοτέθετο 
πέμι{ται ( = έττεμ^ΐτεν αϊ/θις, πρβλ. Μαρ. 12, 4) κατά το έβρ. 
ναι/088€ρ/ι ΙίεοΗΙοαοΗ (Λουκ. 20, 11-12 πρβλ. καΐ 19, 11 
χαί Πρ. 12, 3) πρόσωπον λαμβάνειν η προοτωποληπτεϊν ( = 
σκοπεΐν το έκάατον αξίωμα) κατά το έβρ. ηαββα ρΚαηιτη 
(Λουκ. 20, 21 κ. αλλ.), και άλλαι τοιαΰται πολλαί, δς κρινορν 
ττδριττον να άπαριθμήσωμιν ενταύθα πάσας, ώς γράφοντις ούχΙ πιρί 
των Ιν τη Κ. Διαθήκη άπαντώντων έβραϊσριών καθόλου, άλλα (λο* 
νον καθ* δσον οΐ εβραϊσμοί ούτοι χρησιμεύουσιν ήριΤν ώς άποδείζβΐς 
χαΐ τικ(χήρια του έν άρχη ώς δεντέρου σημειωθεντος παράγοντος 
τοίΙ λεκτικού ί2(ιώ;Λατος της Κ. Διαθήκης, τουτέστι της επιρροής 
Ιχιίνης, ην εσχεν έπί τον ύφους καΐ της γλώσσης τών ιερών συγγρα- 
φέων ή πρώτη αυτών ιουδαϊκή άγωγη καΐ (χόρφωσις. 

Γ'. 

Συναφής καΐ ανάλογος τη επιρροή ταύτη είναι καΐ ή έπίδρασις 
τών όλως ύ\ έν μέρει νέων θρησκευτικών ίοεών, ών οι Ιεροί συγγρα- 
φείς ήσαν κήρυκες καΐ απόστολοι. Οιανδήποτε καΐ αν εχη γνώμηΜ 
ΤΛ^\ της αρχής και γενέσεως της γλώσσης ό περί τα τοιαύτα φιλοσό- 
φων, ώς άνεπίδεκτον αμφιβολίας καΐ ύπο της πείρας τών αιώνων 
μιμαρτυρημένον δύναται να θεωρηθη τούτο, οτι ή γλώσσα, ώς μέσον 
::αραστάσεως καΐ μεταδόσεως τών εσωτερικών διανοημάτων, εΙναί 
ιτζντοτε ανάλογος προς α εκφράζει διανοήματα καΐ συμβαδίζει τη 
αναπτύξει καΐ ταΐς πνευματικαϊς άνάγκαις του τε ατόμου καΐ ολο- 
χλήρων λαών καΐ κοινωνιών. Κατά τούτο δε όπως άπαντα τον βίον 
και άπασαν την φιλολογίαν τών Ιουδαίων διήκει και έμψυχοι πνεύμα 
θρησκευτικόν , ούτως ή γλώσσα αυτών έχει χροιάν κατ' εξοχήν θρη- 
σκευτικήν. Τον θρησκευτικον τούτον χρωματισμόν έχει βεβαίως και 
το ιδίωμα της Κ. Διαθήκης κοινον προς την γλώσσαν της ΠαλαιδΙς. 



1Μ Β. ΑΝΤϋΝΙΑΛΟΓ 

το (Λεν Χια την αύτην προδηλωθεισαν αίτίαν, την πρώτην ίουδαΐχην 
άγωγην καΐ παίδευσιν τών κηρύκων του ευαγγελίου, το Χέ δια την 
στενην (χεταξύ άμφοτε'ρων τών Διαθηκών συγγένειαν καΐ την σπου- 
δαίαν καθ' ΰλην τε και κατ' είδος έζάρτησιν της Καινής άπό της 
Παλαιάς. Έττειδη δ|χως αφ* έτερου πάρα πΛσαν την στενην σχέσιν 
και συνάφειαν τών δύο διαθηκών ουκ όλίγη υπάρχει διάφορα (ΐεταξυ 
κυτών, Ικανών θρησκευτικών και ηθικών του ευαγγελίου αληθειών η 
όλως έλλειπουσών, η στοιχειωδώς μόνον και ατελώς εν τη Παλαιή 
περιεχομένων, δια τούτο οί κήρυκες του ευαγγελίου προς εκφρασιν 
τούτων τών δλως η έν (λέρει νέων ιδεών ήσαν ηναγκασμένοι η να δη- 
(Αίουργώσι νέας δλως λέξεις, η, δπερ και συνηθέστερον, τάς ηδη έν 
χρήσει υπάρχουσας λέξεις να περιβάλλωσιν δλως η εν μέρει νέαν δύ- 
ναμιν και σημασίαν, δν τρόπον και σήμερον βλέπομεν τοϋτο καθ 
ημίραν συμβαίνον δια τας εκάστοτε νέας ανακαλύψεις κΚ άνάγκας 
τών τεχνών και τών επιστημών και άλλοτε ασφαλώς εκ της Ιστορίας 
γινώσκομεν συμβάν έν πάση βαθμίδι της αναπτύξεως του πολιτισμού 
χαΐ τών γραμμάτων. Τοιαυται δε λέξεις, χρησιμεύουσαι ως τίνες τε- 
χνικοί δροι της θεολογίας και της θρησκευτικής γλώσσης τών πρώ- 
των Χριστιανών (έπειτα δέ καΐ της εκκλησίας δλης) ύπάρχουσιν ούκ 
ολιγαι, οιαι* αγάπη, άγαπαν άγιος, άγιότης, άγιάζειν, άγια- 
ΰμος* αδελφός, φιλάδελφος, αΐτευδάδελφος• ό αίών ούτος 
(ϊι ένεστώς), ό αίών έκεϊνος (ίι μέλλων, ίι ό ερχόμενος)• 
άναγενναν, άνωθεν γεννάσθαι* άνιατάναι,έξανιστάναι, άνά- 
ύτααχς η έξανάατααχς (έκ) νεκρών άποκατάστααης• από- 
στολος* απώλεια, άπολλΰμενος• βασιλεία του θεοϋ η τών 
ουρανών ^απτίζειν, βάπτισμα, βαπτιστής• γλώασαις λα- 
λεϊν διάκονος• δίκαιος, δικαιοσύνη, δικαιονν δόξα* εκκλη- 
σία- εκλέγειν, εκλογή, εκλεκτός• έλπίς* έπαγγελίαΐ" έπίοτκο- 
πος, επισκοπή• έπιστρέφειν, επιστροφή* έργα, έργάζεσθαι• 
εύαγγέλιον, εύαγγελίζεσθαι, ευαγγελιστής* ζην, ζωή, ζωο- 
ποιεϊν θάνατος, αθανασία, άποθνήσκειν κτλ.• καλεϊν,κλήσις, 
κλητός• κήρνξ, κήρνγμα• κληρονόμος, κληρονομιά, κληρο- 
νομώ* κόσμος, κοσμικός* Λόγος* λΰτρον, λΰτρωσις, λυ- 
τρωτής, άπολΰτρωσις, κτλ. * μαθητής, μαθήτρια* μετάνοια, 
μετανοεϊν* μυστήριον νόμος, νομικός, άνομος* οίκοδομή, 



ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΑ ΕΚ ΤΗΣ Κ . ΔΙΑΘΗΚΗΣ 1 37 

οίχοδομεϊν'οίκονομία• παλιγγενεσία• πίστις, πιαττεΰεχν, πι- 
στός• πνεϋμα, πνευματικός* πρεσβΰτερος, πρεσόυτέριον 
προγινώστκειν,πρόγνωσις-πρόθεσις• προορίζειν σαρξ, σαρ- 
χικός, σάρκινος• σώζειν, σωζόμενος, σωτηρ, σωτηρία* τύ- 
πος• υΙοθεσία* υΙός άνθρωπου* χάρις, χάρισμα, χαριτοϋν 
χρίσμα, χριστός, ι^τευδόχριστος, αντίχριστος• \1;υχη, ιΐίυχι- 
χός, και αλλαι τοιαυται. 

Π*ρΙ τ7)ς επιρροής ταύτης της ευαγγελικής διδασκαλίας έπι της 
ελληνικής γλώσσης ως καΐ περί τών άλλων παραγόντων τοΟ λεκτι- 
χου ίλώματος της Κ. Διαθήκης, καί καθόλου περί τών ίν αύτη 
άπαντώντων οΙωνδηποτε ξενικών καΐ ξενιζόντων στοιχείων ουκ ολίγα 
εγράφησαν ίν τοις νεωτέροις χρόνοις το (λέν συνεπείί^ε της εν άρχγ) ση- 
[αιωθείσης συζητήσεως καΐ φιλονεικίας (Αεταξύ τών έβραϊστών καΐ 
τών καθαριστών, το Χε έξ επιστημονικού καΐ πρακτικού ενδιαφέρον- 
τος, προς διευκόλυνσιν της κατανοήσεως του Ιερου κειριένου. Παρ* 
ή|Αΐν δυστυχώς πάρα πΛσαν την αλλην φιλολογικήν κίνησιν καΐ ερ- 
γασιών ή φιλολογία της Κ. Διαθήχης ούτε Ιστορικώς ούτε γρα(Λ(Αα- 
τιχώς και λεξιλογικώς ήξιώθη της δεούσης προσοχής καΐ ριελέτης, 
ειμή παρε'ργως και ώς έν παρόδφ, καίτοι ή (χελέτη αύτη πολλαχώς 
είναι αναγκαία και χρήσιμος, και δή ου μόνον τοις θεολογουσιν, ώς 
βοήθημα σπουδαιον της εζηγήσεως, άλλα και τοις περί την έλληνι- 
χήν γλώσσαν και φιλογογίαν διατρίβουσι, προς διευκρίνησιν πολλών 
λεκτικών φαινομένων της μετέπειτα ελληνικής γλώσσης, δια την με- 
γίστην έπιρροήν, ην εύθυς άπο τών πρώτων αιώνων του χριστιανι- 
σμού Ισχιν έπί τε της γραφομένης καΐ της λαλουμένης γλώσσης ή 
χατ' ίίίαν καΐ έπ' εκκλησίας δημοσί({ί άνάγνωσις τών ευαγγελίων καΐ 
τών επιστολών. Τα γενικώτερα ταύτα, έαν ό θεός διδφ, έσονται ώς 
τκνα προοίμια μερικωτέρων μελετών καΐ συμβολών εΙς την γραμμα- 
τικήν χαίί λεζικογραφίαν της Κ. Διαθήκης. Καίπερ καθ* έαυτα μι- 
κρά και ευτελή, όμως πολλού λόγου άξια θα ηναι τα δοκίμια ταϋτα, 
εάν, πάρα πάσας τας ελλείψεις αυτών κινήσωσι παρ* ήμίν το ενδια- 
φέρον τών αρμοδίων και παρορμήσωσιν εις όμοίας μελετάς τους ίκα- 
νωτέρους και {ν κρείττοσιν ευρισκομένους περιστάσεσι καΐ συνθήκαις 
του τε άλλου καΐ του επιστημονικού βίου. Β. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ 

Έν Χάλχί], (ίηνΐ Αυγοόστω, 1893 



το ΓΕΝΟΣ ΤΩΝ ΣΥΝΘΕΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ 

Ταύτα δϊν ?χουσιν ιδιαιτέραν κατάληξιν προς Ικφρα<ην του θηλυ- 
κού γένους, δχως ίχουσι τα ανάλογα αύτοϊς άπλα επίθετα. Ή τοι- 
αύτη ίϊιαφο^ά καθίσταται ίτι μάλλον άζιοπερίΕργος καθ' δσον η σαν- 
ΐτκριτίΗΐ] χα ι λατινιχη τοιαύτην ^ιάχρισιν δεν χάμνουσι ριεταζύ απλών 
χα ι συνθέτων (πιθέτων χαΐ τα σύνθετα των ουδόλως υπολείπονται 
τών ά:ϊλών ώς προς την εκφρασιν του γένους. *Απλη δ(χως παρατη- 
ρητΐς της γεν ε τέως καΐ καταγωγής τών προκεΐ(Αένων συνθέτων έζηγει 
η[ΛΪν το φαινοριενον τούτο. Τα σύνθετα επίθετα είναι διττής καταγω- 
γή;, -ίϊ προέρχονται ίζ ουσιαστικών, καΐ τοιαύτα είναι πάντα τα κτη- 
τιπα ΛαΙ ϊΛ τών άντικεψενικών πάντα τα έχοντα το δεύτερον συν- 
θίτικάν, το ούσιαστικόν, ούχΙ το κύριον της συνθέσεως (1), η προέρ- 
χονται έζ ΙπιθΙτων, καθαρών επιθέτων καΐ ρη;Λατικών. Τα της πρώ- 
της κατηγορίας εκφαίνουσιν εν τη ελληνική την καταγωγην αυτών, 
διότι ρόδο -δάκτυλος Ήώς, χρυσό-θρονος *Ήρη, Τρωίίάδες βαθύ- 
κΰλποι και ελκεσί- πέπλοι, άλεξ-άνε(χος χλαίνα κλπ. ?χουσι το άρ- 
σενίκον Οψα του δάκτυλο -ς, θρ6νο-ς, κόλπο-ς, πέπλο-ς, άνεμο-ς 
καΐ ττρος Ι/φρασιν του θηλυκού γένους'και τουναντίον χρυσο-κό(χ.η-ς, 
αϊϋλο-^Λίτρη-ς, ά-κοίτη-ς, βαθυ-δίνη-ς, (Λεν-αίχριη-ς, (ά-)κερ- 
^ε-κόμη-ί, φιρε-(Χ(χελίη-ς κλπ. εχουσι το θηλυκον θέμα κόμη, μί- 
τρη» κοίτη, δίνη, αίχμη, μελίη καΐ προς εκφρασιν του αρσενικού. 
Πάντα λοιπόν τα έχοντα δεύτερον συνθετικον ούσιαστικον δευτερό- 
κλιτα εις ο η^ταν φύσει άνεπιτήδια ένεκα της καταγωγής των να έκφρά 
φράσωσι το θηλυκον γένος δι' ιδιαιτέρας καταληξεως, δπως το έκ- 
ζουσί τα άπλα επίθετα εις ο- ς καΐ μεγάλη είναι η πληθύς τών τοιού- 
των κτητικών καΐ αντικειμενικών. Έκ τούτων δέ έπηρεασθέντα και τα 
ίκ πρωτ&ΐίΑίτων ουσιαστικών σύνθετα επίθετα βραχύνουσι το τελικον 
αυτών φω^ίιν και ούτως Ιχομεν άναυδος, πολύβουλος, βαθύζωνος, 
θρασυκάρδ'.ος, Ιππόκομος, φυσίζοος, ηερόφωνος, έπάρουρος κλπ. και 
όπως τχ παραδείγματα εκείνα ούτω και ταύτα, ένφ έπρεπε να εχω- 

(1/ 'Λρ/ί'-πολις, Ινοσί-χθων, Ιναυλος, Ιχήρβτμος χλπ., πιρί ών λέγο|ΐ€ν έν τω β 



Γ, ΤΣΕΡΕαΠ ΤΟ ΓΕΝΟΣ ΤΟΝ £ΓΝΘ. ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ 139 

σιν ώς &ηλυχον το άρχικον αυτών θ£[χα ε Ες χ (η), 3ίρώνται τφ άρσι- 
ναω ^ψα,τι ο και δ^α το θτιλυΛΟν. Τηλικαύτη δε ητο ΐ) ίπίδρασις 
τών ίκ δευτίροκλίτων οΰσιαστιχών καταγόμενων συνθέτων ώστε πα- 
ρίσ"^ρβϊ]σαν ύπ' αυτών ώ; Τίρός την Εχφρασνν του δηλυχοΟ δια του 
ά(:(τινιχου ιιαΕ πάντα τα σύνθβτα τα ίχοντα δεύτιρον (τυνθιτικον έπί- 
θίτον η ρτίίριατιχόν ονο[Αα «ίς ο: ποιχίλος, παρ^ποίχιλος, τταγχρύσβος, 
πολυδαίδαλος, ή^λίγυρος» ήΐ^ίλιυχος, ϊχδηλος, τριπάλαιο;^ παλιρρό- 
ίι&ς, ιυδηλος» [Αίσαιπόλιοίτ χίΐα,ά'ρροος, παλίν-ορσος, εύστροφος, 
ίυ5«.ητος, παλινάγρβτος, άδάκρυτοςι 9υ(/.οβόρος, ξεινοδόχοί, •ίροκό- 
ίίος, άγρονό(^ος, φασσοφόνος, Ροηθόος, τιλβσφόρος, πολύτλητος, οδυ- 
«ΐφχτος χλτΓ. ύ<• πληθΰς. 

Ένώ λΟΕτυαν ή ελληνιχη ϊίατα την ττλϊϊίύν τών ιΕς ο -ς ίκ δευτερο- 
χΧίτων ούσιασιαστΐχών ίρρύΟριΐίΕν ο/ 1 μόνον τα έχ πρωτοχλίτων,άλλα 
%ύ πάντα τα έξ βττιθέτων καΐ ρηματιχών ονομάτων είς ο χαΐ ούτω 
τα σύνθετα έ^ητίθετα Χιεχρινεν άπο τών απλών ίπιθέτων, η σανσκρι- 
τιχή χαΐ λατινιχη έπεδίωζαν την γενιχήν άφΰμοιωσιν χαΐ τα ίζ ούσια- 
στ«,ών ιΐς ο χαΐ (θηλυχων) εις ά προερχόμενα συνθ. Ιπίθιτα εντελώς 
ά^(ι*ρί,οίωσαν προ; τα λοιπά επίθετα άπλίί η σύνθετα εις ο-ς, Ούτως ίν 
τη σαΥΕϊχριτιχ^, αν ώς οεύτερον συνθετιχον ίύρίσχηται ούσιαστικον εις 
Β (^=0 ίνδογερ. χαΐ ελλ.), κλίνεται ώς πραγματιχον έπίθετον εις α- 
κΛί σχηματίζει επομένως το θηλυχον εις αϊ η ΐ, αν δε εύρίσχηται ού- 
σΐΡίστιχον (1) θηλυχον ιίς ϊ, βραχύνβι το τελ^χον α εις α δια το άρ- 
σενιχον χαι ούδετερον γένος, τηρεί δε το ίά δια το θηλυχον (ΥΥΙΐίΐηβ^ 
Ι 324, 334, 367 1>). Έπισης χα Ι έν τ^ λατινιχη το ονσιαστικον 
ι[ς ο χρησιμεύει: δια το άρσενιχον χα; οΰδέτερον, το ο ε θηλυχον αύτου 
αχηματιζεται εις α: 6ΧίΐηίΐΏυ9 πια^ηαηίπιιΐ3 ΐΓΪδαΙουδ και πλείστα 
ΐλλα, το δε θηλυχον ούσιαστιχον ιίς α βραχύνει το τιλιχον φωνήεν 
% ιις ο δια το άρσεν χαι ούδ,, τηρεί §£ αυτό μαχρον δια το θηλυχον 
αη^αίΰοιηαΒ» Ιϊίνίαβ χλπ. (δοΚΓΟίΙβρ ΙΙεΒβΓ ί1ΐ6 ΓΰΓπι. ΙίηΙβΓδοΙι. 
σ. 351). Λοιπόν άμφότεραι αί γλώσσαι δια της αφομοιώσεως ταύ- 
της τών κτητικών χαι τών γνωστών εκείνων άντιχειμενιχών προς τα 

|!) Ο^ίΛατοΛΛ ΐΟρΕίΓκονται Ι ν τοΐς προ>:εΐ|χένοΐ{ σί^νΟέτοΐς ίν τϊ^ ί^αναχριτιχτΙ δπως 
Μι ίν τ^ ίλλίΐνίΛΪ], δηλ, έν πίσι τοί; κττ^τΕχοΓί. 3ς«ι έν ίχείνοις τών άντιΧΕίμΕνιχων, 
^χ£ρ ΙγοίΛΟί @ιύτ«ρ<ϊν ?ι/νΰετιχον ο^ΰΐααττχον έξαρΐΕι^ρ-ΐνον ίχ τοϋ πρώτο υ , δπερ έν τ^ 
οΑν^ίΤίχιϊ είναι ^τοχ^ή ίνίργι^τυΐοϊί ίνεστωτοΐ ^ προ^ζσχς* 



^ΙΡ^ 



140 Γ. ΤΣΕΡΕΠΗ ΤΟ ΓΕΝΟΣ ΤϋΝ ΣΤΝΘ. ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ 

άπλα Ιπίθιτα καΐ τά σύνθετα τα ίχοντα δεύτερον συνβετικον ίπιθε- 
τον η ρηματικον δνο(χ.α εις ο εξήλειψαν πδ&ν Γχνος της αρχαίας κα- 
ταγωγής αυτών έζ ουσιαστικών, γενομε'νων τριγενών καΐ τρικαταλτή- 
κτων εις 0-8, ά, ο-πι. Πρβλ καΐ Βπϋ^. γρ. ^ 144 ΟβΛοίΤ ΥβΓ- 
Ιαπα 130, δοΙίΓοθβΓ 350, Οβ11)ΓαοΙί δρΐ. ΡορβοΗ. ίν 65. ΚαΙ 
εν τη Ιλληνικτ) ευρίσκονται σύνθετα τρικατάληκτα εις ο -ς, ά, ο- ν καΐ 
δη συχνότερον πάρα τοις ποιηταίς, σπανιώτερον δε πάρα τοις πε- 
ζοϊς. *Αν δε τις εζετάση αύτα (ΚαΙίηβΓ γρ. Ι 415-416) βλέπει 
δτι τα πλείστα εί (λυ) σχεδόν πάντα, είσΐν έκ τών συνθέτων των 
ίχόντων το δεύτερον συνθετικον έπίθετον η ρη(Αατικον δνο(Αα εις ο- 
τών δυναμένων εζ άρχης δι' ιδιαιτέρας καταλήζεως να εκφράζωσι το 
θηλυκον γένος καΐ κατάγονται έπο(χένως εξ έποχ9)ς, δτε δεν ειχον 
άκό(ΐη εντελώς πάντα παρασυρθη ύπο τών δευτεροκλίτων ουσιαστι- 
κών εις 0-. Τα ολίγα δε πάρα ποιηταϊς θηλυκά τών εις -ης είτε έξ 
ουδετέρων όνοριάτων εις εσ- (όνθ{χ. -ος) είτε έκ ρη(Αατικου όνόριατος 
εις εσ- (όνθ|Λ. -ης) ως Τριτογένεια, ηριγένεια, χαλκοβάρεια, ομη- 
ρικά, Κυπρογένεια, ηδυέπεια, άρτιέπεια Ησιόδου, θεσπιέπεια τών 
άττ. ποιητών δέν είνε αρχαϊσμοί άλλα νεωτερισμοί, διότι το θηλυ- 
κον τών εις -ης συνθέτων ως δεικνύει και η σανσκριτική αρχικώς ητο 
ως το άρσενικόν, δ καΐ ή ευμενής, το ευμενές =σκρ. 8υΐηάηά8 άρσ. 
θηλ. 8αιηάη&8, ούδ• 

Σημ. Τα δε ολίγα σχετικώς δικατάληκτα άπλα επίθετα εις ο -ς και 
ιο-ς ειο-ς ιμο-ς (ΚϋΙιηβΡ γρ. Ι § 147 α. ϊ).) προηλθον Ικ της 
επιδράσεως τών εις ο-ς συνθέτων, ενί^ κατά Οβ1Ι)Γα6ΐ( (δγηΐ. ΡοΓδοΙι. 
ίν 65) τα μεν εις ο -ς άπλΛ δικατάληκτα ήσαν την αρχήν ουσιαστι- 
κά, γενόμενα εκ παραθέσεως επίθετα, τα δε εις ιο-ς ειο-ς ιμο-ς ως 
ύπερδισύλλαβα ήκολούθησαν το παράδειγμα τών συνθέτων. 

Ένχαυτός 
θεωρουμεν σύνθετον έκ του ένι- = ενο-ς περυσινός, πάλα ιός, πρβλ. και 
ήνι-ς, λατ. 8βηί-8 με μήκυνσιν του ε, και έκ τοΟ Ρετ- (Ρέτ-ος) 
με προτεθειμένον α: α-Ρετ- α-Ρ(ε)τ- αυτ- (πρβλ. ρβΡ-υΙ ρβΡ- 
αΐ-ί πέρυτ-ι πέρ-υσ-ι) δια του ο προσφύματος, ένι-αυτδ-ς λοι- 
πδν=παλαιόν, περυσινδν έτος. ά-Ρετ-: αύτ-=ά-Ρεξ: αύζ- του 
άέξω, αυξω. Γ• Τςερβπης 



ΑΡΜΟΖΩ ΚΑΙ ΟΡΜΑΖΩ, ΣΥΝΑΡΜΟΖΩ ΚΑΙ ΣΓΝΟΡΜΑΖΩ 



Έν τφ Μουσβίφ του 'Ρήνου τό|χ^ Μθ' «λ. 37 κίξ. βδηριο- 
σιιύθη υπό του χ. Έρνέστου ΚαΙίηβΓΐ διατριβή περί των πάρα τοις 
άρχαίοις ριαγιχών φίλτρων πολλού λόγου άξια. Αυτόθι εν σελ. 53 [χε• 
ταβάλλει τ^ εισηγησει του καθηγητού χ. Γουλιέλριου δβΐΐαΐζβ το ίν 
τραπύρφ συτορμάστ) εις συ^αρ/^όση, Άλλ' αν (χη άπατώριαι, ή ριετα- 
βολή αυττ) δέν είναι αναγκαία, διότι είναι γνωστόν δτι υπήρχε πάρα 
τοις άρχαίοις δνθ|ΐ.α δρμος^ δ και έπΙ της ληγούσης ετονίζετο, πρβλ. 
Εύσταθ. 1788, 47 αόζύ^εται παρά τισι τών εσύστερον ό δρ(ΐος ό 
γυναικείος κόσ(ΐ.ος]>' άποδείκνυται Χ* ό τονισ(ΐός ούτος αληθής υπό 
του ση(χερινου Κυπρίου αρμός αντί παλαιοτέρου <5/)/ιό^ (πρβλ. Σα- 
χελλαρίου Κυπριακών το(λ. Β'. σελ. 704)* πρβλ. προς τούτοις καΐ 
το κατά το όρριός εκ του αύτου ρηριατος εϊρω πλασθέν συνώνυριον 
Βίρμός^ έπειτα τα όζύτονα ρηριατικα θυμός ^ χομμός, κορμός^ Μυσμός^ 
πΛοχμός^ τηαρμός^ σβισμός, τιΛμός^ γορμός^ φραγμός^ χνμός^ ψαΛ'^ 
μός κτλ. 

Έκ του όρριός τούτου παρήχθησαν ονό(Λατα ουκ ολίγα, λ. χ. όρ' 
μιά, εξ ου τό σηριερινόν όρμϋι (= σχοινίον λεπτόν άλιευτικόν), όρ- 
μαθός ^ δ καΐ σήμερον έν Κρήτη σφζεται δηλουν τα λίαν ωριαία σύκα, 
τ. ε. τα ούτως ώριρια ώστε είναι σχεδόν έτοιμα να συνδεθώσιν εις όρ- 
μαθούς* καΐ όρμάθιοτ καί όρμαθιζω, άνθ' ου έν Κρήτη νυν όρμα^ΐάΐ,ω 
λέγουσι, και €>Όρμα, χάθορμα^ €^ορμος παρ' Ήσυχίφ' προς δέ τού- 
τοις καΐ τό ρήμα όρμάζω και μετά συν σι; ^ο/)// α ίω= συνάπτω, συν- 
ίεω ώς εις δρμόν, συσφίγγω κτλ., πρβλ. ομοιάζω, μιγάζω, όμάζω, 
όπόζω, πυχήζω, σζιόάζω^ αναβιβάζω^ συνάζω άντΙ συνάγω, συτίίυά• 
ίω, ψράζω κτλ. πάντα συγγενούς εννοίας και λήγοντα εις -ίίίω. 

Τό ρήμα όρμάζω^ ου παλαιότατον παράδειγμα είναι τό έν τφ 
παπύρφ έχείνφ συνορμάστ), καΐ τα έξ αύτου παράγωγα όρμαοιός^ 



142 ΑΡΜΟΖΩ ΚΑΙ ΟΡΜΑΖΟ, ΣΤΝΑΡΜΟΖΟ ΚΑΙ ΙΓΓΝΟΡΜΑΖΩ 

ίψΐίασζ/ι^ όρμάσιρια καΐ έχ (ΐβσαιωνιχών συγγραφέων βίναι γνωστά 
(ττρβλ, Ιιίάίΐβΐ 80(1 δοοΙΙ και Ρα880\ν εν λ.) καΐ σηριερον ετι σώ- 
ζονται ίν Κύπρφ και βπΐ τών νοτίων Σποράδων (λέχρι Κάσου, Καρ- 
τίάΟο^ και Ίκαρου* πρβλ. Σακελλαρίου ένθα ανωτέρω 471-2 και 
704, Ινθα καΐ α/ϊ//αίω== αρραβωνιάζω , νυριφεύω, γ,αΐ άρ/ία<ηη = 
ή άρραβωνιαστική, αρ//ασΓό^ = άρραβώνιαστικός, καΐ ή άρμα^ η άρ- 
μασιά καΐ παλαιότερα ή όρ(4α<ηά και όρμασηχή καΐ αρμασματ και 
Αρμασμέγος φέρεται. Πρόσθες τούτοις δτι καθα ό αισχρός νους του χω- 
ρίου διδάσκει, δ τα φίλτρα άπαγγέλλων ουχί συναρριόσαι άλλα συνορ- 
[Αάσοίί την δείνα ίαυτφ ηυχετο. Ό τονισ(Αδς άρα του Κυπρίου δρμοζ 
διδάσκει δτι ή παράδοσις περί του δζυτόνου της λέξεως δεν στερεί- 
ται υποστάσεως καΐ ή μεσαιωνική και νεωτέρα χρησις του ρη|χατος 
και τών παραγώγων αύτου διδάσκει δτι καλώς έχει το εν παπύρφ 
σ'^ν&ρ{ΛάσΥ). 

Και έπειδη δ λόγος περί της χρησιμότητος τών ριεσαιωνικών καΐ 
νιωτίρων φαινο[/.ένων εις γνώσιν τών αρχαιοτέρων έπιθυ(Λώ 1ν η δύο 
ίτί ν.3ς αναγράψω παραδείγματα. Διαλαμβάνων δ πολύς Αύγουστος 
ΡΙυΙί ίν τφ περιοδική του Κϋΐΐη τομ. ΚΒ'. σελ. 210 περί της λέ- 
ξεως χάραδος^ περί ης δ Ησύχιος μαρτυρεί δτι πάρα τοις Μακεδόσιν 
ίδήλο'^ και την πύλην, γράφει δτι η ερμηνεία της γλώσσης φαίνεται 
Ιφ δ 31 ρ μένη, διότι ουδέν δύναται να συνάψγ) το κάραβος προς το πύλη. 
ΚλΙ όμως έν Κρήτη λέγεται κάραβος ή οπή εκείνη του περιβάλλοντος 
τόν /.ήπον τοίχου δι' ης το ύδωρ εισέρχεται εις τον κήπον, μετα- 
φορικώς δε καΐ δ λάρυγζ, λ. χ. (ίτ(ου) άνθρωπου δ λάρουγγας είναι 
κάραβος, κ' δπου του συνορίζεται γίνεται γάϊδαρος». Και λιμήν δέ τις 
ίν 'Λγίφ Βασιλείφ της Κρήτης κεκρυμμένος έντδς κρημνών υψηλών 
και σηνήν εϊσοδον καΐ άδηλον τοις μακρόθεν έχων λέγεται Κάραβος. 
Έδήλου άρα ομολογουμένως ή λέζιςκαι πύλην ή θυρίδα τίνα το πάλαι. 

Ό άοίδιμος Ν&ϋοΙί εν τφ πολλού λόγου άξίφ πονήματι αύτου ϋβ 
ΛΓί^ίορΙΐ. Β^Γζαηΐίο σελ. 155 κέξ. ψέγει τους ύπδ του Φωτίου 
σ£Λ, "246, 4 αναφερομένους υποκοριστικούς τών προσφωνήσεων τύ- 
πι^ίς ^< Μάγηκ' την //α>Υα^,λέγουσι δέ καΐ μάναγ Αριστοφάνης» καΐ 
άτροϊίαλών αυτούς ίθΓΓη&8 ίη&υάίΐ&8 βΐ ίη0Γβ(1ίΙ)ϋβ8 μεταβάλλει εις 
μαμρα^ μάμμη^ μαμμια. Και δμως σήμερον έν τη Στερεή Ελλάδι 
ιΐνα: -χσίγ^^ωστος ή πάτα καΐ ή μαν^ά^Μ δέ τών νήσων ή μάγα^το 



Γ. Ν. ΧΑΤΖ1ΔΑΗ ΠΕΡΙ ΣΤΜΦΥΡΤΩΝ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΩΝ 143 

Ιίακάχι' πρβλ. καΐ το χαρά Λουχιανφ μαννάριοτ χαΐ την πλήρη οί- 
Μΐότητος επίχλησιν ύττό τΰν αυλικών της αυτοκράτειρας Θεοδώρας 
τοδ Θεοφίλου μάνα. Ανάγκη άρα ίνα κατά την έξέτασιν τών ριετα- 
γινιατέρων τουλάχιστον γλωσσικών φαινο(χ.ένων συνεξετάζηται καΐ ή 
ρι&οαιωνιχη καΐ ή νεωτέρα χρησις. 

Γ. Ν. Χ. 



ΠΕΡΙ ΣΤΜΦΥΡΤΩΝ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΩΝ 



Πολλάκις έν τ<|^ λόγφ συμβαίνει ώστε άντΙ [Λΐδίς, της άπαιτου(χ.έ- 
νης,να ερχωνται συγχρόνως εΙς την συνείδησιν δύο συνώνυριοι λέξεις η 
9ρά«ις χαΐ τότε συ(χ.φύρονται εις άλλην, τρίτην, περιέχουσαν στοι- 
3Τ£ία έκατέρας. Το φαινόριενον τούτο λέγο(ΐεν οτύμφνροπν καΐ τα 
ούτω παβόντα οΓνμφυρτά. Ούτω λ. χ. εκ τών συνωνύ[;.ων πετυ- 
χαίνω καΐ λαχαίνω προηλθεν έν Κρήτη το πετυλαχαίνω. Έκ 
του σκαλίζω καΐ μανταλώνω έν Κεφαλληνίο}: το οτ^ανταλώνω* 
ίχ του μαζώνω και μαζευγω εν θήρ<}: το μαζώβγω- έκ του χα- 
ραγίν και αύγίι το πολλαχου γνωστόν χαραυγή* έκ του μεμόρίον 
(ηβωοπαπι) καΐ μνήμα το μνημόρι- μνημούρι* έκ του τουρ- 
χικοϋ Ρα3εστώ καΐ του ελληνικού ^αρ3θϋμαι το §αρ]ε(]Γτώ• έκ του 
άμαρτωτλο\ και αΓτηαΙι αηηαΙΟΓΐ το άρματωλοί•έκ του κηρός- 
κερ\ καΐ πρόπολι(ς) έν Κύθνφ το κερόμπολι, έκ του τίς τίνος 
ΛαΙ πθ40ς αυτόθι το πίς πίνος* έκ του τεϊντα-εΐντα και οτε- 
δταν το δντε,δντα• έκ τοΟ δροβος ^όβι και ^εβίθια το έν Κρήτη 
^οδίθια- έκ του άκχς-ίδος ((Ι)κιν(ίρα, άκάνθχ και του άγκυλη 
-λώνω, άγκίνχ, άγκινάρι το άγκίδα, αγκινάρα, αγκάθι* έκ του 
κνίδη κνίδα καΐ άγκίνι (έκ του δγκινος= αηοίηαβ. άλλα σχετι- 
αίέντος προ το δγκος, πρβ>. Ο. ΜβγβΡ Άλβ. Λεζ. 12) το άγκί- 
νίδα = ή άκαλύφη• έκ του άμολάρω (Ίταλ. ) καΐ άπολυτάρι 
άιςολυτον απολύω) το άμολυταρεά έν Κεφαλληνί^»^, άνθ' ου οΐ Κυ<- 
Οήριοι (ίπολνταρέα λέγουσιν* έκ του δ^ις καΐ ακορπ^ός τούτο ριεν 



1'|4 Γ. Ν. ΧΑΤΖϊΔΑΚΙ ΠΕΡ! ΣΥΜΦΤΡΤΩΝ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΩΝ 

το δφ^ος, πολλαχου γνωστόν, τούτο δε το Ίχάριον οτκόρπχς, αυ- 
τόθι δε καΐ Πέρα Μαρε έκ του Πέρα Μερέ καΐ Μεααρέ. κττ. 

Και έν ταίς συντακτικαϊς πλΟκαϊς, πρβλ. λέγω δτχ καΐ λέγω 
πώς, εντευθδν λέγω πώς οτι, έν Νε'ί^ Έφημερίδι ε. ε. αριθ. 111 
σελ. 6 « έγώ ήξερα πώς δτι ...» όμιοίως λέγω δτι και λέγω 
νά καΐ εκ τούτων λέγω δτι νά . . . έκ του έχασα τάβγά κα\ τά 
καλάθια καΐ έχασα τά πασχαλιά άνεπτύχθη το έχασα τάβγά 
κα\ τά πασχαλιά, Σκριπ 19 Δεκε(ΐβρίου 1894* καΐ έκ του «του 
*Έλληνος ό τράχηλος ζνγόν δέν ί/ποφέρει» καΐ ί/ποφέρω 
καημοί/ς εγε'νετο αό των Ελλήνων τράχηλος καημοί/ς δεν 
υποφέρει» εν 'Ρω(/.7)φ 23 Φεβρουαρίου 1894. ΚαΙ εν τ^ παρά- 
γωγη* πρβλ. λιμοκοντόρος άντι λιμοκόντης ( λΐ(ΐ.ασ(/.ένος κόντες) 
κατά το κανταδόρος, σολατσαδόρος κττ. 

Τοιούτοι σχη(χατισ[/.οΙ ευρίσκονται και εν ττί άρχαίί}: γλώσση* λ. χ. 
έκ του κρέσσων μέζων (κρετ-3ων (χε'γ- ]ων, πρβλ. λιτ-]θ(χαι-λίσ- 
σο(χαι, άρπάγ-ίω αρπάζω) και του χειρών άμεινων προήλθε το 
κρείσσων μείζων εκ του έσσοϋσθαι καί νικάσθαι το Λττάσθαι, 
καΐ πάλιν έκ του Λττάσθαι καΐ νικάν το μεταγενέστερον ηττάν 
κττ. Μάλιστα δ' εν ταϊς συντακτικαϊς πλοκαϊς πλείσται αναφύονται 
άνωριαλίαι καί σχήματα έκ της συ(Λφύρσεως τών συνωνύριων και ίσο- 
5υνά(χων• ούτω λ. χ. συμφύρονται δύο συντακτικαΐ έκφοραί, ή άπα- 
ρε|Αφατικη και ή άναλελυ(Αένη, α είπον δτι σφίσΐ μεν δοκοϊεν 
άδικεϊν οΐ Αθηναίοι, §οΰλεσθαι δε κα\ τους πάντας ξυμ- 
μάχους παρακαλέσαντες ιΐτηφον έπαγαγεϊν» θουκυδ. Α'. 87. 
ή άντικείριενον και πλάγιος έρωτη(ΐατικός η ειδικός λόγος « ήλεγχον 
την κΰκλω πάσαν χώραν, τις έκαστη εΐη» Άναβ. Γ'. ε'. 
14. «Γην πάντες ίσασιν δτι εν πάσχουσα είτ ποιεϊ,Οικονο}^. 
20, 14 (πρόληψις)• η ερωτηματικός και αναφορικός λόγος ατό ναν- 
τικόν το τών βαρβάρων, δ τις ούκ αν ίδών έφοβηθη; Λυσ. 
Έπιταφ. κτλ. Ό(χοίως έν φράσεσιν άλλαις, λ. χ. έγώ κα\ τά τέκνα 
καΐ έγώ μετά τών τέκνων, όθεν έγώ μετά κα\ τών τέκνων 
ΐταρα ΤριηοΙι^Γδ συχνά τά α μετά καΐ έτερων καλών ανθρώ- 
πων, συν κα\ τους έμούς αδελφούς κττ. 



Γ. Ν. Χ. 



-►-^Μ8Β««>^ 



ΚΑΝΟΝΙΕΜΟΣ ΤΟΥ ΠΕΡΙΟΜΧΟΥ ΕΥΓΓΡΑΝΪΜΑΤΟΙ 
ΛΘΗΝΑΣ 



ζ*. . 



ηι»^ 



ίί^ϋ 



ΗΤί!ΓΙ Ι'νΤι VI Ι» 5^ Λ 



ΐ^.ί^ΟΙ ,ΐί Ρ.Ι'. ΛΙ*Λ\_Μ » « 04λ. * 

ΓΙΙϋΡΓΙΟι 1 ' 

ΚΟΜ 



ΦΩΝΗΤΙΚΗ 
ΤΗΣ ΔΙΑΛΕΚΤΟΥ ΤΩΝ ΣΗΜΕΡΙΝΩΝ ΚΥΠΡΙΩΝ 



*Α^ χι<ροιλαιω)£&ς λ«ιρέ9ωμ.€ν τα φωνητικοί φ«ινό[λΐνα τα κατά το 
(ΐΑλλο^ •η•ηττον ιδιάζοντα ιΐς την λαλιών τών νυν Κυπρίων, ιΐς τραθηματα 
^νηίντων χαΐ παβη(ΐατα 9υ(&φώνων, παρατηρβΟ(ΐιν βύβύς οτι τά 
7ςρ€&τοι βχιτικΰς ιΐν' όλίγκστα. Διότι άν {ζαιρέ<ιω(Χ€ν το ί δσάκις Ιγί• 
^•^^ 3» 'τα λοιπά φωνηιντα καΐ αΐ δίφθογγοι προφέρονται καθώζ ύπο 
τί^ άλλων της βη(χ$ρον Ελλήνων. Έν μέσφ δέ λέζιως ούίΐν τού- 
των, χωρίς ιδιαιτέρου τίνος λόγου, άποβάλλουσιν οΐ Κύπριοι, κάβα 
οί> καΐ οΐ λοιποί τοΟ ελληνικού νησιώται, οΐ κατά τούτο σαφώς δια- 
χριν6{Μνοι τών ηπβίρωτικών η (χαλλον τών βοριίων (1). Άλλα τών 
Λρχτιχών φωνηέντων απέκοψαν άνηλβώς πλιίστα μη τονούμβνα, ου 
ρίνοιι β, ί, ο, καθώς άλλοι τών Ελλήνων, άλλα καΐ α. Ή άποκοπίι 
τΛν ις^ώτΰΐν ιίναι κανών (2), ώστβ πολύ χρησιμώτ•ρον τών παρα- 
οιιγμ4ζτων ιΙναι να καταλβχθώσιν αΐ άπολβιπόμιναΐ' τούτων έξανρέ- 
••ις. Ως τοιαύτας έκ μέν τών άπο του β αρχομένων ι&ρίσκιι τις πλην 
'ϊ'Λ'» προβωΐΓίχβν αντωνυμιών καΐ τών αριθμητικών, τ3ι σπάνια μόρια 
*ξί>νχαΙέπειδΑτκ(3),τα ονόματα εβδομάδα, έλαια, έρκομός, 
«νκαρίαχηοίι, ?τι δβ ελεημοσύνη, ευλογιά, εί/ρετή, έκληαιά, 
^^ ^τί\ρρή|ΐ«τα έχτές καΐ κατά τούτο έτ(ίές καΐ ιτέλος τα βήματα 
^ΛΪλοώχαΙ ευχαριστώ, ιις ά δύναται να προςτι^ καΐ το φραστι- 

, ι»> Χβρίνιιιριιργίοΐξ 6πο|ΐιμντ5σχω δτι την Βιαί^Αν ταύτην ϊχα^α χρώτος 6 τοί» 

Α-ιτααφίοντος ζηλ^τί^ς Άθανιίσιος Χριστίίποϋλος Ιν έπιστολξ προς Ά6. Ψαλίίβν, 

^****^•«»ϊ *ν τ5 Έστ(β[ του 1878, 21 Μαίου• ■ ή|ΐπορου|ΐ€ν να 3ιαιρέσωμ4ν τίιν 

«^«ν^» ^«|ΐ4ί||χην γλώσσαν χάλλιστα %1ς στιρκωτιχήν χαΐ νη9ΐωτιχν|ν, ή 6φθ(α Ιχ« 

3«<£3Εθ(«ΐ( ίιβ^βϊ^ χ«\ ,{^ χΧ{αιν χαΐ •1ς σόνταξιν». 

{^) Πχ• γγίζω, κει, δά, μπλέω, κοΟιένα χαΐ οδτω πασ' «λο τ?|ς ίξ χαΐ ίη\ 
«ρχομένη λίξις, δρώννω, νερώννω, λιθ7ΐ•(Γρχν,Γο•(Γμβνος, Κονόμος, ι^ηλός, 
^^Ο^»ονύ, ^ίζω, μ6ννω, φελώ χλ. 

|3> Ό}^ λίγιται χαΐ άφουτ\ς(;), τό αυτό $έ χαΐ τιαφούτις (άπ* άφ* ο5) 
, «Λ 3ϊα**ς («• V ίβ. ίιίΑέρας Ινν.). 
*» ΑβΗΛΑ,ΤΟΜ.η•. 10 



146 ΣΙΜΟΤ ΜΕΝΑΡΔΟν 

κον αίακΰνομαΐ. Ή συλλαβική δ(Αως αυξησις τηρβιται πάντοη 
|Α€τά σαφιστάτης της εννοίας τοΟ παρελθόντος. Πολύ τούτων όλιγώ• 
τ€ρα «Ιναι τα ύπολ€ΐπέ;Α€να έχ τών άρχο(Λένων άπό τών παντοίων ί, 
τών άτονων ίχτος δήλα δη τών εύθυς Ιχ τονου(Αένου παραγο|Λένων 
ως {σιώννω έκ τοΟ Ιοιος, ί/ατερινός ίχ τοδ Ιτατερα,ίκ του ϋπνος 
ΐ/πνοφάς, έκ του ίίλιος Λλιακός,ριόνον το έκκλησιαστικον είκόνι- 
αμάν, το σπάνιον ϋηο^ία καΐ το τουρκικον {μπρίκκιν. Μη τονού- 
|Λ€νον δε άρκτικόν ο ίχουσιν εκτός τών δ^ςτώ και ογδόντα μένα τα 
όκν&ά (δκνος) καΐ τα ίξ αύτου, όρκΉ (φραστικον καΐ τούτο) όγγ^ά, 
όφτός, όρκά, όρμος. Εις πάντα τα λοιπά το ο προήλθεν έζ ε ώς 
δχτρός, ομπρός, εις δέ τα όπλειά καΐ όακιά είναι πρόσθβτον χά- 
ριν εύφωνίας εις την αίτιατικήν. Άδιστάκτως δέ είς την εύφωνίαν 
πρέπει ν* άποδώσω[Αεν σχεδόν πασαν έν άρχη τηρησιν άτονων 6 10. 
Έπιθεωρών τις τας άναγραφείσας εξαιρέσεις καΐ παραλείπων τας άν- 
τωνυ(Α{ας,τάριθ|Λητικά καΐ τα σπ^:νια, βλέπει [Αετ& τάρκτικά φωνήεντα 
συ[Αφωνα διπλοί καΐ δυςπρόφερτα, (μάλιστα κατόπιν τών τελικών ν, 
τών έν Κύπρφ φυλαττθ|Λένων. Άλλα τάποκοπέντα α είναι πολύ όλι- 
γώτερα. Παντοτινός είναι (Αονος ό άποκεφαλισ(ΛΟς τών έκ της (Ιπό 
άρχορνων, ώς ποακεπάζω (ση[Λ. καΐ προκύπτω), πολογιάζω (διώ- 
κω, αποβάλλω), πογελώ (παύοριαι γ8λών(1)),πόδκιακος (ό άπο- 
βαλών τα ράσα διάκος) καΐ τέλος ποφααίζω. Και αύτην δε την (Ιπό 
λέγοντες πό, καθώς και σή[Λ8ρον, είς τα πό τούτον, πό κεϊνον, 
ποδά, ποκεϊ, πομπρός, έσχέτισαν έπΙ τέλους προς τό πολύση{λον 
ποΟ και ούτω κυρίως τοΟτο λέγεται πλέον άντΙ τής άπό' λ.χ. πον 
τίιλ Λεμεαόν ώς τίι Σκάλαν έπηρα το ποϋ τόν Κωατην 
που τό πρω\ν ώς τό δείλχς• που πλΰμμαν τον πλνμμάτον 
(άπό πλύσιν ώς πλύσιν)• τούτον έν περίτου ποϋ τό άλλον §ρέ 
που τόι|;(ίριν.*Άλλως τοιαυται λέξεις δέν είναι πολλαί* φτίν,κόμα, 
γοράζω, ατρά^τει, κρόννομαι, (άκροώ(Ααι, ση[Λ. υπακούω), τι- 
μάζω (καταρώ|Ααι), κλουθώ, έν δημ. ^σμ., ^ωστώ καΐ νεβαίννω 
καί τίνες άλλαι σύνθετοι έκ του άκρος, ώς κρολοοϋμαι (ωτακου- 
στώ), κροκωλτά (βαθύ σκύψιμον) κλ. Τουναντίον δε είς αλλάς προς* 
τίθεται παρά φύσιν άρκτικόν α, ώς εΕς τό άβτέλλα και τα ^. άχ- 

(1) Π. χ. νά Κ(1τ(}ηις μαζίν της έν πογελςίς, τόσον άατε^α εΤναι δήλα δι]. 



ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΔΙΑΛΕΚΤΟΥ ΤΟΝ ΚΥΐΙΡΙΟΝ 147 

νωρίζω, άππηδω, άσκοπώ, άζονλεΰκω. Διάφορα βββα{ως τού- 
των ιΐναι τα όνθ|Λαταάμ|Λ(ίτ%ν, άθάαιν, (Ιρκάκιν (κ. ^υάκιν, άλλ' 
ΙτζΜΛ ρνον χο(τν) χβιμάρρου βαραθρώδης), (ίΣΚέλλτν, (1ατο(χη« 
μαν, ιις ί προς€χολλήθη προ^λως ίχ τοΟ πληθυντικοί £ρθρου, κα- 
6ως χα2 ιίς τα άππάριν καΐ άχνάριν. Ε ίέ τίνα της άρχης, οίον 
όχυρού{Μνα, [«.ιτβτράπησαν ώς άλλαχου του ΈλληνισμοΟ ιις α, καθώς 
τέτηςένβίς το άντροπή, άγγαατρωμένη, άγκαλιώ, άμπλέ- 
πω, άθθνμονμαι, άνώρας (ενωρίς, κατά το έξώρας, δπβρ βίν' 
άχρηστον) καΙ τών άλλων πλην του άρκάτης τα άξινάΛραφα, 
αλαφρός, άρωτώ, άχχέλιν, άγγόνιν, Ιξ ου ρ. άγγονίζομαι, 
φη|ΐαΓνονΙλαρώςπως αποκτώ, καθώς αάγγονιατηκαμεν κορκούς», 
τρόπον τίνα πβριιστοιχίσθημ&ν υπ* αυτών. ΚαΙ αύτο Χΐ το ένάμιαυ 
χατηντησιν άνάμίοτν. Επίσης όμως το άρκτικόν ε γίνιται ο, ώς 
όρπίζω, 02ςτρός, όρμηνεΰκω (παραινώ) καΐ δξω, δξνπνος, 
δ]^ορ^ος και βφκαιρος (βυκαιρος, κινός), οπού δήλα δη δβν ητο 
ίυνατόν να πέση, βίτι δια την βύφωνίαν ιϊτι δια τον τόνον. Τρο- 
τρηςδί Ο ιίς α παραδείγματα βίναι τά, ά^φάλλιν, άγκάνκΤμαν, 
αρφανός χαΐ Ανταν άντΙ δνταν, Ισως δυνάμινα ν* άποδοθώσι καΐ 
ΙΚ άφομοίωσιν προς την ίπομίνην συλλαβήν, ούχΙ όμως καΐ το άπου 
(= οποίος), βιβαίως άντΙ του όποΟ, ώς φαίνβται ίκ του πον, λβ- 
γομινου καΐ τούτου άορισταναφορικώς. « Πον μ' άγαπα νά χαί- 
ρεται, πον μέ μιαη νά ακάατη». "Αλλως τοιαύτη τις άφομοίω- 
σις 6ΐναι σπανία* γεναϊκα(Ι),. αιμιδάλλιν, δχκιμάζω, λοντονρ- 
χά, παρπατώ' διότι τα δρωμαν, ^οΰτονρος, άρμάζω βίναι λίαν 
αμφίβολα. 

ΌμοΙως ολίγα φαίνονται καΐ της συγκοπής τα παραδείγματα* 
χλην τών κοινών ακόρτος 6, το σκόροδον, καΐ πέρ(Χι, το περ- 
6όλιν, κλονθώ, παρκάτον. Είς ώρισμένους δέ τόπους καθολικής 
τροττης φωνήεντος ιΐς άλλο πβρίπτωσις, έκτος της πανβλληνίου, νο- 
μίζω, του χ €(ς ε προ του ρ, ώς πλην άλλων, μερσίνιν, μερικός, (ό 
=η μυρίκη) ατερακιά (στύραξ) άχερον, Κερκακίι (ύπάρχουσιν 

(Ι) Έ«χ τοδ γεναικα παράγεται τό γεναικάτον, ση^ιαΐνον πιρί γυναικός 5,τι τό 
ανθρωπιά διΐ τους £ν$ρας. «*0ϊ νά π^ς (= όντως), Ιι κοκκώνα Δε(}ποινου 
<χει η4νωτης ηολίτ γεναικάτον*. *Δμφοτ<ρων άντ(θιτον ιΐναι τό γαδουρο- 



148 Σ1Μ0Γ ΜΕΝΑΡΔΟΥ 

0(Αως χα{ τινις έξαιρέ^κς), ιΐναι χαΐ ή αντίστροφος αύτοΟ (Αΐτα το ξ 
τοδ ξε, τούτέστι της ίζ' λέγβται δήλα Χή, ξίκλείδώννω, ξΐ^Οΐ- 
νΐκίζω (δια κλάδου φοίνικος καθαρίζω τάς άράχνας τών τοίχων) 
ξιμολοώ, ξιπολνώ (τον κό(χπον, ήτοι λύω, ξαπολώ δ6 = άνίη(«), 
ξχντνννομαι καΐ ό[Αθίως πάντα τα λοιπά. "Ισως ο(Αως ή (Α&ταβολη 
αυτή δέν Ιχβι λόγον έντιλώς φωνητικόν, ως αλλαι κατ* αλλάς λέζιις, 
{χουσαι βιβαίως ίδιαίτιρον έκαστη. Διό π€ρατοΟ[Αΐν τας πβρί φω- 
νηέντων παρατηρήσεις, άναφέροντβς Ιτι τούτο μόνον, δτι έν σβιρ^δυο 
η καΐ τριών Ζκαστον τούτων η απαγγέλλεται σαφώς, ή οριστικώς έχ- 
βάλλεται, άλλ' ουδέποτε προφέρεταί τι (χεταβατικώς, λέγεται δτιλα 
δη η τετρασυλλάβωΝς άηδόνιν η άδόνιν η αετός ή ατός. Άλλ' 
έκ τοΟ ου-|-< παράγεται ω φύσει κείριενον ίν μέσω τούτων, ουδέποτε 
δ' έπΙ συναλοιφης αυτών πίπτει το ε* ούτως άντΙ που έν (=που 
δέν ή που Ινι) λέγεται πών πάμεντε οί κεϊνον πών καλός η πών 
έν ακριβός• ομοίως ϊντα 'ν* που (Τώκαμεν ; =τ1• έν δε τοίς στΙ• 
χοις είναι συχνόν, ως φαίνεαται, μώππεσεφ φχλίν. Έν αύτοίς 
ενίοτε καΐ το τελικόν ι ένουται ως ] μετά του φωνήεντος της Ιπιφε- 
ρομένης, ως «άπου ζουλεΰκει άς σ^άση», καίτοι πολλάκις έν τ^ 
αύτη λέζει δέν γίνεται ], ως σιωπώ, Μάριου, έμπόρειες (ήδύνασο) 
κλ. Ταύτα προς διάκρισιν γράφω ανβυ του σημείου της συνιζήσ6ως.(1) 
Τοσαυτα περί φωνηέντων 

Άλλα τα σύμφωνα της ελληνικής γλώσσης πάσχουσιν ίν Κύπρφ 
πολλά καΐ χαρακτηριστικά πάθη. ΔιαιροΟμεν δε ταύτα κεφαλαιωδώς 
ε(ς τρία, τας άποβολάς, τας μεταβολάς καΐ τους διπλασιασμούς* τάς 
άποβολάς διακρίνομεν των έκκρούσεων, περί ών κατωτέρω. Αποβάλ- 
λονται λοιπόν, ήτοι κυριολεκτιχώτερον έζέπεσον βαθμηδόν έκ της προ- 
φοράς, κυρίως μόνα τα μέσα καλούμενα σύμφωνα 6, γ, 6, ευρισκό- 
μενα μεταξύ δύο φωνηέντων. Ό νόμος ούτος ισχύει κατά το μάλλον 

(1) "Οταν προ του ί βίναι πλείονα τών δύο συμφώνων, τότε προς αποφυγήν περι- 
πλοκών προφέρεται τούτο χατά διάστασιν από του επομένου φων^Ιεντος* ώς παντρειά, 
τάγγαίίτριου, καμπρτά (πληθ. το\ί καμπρίν, ό άλλαχου χασές), κοντρκίζει 
(το χτηνόν, ^τοι κάμνει κόντραν, πληγήν από τό Οτρατοΐτριν ^ αάμαν, — 
ουχί Οάμμαν ώς πάρα Σαχελλαρίω), ξαΟτρίά (=έξ• αστέρια)* ταύτης, σημιιωτέον 
έν ΚΛρ6^{γ, τό εναντίον φαινόμβνον, όπερ θεωρείται ση μείον βροχής, λέγεται χατά θαυ- 
μαστήν μεταφοράν έν τάΟτρα κολνμπωμένα, δηλαδή μ<(λις διακρίνονται, ώς να 
^σαν εις τό βάθος ύδατος πο)λοΰ, ώς αΐ ψηφίδες τί|ς θαλάσσης. 



ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΔΙΑΛΕΚΤΟΥ ΤΩΝ ΚΤΠΡΙΩΝ 149 

ακΙ ήττον [ΐ«ταξύ πάντων τών η(λ.βτΕρων νησιωτών. Ούτω λέγουσιν 
οΐ Κύπριοι, φοοΰμαι, δκιάολος, φλέα, (δθιν το ρ. βλοτο(χώ), κά- 
ουρος, άραώνα (ή), λαώννω(Ι)» κα(α)λλικετ}κω,€Γυντροολώ, 
ζαός, οΓτραός (έξ ού ρη(Λα (Χτραώννομαχ γίνομαι τυφλός, άποτό- 
(ΛωςδέλέγΕται καΙάντιτοΟ βλέπω•έντοοττραώννε(]Ται;)κάος,(]Ταο'0- 
ρα, καουρτίζω κλ. ΚαΙ αύτος ίβ ό Άγιος Ιάκωβος, άποβαλών το 
6 κατηντησιν •ν Πάφφ παρ6ρ|χην$υό(χινος "Αϊς *Άκουας καΐ σημι- 
ρον οι πάσχοντβς τά ωτα πηγαΐνουσι προς αύτον βίς το χωρίον Κον^ά. 
«ρος Θβραπ6(αν(2). Ή δβ του γ αποβολή κατέστη κανών, απαρά- 
βατος έν τοις χωρ{οις(3), αν δέ τις άκούση που καμ(Α{αν ίζα{ρ€σι>), 
πάντως αύτη δβν {πικρατ€ΐ πανταχοΟ* (συχνότιραι βεβαίως ιΐναι το 
αγάπη καΐ έγώ). Το πάθος έκτβίνβται ρ-ίχρι τών συνθέτων οίον 
(ίναελώ (= περιπαίζω ),<1ναείρνομαι (ναυτιώ),πόϋ9ος, ατενοΐί- 
ρης (δ γυρίζων τά ο^τενά, τους ίρόριους)• δ κάτοικος του χωρίου 
Μέσα Γειτονία λέγεται ριονολεκτικώς Μεσαειτονίτης(4),δ |χη όρείτης 
χατωΛτης, ακούεται δε καΐ ακνλλόαμος το σύνηθες (Τκυλλόγα- 
μος.(5). Άλλα καΐ έπΙ φράσεων αναλλοίωτων, ώς άμεΰρενκε' 
όρίως εκ της συνεχοΟς έκφορΑς (β&ηάΐΐί) έν τοις δημοτικοις ^σ{Αασιν 
εκπίπτουσι πολλά τών αρκτικών γ• έννά έν^, §ρά έναϊκα. Το 



(4) Το λαόώννω σήμιρον Ιν Κύπρω «ημ. (Μ^νον καταπλιίττω τίνος τον νοΟν, ώς 
έλάωΟές με ^ έξύΛωόες με=μ' Ιτρό\ίαξες, είδιχώτερον δέ το λαώννομαχ = 
9Ελΐ}νιάζθ|ΐαι. Οΰτω λαωμένος βιναι σχεδόν ό 6πό τών αρχαίων λεγ^^μενος άπό- 
πληχτος* 3ντως το τοδ Δημοσθένους (XXI 143) βούχ οϋτως είμ* άφρων, ούδ' 
άηόπληκτος έγώ», λέγεται κατά λίξιν δπό τών Κυπρίων « 6ν είμ* έτόχ παιλ- 
λόςμέ (==μηέ=μηδ^) λαωμένος». 

(2) Ό αυτός "Αγιος» τραπέντος του 6 εις φ, ώς αναφέρεται κατωτέρω, μετε6λτ|θη 
χβτβ τήν αύτην πρΛηψιν εις *Άκωφον εις τίιν Χεροϊδχιάν. 

(3) Π. χ. λόος, λοΛς, χαχολοητΛς, ϋυλλοίζομαι, βχιαλοίζομαι, άμο- 
λόητος, ηεραλοΛ («είχαν τήν ηεριλοήντοΟ Γιαννακοδΐ)=ώμιλουσαν περί Γ.) κα- 
λόηρος, λαός, ^%ώ, έφαα, §φυα, φάονσα, μαείρτϋί^α, γλΛορα, παΐδ%ν, 
άρπάτν, κυνηώ, ^αΐζω, χατηορώ, τραούδχν, παναύριν, μπνίω, ηνίο- 
μαι, μάος, (ίαίττα, τρυόνχν, ζνός, &λοον, τρύος, τηάνιν, μαονλούκχν 
(προςχεφ^λαιον, δκίτι κλίνει τις τόμάγουλον),^ηάλτα (νομίσματα Γβ^&ΐία) και τά 
είς - 2ΐότν αθροιστικά, χωρκατολότν, άρκοντολότν χλ. κλ. 

(4) Όμοίως μονολεκτικώς ό χωρικός της * Αγιας Φίτλας (= Φυλάξεως ) λέγεται 
*Ανφβλαξίτης. 

(5) Διασκεδαστική τών λνσσοδι{κτων αγρυπνία τήν 40^* ν\^κτ0ΐ, νομιζομένη θεραπευ- 
τικι|. 



1&0 ΣΙΜΟΤ ΜΕΝΑΡΔΟΤ 

γιλάριν λέγβται καΐ έλάριν, το γητειίκω (γοητβύω, ση[Λαϊνον κά- 
μνω μαγείες, ναρ^ώ τι) λέγβται καΐ Λτεΰκω. Το ] φαίνβται |χΛλ- 
λον άντέχον έν (^έσφ δύο φωνηέντων, διότι γ τίνα πιθανώς ινα (ΐη 
τίΐίίωσιν,Ιγένοντο ]* ώς έγΐώ (ίν Λάρνακι κυρίως, είς δέ τίνα χωρία 
άρχαΧκώτβρον έγιώνν ώς καΐ έύούνυ το συ). Το αίγια (προς δ 
τίρβ. το λβγό(Λβνον άλλαχου γιομίζω) καΐ μοΰγια (ριυϊα) ίγένοντο 
Γσως βκ τοΟ πληθυντικοΟ Ιχοντος το ]. "ΟΐΛως ίξ άλλου λίγβται 
ζυάζω, ύές, άντίύγβιές, ιίς την φρ. «μέ τέςύές (Τον»,ΧαΚηάν- 
νης, ΧαΚηώρκης καΐ γχάλχ άλι το κατά τον Κ. Λιβαδλν βκ του 
^Ιταλικού ς&ΐα παραγόριβνον αγάλια (1). Ή δε τοΟ δ αποβολή ση- 
[χβρον είναι νόριος κατηργημένος ε(ς τάς πόλεις, ώστε (Αονον άποτε- 
λί'σριατα της άλλοτ' έπικρατησεως αύτου παρατηρου{χεν• ένεκα τού- 
του το μηδέν (= [χη, ώς ούδεν = ου) Ζγινε μέν λεγόριενον καΐ άπα- 
γορευτικώς, καΐ το μηδέ μηέ καΐ μέ, το δίδω, δικώ καΐ πάλιν 
διώ, το έδώ δά (χόνον δά (δαχαμαν = ίνθάδε),το Ιται δά (Αονον 
έτ(^ά(=|ΛΟλις•μέ έτύά νάκκον = «ούδί τυτβον») το τώρα δά ριό- 
νοντωρά καΐ ο άρκιδατος (κήλων) άρκιατος. Άλλ' άκούων τις τους 
χωρικούς, δύναται να σώρευση τοιαδτα παραδείγ[Λατα δσα θέλει(2), 
ώς άππηώ,γάαρος καίγαρος, άεργος καΐ άρ^ός'οΐ πληθυντικοί 
εις -δες, πεθθεράες, γαμπρουες, καβαλλάριες κλ.• συχνότατα 
δι είναι τα υποκοριστικά εις ονιν άντΙ ονδιν, ώς π. χ. χερούιν, 
^ερκοΰιν, ηοούχν καΐ πλείστα τοιαύτα, 1ζ ων είναι καΐ το παρά- 
ξινον {Σίακατοΰιν, ήτοι ριικρον ΐΣ^α κάτω, σύντο(χος κατήφορος. 
Έκ τούτων πλην τών αρσενικών είς ούδχς ( ώς έπώνυ|Αα Φραγκον- 
δις, Άγγελοΰδις) Ζγειναν καΐ θηλυκά είς ουδα, προφερό[Αενοι καΐ 
ταΟτα πάρα τών χωρικών οΟα, καθώς κοπελοϋα καΐ ύποκοριστι- 
χώτερον κοπελλονρουα* νομισθεντος δ' ϊπειτα του α περιττοδ, 
άφου το ον επιδέχεται κλίσιν, το ονδα κατηντησε (Λονον ον, ώς 
κΰροθδα-κορουα-κορου(3)• ομοίως γναλλουρον ή [Λίκρη γναλ- 
λοΰρα, δήλα δη γλανκόμματος, όπως άπήρεσκεν είς τον Πλά- 

(1) Ν. Ή(λέρα 957. Τοΰτο Κχβι χαΐ πιρ^ιργον πληθυντιχόν γ:^αλ%αλειτε (ηρβλ. 
^αρδατ() ση|Α. το το0 Θουχυδ($ου «Κ({σ(ΐον χαΐ 9ΐγ))ν πβρίπλι^στου ήγβίσθι•. 

(2) Πρβ. το δίστιχον : ΚαΙ μά την Παναΐαμ μας 

Σάν τΐιν έφίλονν είαμ μ<ις. 

(3) Το κόρη παρά Κυπρ^οις ποιητιχώτατα 9η(ΐα(νΐ( χαΐ τήν χάλι/χα τοδ (^οδου, 
μόνον οΰτως ονο^Μίζοριίνην. Έ τριανταφυλλεά μας έγέμω(1εν κόρες 



ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΔΙΑΛΕΚΤΟΥ ΤΩΝ ΚΥΠΡΙΩΝ 151 

τΐΛναι(Ι) Έντβυθιν πΛν δνο(χα γυναΐΜίον ίπΐ το θωπβυτΜςώτβρον τρέ- 
ιςΕται προχ^ίρως βϊς ον* καθώς Λενου η Έλεγκο&, ΚατινοΟ, Χα- 
βίχλον, Άννου, Δομνον, Μαριταου, Ζωιτοτον χαΐ τίλος Άον- 
ΟΓτοΐτ ή Αύγούστα καΐ Φ\(γ)ενθ'0 ή 'Ιφκγένιια. Ταύτα προ πάντων 
άγαπώ<ην οΐ ΛβριβσιανοΙ χαΐ οΐ Λβυϊίωσιαται. Άλλα διαρχέστβρον 
άΐ(οτέλ€σ(χ.α της αποβολής του δ «Ιναι του δ&ν η συνήθης ίίς πολ- 
λούς νησιώτοις έλάττωσις βίς £ν ενβχα τοΟ κα\ δέν χαΐ πον δέν, 
χαΛως 6(ΐο(ως λέγιται πάντοτε ί το (νοίοί), καΐ το {αάκκιν. Το 
δέν λβτηρήθη σώον [λόνον ιΐς το (1δδέν=αν ίέν, ου συχνότβρον 
«ναι το (1μμέν = αν {χή(2). Ό(Αθΐως (Αονον ιις το άθθένα διβσώθη 
το θ του θενά, λ6γο(χένου άλλως έννά. Το θ ενταύθα, ίξέπβσβ 
πάρα την συνήθβίαν, άφου λέγβται έθεν =ηθΕλβν(3), άλλα χαΐ το 
3ς (ΐόνον ίίς το δχΐ, λ£γό(Α€νον άβίποτβ δι. 

Έπαν€ρχό[Α£νοι εις τα β, γ< δ, παρατηρου(χεν δτι ταΟτα πεσόν- 
τα, φαίνεται, προ πολλού, τόσον άγνοοΟνται ση(Αερον υπό τών 
«π(ΐροτέρων χαΐ άγρα(Α{Αάτων, ώστε συγχέουσιν αύτα πειρώμενοι 
να συ|Απληρώσωσι τά παραχθεντα χάσ(χατα• δύναται τις ίηλα 
Χή ν' άχούση πάρα χωρικών είς τα τραγούδια «"Οο^οΐ μέ 
^οδερίζουσιν», «Άντάατ αζιαίτη κα\ λυβιατη» κλ., είναι δε 
συχνον το ^ώβα άντΙ ^ώγα. Ούτω λέγεται καΐ καταβωίι ο κατή- 
φορος βεβαίως άντΙ καταγωγή (4). *Ίσως εις τοιαύτην άδέξιον άνα- 
πλήρωσιν δύναται ν' άποδοθη το άννπόλντος άντΙ ανυπόδητος 
(το ξυπόλυτος έν Κύπρφ ση[Λαίνει λυμένος) καΐ τέλος πομίλόρίν 
(ντομάτα) άντΙ πομιδόριν, ήτοι ροπιαίθ (ϊ'ορ. 

Ερχόμενοι νυν εις τας οΙασδήποτε μεταβολας τών συμφώνων, 
παρατηρουμεν αμέσως ότι πολλά τούτων καΐ καθ* ίαυτα καΐ συμ- 
πλεχόμενα προφέρονται τόσον άλλοίως,ώστε μόνον δια ξενικών χαρα- 

(1) 253 Ε. ΦαΙΒρω. Γναλλούρης λέγβται 6 Ιχων όφΟαλίΑούς ηο\5 γυαλλίζουν, 
ώς του γάτου τουτέστι πρασινωπούς* (πρβ. γναλλονρίζω τάμμάδκία μοΐ/=τά 
γρυλλώνω) 6 Ιχων γαλανούς όφθαλ|λούς λέγεται βενετόμματος (θηλ. -όμματη). 

(2) Ουδέποτε λέγεται &ν £ν, ώς ίνιαχοδ γράφει 6 χ. Σαχελλάριος, δυνατόν μκ^νον 
να λΐ)ζ^θτί δ,ν έν ένΐ, ώς έναντίος βρος το0 &ν £νχ. 

(3) Και το χολοβόν τοΰτο αποβάλλει τό άρχτιχ(^ν του ε, ώς £τονον, ενίοτε εις τα 
άσματα. 

(4) Πρβ. χαιΛουχά Φιλ. Έπ. 78 α'*Ωρα καλΉ κιώρ' άόαχίι» άντΙ άγαθΛ, 
τραπέντος του θ εις χ, ώς θα Γδωριεν χατωτέρω. 



152 ΣΙΜΟΤ ΜΕΝΑΡΔΟΤ 

κτηρων βίνι ίυνατον δπωσοΟν νά παρασταθώΦΐν . Οΰτω ρΐίταβάλλον- 
ται τα Κ καΐ χ -Λρδ τών θ καΐ ί' το Χέ γ ούΧέν τοιούτο πάσχβι καθώς 
ΐν Κρήτη. ΚαΙ πρώτον το χ. ΤοΟτο προ θ καΐ ί λαμβάνβι την προ- 
φοραν τοδ Γαλλικού οΗ η τοδ ΆγγλικοΟ βΗ η του Γβρ|Αανικου 5€?Α, 
άλλ' δχι τόσον πολύ* καθώζ Χαιρετώ, χέρχν, ΐίηζάχη, χνλός, 
χοίρος (παραστώ(χ•ν το τ$ Χ τούτο καΐ ταλλα παρηλλαγμένα Κ Σ κτλ. 
5ια κιφαλαίων γρα(ΐ.(Αάτων, έλλείψιι κρβίσσονος τρόπου έν τφ τυπο- 
γραφβίφ) (1).Τδ δΕ•Ιταλικον8θ(θ) αντιστοιχεί πληρέστατα προς το Χι- 
τελουν ΧΧ(θ), (έκ τοΟ γχ) καθώς τ\;χχαίννω,€Γεν(ίχχιν(5). Το έρεχ 
Χεν καΐ βέχχεί άντΙ του κανονικωτέρου βέθοί, ηκολούθησαν το α' 
πρόσωπον, ως καΐ τα εϊτριακες, άρέακει και πάντα τα €ΐς -ίοκω 
^ιαλβκτικα ρ. (2). 

Το $€ κ προ 6 καΐ ι προφέριται πβρίπου (ο1ΐ, ώς ύπδ τών Κρη- 
τών, άλλα πως ξηρότβρον Ισως• π. χ. Καιρός, Κημός, κίτρος (ό) 
κΰρίς. Κακώς δ& παριστώσιν αύτδν Χιά του τοτ, υπάρχοντος καΐ 
τούτου καΐ προφ6ρθ(Λ6νου καθώς άλλαχοΰ του Έλληνισ(Λθυ, άλλ' ίσχυ- 
ρότβρον η ίν Άθηναις' ώς ταταέρα, ή καρέκλα (3) τέτ€Γος, ό κισσός, 
τί^έο^τος, ιύρύ κάνιστρον, (έκτου Ίταλ. οββία) καΐ τά ι\ς -άτ(Χος, 
-άτοΓα (Αβγβθυντικα (π. χ. άθρωπάτσος), η ίιά τοδ τζ, φθόγγου 

(1) Ούτω δια χ έχλα|Α,βάνουσι χαΐ τά{ τουρχιχάς λέξεις τά( γραφο|ΐένα$ δια σίν (ι^' 
ψηφ(ον)* χαριχβύχοιιαι, χαΐχ(ν. *Αλλ' δταν άχολουθ{[ σύμιφωνον, τό σιν ονδέν Ελλη- 
νικών παριντ^ί* άνάγχη λοιπόν νέ γραφή 7ΐΧ$Ηΐ\ν (=:βψγ|θη, παιγνίδιον, Λουχα, Φιλ. 
Έπ. 111) χαΐ ^ε$1ιηέρης (=σπορβύς. Ββ&ϋά. Εΐ. 25). 

(2) Σχηματ^οι»9ΐ τοιούτον Εν€9τατα πάντα τα Κχοντα τόν ά({ρι«τον εις - να,βηλυν- 
να - πλυννίίίκω, έμεινα - μετνί(5κω, έξέρανα - ξερανίακω, άνέφανεν - άνε- 
^ανΐακε%, βγιανε-γχανίακει πιθανώς χατά τό άηέθανεν - άποθννίακει. στί- 
ρί£ρον πεθανΐϋκεχ.Άλλά χαΐ τούτων όλ^γα, χαθώς έπληροφορι{θην, άνά τήν Πάφον 
ι^ι\ τήν Μισαρχάν προφέρονται ώς 86(ί) οΤον βρίΣκεχ* οδτω χαΐ το γτνώεκει Ιν τξ 
φρ. «ό Θεός γχνώεκεχ», δπου (κ^νον χαθ' δσον ηχούσα λέγεται τό ^, Το δέ χά()κη 
προφέρεται χαί άλλαχοιί τής Κύπρου χ(ΐΣκεΐ, μ<{νον δμιως έπ^ τίνος ανοιχτοί χαταλει- 
φθέντος πράγ^ιατος π. χ. Στέκεται καΐ χ(λ()κεχ,, άλλα ποδά χάεκει δκυό 
δάχτυλΛ. 

Το έχ συνιχοΟς 5|Α,ως έχφορας (}κ(ί),^γουν δταν το (^^ν ς εΤναι τβλιχ({ν, το δέ χ(ί) 
άρχτιχόν τής Ιπιφερομ4νης, άχούεται, χατ' άφο(Χοίωσιν τοΟ ς, ώς κκ, ώς δηλαδή προ- 
φίρεται κουκκίν. π.χ. π<1εις κεϊ ; Ιντα θέλεις κυρά; μές κεϊν τάρμάριν χ.λ. 

Το &χ%ν= περίπου τ$ Ό(ΐηρ. &χος, σύνηθες εις τήν φράσιν «€6κ(ΐλεν τό 
ΰχτν τον » βεβαίως Ιστο^χησε τφ &χ ίζ οΖ παράγεται. 

(3) Παρατηρητέον 5τι τ^ Γαλλιχόν οΐι (οΙι&ίΓθ) Ιγεινε τσ, βπως χαΙ εις τ^ ηρότΟο, 
^όταα, τ(1τ(5α (1)γοο1ιθ» γοοΙιθ, ΙαοΙιθ). 



ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΔΙΑΛΕΚΤΟΓ ΤΩΝ ΚΤΠΡΙΩΝ 153 

σχβίον ανυπάρκτου ίν Κύπρφ, Χιότι {ΐόνον ηγου(Αένου ν προφέριται, 
χαβώς Φραντζής, Φραντζεακοϋ (τά όνό[Λατα ταύτα έπιχωριάζο^^* 
σιν ιίς το ΠΕλ6ντριν(1)) ντζάρα, πιθάριν άλιιφτόν, (έκ τοΟ Ίταλ. 
^ΐΗΡα) ντζανίν , ίκτβρος (οίονιΐ κιτρινάΧι έκ του Γαλ. 3Εαη6) (2). 
ΜοναδιχαΙ της τοιαύτης τοδ κ προφορδίς έζαιρέσίΐς φαίνονται το κοί- 
λον, δίΓΐρ δ(χως και πολλοί προφέρουσι Κοίλόν, το νοίκΐν και 
το χίρτάριν κατά μιτάθβσιν άντΙ κριθάριν ίιότι δσ' αν ακούσει 
τις ιίς τας πόλβις &Ιναι νβωτίρα μ,ψΎΐσχς τών όριγο(Αένων κο|Αψό- 
τιρον να λαλώσιν. Ούτω προφέρονται τίνα τών εις - άκις υποκορι- 
στικών έπεισάκτων βίς την Κύπρον, ώς Μιχαλάκις, άλλα τα συνη- 
βέστιρα Νικολάκις, Γιωρκάκις καΐ Δημητράκχς, ώς καΐ τα Ιπώ- 
νυ|Μΐ (Ππελαβάκχς) προφέρονται κυπριακώς. Γινικώτιρα κάπως 
ιίναι τα δχκη σου καΐ κεντώ, άλλα τοΰτο [χόνον πιρί έργοχιίρου, 
ο νέα χρη^ις, λότι προκεψένου πβρί πόνου λέγβται Κεντώ. Το σ%{β) 
προφέρεται καθώς το 86(6) τών *Ιταλών, ώς ΣΚέπω, ΣΚΰλλος^ 
ιξαιρου(ΐ.ένων τών όθνβίων άοΓκέριν, πεατκέχιν (Χώρον), μκΤκίνης, 
ακέττος καΐ τών άρτιως εισαχθέντων ατκεδόν καΐ οτκέδιον, Ινθα το 
σχ Ιπαθε {ΐόνον την πανελληνιον εις σκ (χεταβολήν. Έπει&η δέ, κα- 
βώς είδορν, την αυτήν ίχει προφοράν καΐ το Χιπλουν XX, έταυτί- 
σ6ησαν εντελώς τά3θέλλχα, σκέλη, και τά^^^έλλια,τα χέλι^α' ηκουσα 
όΐ παρά τίνος ^εσποίνης φιλοτιμουμένης ν' άπαγγέλλη καθαρούς τους 
ανελλήνιστους τούτους φθόγγους, να λέγη ττροκειριένου περί φαγητών 
ίντα μ' άρέοτκονν τά παχεά άοτκέλλια. 

Κατόπιν δέ τίνος έρρίνου φθόγγου το κ(6) προφέρεται καθώς το 
Ίταλικον η^(6) (2ΐη86ΐθ), π. χ. έν κεΐ μέοτα, ίν ΚαΙ (Χέν καί, = 
ουδαμώς), φλαγκ\ν (ήπαρ και 7Γνεύ[Λων, εκ του Γαλλ. Παη6),μ<ίγ- 
Κιπας. Όριοιως, εννοείται, προφέρεται 'ΑΓΓελον. Το Χέ διπλούν 

(1) Έπίαης το Τζορτζής, άλλ' δμως προς αποφυγήν τοδ χωρίς ν τζ ίγβινβ Ντζορ- 
ζης, χαΐ χατι^κιν «πλούστερον Ντορζής. 

(2) Όβαι λ^ξ(ΐς φέρονται παρά Σαχελλαρ^φ δια τζ, λ.χ. τζίφος χλ. ακούονται μ^ 
τϋ.ΟΙ δέ ΧατζτΙδες προφέρονται ώς Χακήδες,δπως δηλ.τό χακτί'οΰτω δέ χαΐ πάντα 
τά Τουρχιχα τά $ιά δζΙ|ΐ (ς-' ψηφίου τίΐς άλφα6γ[του ό{χοίου πιρ^που τ({^ Άγγλιχΐ^^ 
^(6) ) χαθώς Κ'ιρρ^ττιν, 6 τονρχιχός άγων του άχοντ^ου, (δζιριδ -όγιουνοϊ») 5πβρ αγνοώ 
3:ώς ό Κ. Λουχας έταύτισι μ1 το χηρύχβιον του Άργ(ΐφ({ντου. (Φιλ. Έπ. σ. 104). 
'Ο^Μίως πογιακης, καφεκτίς χλ. *Απ<^δίΐξις αΰτη δτι το κ προνφέρετο ίοΛ κά^- 
τως κρο τΙ|ς τουρχιχής χαταχτι{9εως. (1571) Ό χ. Ββααάοαίη άτ^έδιιξιν (Εΐα(]6 ρ. 
38) $τι ούχΙ χαΐ προ τής βενιτιχης (1489). 



154 ΣΙΜΟΥ ΜΕΝΑΡΔΟΤ 

Κ προ (λίν α, Ο, υ προφέρβται μΕτά τίνος δασίος πνιύ(χ.«τος, ώς τα 
κόκκαλος (6) κοκκωτός(Ι), κοκκώνα(2), κονκκούλλνν, προ 
δέ τών θ, ί ώς ίσχυρότιρον ΙοΙι ήτοι ΙΙοΙΐ, πβρίπου καθώς Άγγλικδν 
οίι (οίιίβΓ) π. χ. κουκκίν, ατακκίν, κόκκινος, κουκκιατός, 
§ονΚΚες, καΐ το ύποχοριστ. του λάκκος, λακκίν (3). 

Άλλ* άνάγχη να διαλάβω[;ί.6ν ενταύθα πιρί μβγάλης έζαιρέσβως. 
Πολύ πβρ&σσότεραι τών ανωτέρω λέξβις προφέρονται δκ' ά[λ€ταβλητου 
κκε καΐ κκι. Αύται παρβλήφθησαν άπο της Τουρκικής. Οι Τούρκοι, 
καθα γινώσκουσιν οΐ τουρκομσθ&ις, Ζχουσι δύο &ίδών κ* το κάφ, κδ' 
γρά(Α[Λα της αλφαβήτου, παρόριοιον τφ ή[ΛΕτέρφ κ, άλλα πως Ιρρι- 
νον, καΐ το κιέφ (4), κέ, προφ6ρό(χβνον ώς κκέφ, ήτοι κχέφ, δπως 
αληθώς γράφιι Κχαλίφης, κχίλχφ κλ. δ Σκ. Βυζάντιος ίν τη 
«Κωνσταντινούπολη». Το κχέφ λοιπόν ένεκα τοΟ δασύτατου πνεύ- 
ματος άντέχιι παρά Κυπρίοις καΐ προ 6 και ί' ίνφ δήλα δη λέγεται 
κονάΚιν (ίβΐιίν) οπού καΐ τα δύο κ είναι κάφ, {ξ άλλου προφέρεται 
ττενεκκές, πουρέκκιν, ττεφαρίκκιν, ούτω δέ καΐ κατά την αρ- 
χήν τών λέξεων κκέφΐν, κκεμέρχν, κκιρας (ίνοίκιον, άγώγιον), Ιξ 
ου κκιρακης, κκιλίμιν (τάπης), κκέλης (φαλακρός), κκιλιπίρχν 
(ίρμαιον ή [χαλλον ΟΟβ&βίοη) καΐ πολλών άλλων. Το κα?(δν ομΜς 
είναι οτι τοιουτοτρόπως προφέρονται καί τίνα σηριερινά όνόρίΛτα *Ελ- 
λήνων, ώς λ. χ. Κολακκίδης, Πεζίκκης κ. &. ΎΙ διεξάγεται; ^Ότι 
συνεθισθέντες εις τήν τουρκικήν ταύτην προφοραν οΐ Κύπριοι παρα- 
λαι^βάνουσιν αυτήν, ό λαός βεβαίως, οσάκις θέλουσι να μη γείνη ίοΑ^ 
να τηρηθη δηλ. κατά τό ενόν άμετάβλητον έπΙ το έλληνικώτερον το 
Κ, όπερ, πρό τονιζομένου μάλιστα, δέν έμπορει κατ* £λλον τρόπον 
να σταθ-^ κυπριακώς. Ούτω καΐ τό ρηθέν κοιλόν πολλοί χωρικοί προ- 
φέρουσι ΚΚΟΐλόν (5). 

(1) α*Έν χοχχωτή της ιύλογιας, ά|Α,μ^ίν χαψοχαρτουσα». Δημ. άσμα. 

(2) Μιγενθυτιχόν τοδ κοκκώνιν« 5χοχοριστιχο0 του κόκκων. Ό πολύς Κύπριος 
Οίχονομ^δης, χατά τον Κ. Θερειανον (Ν. Ήμερα 533) Ιν({μιζβ τήν χατάληξιν Δωρι- 
χήν «άντΙ χοχχώνη, ώς Δίων Διώνη χαΐ πλείστα £λλαι>. 

(3) ΟΟτω προφέρονται χαΐ τα Τουρχιχά, τσίμ {ζ' ψηφίον) ώς κκιποΰχχιν. 

(4) Μεταγράφω χατά τον λεζιχογράφον Ά6ρ. Μαλλιάχαν. 

(5) Οδτως αληθώς έπιδρώσιν έπΙ τήν λαλιάν τών υποτελών ο( «υζώντες χαταχτηταί. 
ΜεταδΦουσι πρώτον εις αυτούς ίδ{ας λέξεις, ας ίχείνοι χατά μιχρόν έθΟ^ονται νά πρ6- 
φέρωσιν ώς άχούουσι χαι όσάχις άπάδουσι προς τους ιΒιχούς των νόμους. Κατόπιν άφον 



ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΔΙΑΛΕΚΤΟΥ ΤΟΝ ΚΓΠΡΙΩΝ 155 

'Εαν ίπανέλθω[λ.6ν βις την τουρχικην άλφάβητον, 6υρ{9Κ0(Α€ν καΐ 
}ύο &ίδών πέ [λαλαχόν χαΐ σχληρόν β' χαΐ γ' χατα την σ€ΐράν. ΚαΙ 
το (Λίν σχληρόν, προφιρόριινον (Α$τα Χασυτ&του πνιύριατος, άποίί- 
δουσιν οΐ Κύπριοι πιστώς ως ΒιπλοΟν π, προφέροντις ούτω χαΐ πάσας 
τας άπο τούτου λέξβις δσας ίΧανβίσθησαν πάρα τών Τούρχων. Κατα- 
λέγω τινάς έκ τούτων ππαράς, ππαΣίας, ππελάβιν, ππούλιν, 
πποΰση (ομίχλη), ππαλονζές ((Αουσταλβυρ4ά), ππερονζές (βίδος 
πολυτίμου λίθου), ππερεντές (φορά προς πηίημα). Ούτως, ίννοβί- 
ται, προφέρονται χαΐ τα έλληνιχα καππάριν, άππάριν. Άλλα το 
|Ααλαχ6ν, ομοιον προς Λατινιχόν 1) ούδίποτβ παρίλαβον ύς την λα- 
λιάν των οΐ Κύπριοι* ουτβ Γάλλοι, ούτε Ββνβτοί, ουτβ Τουρχοι χα- 
τώρθωσαν να μ£τα)ώσωσιν βίς αυτούς τον φβόγγον τούτον, ούχΙ άνοί- 
χιιον ηίη άλλαχου του Ελληνισμού* τας ίιά τούτου ξένας λίξβις 
προφίρουσι Χια χαθαρωτάτου π, ως χαππάριν, ΚΚιοπάνης, ΚΚΐ- 
πούχχχν, πηλέ (τουλάχιστον), πέρκι (βϊπως, 1σως)(1), πογάζιν, 
παροΰτιν, πελάς, πολικός, παρπέρης, παρκόνιν, πράβο, 
πράτοΓον, παοττοΰνιν, πικάταα, πουταλας, πάνιον, πάταος, 
πιραρία χαΐ πλβίστας αλλάς τοιαύτας σημβρινάς, ως χαΐ τα τών 
ζί'νων επώνυμα (2). Το δβ πβρίβργον βίν' δτι ίια τας έλληνιχας λέξβις 
μιταχβιρίζονται το μπ' οίον μπορώ, μπαίννω, μπλέω, μπΛω, 
μπερτεΰκω, μπότης, μπρόεμαν(3). Συχνότερα έξαίρισις ιΐναι το 
^ακχίρα, προφέρβται νυν δμως ιίς τα χωρία χαΐ πακκίρα* άλλαι 
ί« σπανιώτβραι τα μπακαλχάος χαΐ μπαοττάρτος. 

Και το σχληρόν τ, η μΑλλον τα ίύο τοιαύτα τών Τούρχων, προ- 
φέρουσιν οΐ Κύπριοι πιστώς δια δύο τ* ίννοώ το τέ, δ' της αλφα- 
βήτου, χαΐ το τη, ιθ', ομοιάζοντα πιρίπου προς το ίσχυρον άγγλιχόν 
ι (1β8). Τα ττενεκές, ττεμπίχιν (σύστασις, εντολή) άρχίζουσιν έχ 

ιάνοτρΜίστά Βάνβια πληθονθώσιν, έξοιχβιοΰται χαΐ τό γλωσσιχόν αίσθημα εις προφοράς 
άλλοτρίας. Ζκως χαΐ το φυλβτιχον ιίς Ιθΐ|Αα χαι ^Οη. Περί τής τοιαύτης άποδοχτίς άνοι- 
κΙλϊψ φ6($γγιον πρβ. δσα πβρί τΐ5ς διαλέχτου τών Άδριανοπολιτών άνβχοίνωοιν βίς τον 
δφηγητην χ. Σχιαν ό γιραρός χαθηγητής χ. Κθϋ[ΐανούδης (Έοτία; 1893 τ<ί|λ.Β'σ.20). 

(1) Άλλα τουρχιχα (Μ^ρια σ\ί}ίΐ^^ γιν({(Μνα (λίταξύ τών Κυπρίων βΤναι ταΟτα* δξα 
{γκίξα, ί), ΰάκκΐ (τάχα), &κιαπα (αράγι), ζαττΐ (ίλλως τ• χαί), λέχβα (οϊλέισα, 
(ίΐβιν, 51 άίβ ρΐαβθΐ). 

(2» Ό πρώην άρχιδιχαστής ΒονίΙΙ, χαι βις τάς {φη|Α€ρ(δας Ιγράφιτο Πόδΐλ, χα- 
^ς Πίλλ 6 πρ(|Ηί)ν ίδιοχτι[της ατμόπλοιων Ββΐΐ. 

(3) *ΈψζαΖ9α ή προ συνι/^ύθη (ΐ1 το εμπρός. 



156 ΣΙΜΟΥ ΜΕΝΑΡΔΟΤ 

τοΟ α', τα δέ τταβάς (τηγάνι) καΐ ττόππιν, {χ τοΟ β'. Ό(Αθ{ως 
^ιλαέττιν, φεραέττιν (τίτλος ιδιοκτησίας), ττίρα, ττέλχν, τταί- 
νιν, ττοππονζα (ρόπαλον), τταλίμιν, ττάππα κλ. Άλλα το 
άντίστοιχον (χαλοοίόν, Χήλα Χη το δάλ, ι' ψηφίον, δ(Λθΐον του Λατι- 
νικού (ϊ, προφερουσιν, ως και τούτο, ίια καθαρού τ* π. χ. γετέκκχν, 
ταβας (δίκη), τιβάνι, τονβάριν, τελικάτος, τόμινον, άπαραλ- 
λάκτως ως τωρά, ταπιοτόν, τέλεια. 

Το άραώνα (η) και Σάβατον Χέν Χύνανται να ληφθώσιν ύπ' ό- 
ψιν, ό ίβ (Λίτα τήν αυξησιν μη διπλασιασμός τοΟ ρ, (ώς έραι^τα, 
£ρΐι(/α, έράην (γ' πρ.) κλ. πιθανώτατα διν ίχίΐ φωνητικην αίτίαν. 
Επίσης καΐ το άρωοττος. Τώρα τα παπάς (άνα τα χωρία Κνρις 
ΛαΙ αφέντης ) και μάνα ( ου η κλητική μανά) δέονται, νομίζω, 
αποδβίζβως αν ίπρβττΕ να προφέρωνται δια διπλού, ώς καΐ τα 'Ρον- 
αος και 'Ρονο^ία. Οΰτω το της πόλβως Λεμησσου δνομα, δπβρ, 
προφερομβνον Λεμε(ΧΟ, γράφεται τοιουτοτρόπως δήθεν άπό τίνος 
Νέας Τελμησσου, παράγεται πιθανώς άπό του φράγκικου ίιίιηβ^οη 
Ώς εικός, καΐ τών ζένων λέζεων, όσας ηκουσαν οι Κύπριοι πάρα τών 
κατακτητών, τηροδσι τά διπλΧ. Εις τας τουρκικας είδομεν δτι φυ- 
λίττεται ώς διπλή η προφορά τών κέφ, ππέ καΐ ττέ. Διπλούν 
ομοίως προφέρεται το λ καΐ τ δλων τών Ικ της Ιταλικής ληφθεισών 
δσαι λήγουσιν εις θΠδΐ, θΠο καΐ βίία, θΐΐο* πλην δέ τούτων τα σύμ- 
φωνα τών περρουκκα, οτιρόκκος, φλόκκος, καο^καβάλλιν, 
(Τουππα, καππέλλος (δ), οτιρόππιν, οταΐττα, κάττος, λόττος, 
καπόττος, ππονφφος κλ. ΑΙ φαίνόμεναι τυχδν εξαιρέσεις, ώς πα- 
παγάλος, κονμπάο^ος, ανάγκη νά βασανισθώσιν, αν έκληροδοτη- 
θησαν ύπδ τών ξένων η μήπως εισήχθησαν ύπ' £λλων Ελλήνων, 
όπως λ. χ. το πίζέλΐν (ρίβθΐΐο) δπερ έν Κύπρφ μόλις εσχάτως 
ίκαλλιεργήθη. 

Ός έκ τών ανωτέρω βλέπει τις, ή Κυπριακή προφορά φυλάττει 
μεν τά τραχέα κ, π, τ ώς διπλβ, τουναντίον δέ φεύγει τα Ι), ά, και 
τέλος το §, αν λάβτ) τις ύπ' δψιν δτι ουδεμία μεν ελληνική λέξις αρ- 
χίζει πάρα Κυπρίοις άπο γκ, ώς άλλαχου τα γκαβός, γκαμήλα 
κλ., ουδεμία δέ ξένη μετ' αύτου παρεισέφρησε(Ι). ΚαΙ τά μεν πρώτα 

(1) Τό γογγύζω χατβ |ΐ€ταπλασμ.όν γογγώ ϊγιινι κογγώ, διελΟ^ν πιθανώς διβ 
^ροψορας γγογγώ. 



ΠΕΡΙ ΤΗΣ Δ1ΑΑΕΚΤ0Τ ΤΩΝ ΚΥΠΡΙΩΝ 157 

ίτροφέριι [Α«τα δασέος πνιύ|Λατος,τα $ί διύτ^ρα καθαρώς, ώς τα φύσβι 
κ, π, τ' ό(Λθ{αν διαφοραν της προφοράς τών τριών τούτων γρα[λ(λά«- 
των θα παρατηρήσωμιν άριέσως κατωτέρω, προχωρουντβς εΙς τας 
[Λβταβολας τών συ|Λπλβγ[Αάτων τών συ(Αφώνων. 

Ώς πάντις οΐ ^Έλληνις χαΐ οΐ Κύπριοι πολλά συ[Λ.φώνων συμ,τζΧίγ" 
ματα (ΛΕταβχλλουσι' λ. χ. τα δύο διαφόρων δασέων καΐ τα δύο ψι- 
λών ιΐς σύμπλβγμα δασέος και ψιλού, λέγοντις φτεΐρα, εύκαριοΓτώ, 
έχτές καΐ φτερνακιζομαι (πτάρνυριαι) (1), χτηνόν (2)• προφέ- 
ρουν δ* επίσης μπ, ντ, ατ άντΙ μβ, νδ, οτθ. Άλλα πλην τούτων 
ηλλοίωσαν ίδιω[Λ.ατικώς καΐ άλλα συ|χπλέγ(ΐ.ατα. 

1. Τα ργ καΐ ρχ γίνονται καΐ τα δύο ρκ, άντέχον καΐ προ θ καΐ 
ί. Άλλα τά $ύο ταΟτα κ διαφέρουσι' το |Α£ν πρώτον βίναι καθαρόν^ 
προδήλως αντικατάστησαν προφοράν τίνα ^, ην ένθυριίζβΐ που ρν 
τνίς Κύπρου όλιγώτερον, που δέ π€ρισσότ€ρον(3). Ούτω προφέρονται 
τα ^έρκη, όρκη, άργ,άτης. Το δ' έκ τοΟ ρχ προφέρβται (χιτά δα- 
σέος πνβύματος, οίονβΐ ρκχ, ώς άρκευκω, έρχομαι. Ούτω σαφώς 
ίχτης προφοράς διακρίνονται τά (1ρκή=άρχή ,καΐ (1ρκεϊ=άργβϊ(4)- 

2. Τά δε ρδ καΐ ρθ γίνονται ρτ* περτίκιν, κάρταμα, λαρτίν, 
βόρτος, αό τά βάρη δονώνιο Βυζαντιακός βόρδων, δθεν ό βορτω- 
νόρλος καΐ ίιρτεν, ξορτώννω, έ^έρτηκεν (η έ^έρτην), έδερ- 
τήκαοπν (η έδέρτηοταν)• άλλα πάλιν το [^εν έκ του α' συ(/.πλέγ- 
(Μίτος είναι τ καθαρόν, ώς το απλούν (πρώτα), το δ' έκ του β' έχει 
την δασείαν προφοράν, έλαφροτέραν ριέν αν δ τόνος πίπττ) προ του 
ρ, ίσχυροτέραν δέ, αν ριετά το τ. 

3. Τά συριπλέγριατα λκ, λπ, λτ, [χεταβάλλουσι το λ εις ρ, ώς 
χαι τά Πανελλήνια λβ (λγ), λμ, λ^, προσλαριβάνουσι δέ το δασύ 
πν$υ(Μΐ, καθώς παρκόνχν (1)α1οοη), πέρκχ ((Απέλκχι), όρπίζω, 

(1) Ητ προφέρουσι (λ(^νον $1ς τά( τουρχιχάς Χέξίΐς ζαπτιές, Άπτονλλάς χαΐ (ΐ 
τις 5λλη, οκο^ το ητ άντιπροσωχβύβι το 1)(1. 

(2) Ού$α(Μ)ΰ (Αοι συνέβη ν' άχούσ«> χαΟαρον κτ, ώς ίσχυρ^εται 6 χ. Ββααάουίη, 
Εΐυάθ ρ. 35 

(3) Ό γνωστός Κ. Γ. Λουχάς [χ' Ιβββα^ωσιν δτι δύναταί τις ν* άχοόσ^ι χαι στ(μιρον 
αντό ^ γκ. Εις τάς π<ίλιις προφέρεται χαΟαρόν χ. 

(4) Το γαργαλίζω χβτά {ΐεταπλασμόν γαργαλιώ ϊγεινι καρκαλιώ, τραπέντος 
του ργ ιις ρκ χαι χατ' αυτό τοδ άρχτιχοΟ γ. Άλλ' οδτω |αταβαλλό|ανον, Ιλαβε χαΐ 
^σΰ 9κν£$|Μΐ, ώ^ να ^το καρχαλ|ώ, 



158 ΣίΜον ΜΕΝΑΡΑΟΙ' 

κάρπης(^^άλπικος)(1), πορτός, §άρ'το. Σχιδδν άΧύνατον 6 Κύ- 
πριος ν' άποφύγτ) την ριβταβολην ταύτην-(2)• ούτω και τα ονόματα 
Μελπομένη, Αλκιβιάδης καΐ Ελπινίκη προφέρονται Χια ρ. 
Έπβιδη δέ καθώς ({πομβν καΐ το ρθ (ΑΐταβάλλΕται ίΐς ρτ(1ΐ), ού$([λΐα 
διάφορα (Λίταζυ του όν6(Λατος Μάρθας και της νήσου Μάλτας* ά|Λφό- 
τβρα προφέρονται Μάρτα (3). 

4. Τα $€ 6γ καΐ βδ καΐ γδ προφέρονται καθαρώς 6κ, (άντέχον 
καΐ προ β καΐ ί) 6τ, γτ. Π. χ. βκαίννω, ζευκάριν, (προφ. έν- 
νο€ΐται,ζΕβκάριν(4},ένφ €φκαριστώ),^α6τίν,έβτο[Λάδα και γτέρνω, 
γτίν. Εξαιρούνται [Λονον τα εβδομήντα καΐ ογδόντα, βββαίως 
οριως ούχΙ πάρα πάντων. Τα δέ |ΐ.υθολογούρί.€να ο^ίγδινα καΐ μίγ- 
δινα τών καθαρογλωοταημάτων έπλάσθησαν Ισα ϊσα προς τροχι- 
σ[ΑΟν της γλώσσης (5). Ή προφορά τών συ(Απλ6γρί.άτων τούτων προ- 
φανώς διήλθβ δια 6^, 6(1 καΐ γ^, δια τοΟτο δί προφέρονται χωρ{ς 
τίνος πνιύριατος. Γινικώς δ* έκ τών ανωτέρω συνάγο(Α€ν π€ρ{ τών κ, 
π, τ τών συ(Απλ£γ[Αάτων δτι δίν εχουσι δασβιαν προφοράν, όσ&κις 
άντικαθιστώσιν Ι), (1, ^, ως γίνβται κατάδηλον έκ τών παρπέρης, 
καρτερίμιν, άλάρκα. 

Άλλα πώς προφέρονται τα πρωτότυπα ρκ, ρπ, ρτ; Του ρκ 
παραδ€{γ|Λο^α βίναι το σωθέν έν Πάφφ περκαοΓτός, ήτοι στικτός, 
ώς «τό τανρίμ μου τό περκαατόν», ό Μάρκος, ο πέρκαλ- 

(1) Παροΐ(ΐ(α, λιγο^&ένη χυρ(ως έπΙ δποχριτου* Έγώ καταλαόαίννω το<ί όάν 
τό ππαράν τόν κάρπην. 

(2) Άχούιται 5|Α,ως άχ({(ΐη χατ' ιξαίρεσιν φΐλτιχχν Ινθα το τ έντιχατέστησβ το (1. 

(3) Δια τούτο Κύρι<ί( τις λιγ({|Αβνος Μάρτας υπογράφεται Μάλτας, Ιν^ πιΟανώ- 
τβρον είναι Μάρθας. 

(4) Δια τοΰ φθ<ίγγου τούτου (βκ) (λεταπλάττουσι τόν ενεστώτα συλλι(6δην βσα 
^τ||Α,ατα σχηματίζουσι τόν ά({ριστον εις ψα πάσης φύσεως* ώς έθαΐ|τα-θά6κω, £ρα* 
■φα-^άβκω, £και^α-κά6κω, έΰύναα|Γα-()υνά6κω, έχα'ήτα-χάβκω, §()κα^α- 
(}κά6κω, έλεη|Γα-λεί6κω, ( = 4πιλείΛω) ένιφα-νίβκω, £ρ%^α-^ί6κω, έξΛ- 
λεχ^α-ξηλεΐόκω, £κοι|τα-κό6κω (άλλα Ιντα με κόφτει;), έμ(ΐείρε^α- 
μαε%ρέ6κω, ένεΐ|τα-νέ6κω χλ. εις εύω, χαΟ' α προφανούς ίπλάσθησαν τα προη- 
γού(ΐενα. Τηροδσιν βμως Ετι τ^ παράθοσιν τα κλαίω, πέμπω, κλέφτω βλάφτω, 
ότράφτετ, βάφτω, αλείφω (λέγεται χαΐ άλείόκω) (5τρέφω, γράφω, Ιτι δέ χαΐ 
τα χατα μεταπλασμον παραχΟέντα κρίτφω χαΐ τρίφω, προς $έ τούτοις χαΐ τό γλεί- 
φω. Τό δ^ αψα (άι^ε τόλ λύχνον) Ιχει ενεστώτα άφταίννω. 

(5) Μ<{νον &σχ^άτως έπληροφορ?(θ7)ν δτι χωρία τινά τηρουσιν άχ({|Αη τό γδ, ώς γδ'ϋν- 
νω λέγουσιν εις Κελλάκιν* 1} χρησις δμως είναι πολύ περιωρισ^ιένη. 



ίΐ2ΡΙ ΤΗ2 ΔΙΑΛΕΚΤΟΊΤ ΤΩΝ ΚΓΠΡΙΟΝ 159 

λοςητοι προΟυ|ΑΟτατος(1), κατάααρκα (ίπιρρ.= ά(Αίσως έπΙ του 
(τώματος), ή ^άζκα χαΐ τα παβκάτον (=χατώτβρον) και (Ιβκοΰδα. 
Του ρπ τα άρπάααω, καρπερόν, Καρπάαιν. Του δέ ρτ ιΐναι 
τριρισσότβρα• χαθώς χόρτον, χορτάννω, άρτος (ο Χιά την έκχλη- 
σίαν), άρτύ\ιατα (ούτως ονομάζουσι το πιπέρι), μάρτυρας, χαρ- 
τίν, πόρτα, Μάρτις, χαΐ μαρτίν, το ακολουθούν πρόβατον. ΚαΙ 
ταΟτα φαίνονται ρι&λλον |Λ€τα πν&ύ[Αατος προφβρομινα, (Α^ίλιστ' αν ό 
τόνος π(πτ€ΐ ά[Λ€σως κατόπιν βίναι &€ πρόδηλος η διάφορα πρωτο« 
τύπου ρκ χαΐ ρκ ικ ], προφ6ρο|Λένου καθαρώτατα. Το δίβτιχον 

Την πίτραν ποΟ έπάτησβς Κ* {[ΐπηκις μ,Ις στηβ βάρκαν 
Ήνα την καπνίσω ξυλαλΑν Κ' ιννα τηλ λούσω δίρκα. 

χαΙ χωρίς τοΟ ν δβν δ|Λθΐοκαταληκτ€ΐ τ&λβίως €νβκα της δασύτητος 
του κ της βά^ρκας. *Αλλ' δτι ταύτα συνβξέδρα|Αθν προς τα παράγωγα, 
ίίίκνύβι του καθ' αύτο ρκ ή τροπή προ β καΐ ι βίς ΙοΙι, ως ααρκε- 
ρόν ήτοι ψαχνόν, κονμέρκιν, ΤοΟρΚοι, φουρκίζω καΐ κατ' αύτα 
χαρκ\ν το χάλκινον σκεύος, το παρά Ξβνοφώντι χαλκίον. Τοδτ* 
αυτό παρ€τηρήσα|Λβν και περί τών κληρονο(Αηθέντων κκε καΐ κκτ 
δτι δήλα ϊή ριβταβάλλονται, ένή^ τουναντίον αντέχουν τα κατόπιν 
βίσαχθέντα. Τούτο δί πιθανώς αποδεικνύει δτι και τών διπλών κκ, 
ππ, ττ το δασύ ΐΓνευ(χα δεν υπήρχεν ανέκαθεν, άλλα (Λετεδόθη κα- 
τόπιν άπο τών δθνείων(2). Ή τοιαύτη σύγχυσις υφίσταται καΐ ση- 
|«ρον• πολλάκις αγρότης, ειπών έφάκκηαα δια ΙΙοίΐ, λέγει [^ετ' 

(4) Το έπίθετον τοδτβ σημαίνον χοινώς τόν Ιχοντβ ύπβρβολικήν καλωσύνην, σι|[Χ8ρον 
ιύχρηττβΐ {Α^νον £ΐςτήν ηιρί προπβτοΟςφράσιν Εί;ρέθηxενπέρκαλλος,4γουνIτοι(^ιό- 
'^β^^, χο»ρί( χανιΐς να τόν ηροτρ<ψΐ)' ώοτι 6 του δη{&οτιχο0 τραγουδιοδ πέρκαλλος 
μαύρος •ίχον(ζκται λαμπρώς ώς θυμοειδής Γκπος, βχι ώραΙος. Ή έρμηνβία το0 Κ. 
Σαχβλλαρ(ου α&χέρχαλλος αρχ.» Ιχαμβ τον χ. Τοίδην να νομίστ] τήν λέξιν συνώνυμον 
τοδ πανώριος (ΕΙίδωλ. σ. '203). Ούδ<^ως όμως παράδοξον 1} λέξις να μ^ σχετίζβται 
μήτι χρός τήν άρχαών μι{τ€ προς τήν νέαν σημασίαν του καλός νά είναι δέ μ<ίνον 
«ιτό τούτο τό Ίταλ. ΙίβνροΙο, 

(2) Ό Κ. ΒβΑϋάϋία (Εΐϋάβ ρ. 51) νομ^ει τήν τοιαύτην προφοραν ώς Χνως πα- 
ριστώοαν τήν άρχα(αν. *Αλλα πρώτον μέν ή ποιλαιά γλώσσα πολλά τοιαύτα δίπλα δέν 
έ^χε- ττ μέν ουδέν, ιτπ δέ μόνον εις τα άππάριν χαΐ καηπάριν, χαΐ κκ εις τα 
χαταλεχθέντα, &χερ βεβαίως δίν δύνανται νά στηρίξωσι τήν Οπόθεσιν εναντίον αγέλης 
δλης τουρχιχών* Επειτα δέ, χαθώς είπομεν, τά χληρονομηθέντα κκε-κχι προφέρονται 
δια ΙίοΗ, Δυστυχώς πολ2» τών Οε^ων προγόνων εγγυτέρους Ιχομεν αλλοφύλους επι- 
δρομείς. 



160 ΣΙΜΟΥ ΜΕΝΑΡΔΟΥ 

ολίγον έφάκκηοτα, ήτοι έφάκχγκτα. Παρβτηρηφα Χϊ χαΐ πιιται* 
§«υ(Αίνον Κύπρκον, «(Λφιβάλλοντα πώς να προφίρη πι/^ηολώ ηπνρ• 
πλολώ. 

Αύται [χέν λοιπόν ιΐν' αΐ (αταβολαί τών συριπλ^γμάτων, α( γι- 
νόμβναι ^ταθιρώτατα πανταχού της Κύπρου, καΐ ών ή παράβασις 
τΓοιιΙ δήλον ώς ζινίζοντα τον λαλουντα. Ύπάρχουσιν δ(Αως καΐ ίλλαι 
χατ* άλλα χωρία. Τοιαυται βιναι αΐ προ τών υγρών λ, ν, ρ Ιναλλα- 
γαΐ συριφώνων ούχΙ άσυνήθβις και άλλαχου του Έλληνισ|Αθυ. Ώς 
προ του ν τρίπβται το γ ίΐς χ• οττεχνός, λεχνη, χνώμη, άκατά- 
χνωτα, άχνωρίζω, παιχνίδιν, άδερφότεχνος• προ τοδ λ το φ 
ιΐς β' §κλαΓΚίν, ^λασκίν, §λέες, §λοτομώ, §λομώννω• ετι δε 
χαΐ βίς γ, ώς ιίς το γλέπω* προ δέ του ρ, δπερ, ώς εΐδθ(Αεν, πολ- 
λών σκανδάλων είναι πέτρα, τα β, γ, δ, θ, κ, τ, φ, χ ώς ακολού- 
θως• το άθρωπος λέγεται και άγρωπος καΐ άδρωπος, το άτράχ- 
τιν άδράχτιν καΐ άγράχτιν όριοίως τρωξαλλίδα, δρωξαλλίδα, 
ΐϊδριν καΐ άγριν, γρόνος, γρωστώ, γροί/οτα, χρίκελλος, (με- 
γενθυντικόν του 2ζρικέλλιν υποκοριστικού του κρίκος), 2ζρ\/0ίταλ- 
λένη, άγρωτήριν, ^ραμός, άλαβρός και τέλος Βράγκοι, σύντ)- 
&ι{ •ίς την επΙ θορύβου και ταραχής λεγομένην φράσιν, Έπηράμ 
μας οί Βράγκοι άναρρήσκουσαν το ρω(Λα1£κόν Η&ηηίΙ)^! &η1θ 
ροΓϊαβ. 

Επίσης ίδιωματικώς έν Πάφφ συγχέονται τα τρία δασέα* το θ 
(ίυχνά γίνεται }(, άντέχον καΐ προ θ καΐ ί (1), ώς χ<ίλα€Γ€Γα, άχά- 
σιν, δρνχχα, χανατώννω, χέλω, χυμώννω καΐ τέλος στη- 
θών νω άντΙ α^τηθώννω, κάρω στήθη, λεγό(χενον έπΙ κόρης ηβα- 
ΐΐϊςούσης, (έαττήθωοτεν Λ *Ροδον). Ό(χοίως το φ γίνεται χ καΐ τα- 
νάπαλιν έχόρηοτα άντί έ^όρηοτα, καΐ πάλιν έφώρηοτα άντι έχώ- 
ρηοτα• κοινά δε είναι το φολικάδιν καΐ χρναοφός, ώς το φηκά- 
ρνν άντΙ θηκάρχν. Ό(χοία τις εναλλαγή γίνεται διαλεκτικώς μεταξύ 
τών 6, γ, δ, κατά τήν αρχήν, ώς §οράζω, γοννάριν, γουλειά 
παι Γημητρχς. Το β γίνεται καΐ φ εις τα καλν^η καΐ κόλλυφα. 
Ενταύθα δύναται να προςτεθη και ή (λετάθεσις του οτφ εις φ(Χ καταν- 
τήσαντος τέλος σσ,ώς σφογγώ ^οτογγώ οτσογγώ, σφάζω φσάζω, 

(Ι) Άναχριβως βν τ({> λβξιλογίφ τοδ Κ. Σαχελλαρίου ^ριται ϋχι ^^^ί6 (5παθνν 
γινίΐμίνον Οπαχ\ν προφέρεται ΟηαοΗΚν χαι το χυμώννω (άντι θ«[ΐ.(ύννω) οΛυμώννω . 



^^ρ- 



ΠΕΡΙ ΤΜ ΚΥΠΡΙΑΚΜ ΔΙΑΛΕΚΤΟΥ (61 

ασάζω, ζθήννω-Ρζηννω-ζζήννω. Τα πλιΐστα τούτων, καθώς 
ιΙτΐθ([£ΐν,ιΐν' ί$ίω[λατικά, ^ιασυρόμ^να πολΧάΐίΐς ϋπ' άλλων Κυπρίων. 
Μΐταβίχίνοντις ιί< τα πολλά χα Ι δείνα πα&η{ΐ^τα τών [Αΐτα τοίϊ 
] <η>[ΐιπλ£Χορι.ένων «ηιρκρώνων παρατηροϋριιν γενικώς οτι τοΟτο προφι- 
ριται τραχύτίρον η άλλαχον τοΰ Ελληνισμού. Ανάγκη ϋ να ϊίαι- 
ρίνωαιν τα έζ αύτου φαινό{Α€να ιίς δύο* α') ιις τας [ΐιθ' ίνός συμ- 
^νου ενώσεις τοΟ ], χαΐ β') εις τας [ΐ.ετα δύο. Άλλ'ή λ' δ;Αθταξ(α 
δύναται να ύιτοδιαιρεθη εις εζ τάζεις. Τούτων 1) {στω ή [ΐ.ετα τών 
γ, λ, ]Λ, ν ενωσις, ατε πρσφερο[ΐένη χαθώς έν τη λοιτνη Έλλάδΐ' 
μαΓειά, κοχΛίά, Μχά, παραξεΝχά. 

2) (ατα του ρ (ρ+])ι δθεν παράγεται ρχ χαθαρόν ως Κνρκά*- 
κος, τερκαατός, μερχές, χωρχόν, ι|/αρχοϋ. ΚαΙ τα όργνχά δέ 
χαΐ λεχτουργία ίγειναν δρχά χαΐ λοντονρχά* ομοίως το χεφα- 
λαλγχα Κεφαλαρχά. Ούτω χαί τα θηλυχα τών εΙς "άρχς σχη* 
[λατίζονται εις - ρχά, άνα^χαλλχαρχά, άντροπχχαρχά, γάλα- 
ταρχά χλ. 

3) χατόπιν τών ζ, χ, α, χ το ] ένούμενον εντελώς (ΐ,ετ' αυτών [Μετα- 
βάλλει την προφοράν των, γραφέριενον δ' επέχει ον τόπον το 6 εις 
το Γαλλιχόν ηοαβ Πίαπ^βοηβ. Και το [χ.έν ζ-|~3 ^«ράγει φθόγγον 
5|&οιον προς το ] η ^(θ) τών Γάλλων, ώς μαζχά (θάμνοι), του μα- 
ραζιον, τώβ §υΖχών χαΐ Ζχη, άντΙ ζη (πρόφ. Γαλλ. 3α, 31). Το δε 
κ λαμβάνει χαΐ προ του α, 0, 11 ην Ιχει προφοραν προ τών β, ί, ήτοι 
ΐΛ, στερακχά, χχό, αΰλακχον (προφ. ΙοΙιη, Ιοίιβ, Ιοίια). Ό- 
|λθίως το μη Τουρχιχόν ΚΚ«|-] την ίσχυροτέραν ϋοΐΐ, ώς χονΚΚχά, 
οίακκχάζω. Την άπαράλλαχτον προφοραν ίχει χαΐ το τα+] οίον 
κλωΤΓχά, τεραΤΣχών, ^οΤΣχά, πληγή με ^ότσαν πέτραν, Ιξ ου 
το ταυτόσημον πετριά (1). Ενταύθα προσθετέον δτι χαι (ΪΧ4-3 ί^αΐ 
'\'ΚΥΥ)+3 προφέρονται χαθώς τα ΣΚβ, ΣΚί χαΐ ΓΚΘ, ΓΚί, τουτέ- 
στιν ώς τα 'Ιταλιχα 86(ί) χαΐ η^(ί)' π. χ. φλαΣΚχά, τών άΣΚχών, 
άΓΓεχά (σημαίνει χαΐτά πιάτα), λχΓΓχώ(ίλιγγιώ) σημαίνον οτιχαιτό 
άναχατώννομαχ, «λχγγχώ νά τίιθ θωρώ^. ΚαΙ το χ+] προ- 
φέρεται χαΐ προ α, Ο, α χαθώς το άπλοΰν χ προ του β χαΐ ί ήγουν 
ώς το Άγγλιχόν δΐι* σπανάχχα, Χχόνχν του μαστχΧχον, πρόφερε 

(1) Παροιμία πιρι άργοδ* ΆχτνπςΙ τους άνεμους πετριές. 

ΑβΒΝΑ, ΤΟΜ. £Τ'. 1 1 



π 



162 £ΙΜ0Υ ΜΕΝΑΓΔΟΥ• 

βία, βΐΐο, βΐΐΐΐ. Την άπαράλλαχτον προφοραν ίχιι χαι το 0+]• οίον 
ό χάτοικος της Λιμισου ΛεμεΣ^ανός, τετρακόΣία, ΪΣχος, τον 
άθαΣΐ,θϋ(Ι). Έντίϋθβν αΐ τόσαι συγχύσιις ιν τοις χυπριαχοίς χιιρο- 
γράφοις, χαι το διινότβρον, αΐ τών αναγνωστών αυτών ιίχασίαι οτι 
δηθιν ο{ Κύπριοι τών (λέσων αιώνων έτρεψαν το Ο •1ς χ (2). Είναι 
(ΛΟνον τυχαία σύμπτωσις τών δύο φθόγγων, ώς τόσαι άλλαι, χαθι- 
στώσα γελοίους χαΐ ση[ΐερον τους προσπαθουντας να προφέρωσι χατα 
την χαθαρεύουσαν άγρα(ΐ.(χάτους, δταν λέγωσι λ. χ. ϊχια άντι ίσια. 
Χάριν έντελεστέρας διασαφήσεως άναγχαζό[Λεθα να παραθέσω[ΐ.εν μετά 
λεπτομερούς έξηγησεως χαΐ τον έπόμενον στίχον, δν συνήθως προ- 
βάλλουσιν ώς χαθαρογλώσσημα. 

Ή άθαΣιά της ΆϊΧές αν ϊΧτ) άθάΣ^α &ς εΧη. 

Ενταύθα (ΐ,ετ' έπανειλημμένην προφοραν βΐΐ (Σία, Χε, Χία, Σία, 
Χι) γεμίζουσαν οΙονεΙ το στόμα, δυσκολεύεται χάνεις να προφέρη χα- 
θαρον το ς του ας, δπερ ούτω χαταντ^Ι χ, άπαγγέλλων δε πρωθυ- 
στε'ρως ώς σ άντι βΐΐ το χ του ά(ς) έχη, προχαλεϊ δι' άσεμνολογίας 
τον γέλωτα χαΐ το σχώμμα. 

4. Μετά τα 6, δ, θ, π, <| το 3 λαμβάνει την προφοραν του χλω- 
μένου χ, ώς δήλα δη λέγουσιν εν Αθήναις παιδάκια, κιό χαί οίαν 
έχει το κ φύσει προ β χαΐ ί. Ούτω Σκιάζομαι, ^όβκια, καρνδκια, 
δκιαλέω χαΐ ομοίως πασ* άπό της διά αρχομένη λέζις, δκεβάζω, 
παίδκοι (παίδκοιος ό χαθ' "Ομηρον Λίθεος), ^εμέδκιον, άλή• 
θκεια, θκέ (θειε), τών άγκαθκιών, ^ουφκιά, τών χωραφκιών 
ομοίως πκιάννω, πκέ (πίε), πκοιός, πκοι (ποιοι)• άλλα το ] το 
χατόπιν δύο π γίνεται κ χλώμενον &μά χαι δασυνόμενον, ήτοι κ^ζΐ 
χαθώς προφέρεται το τουρχιχον χχιαπές προσχύνημα* ώς μηλάπ- 
πιν, πληθ. μκλάπκχια, χανάππιν, πληθ. χανάπκχια• έν αλλαις 
λέζεσι το δασύ πνεύμα του π μεταβαίνει εΙς το κ. Άλλα χαι του 
άπλου ήτοι χαθαρου π το κ ελαβεν εις πολλά χωρία δασύ πνευμα' 
τούτο πιθανώς διότι το πκ δέν ήχεΐ χαλώς, ώς σύμπλεγμα δύο ψι- 

(1^ Πβρίεργον πάθη[ΐα φαίνιται παθόν το σ6ίθ{ΐαι. Λεγ(^(Μνον ένωρΙς σχβιοίίμχΕί {ΐ£- 
τέτρεψε το χ εις κ χαι σι|μερον προφέρεται 5θίου(ΐαι, ώς να ^τβ δηλ. εκειοΰμαι. 

(2) Πρβ. Σαχελλ. Κυπρ. Β', ^θ'.— Ό άοίδιμος Κοραής, το ξεραχιά, δπιρ 
ιίναι βεβαίως χαχή γραφή του ξεραΣίά. {ΐβτ' άγαναχτιίσεως άπεχάλεσεν Ιν τοΙς Άτά- 
χτοις « βαρβαρώτατον δλων τών χυδαΐσριών». 



ΠΕΡΙ ΤΗΐ: ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΙΑΛΕΚΤΟΥ 163 

λών(1)'το πκη (πίτ[}) λοιπόν Ιγ§ινβ πκΛη,πχη κα! τίλος ίν Ώάί^ψ 
π^Αη το πκιάννω, πχΐίίννω, π^Αάνω ώς δήλα Χΐϊνζητο τροττη 
τθϋφιάννω %ίΐ&ως θα ΐΐ^οριιν χατωτ^ρω έννοιΐτκι ί' δτ: έχιϊ κ,αΐ τοΐ3 
τουλοΰππίν 6 πληθ, τονλούπκχια, στ^άργανα, λατΐντησβ τον- 

5. ΚκΙ («τα το τ το ] ΐγϋΫ« ϊςλώ[Αΐνον κ, άλλ* αναγκάζει χα Ι το 
τ να μιταβληθί], αν (ΐ,βν «ΐν* άπλοΟν, ιίς δ, αν δι διπλούν, ΐτοι δα* 
τννοΕίίΥον, ίΐς θ* τα Λμμάδκια, τοΟ οπιδκιοΰ* όρίως η παδκιά 
(το ϊ^^νο;), η απχριδκιά (Λ ά]χπούατα τώ σπίριτων, «το χυτίον 
τών χυρίίων»), άπο τά δέκατα δεκαδκΐά {(Αούντζα) χαι ο κάτοι- 
κος χ. χ. τοΟ Κττι^ιατος η της Νατας (ίν Πάφφ) Χτπμαδκίώτης 
XII Ναδκιώττις- τον δε προμούττιν (το χατα την αχραν πρό<τθι- 
τον ρρος τών ύττοδηιιάτων) 6 πληθ. ιίναι προμούθκια' ομοίως τοΟ 
δονΚέττίν («ίδος χίιίριχοΰ φουστανιου) ^ουκέθκχα' έπ^ιδη δί το 
τέτοιος λί'γβτΛΐ τέθκοιας η τίθκοιος δηλον, οτι προύφ^ρ^το τέτ- 
τοίος. *Η τοιαύτη του τ (ΐιταβολη γβλωτοποΐβϊ πολλάκις τινας άγω- 
νιζομ,ΐνους ν' άποφεύγωσι την τρα3^ιϊαν τθ3 ] ίχφώνησιν^ διότι προ- 
^ίροντις αΰτο ^ιαλαχώτβρον ώς οΐ (Αη Κύπριοι ^ τηροΟσιν αναλλοίωτα 
τα ίχ τοδ τ προιλθόντα δ η θ, λέγοντες τραγιλαφιχώς απίδγχα, 
^ωδγΐά, τΐθχοιος κλ, ΤοΟτα διότι άδϊ^νατουσι να προφέρωσι τ/. 

6. Τέλος τα δύο δίπλα ξ %αΙ ^ ηγού(ΐίνα τοΟ ^ πάσ}^ουσί τι πα- 
ράΰοςον χωρίζονται εις τα Ιζ ων συνίτέθησαν γράμματα χ-^α χαί 
τ^-\-^ι το οέ σ αμφοτέρων σ-υζιΐίγνύίται χατα τοΐις ιδίους νόμους μετά 
τοΰ ], ήτοι γίνεται δΐΐ' οΰτω κλεπίΑά, κλαη^Αάρίς, 6 επιρρεπής 
<ίς το κλάμαν, άμακϊΑά» το φόρτωμα τοΟ ά^ακ^Λού, κ^ΑεΙ, 
ϊηλα δη ξύει, ΰταγ.3Αά, ή σταγών κλ- 

Έρχόμεθα νυν ιίς την β' όμοταξίαν, ητοι να ΐδωμιν τι γίνιται, 
Οΐτάχις πρ4 τοΟ ^ ϋπώρ5^ου(ΐι δύο α'ύμφωναι ών το διύτερον βίν' ίχ των 
μη συνενουμένων εις Ιν σώμα μιτ* αύτοΰ, χαθώς τάνωτέρω πιριγρα- 
φεντα τ<ϊ, σκ χαΐ γκ. 

Έπιιδη, μβταβαλλομενου του ] ίίς κ, τάσσονται τρία σύμφωνα 
ίΐατα σειράν, εξ αν άγχη ς έχχρούβται το ϊτβρον τών προ αύτου. ΚαΙ 
XV μϊν το προ του ^ ιιναι ρ, Ιχχρούίται το προ του ρ τούτου σύμ- 

(1) Ή τονρκιχή λίζτΐ ίΐοΐιβρίίίη ιτρο^έρΐται κκ^αφκίνης, ^τοι το ττκ ΐγεινι φκ, 
ω| ϊτ^λ, ιό 7ΐτ φτ. Και ^ ηληΒϋντιχοΐ του ^^^(ϊΐν ιΤνατ ντίΐίΐά ώς άΐΚίΐΙ» 



164 υΐΜΟΤ ΜΕίίΑί>Δ0ΐ• 

^ωνον Ούτως η Κυθραία, άπο τοΟ Κνθβ/ά χαταντ^ Μίνρν,ά, η 
γραϊα-^κά, το χρέος-^κός, τα αλευριά- άλέρκα, το αί/ριον- 
άρκον, ό άγριος- δρκος, τα δάκρνα-δάρκα* χατά τον αύτον 
τρόπον καΐ ό Βρνώνης, η [χαλλον το ύποχοριστιχόν του Βρνω- 
ν\ς ϊγεινβ 'Ρκωνης, ώς καΐ η Αγία Βρυώνα της Πάφου *Αγιά 
'Ρκώνα. *Αλλ* ώς Εικός, το χαταστριπτικον τούτο συστη(ΐ.α Χέν 
ητο Χυνατον να ίπΕκταθη πανταχού* πολλά λοιπόν ύπιχώρησαν, 
ώς ό κρνός καΐ το κριάς* (πρβ. το ράλος άντΙ (Λε(γ)άλος). *Αλλ' 
ιίς πολλά χωρ(α της Πάφου και της Μβσαρκ&ς βύρέθη τις άλλος τρό- 
πος προς αποφυγήν της έκπτώσιως* |Α6ταξύ του ικ του ] παραχθέν- 
τος κ και του ρ άνβπτύχθη φωνηβν τι ί, καλώς οίκονο(ΐ.ουν την δυς- 
κολίάν της προφοράς* ίκεί το κρέας Ιγινβ κρικάς, ή χρνότη (του- 
τίστι τό κρΰος, δπως άλλως λέγουσιν έν Κύπρφ) κρικότη, το 
τριών τριχών και ή Άντριανου Άντρικανοϋ• χωρίον τι της Πά- 
φου λιγό(Λΐνον άλλαχου Χολέτρια, έκβΐ ακούεται Χολέτρικα* ό|χο{ως 
τά Μαντριά Μαντρικιά* και αύτον Χε τον "Αγιον Άνδρέαν οι 
Καρπασίται (Αΐτέβαλον — ιηίΓΗϋϋβ άίοΐα — εις Άϊντρι κ<ίν(1). 

Έάν δέ τό προ του ] καΐ κατόπιν συ(Αφώνου (ν, ρ, σ, φ) είναι δ, 
^) '^ι φ) (θ δ^ν υπάρχει, διότι μετά ρ, 0Γ καΐ φ τρέπεται, χαθώς 
εΐδθ[ΐ.εν, εις τ) έκκρούονται αυτά. Ή κεντ3ά λοιπόν ίγεινε Κεγχιά, 
τά δόντ]α δόγκια, η άφεντ3ά άφεγκιά (λεγόριενον Λ άφεγ- 
κιά σου καθώς άλλαχου Λ εύγενία σου) και ή ύαηάιβΓα^ ση- 
μαία, παγκέρα* ομοίως τά κουμπ3ά κουμκιά και τό έ|ΐπυον 
έμκιον. Επίσης ή καρδία καρκιά, τά χαρτ3ά χαρκιά, εκ του 
Κυβέρτιν κυβερκιά, και πορκέρα, ή πορτιέρα, τό παραπέτασμα 
της πόρτας και καταχρηστικώς του παραθύρου* ομοίως ή όμορφ]ά 
όμορκιά, τά αδέρφια άδέρκια. Επίσης ό Χριστιανός Χρισκια- 
νός, η άρώστ/α άρώσκια (λεγ. και άρωσκιά), ή νιστ/'ά (ίστία) 
νίσκίά και αΐ πέντε πρώται ήμέραι του Αυγούστου, (μέχρι της εορ- 
τής του Σωτηρος) νομιζόμεναι αποφράδες, Κακαουσκές. Όμοίως 
ή ι(;ευτ/ά ι|;εφκΐ(ί, τά φτ/ά φκιά, καΐ τό θαφτ/'όν (βάψιμ,ον) 
θαφκιόν(2). 

(1) Ως προς τήν συγχοπήν άντΙ Άϊναντριχαν πρβ. τούντην άντΙ τούτην την 
χαΐ τουντον «ντί τοί/τον τόν. 

(2) "Οριοιος τφ τυπω τούτφ εΐν* & τοΟ γλεπκειόν* προήλθε δέ βεβαίως εχ τ^ς 



ΠΕΡΙ ΤΗΕ ΚΤΠΡΙλΚΗΣ ΔΙΑΛΕΚΤΟΤ 165 

Πιρ(^ριζ6μ«νοι [ΐόνον ιίς ταΟτα χάριν συντομίας, οφίίΧοιχιν 'Λιχι- 
τίρως να ιξάρωμκν τοδ £χ του ] παραχθί'ντος κ την βύστάθιιαν, οτι 
χιχιτοτ ρτα τας τοιαύτας άποβολάς £ρχ6[^ι^νον ιίς συνάίρίίαν ρτα ίϊ 
και ν,Χϊν άλΐάσσβι χυπριαχώς την προφοράν του- Έν^ δήλα δη ιτρο- 
φιριται χαθώς ιΐδομΐν ό^Γχά το όσκίά, οπού το Κ ιϊναι πρωτοτυ- 
κον, ίξ άλΧο'ί προφίρεται χαθαρώς άνοσκίά η άνοστ/ά, η άσχη- 
ρία. Ό[Αθ£ως άρκογκιά η άργοντ/ά, 6 πλούτος ^ Ινφ κο/ι^ά τα 
χογγ/ά, τουτέστιν οι γογγυσ|χοί. Είναι ίί τοΰτο τοίϊούτφ ραλλον 
αξιΟίτη^Λβΐωτον, καδοσον οΐ Κύπριοι, Ινΐ^ τον ίίΐΓόντα λ. γ. ηουν-^ 
γ\άζω άντι που/^^ιαζω =; βίίλλω ιίς την πούγγαν (θΐηροοΒβΡ), 
Ιχλαμβάνουσι παραχρη^χα ξίνον, οιονιί τοΟ γλωσ^ιχοΟ των αίοβήρια- 
νο^ ίξΐγΐΐρορ^ένου κατχ του χαθαροΰ γγία, προφίρουσιν απαραλλά- 
χτως οΐ ϊίΐοι πουγκιά ζω το ηονντ/'άζω, τουτίστιν αρπάζω 
πούνταν. 

Ή διάχρίΦίς αύτη ττίς αντοχής 6ϊδθ{Αΐν ότι τηρβΐται πανταχοΟ' 
δήλα δη τΐ^ν Οπως δηποτκ ^ταλεχτιχώς παραχθεν χ, οπιρ ας χαλί- 
σω[ΐΛν χυπρογενίς^ άντΐ^ΐΐ προ 6, ϊ χαΐ ώς χλώμενον (κια)' βα0ΐ- 
λεΐ/κεΐ, άρκή, ^ςαρκίά. Άλλα βεβαίω; ητο αδύνατον να [ΐή συιχβή 
Άα^μ.ία. σύγχ^^οις" οΰτω προφέρεται εύίί:Λη χαι ώρ/Γ/ηδιν, ώς να 
(λίΐ ητο παράγωγον τοΟ ^ς το κ* τούνα>ίτίον άε χαί ί^καΐρώννο) το 
φίΓΑαιρώννω* πάλιν η καταντ/ά, = ή κατάστασις τοΰ καταπβ- 
σόντος ιύπόρου, προφε'ρβται καΐ καταη^ά' (έθ θωρεχ τίιν χα- 
ταη^άν του, μόνον — ). Εις πολλά δε χωρία προβαίνει συνεχώς 
το χαχόν' έχτος του πκη γενο[ΐ.ένου χαθώς είδοριεν π^Λη λέγεται χαι 
άρίο/ιχνώ άντι του συνήθους άρκινώ καΐ ούτω πάντα τά ρκ τάντι- 
καβιστώντα ρχ. Πρόκειται αράγε και τά λοιπά κυπρογενη Κ νά 
λάβωσι την προφοράν τών αρχαίων ; Τούτο θά ίπέφερε γενιχήν την 
άναστάτωσιν εν τη διαλέκτω. 

Περατουντες τάς περί τών [χεταβολών τών συριφώνων παρατηρή- 
σεις, πρέπει νά προσθέσωριεν και την γνωστην προ τών (ίασέων άφο- 
αοίωσιν του ν, ην πιστώς φυλάττουσιν οΐ Κύπριοι, προφέροντες πλίθ- 
θάριν, άθθός, πεθθερός, μαθθαιννω, ^ουβίθθιν, άγκάθθιν, 

χλασ6((σης γ£νιχτ|ς το0 όνοματιχου άπαρ£μφάτου του βλεπετον* ό^ιοίωςτοΐ» θα- 
ΛΤβιοΰ, Ιζ ονομαστιχης τό βλέπειν τό θάπτειν. Το γλεπκειόν σημ. Ιπίβλιψις, 
ή ά{λοι6ή δι τοΰ επιβλέποντος λέγβται γλέτιΐίίτρον. 



166 £ΐΜΟΤ ΜΚΝΑΡΔΟΓ 

οτχάθθαρος — άφφάλλιν, νν^φη, — άχχέλλχν, τυχχαίννω, 
έ^ΧΧ^» ^οχχαλίζω, άσυχχώρητος, λ6γό(ΛΕνον καΐ φιλικώτερον 
ώς πονηρίας θαυμαστικον. Άλλα τοΰτο δεν βίναι το μόνον ίν Κύπρφ 
πάθν)|ΐ.α του ν. Πολύ συχνότερα είν' ή γενική αύτου έν τέλει λέξεως 
άφθ(Λθίωσις προς το άρκτικόν σύ(Αφωνον της έπιφεροριένης, εις ην ά|ΐ.έ- 
σως έρχό(Λεθα καίτοι το φαιν6(Λενον τούτο διαφέρει ουσιωδώς τών 
ανωτέρω ρεταβολών, καθότι αύται συριβαίνουσιν έν έκάστγ) λέξει καθ* 
ίαυτην, ένφ τούτο κατ' έπίδρασιν της ίπθ(χ.ένης, τουτέστιν έκ της 
συνεχούς εκφοράς, ήτοι του 82ΐη(11ΐί καθώς λέγουσιν οί γλωσσολόγοι. 

Έν πρώτοις όριως πρέπει να παρατηρήσωριεν οτι οΐ Κύπριοι φυ- 
λάττουσιν εν τέλει λέξεως πιστώς πδν άπό πάσης έποχης της Ελ- 
ληνικής γλώσσης κληρονομηθέν ν. Λέγουσι δήλα δη το καλόν (1) το 
κακόν, ώς οΐ Αττικοί, τίιν αίγαν, τόν άνδραν ώς οΐ Αλεξαν- 
δρινοί, το κραοτίν, το τνρίν, ώς ό Βυζαντιακος δη(ΐ.ος•πρός τούτοις 
δε τούτον, κεϊνον, τδλλον, πολύν (ουδέτερα), το γάλαν, το 
δώμαν, το ζώμαν, καΐ το δναν, νομισθέντος έν γένει του ν ώς 
χαρακτηριστικού του ουδετέρου, (πρβ. το πρωίν)* επίσης έλονθην, 
έκόπην, έξέβην (γ' πρ.) κατά τα ένεργ., δπου τηρουσι καΐ προ 
συριφώνου το εύφωνικόν τών αρχαίων ν, ώς είδεν τον, έγραφέν 
της, λαλουατχν πώς κλ. Άλλα καΐ ταύτα βεβαίως οίίτε ση(χ.ερινα 
είναι, ούτε ίδιχζουσιν αποκλειστικώς εις ριόνους τους Κυπρίους. *Ως 
[λοναδικας εξαιρέσεις ευρίσκει τις τα έπιρρή(Λατα ποΚεϊθθε, πα- 
δώθθε, πέρα (έπηεν πέρα=1ξω της Κύπρου). 

Άν τώρα προσεκτικώτερον έξετάσωριεν την προφοράν αύτου, πάρα- 
τηρου(Αεν οτι καθ' αυτό το τελικόν τούτο ν δεν προφέρεται καθώς 
το γράφθ(ΐ.εν ώς στοιχεϊον χωριστόν, άλλ' είν' ώς άπηχησις είς το 
κοίλον της ρινός, τοσούτφ |Α&λλον αισθητή, καθόσον ό τόνος πίπτει 
πλησιέστερον του τέλους. Όντως, αν αΐ λέξεις ληφθώσι χωριστά, 
(χόνον τών όξυτόνων δύναταί τις, γράφων το ν, να παραστηστ) την 
άληθη προφοράν. Τών δε προπαροξύτονων Ισως δικαιότερον είναι να 
(χη γραφή το ν, δταν, ώς εΙπο[Λ€ν, δέν ακόλουθη λέξις άλλη, ΚαΙ 

(1) Τοΰτο λ€γ({[ΐενον ώς [ΐο'ριον αποβάλλει το ν. Το τοιοΰτο Κ(λλ6 Ιχει χατά τους 
διαφόρους της έχφράσιως τρόπους τάς έξης ση{ΐασ(ας' 1 )== λοιπόν* Κ(λλΟ £() ΰ'άγαηςί 
(ώς συμπέρασμα), επίσης και καλό; χαι τώρα; 2) = πώς γαρ οΰ» άντι Κ(ΐλ6 έν 
^νι; π. χ. έδ δννατός; — Κ(ΐλό: ο5τω χαΐ ειρωνιχώς* καλοί =ναΠ βέβαια! 



ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΚΓΠΡΙΑΚΗΣ ΔΙΑΛΕΚΤΟΤ 167 

ιΙχ( ιτράγι&ατι ^{χαιον Κύπριος τις ΐΓαραπονού(Α£νος δτι δβν προφί- 
ρου^ν {ν Κύπρφ καθώς ο{ της α Βαβυλωνίας 9 ύποχριταΐ χαλλθ\}- 
μιν. Ούτος ιΐν' δ λόγος Χι' δν βίς το τίλος τών δβχαπιντασυλλάβων 
στίχων τών /ωρίων οίονδηποτι ν δέν σηααίνιι τίποτι δια την όριοιο- 
χαταληζίαν χαΐ ιίς ίγγραμμάτων δέ Κυπρίων χαθαριύοντα στιχουρ- 
γηματα δύναται τις να παρατηρήστ» στίχους υπάρχοντας ως δμοιο- 
τίλβύτους, έν$ ό ετιρος φέρβι τιλιχον ν. (π. χ. καταθλίβτΐ - καλΰ- 
6ην, νόθον-έπόθουν). Αληθώς η τοιαύτη άναρμοστία προερχο- 
μένη IX της ρινός λανθάνβι τον άπαγγΛλοντα νησιώτην. 

Τοΰτο λοιπόν το τβλιχόν ν, δταν η έπομίνη λέξις άρχίζιι άπό 
^ταντος άπλου συμφώνου πλην τών χ, π, τ(1) άφομοιοΟται μιτ'ίχβί- 
νου. Λαμβάνοντες ώς παράδειγμα το ένΐ, δπερ μόνον ίν τέλει προ- 
τάσεως λέγεται τοιουτοτρόπως, άλλαχου δε συγχότττεται είς έν άτο- 
νον, Ιχομεν τους ίπομένους τύπους* έβ βαρετός, έγ γαμπρός, έδ 
δάσχαλος, έθ θυμοδχιάρης, έλ λαωμένος, έ\ΐ μαστρος, έρ ράφτης, 
έο σαντανωμενος, έφ φευχοίτος, έχ χαρτωμένος. Ούτω δε μεταβάλ- 
λονται χαΐ πάντα τα λοιπά. Π. χ. «Έχτές έκάμαμεα σαοτμόμ 
με ^ιάλ λεχνίι στη ^ρΰαιν». α'Αδόνιν έκελάδασ ύον πά 
στην πορτοκκαλεάα οτου». α"Όαην παρηορκάθ θωρώ, τόσηχ 
χαράν νά πκχοΰσαν». αΚαχ μιάφ φοράοτ σ' έφίλησα». «Έδώ- 
χαμ μας τόδ δανεικόν». «Ψηννε τ' ό^τόσ 0\6α σιόν (σιγον 
σιγον) χλ. χλ. Μόνον ή τοιαύτη γραφή, χαίτοι ξενίζουσα τον άνα- 
γνώστην, ίταριστή^ την Κυπριαχήν προφοράν, υποδεικνύουσα συγχρό- 
νως χαί πώς οΐ μη προφέροντες διπλούν σύμφωνον "^Ελληνες απώλε- 
σαν χατ' ολίγον πάν τελιχόν ν, 

Έαν δε ή επομένη λέζις αρχίζει από δύο συμφώνων, ών το πρώ- 
τον δεν είναι χ, π, τ, η τών διπλών ζ χαΐ ψ, ίπειδή άλλως θα έγί- 
νοντο τρία σύμφωνα, το ν πνίγεται" π. χ. στίι σκάλα βκάλλον 
ι^άριν, έ ξερό ι|ίουμιν, καθαρίζονσι χρναόμηλα, έκόβκα 
^κχόρα και θέλον σκότωμαν, μες στο φραμ,ό ^ρομοΟ φτώ- 

(1) Και ταύτα β£6α^ως είναι Μτι χατά παράδοσιν πάντων τών Έλλγ(νων χατ({πιν 
τοδ ν προφέρονται ρ^ δ, ά, *Αν δμως φραγχιχιΐ τις λέξις βίσαγο^ιένη προφέρηται ξενι- 
χώς 8ιά νχ, νπ, ντ, ύπό του λάου προφέρ€ται δια δύο ΚΚ, τίτΐ^ XX. ΟΟτω το έπώνυ- 
μον ΜοηΙθΑ$ΐ6Γ λέγιται ΜουκκάΟτερ' χοινον δε εΤναι το πατταλόνια, δκ^τι 
βιβα^ως οΐ πρώτοι φορι{9αντις αυτά φραγχιχώς Ιλεγον ρ&ηίαΐοοί άντι τ^ς (λληνιχής 
προφοράς παν(2αλόντα. 



Ι6δ ΣΙΜΟΥ ΜΕΝΑΡΔΟΤ 

ματα. Άλλα τούτο, φαίνβται, Χ«ν ητο ιτάντοτι λίαν άρβίττόν, προς 
δέ τούτοις ίνίοτι συνιπέφεριν άσάφβιάν τίνα. Λ. χ. άς το «νά το 
οΤτείλης» το τό Χέν θα ητο φανιρον τίνος γένους ιΐναι. Διό προ τών 
άπο ίϋο συμφώνων αρχομένων ρημάτων μβτα τας αντωνυμίας τον, 
τίιν και τα μόρια μέν, άν, εν, προτάσσουσιν βύφωνικόν τι φωννίβν 
ί,έν Βε τη Πέφφ ι,σφζοντβς ούτω το προπβτές αυτών ν. Λέγεται λοι- 
πόν «άμα τον ίατείλιις, έννα τον ίοττρέ\)ίω• άν ίβρέξη, νά 
μέν ίβκτις δξω. Πάντοτε Χε τοιουτοτρόπως μετά το έν, ώς έν 
ίφταννω, έν ίξιχαννω, έν ίοβηννει, έν ίγτερνεται. Διότι το 
έν, αν άπέβαλλε καΐ το ν, οσάκις Χέν ητο ίυνατδν ν' άφομοιωθη 
μετά του επομένου συμφώνου, θα κατηντα ξηρόν ε, δπερ θα ητο βε- 
βαίως αχρουν, ενφ, καθώς θα διαλάβωμεν, οΐ Κύπριοι άγαπώσι να 
τονίζωσι την άρνησιν έμφαντικώς. Το ί λοιπόν, δι' ου τηρείται κα- 
θαρον τό ν, δέν ητο μόνον εις την προφοραν καλόν, άλλα καΐ χρή- 
σιμον εις την ίμφασιν. ΤοΟ μεταξύ του ν καΐ δύο συμφώνων ποιρβν- 
τιθεμένου τούτου φωνήεντος ή χρήσις επεξετάθη. Έπειίή δηλ. ιλ,λΙ 
τό νά μέρ ^χας δεν ϊχει καλώς, ελέχθη καΐ νά μέν ίριας* ομοίως 
έν {ΛΤει άντΙ του κακοφώνου έλ ΛΤει(1). Ός δε πάλιν έλέγετο 
έννα την {θτρέι|[ω, χάριν σαφηνείας ελέχθη και έννα της ίατρέ- 
ι|Γω τό κοΣΚχνον λ. χ. Κατά τούτο δε θώρε πώς ίοττράφτει. 
Παραδείγματα του ι τούτου δύναται να σώρευση τις από παντός δη- 
μοτικού στίχου" 

»Πάω στη βρύσιν ΚαΙ θωρώ τα δέντρα πώς ιΣΚε&όνται 
ι>Μμα στην καρκ5αμ μώδήθησαν τρεις κόμποι κ' εν ίΛΤόνται(2) 
»Γιατ' ίν ίξερω, μάνα μου, αν ίξαναβρεθουμεν 
Λ'Όπου Κιαν π^ς Κ^άν (σταθης]». 

Τό εύφωνικόν λοιπόν τούτο φωνήεν καΐ ουδέν άλλο είναι τό άρκτικον 
τών ίν τοις στοιχείοις έ ή { καταγεγραμμένων ρημάτωνβτου λεξιλο- 
γίου του Κ. Σακελλαρίου, πλην τών όλιγίστων, δσα εκ φύσεως άρχί- 
ζουσιν άπο τούτων* διότι παντελώς είν' ανύπαρκτα καθ' έαυτά. 

(1) Τό λ-|-3 χαίτοι συνενούμινον χυρίως ιις έν λ διαφ<ίροϋ προφοράς, δτεό τών Κ<*- 
πρίων φα^νβται νοοόμινον ώς δύο σύμφωνα. Πιθανώς δέ δια τοδτο τό πλέον Ιγβινε 
πκ^όν, έχχρουσΟέντος του λ, χαΐ τό πΑ%ερώννω ηκερώννω• 

(2) Ποιητιχ|| άδβίοΕ βφύλαξβ τον τόνον του τό έλνόνταΐ. 



ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΙΑΛΕΚΤΟΥ* 169 

Ίοίτέλλω και ίχτίζω χωρίς να προηγηταί τις άλλη λέξις, ΤοΟρκος 
ρνον της Κόπρου δυνατόν ιΐναι να προφέρη. 

Ή έχ τοδ ν κακοφωνία χατίστη χαΐ άλλαχοΟ πλην τών ρημάτων 
αισθητή. Είδομβν δτι τινά τών όνο[ΐ.άτων τών από άτονου φωνήεντος 
χλΙ δύο συμφώνων αρχομένων έτηρησαν το φωνηιν χάριν βύφωνίας 
ι!; την αίτιατιχήν. Ή αύτη αιτία συνίυασβιϊσα μβτα της παραίό- 
σ«ι>ς, χαταφαίνιται χαΐ ιίς άλλα. Το ι^μέρα ίχ(ΐ τό λ μιτά συμ- 
φωνον χαί τό χάνιι μιτα φωνηβν* οίον "Ιντα μέραν; μιαν λμέραν 
καλην επίσης τοντες τές Λμέρες. Ό αυτός λόγος χαΐ πιρί της 
είς προθίσιως• έν^ Χηλα ίη λέγεται πάω οττίιχ Χώραν, έζ άλλου 
πα<Λν είς τίιχ Χώραν χαΐ πάεχς είς τίιχ Χώραν. ΈννοιΙται 
δτι χαι πολλοί παραβαίνουσι την χρησιν ταύτην, 

Έρχομινοι νυν εις τους διπλασιασμούς τών συμφώνων, προτάσσο- 
|κν αμέσως οτι πάν άνβξαιρέτως άπλοϋν συμφωνον δύνανται να προ- 
^ίρωσιν ο{ Κύπριοι μιτά περισσοτέρας επίμονης, τουτέστιν ώς δι- 
πλούν. Ούτω δέ πιστώς άπαγγέλλουσι πάντα τάρχαιόθιν χληρονομη- 
θέντα διπλά πλην όλιγίστων έζαιρέσβων, οπού τό διπλούν παρηχο- 
λούββι χαΐ τρίτον συμφωνον, ώς έκληΣχά' (πρβ. χαί άθρωπος)(1). 
Έχτός βμως τούτων χαί τών ένιχα τοΟ ν χαθώς εξετέθη σχιδόν ανά 
π^^σαν φράσιν παραγομένων διπλών, ιδιπλασιάσθησαν χα! άλλα πολ- 
λών λέζεων άπλΑ σύμφωνα. Συμβαίνει δε τούτο χωρίς τίνος επιδρά- 
σεως η καν αναλογίας, ώς πείθεται πΛς ίχων ενώπιον του τα παρα- 
τασσόμενα ταύτα παραδείγματα. Κεΐθθε, άνάθθεμαν, κλχθθά- 
ρχν, οΐτλλος, λλίος, άφάλλχν, \)ίαλλίδχν, σχμχδάλλχν, σημ- 
μερα, κρεμμάζω, νναχ, πίννω,* ίααω, ποττέ, μούττη, χω- 
ραττάς, εύφορος, αγάφφω, βήχχας χλ. Άλλα χαΐ ταύτα δεν 
ιΐναι η άπλαΐ μονάδες παραβαλλόμενα προς όλοχληρους λέξεων όρ- 
μαθούς. Διότι π&σαι αΐ με τάς ακολούθους καταλήξεις λέξεις προ- 
φέρονται μετά διπλού συμφώνου, π. χ. χάννω, δηννω, φανερών- 
νω, πηαχννω, μχκρόττερος, όμπρόττερος, καΐ κατά ταύτα 
ιμάντα τά λοιπά. ΚαΙ τούτων όμως πολύ περισσότερον βαρύνει τό 
άχμαίον αίσθημα τών Κυπρίων, τό διπλασιάζον ευθύς πάσης κοινής 
λέξεως, ώς χαΐ κυρίου ονόματος τό συμφωνον, όταν μη σύμφωνη 

{{) Τό κρε6άτ\ν, άραώνα χ«1 Σάβατον δ(ν δύνανται να ληφΟώσιν δπ' ^ιν. 



170 ΣΙΜΟΤ ΜΕΝΑΡΔΟΤ 

προς τούς βριφύτους γλωσιχους νόμους. Ούτω πρέπ€ΐ πάντως να βϊ- 
πωσι λ.χ. Κοοτοτονάκκος, Τρικονππης, Τοταβέλλας, Κωλλέτ- 
της, αισθάνονται δέ παραχρη(λα ξένον τον άπαγγίλλοντα ταΟτα ^ι' 
ενός κ, λ, π, τ. Ώς ιίκός, του γλωσσικού τούτου φαινο(ΐ.ίνου την 
αίτίαν Ευθύς άποδίδ» τις ιίς τον τόνον. Άλλ' αν επιζητη^τιρ γίνικόν τίνα 
νό|Αθν, ά(Ααρτάν6ΐ της ελπίδος. Ό Κύπριος (/.η άνΕχό[ΐ.6νος ϊι' άπλου 
συ(λφώνου τά ρηθέντα ονόματα, λίγΕί καθαρώς άπό πολλών αΙώνων 
κοννοΰπιν, έλα, φέτι. Είναι δε ψευδές ότι προφέρει δια δύο μ 
ι|(έμΜαν, καμΜαν πράμΜαν, φαρμακεμΜένος, ^ρεμΜένος(Ι). 
Πάρα δε τας σημειωθείσας καταλήξεις ύπάρχουσιν άλλαι μεθ' ενός 
μόνου συμφώνου, καθώς αΐ -οίννη, -τος, -ένος, -ρίν. Ύπό τού- 
των καΐ μόνων άναγκάζεταί τις ν* άνακαλέση την άρχικήν περί τό- 
νου γνώμην. Άλλ' ώς εικός δεν πρέπει να παρίδωμεν της παραδό- 
σεως την ίσχύν. Αληθώς τάσις τις ένεκα του τόνου προς διπλασια- 
σμόν τών συμφώνων επικρατεί, άλλ' ούτος συνετελέσθη μόνον οσάκις 
ή παράδοσις κατά τίνα τρόπον ημαυρώθη ή δέν ΰπηρχεν, ώς έπΐτών 
νεωτέρας παράγωγης λέξεων, η ή ϊμφασις άπήτει φορέα του τόνου 
δυνατόν (2). 

'Ισχυρόν δέ, φαίνεται, νομίζει τό γλωσσικόν αίσθημα τών Κυπρίων 
τό τονούμενον φωνήεν, δταν ήγηται η ετρηται δύο συμφώνοις η τύχτρ 
πρό άλλου φωνήεντος* ασθενές αρα, όταν είναι μεταξύ δύο συμφώ- 
νων απλών. Τότε λοιπόν, δπου επιμονή τις έπΙ του έτερου τούτων 
δέν προςέκρουε καταφώρως προς την παράδοσιν, άδιστάκτως έτελέ- 
σθη. Τό ζ, δπερ Ιν γένει σήμερον δέν είναι πλέον διπλούν σύμφωνον, 
προφέρεται τοιουτοτρόπως ύπό τών Κυπρίων, ώστε σχεδόν απαιτούν- 
ται δύο γραπτά ζ προς παράστασιν αύτοΰ προς τούς άλλους "Ελλη- 
νας* τούτο δέ πρό πάντων οσάκις τονίζεται. Τα νεωτερικα ρήματα 

(1) Ββαυάουίη, Εΐυάβ ρ. 51. Σαχιλλάριος έν λεζ. Τό γ χαΐ τό έχ τούτου ν 6 
πρό τοδ μ δ^ν άφωμοιώθησαν, τουναντίον, άπεβλήθησαν πανταχ^οδ, πρβ. ζεμένος, 
^έμαν, κλάμαν, Ιξ ου κλαμούραν (συνεχές χλάμαν) έχ τούτου δέ χλαμουρίζω, 
χάρω παίδι να χλάψν]. Εξαιρείται τό θάμμαν, οπού πιθανώτατα συνέβη διπλάσια 
σμός έξ έριφάσεως. 

(?) "Οτι αληθώς ή εριφασις φέρει παρά Κυπρίοις διπλασιασμών, γίνεται πρ($δηλον 
ενίοτε χατά τήν άπαγγελίαν έχάστου, δταν εΓπτ) λ. χ. μετά πείσματος έν ά55{Γνατον 
^ παριστών μετ' άγαναχττίσεως πόσον τόν ενοχλεί λρότος τις, προφέρη μπαίνει μές 
τά κέρρατά μον. 



ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΚΤΠΡΙΑΚΗΣ ΔΙΑΛΕΚΤΟΤ 171 

ιί; -νω τα προκύψαντ' άπο τοΟ αορίστου (1) προφέρονται, χαθώς Λ- 
Χθ(αν, ίια λπλου ν. Ό(Α.οίως παριτηρήσαμ&ν δτι το τιλικον ν,δταν 
ο τόνος πίπτρ έπΙ της ληγούσης ινισχύβται πολλά* δντως το ν του 
κραα\ν είναι διπλάσιον του παλαιόκραοΓον, Ελέχθη προς τούτοις 
ότι του τόνου η εγγύτερα θέσις επάγει δύνα[Αΐν είς το Χασυ πν8ΰ(ΐ.α. 
Τα δε ΙοΗ και 8Η άντέχουσι χαλώς. Οΰτω πολλοί τόνοι έστάθησαν 
ασφαλώς. Είς αλλάς δε λέξεις όπου η παράδοσις δεν έπέτρεπεν ένί- 
βχυσιν τοΰ παρά τον τόνον συμφώνου, ή ανάγκη εζοικονο(Λεϊται τοιου- 
τοτρόπως, αν Ιχωσι συλλαβας περισσοτέρας τών δύο. Ό τόνος διχά- 
ζιται καΐ πίπτει κατά τι ποδικδν μέτρον επΙ συλλαβής ίσχυρΛς, π.χ. 
κάννουρώ, μάλλαφώ, §ονοττουρώ, πούκονππά. Τοδτο δέ πι- 
θανώς εξηγεί την πρό τίνων ρημάτων πρόςληψιν του α* τοιαδτα, κα- 
βώς είδομιν, είναι τα άοτκοπώ, άχτνπώ, άππηδώ, αρχόμενα άπό 
δυο συμφώνων. 

Ή τοιαύτη του τόνου άπαίτησις δικαιολογείται υπδ της δυνά- 
μεως αύτου. Ταύτην δε δεικνύει τούτο προ πάντων, δτι δυνατόν άπ' 
αύτου να εξαρτώνται καΐ τέσσαρες συλλαβαί, μόλις δε να φανη χρ«ία 
δευτέρου κατά την πέμπτην. Τούτο γίνεται φανερόν είς το άντίπΐ- 
θαρκοι([ες, επίρρημα, σημαίνων την τετάρτην από της σημβρον 
γ)(αρας νύκτα (πό^ε, άρκοι|[ες, πιθάρκοιίτες, <1ντ{πχθαρκοι|ίες), 
ίίρι της ληγούσης αύτου μόλις άκούεταί τις αμυδρός τόνος. Επίσης 
λέγεται καλώς έδώσαμεν τον τα μετ' αμφιβόλου τονιδίου έπΙ του 
τα, κάλλιστα βε έόάδωετεν την, εδερεν την κλ. (2). Το τοιοϋτο 
του τόνου προσόν επέτρεψεν είς τους Κυπρίους νά τονίζωσιν ίκάστης 
προτάσεως την {μφαντικωτέραν λέξιν, έγκλείοντες την ίπομένην, ώς 
ακολούθως* 

1) Τα ρήματα πάντοτε μετά τα έν, μέν και πρ\ν(νά), οίον εφ 
^ελα, έθ θερίζω, έδ δηννεται, έμ παρπατει, μέγ γελάς, 
μέμ πααίννης, μέα οτονζεσαι, μέμ παρπαττις, πριν να δτι. 

(1) Πόσην έχει δύναμιν έν Κύπρω ή τοιαύτη παραγωγή γίνεται καταφανές έχ τών 
χροτταχταιΰν παρπάτηννε, βούτηννε άπό του ηαρηάτηΟε, βούττηΰε, άντ'ι 
τέ&ν χανονιχών παρηάτε χαΐ βοίτττα. 

(2| Αί άντωνυμ,ίαι πάντοτε επιτάσσονται τοδ ^τ{(λατος, όταν μή προηγηται τα έν, 
μέν, νά, έννά, ^ έπΙ ίμφάσεως χαΐ £λλη λέξις* λ. χ. σι(μ.{ΐερα τον «ΐδα, Κτσι της 
ιίπα. Άλλα τονττο χατα την προσταχτιχήν έπαμφοτερΩ^ει* Ετσι πέ (ΐον χαΐ Ησι (ίου πέ» 



172 ΣΙΜΟΤ ΜΕΝΑΡΔΟΤ 

πρίν να πάτε, πρίν ναρτονοΤιν. Έττίσης δτΛν 6|χφαντιχώς ττρσν)- 
γηται το άντικιί[Α£νον η το χατηγορούμβνον του ένΐ, καθώς έν τοις 
στίχοις- 

Λαμπρόν τρώω, λα|Α?7ρέν πιννω, λα|χπρ6(ΐ. |Α6 χκουρτίζβι. 

Κυρα του Κύχχου μιά Ινι χαΐ χβίνη του Τροέδου 
ό|χο{ως 

Καλώς ηρτεν χι άνιφανεν το πρόσωπον π' άγάπουν 

χαΐ ούτω χαθβζής χατά τον τρόπον τούτον, όστις άναριιμνησχβι τους 
ίαπετιχούς της έλληνιχης χρόνους. 

2) Τα ούσιαστιχά, τα προσηγορικά, μβτα τα χατηγορού(Λ€να, 
Χηλα Χή : έγ καλός πάπας, έγ κακός άθρωπος, έμ παιλλη 
γεναχκα, έχ χάφτας μαοττρος* ιπίσης έ^τάμμηνων, τριώ χρο- 
νών, δκυόλλογιων(Ι). Όμοίως δέ τα χύρια όνόριατα [χετά τα 
χλητιχα έπιφων. έ (εις τα χωρία γέ) χαι §ρέ ^ρά π. χ. ί Νικόλα, 
^ρέ Κωσταντη, §ρά Κνρκακου (2). 

Ή τοιαύτη του τόνου εγχλισις, ιΧίως ή τών ρη(χ.άτων, άνα πδί- 
σαν, ως είχός, φράσιν γενο(χ.ένη, προστατεύει χαι άλλα χατα παρά- 
δοσιν άπλ& σύμφωνα. Ούτω τα γελώ, §αρώ, θωρώ χαΐ πάτντα 
τα λοιπά μόνον χαταφατιχώς λεγόμενα πολεμουσι την ύπόθεσιν ημών. 
Πρέπει λοιπόν να λ&βωμεν ύπ' δψιν χαΐ το συνεχές του λόγου, δπερ 
πρώτον μεν παρέχει δια τών τελιχών ν τόσα διπλ£ σύμφωνα, Ιπειτα 
δ' επιτρέπει την άλλαχου θέσιν του χυρίου τόνου. Ούτως αΐ πολλαί 
δεκάδες τών υπό της παραδόσεως φυλαττομμένων μεθ* άπλου συμ- 
φώνου λέζεων οικονομούνται δι' ελαφρότερου τόνου, δν άναπληροΐ βα- 
ρύτερος άλλαχου. Τοιουτοτρόπως εν τη ζώση λαλι^ πραγματιχώς 
έλαττουνται λίαν αΐ του τεθέντος κανόνος εξαιρέσεις, ου την βάσιν 
είναι δύσκολον εντελώς τις ν' άρνηθη. 

Ούτος αληθώς ίκτός της ερμηνείας τών διπλασιασμών τών συμ- 
φώνων ανοίγει και στάδιον εύρύτερον είς την εζήγησιν και τίνων άλ- 

(1) Π<^ον ή Ιγκλισις είν' εδχρηστος, (Ααρτυρεί τρανώς δ διπλασιασμός του συμφώνον 
του έφτάμμηνων χαι δκνόλλογτων. Τούτο λέγεται χαΐ ειρωνιχβνς άντΙ τοδ μή 
πιστεύετε* προς διηγούμενον π. χ. έννά γορ(1(5ω μιάφ φορεΣίάν ^ μάλλον άλ- 
λαΛν ίτύχ κ' ίτόχ δκι/όλλ21ογιων. 

(2) Το0το συμβαίνει χαΐ 6σάχις 6 χολών ονομάζει δια ττ^ς συνι(0ους εντάσεως τί{ς 
φωντίς. 



ίΐΈΡΐ ΤΗΣ ΚΥϋΡΙΑΚΗΣ! ΔΙΑΑΕΚΐΟΫ 1?3 

λων ^ωνητιχών φα(νο[^^νων έχτεθίντων ιν τ$ προχ(ΐ(Αίνφ Χοκιμίφ. 
*Αν άληθιύη οτι φωνηβν έν Κύπρφ πλησίον άλλου δύναται να φέρη 
καλώς τον τόνον, εξηγείται τότβ πληρέστβρον διατί αποβάλλονται 
(ΐβταζύ δυο φ<ύνηέντων τα τρ(α μίσα χαλού{Αβνα σύμφωνα. *Αν δέ 
χριιάζωνται δια τον τόνον δύο σύμφωνα, καταφανές γίνεται διατί το 
] άπό ημιφώνου χατηντησε κ χλώμενον χαΐ μη. Άλλα ταύτα βε- 
βαίως ίπιδέχ^ονται πολλας άντιρρή<7β(ς χαΐ χρήζουσιν είδιχωτίρας ίρεύ- 
νης, συνδεο(Α€νης προς εύρυτεραν χαΐ πολύ σπουδαιοτέραν μελέτην εν 
γένει περί τοΟ τόνου της χαθ' ήμ&ς Έλληνιχης. 

Έν Κόπρφ, 1893. 

ΣίΜΟΣ Μβναρδος 

4. Φ. 

ΠΡΟΣΘΗΚΑΙ 

Εις τα παραδείγματα της αποβολής τοΟ β προσβετέα τα καράο- 
λος, κιονριν, κοναλώ, κονάριν, άφοος του θεού. 

Εις τα παραδείγματα της άποβολίίς του γ τα φιονρα χαΐ ξερώ 
έρωτηματιχ«&ς άντΙ ζέρω γώ ; 

Εις τα τραστούνιν, πύρα κλ προσθ. τα πονρον (τον έν Αθήναις 
χομό, Ι)υΐ'63ΐι) καΐ παρποννια (τα έντελεστερα λέγονται ο^τρίγλες). 

Εις τα τ^ουρχικα πάρμου, οζα, αΚιαπα τα κκέ(Χκε (μου) = είθ* 
ώφελε, ΐΣίολα δήθεν. 

Είς τα ^είΑπέρης, πι^Λτίν προσθετβα τα πε^ΑκέΧΐν (δώρον) 
χαι ιιον^Ατερης, 

Είς τα Καλακκίδης, Πεζίκκης Μαλικκίδης, Πατίκκης. 



-οο-ψί^^^ο- 



ΕΠΙΓΡΑΦΑΙ ΕΚ ΧΑΛΚΙΔΟΣ 



5 


1. 

ΘΕΟΦΡΑΣΤΟΣ 

ΤΡΥΦΩΝ 

ΑΠΟ ΑΛ Ο φΑΝ Η Σ 

ΜΕΛΙ Τ Ι Ω Ν 

ΑΠΟ ΛΑ Ω Ν ΙΟΣ 

π Ο π Α Α Σ 






ΤΙΜΟΚΡΑΤΗΣ 

Μ Α Ρ ΚΟΣ 

ΑΝΠΕΕΛΕΛΑΟΣϊ 
Ν Μ Ϋ 




10 


ΤΡΥΦΩΝ 






ΦΙΑΟΣΤΡΑΤΟΣ 






Σ 






Δ 1^1 Μ Ε Α Σ 




15 


Α Μ 

ΕΥ 


















ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ 
Μ Ι Κ Υ Θ Ι Ω Ν 
ΧΑΙΡΕ ΑΣ 


> 
> 
> 


20 


ΚΟΡΡΑ ΓθΣ 
ΑΓΑΘΟ ΚΛΗΣ 
ΜΕΝΕΣΤΡΑΤΟΣ 
Κ Λ Ω ΔΙ Ο Σ 


Μ 

Η 

"0 

> 

Η 

Μ 



Ή ίφηβικη αύτη επιγραφή 3ί£χαραγ(χένη έπΙ πλακός ρΛρ(4αρ{νης 
ίΐς ϊύο τιριάχια τ8θραυσ(ΐένης εύρέθν) έν τ^ πάρα την Άρέθουσαν 
κηπφ του Άναγνώστου Λιριπιρίου, δπου και ή έν σ«λ. 626ϋ τό|ΐφ 



Γ. Α. ΟΑίΙΑΒΑδίΛΕΙΟΤ, βΠΙΓΡΑΦΑΙ ΕΚ ΧΑΑΚΙΔΟί Π5 

τιτάρτφ της ΆθηνοΙς Χημοσιιυθιισα. Ή πλαξ ιίνε $ιν)ρη|χίνη ίι' ορι- 
ζοντίων γρα[^ι[^.ών έζβχουσών ολίγον του ίΧάφους, έφ' ου ιϊνι τ» γράμ- 
(λχτα χ€χαραγ|Αένα. δπ£ρ ήμεις δια τών απλών γρα[ΐ.(ΐών πως δη• 
λου|Μν. Τα γρά[ΐ.(Αατα ίνιαχου ιινι άπ6ζβσ|χίνα χαΐ δια τούτο ριόλις 
ορατά, ώς έν τη 11ϋ, 13ΐ1, 14η, 15?ι, 16η σβιρ^, ων τινά ημβΐς συν- 
ιπληρώσα|*•ν. Παρατηρητίον δτι έν τφ τρίτφ στίχφ ο χαράχτης 
{γραψβν Α άντΙ του Λ καΐ έν τφ ϊχτφ τουναντίον Λ άντΙ του Α. Τα 
IV τφ 9*Ρ ^χψ (χικροτέρου σχή(Λατος παρβ|Αβιβλημένα γρά(Α[ΐ.ατα δέν 
η$υνηβη|ΐ$ν να έννοήσω^χεν τί λέγουσι. Τα γρά[ΐ.[ΐ.ατα Ν, Μ, Υ βίνι 
xεχαραγ{x^να εντός τών ίπ' αυτών Χ€([Λίνων [χειζόνων το μέγιθος γραμ- 
Ι&άτων, Έν τφ ριέσφ πιρίπου του ιΐκοστοΰ στίχου δπου το χβνόν, 
(Ιν€ άπβιχονισμένη ληχυθος χαΐ χλ^ος έλαίας, άπερ δειχνύουσιν οτι 
ό Κόρραγος ένίχησιν έν τοις άγώσιν. Ώς έχ της έποριένης επιγραφής, 
χαίπβρ ριη πλήρους, έν τφ αύτφ τόπφ ευρεθείσης είχάζοριεν, ενταύθα 
ητο γυμνάσιον. 

2. 
Φΐ]ΛΟΚΑΙΣΑΡΚΑΙφΙΛΟΠΑτΡΙΣΓΥΜΝΑΣ 

Ή επιγραφή αυτή είνε γεγρα(ΐι(χ.ενη έπΙ μεγάλης μαρμάρινης πλαχές. 

3. 

ΗΒΟΥΛΗΚΑΙΟΔΗΜΟΣ 

ΚχΙ αυτή ευρέθη έν τφ αύτφ τόπφ, εινε δε γεγραμμενη έπΙ μιας 
τών πλευρών τετραγώνου βάσεως. 

4. 

ι Σ Α Τ Ο Ρ Ν ί 
ΑΣΚΑΙΤΟΥΥΙ 
ΟΥΑΥΤΗβΗΕωΠΥΡΟΥ ^ 

Ή επιγραφή αυτή επί βάσεως μαρμάρινης γεγραμμενη εξήχθη εχ 
του Ευρίπου. 

5. 

Τ Ο π[ο Σ 

ΕΥΦΑΝΟΥΣ 



176 η. Ν. ΠΑΠΑΓΕΩίΓΙΟΤ, ΕίΟΓΣΐΙΑΙΙΤΑΐ 

Αδτγ) €ΐν£ χιχαραγ(ΐ.<νη Μ βράχου χΐ((ΐ.ίνου ίτΐ της ιις Έρέτριαν 
όδοΟ όλ{γον πορρωτέρω της 12^^ επιγραφής της 1ν σιλ. 629ΐΐ του 
τιτάρτου τόμου της Άθην&ς δημοσίβυΟιίσης. 



ΑφΡΟΔΙΣΙΟΣΚΑΙ 

Α ΘΥΡΜΙΣΣΑΡΑΠΙ 

ΔΙΕΙΣΙΔΙΑΝΟΥΒΙ 

ΔΙΧΑΡΙΣΤΗΡΙΟΝ 

Ή ίπιγραφη αυτή ιύρέθη παρά την Άρέθουσαν 1ν τφ άγρφ Μουρ- 
τίχα. Έζ αύτης χαί ΐχ τών μιγάλων θεριιλίων λίθων των έχει ιύρι- 
Οέντων {λανθάνοριεν οτι όπηρχιν αυτόθι ναός 'Ίσιδος Άνούβι&ος χαΐ 
Σαράπιδος, οίς ό Αφροδίσιος χαί η ^Άθυρριις άνέθηχαν το χαριστή- 
ριον τοΟτο. Ή πλαξ είν• τετράγωνος, άλλα το (^ίρος, Ιφ' ου χεΐνται 
τα γρά(Λ|χατα, δν σχηριατος ελλειψοειδούς [ΐ.ετά προεχβολης έχατέρω- 
θεν προς τας βραχυτέρας πλευράς του τετραγώνου, ης το [/.εν προς 
τα γρά|Λ(Λατα ριερος στενώτερον, η δ' άντιχρύ αύτοΟ πλευρά ευρύ- 
τερα, εξέχει του άλλου εδάφους. Ευρέθη δε ή πλαζ εΙς δύο τεθραυ- 
σ(χένη. Σηριειωτέον δτι το όνο(Λα "Αθνρμίς δεν εΰρο[ΐ.εν έν τφ του 
Παπίου λεζιχφ τών χυρίων όνθ[Αάτων. 

Γ. Α. Παπαβαςιλβιογ 



ΈξουσιασταΙ — Έξ οΐ Ισται. 

Εις Αισχύλου Περσών στίχον 1002 έσώθη σχόλιον εχδεδθ|ΧΕνον 
υπό τε του ϋίη(1θΓί χαι του λΥβοΙίΙβίη ώδε : 

« άγρόται στρατού] γράφεται χαΐ άχρόται έξ ού εΜαι άπό τοί» 
£χρου* ει δε άγρόται άπό του αγειν χαι άγείρεινι^' χαΐ πάλιν: α οι 
£ρχοντες' ει δε άχρόται, οι αχροι», 

Ούδαριώς άριφιβάλλομεν η|Λεΐς οτι το άδιανόητον έξ ο\! ίοχαχ 
(χεταγραπτέον έξον^ιαοτταί, ης λέξεως χαί άλλαχου ποιοΟντβι χρη• 
σιν οΐ σχολιασται ώς άλλοτε θα δειχθη. 

Έν θισσαλον^χ^ΐ). Π. Ν. Παπαγεοργιογ 



ΦΙΑ0Α0Γ1ΚΑΙ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ 

ΣΤΓΚΕΙΜΕΝΑΙ ΕΚ ΜΕΡΩΝ ΔΥΟ ΚΑΙ ΕΙΚΟΣΙ. 



ΜΕΡΟΣ Α'. 



1• Μέγα π<κοΦντοα — μ.€ταπο«οΟντοκ• 

Παρά τφ θεμχοττίφ κείται Λόγ. ΚΖ', αελ. 332 α' (αελ. 
400, 10 Δινδ.) «Κα\ ίτπέρ ]ΐέν των λόγων αυτών ουδέ είς 
λόγος αύτοϊς• ει δέ Λ πόλις αρχαία καΐ παλαιών γέμοναα 
|ΐυθολογη|]ΐάτων, τούτο έξετάζοναίτεχα\ μεταποιούνται». 

Πολλάχις {ν τοΙς Λογοις τοΟ θ€(ΐ.ιστ{ου ίντυγχάνιι τις τη \ίζ%\ 

{οταηοΐβϊαθαι^ οίον σιλ. 24 γ' «2^ρ* αν ό|χ.ΐν, ώ άν^ρις, δοχοίην 

χρίους άχο9τ•ρών φιλοσοφίας ίν&ίχως ματαηοΐΒΪσθαί\'» χαΐ σιλ. 34 

α' «τον "Όσιριν χαταχόψας μβηποιβΐτο άρχης ούδιν προσηκούσης» 

χαΐ σιλ. 86 α' «τών οπλιτών Ιχαστος χαΐ τών (ππ<ων -~//^απο/Μ- 

ται της 4π1 τη νίχη φιλοτΐ(ΐ{ας» χαΐ σιλ. 233 δ' «ου ίγώ πάνυ γλ{- 

χθ(Ααι χαΐ μηαΆοιουμαίΤ^ χαΐ σιλ. 247 γ ' «προιΧρίοις τι μηαηοίού» 

μετος χαΐ άξιων ώς 1ν βοσχή|Αασιν £νθρωπος ιΐναι» χαΐ σιλ. 251 α' 

«τον της ακραιφνούς χαΐ άσω|ΐάτου ουαίοίς μηαηαούμετοηι^ χαίσιλ. 

255 γ' «ουδέ μηαηοαϊταί της χιθάρας ή Καλλιόπη» χαΐ σιλ. 285 

2' «11 {μπορίας μηνίοίούμηγτ^ χαΐ σιλ. 292 γ' «όστις ούν φιλοσο^ 

φ£οις μηαηοιούμβτος χτί.» ΧαΙ σιλ. 295 β' «ιί χρηστοΟ τίνος 2τιρος 

μηοΆαοϊχο » χαΐ σιλ. 306 δ ' « ιί |χ.ή τι χαΐ άριτης μηαηΌίϋυμέτουζ 

{γνω{αν» χαΐ σιλ. 329 β' «ού^£λλφ τφ συγχωροΟσα /<^απο<«Γσ^α< 

της τέχνης». Πρβ. χαΐ σιλ. 187 β ' «μάλλον μησποιητίοτ τφ βα- 

σιλιι ή βοΜίλιύς της θί|ΐιΚος η της Ένυοδς»• 

Α9ηϋΐ, ΤΟΜ. ετ'. 12 



178 κ. Σ. ΚΟΝΤΟΪ' 

Έν πασι τοις χωρ{οις τούτοις χάλλιστ' Ιχΐι το μηοΛοΐβΐσθαι^ ο 
τραραπλήσιόν τι δηλοΤ τφ άηιποΐβΐσθαι. Φίριται δέ χαΐ Χιττη γραφή 
ίν σιλ. 99 δ' αό τον πώγωνα χαθιιμίνος χαΐ του φιλοσοφωτάτου τών 
βασιλέων άγηποΐΌνμενος'» καΐ μΒχαποίοίψβτος, 

*Αλλ' ηχιστα ή πβρί ης ό λόγος λίζις βύαρμοστκΐ ή εν άρχη παρι- 
θί(Λ€θχ ρησιι α βί δέ η ιτέλις άρχα(α χαί παλαιών γί|Λουσα (Αυθολο- 
γη[ΐ.άτων, τοΟτο έζιτάζουσί τι ϊ(,%\ μηαηοιοΰτταΐί^. Τίς ποτι δύναται 
να νοήση το τουιο έζεζάζουσί τβ χαι μεχαποιουγχαι {^αύτου) ητοι άζιονσί 
μετεΐναί σψίσιν {^αύτοϋ)\ Κατά την η(ΐ.ιτ£ραν γνώ|χ.ην διν έγρ&φ-η όπό 
τοΙ3 θ6(Λΐστ(ου μεΤαποιοϋηαι άλλα /ι//^α ποίον^τα^. Παντί δε χατα- 
ληπτόν, νο(Λ{ζθ|Χ6ν, ύπάρχβι το α τούτο έξβτάζουσί τ• χαί μέγα ηοιοϋτ^ 
ταιΐ>, τουτέστι: ^ζερί ηοΛ2ου ηοίοϋτται, 

Έγενετο 8έ χρίεις του μίγα ποιεΖσύαι χαί υπό Διονυσίου του *Αλι- 
χαρνασσέως 'Ρωμ/Αρχ.σελ. 102 «ης ριέγα ίποιουντο αρχιιν» χαί ύπό 
του Άππιανου σελ. 84, 24 Μενδ. «ό Σχιπίων πυνθανέμενός τβ χαΐ 
μέγα ποιούριενος έπι Καρχηδονίοις (έπΙ Καρχηδονίους) προσλαβεΐν 
χαί βεβαιώσασθαι Σύφαχα» χαί σελ. 91, 1 <κοί Καρχηδόνιοι μέγα 
ποιού|Λενοι Σύφαχα έπΙ *Ρωριαίους προσλαβεΐν» χαί σελ. 176, 22 
«άνέστρεφεν ες Καπύην [χέγα ποιούριενος (Λη περιιδεΐν πόλιν (χεγάλ-ην — 
υπό 'Ρωριαίοις γενοριένην » χαί σελ. 202, 25 « αίσθανόμενοι δ' οί 
Καρχηδόνιοι χαί ριέγα ποιού(Λενοι ές τον προς 'Ρωριαίους πόλε|χ.ον Σύ* 
φαχα προσλαβεΐν)) χαί σελ. 232, 13 «αεί τε πλησιάζων χαί ρ»έγα 
ποιού|Λενος αίχριάλωτον Άννίβαν άγαγείν Σχιπίωνιι». Ση(Αειωτέον δ' 
δτι έν ριόνοις τοις δυσΐ τελευταίοις χωρίοις έριεινεν η γραφή άδιά^φθο• 
ρος, εν δε τοις άλλοις άνεγνώσθη χαχώς υπό τών βιβλιογράφων ^«τα- 
ποιούμενος αντί του μέγα ττοιούμετος χαί μεταηοιούμετοι άντΙ του 
μέγα ττοιούμετοι. Ίδε Σχουειγαισηρον έν τ§ εχδόσει του Άππιανου 
Τό(Λ. Γ', σελ. 240. 

*Έχο(Λεν δε χαί έχ δοχί(Λων συγγραφέων μαρτύρια της περί :π< ό 
λόγος έχφορδ^ς. Ύπό του Ξενοφώντος ερρήθη έν Κύρου Παιδεί^ βιβλ. 
Ε', γ', 19 αέγώ ριέγα ποιου(Ααι φίλιον τοΟτο τό χωρίον τοις ένθάδε 
συ(Α|χάχοις χαταλείπων ι> , υπό δε του Ηροδότου βιβλ. Γ', 42 «δ 
(Λ^ν δη άλιευς (λέγα ποιεύ(Αενος ταΟτα ηΐε ές τα οίχία» χαί βιβλ. Ε', 
24 (Κριέγα ποιεύ[Λενος βασιλέος σύ[Λβουλος γενέσθαι 9 χαί βιβλ. Η', 3 
«(ΐέγα πεποιη(Αένοι περιεΐναι την Ελλάδα)) χαί βιβλ. θ', 111 «εγώ 



ΦΐΑΟΛΟηΚΑΙ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ 179 

^ί, βα9ΐλιυ, (Α^γοι [ΐέν ποιιΟριαι άζίβομινος θυγατρός της σης». Φί- 
ριται V ίν τφ χωρ{φ τούτφ χαΐ γραφή /αγά Α Α μίτ ποιβνμαι^ ώς {ν 
τφ πρώτφ {ογάΑΑ τζοιεύμενος, "Άπαντα Χ* τάντίγραφα {χουσιν ίν 
βιβλ. Α', 119 «^Αρπαγος μέν — προσ)^υνησας χαΐ μΒγάΑΑ ττοιηοά^ 
μίτοζ οτι τβ η άμαρτάς οΐ ές δέον βγκγόνιε χαι οτι χτί. » (*Ίδβ Βαλ- 
χβνίριον βις *Ηρ(ίό, σιλ. 1116 Γαισφ. χαί Βαίριον βίς *ΗρόΛ, Τόμ. 
Β', σβλ. 89 χαΐ Τόμ. Δ', σβλ. 377 έχΧ. β'). Ό Ναβηρος νομάι 
έν τη Μνημοσύνη 1854, σιλ. 489 δτι άναγχαίως Ιχβι να γραφή 
μ^γα ΤΙ πεποιημένοι χατα το δειτόγ ΤΙ !αχε άτιμάζεαθαι ττρύς Πει* 
σκηράτου χαΐ δείτόν- ΤΙ ηοιεύμετος ^ΑσσυρΙουζ ΙΙ^ρΰ^<η χαταγεΛάγ 
(Πρβ. χαΐ Βαίριον ιΐς Ήρόό. Τόμ. Δ', σιλ. 5 ίχΧ. β'). Ό Κόβη- 
τος άποφαίνιται οτι ούδέποτι ο Ηρόδοτος έν τη ιτροχκιμίνη φράσιι 
τφ πληθυντιχφ μεγάλα ίχρησατο. ΤάΧβ γράφιι δ ρ.έγας χριτιχος έν τη 
Μνημοσύνη 1883, σβλ. 88 «Ι. 119: *Άρπαγος — μ*γάΛΑ ποιησά- 
μινος δτι — έττΐ δβίπνον έχέχλητο. ΡϋΟ(1 ίη Αΐΐίβα (ΙίβίΐαΓ π€ρΙ πολ- 
λού ποίΕΐσθαι, αρυά ΗβΓΟίΙοΙυιη βδΐ μέγΑ ποιιεσθαι, ηοη μεγάΛΑ. 
Οσίηββ Ιίϋπ ββΓναηΙ V. 24 : μέγα ποίβύμινος βασιλέος σύμβουλος 
γινέσθαι, 6ΐ VIII. 3: μέγα πιποιημένοι πκριειναι την Ελλάδα, δθά 
νίϋοθβ IX. 111: μβγάΛΑ μβν ποιιυμαι άζιβύμινος θυγατρός της 
σης, όΙ)! Β 1ιαΙ)6ΐ νβΓαπι μέγΑ μέν. €οηΐΓει III. 42: μέγα ποίΕυ- 
μ«νος ταύτα νίΐίοδβ ίο Β βΟΓίρΙαίη 68ΐ μκγάΛΑ». 

Όμοιας εννοίας τφ μέγα ποιείσθαι εχβται το ηράγμα ποιεϊσβαί^ δ 
άπαντ^ παρ* Ήροδότφ βιβλ. Ζ', 150 «ταύτα άχούσαντας 'Αργβίους 
λέγιται πρηγμα ποιήσασθαι » . Πρβ. χαί βιβλ. ζ", 63 «τοΟτο ηχού- 
σαν μ(ν οι Ιφοροι, πρηγμα μέντοι ουδέν έποιήσαντο το παραυτίχα» 
(Ίδ€ Βαλχβνάριον €ΐς "Ηρόί. σβλ. 868 Γαισφ.). 

Ώς δέ λέγβται μίγα ποιείσθαι^ ούτω χαΐ άακότ ηοιειοθαι. Ήρόδ. 
Α', 127 αδβινόν ποίβύμενοι ύπό Μήδων αρχισθαι» χαΐ ^\ 147 «δ 
Θήρας διινόν ποικύμβνος αρχβσ&αι ύπ' άλλων» χαί βιβλ. θ', 110 «δ 
δέ διινόν τ• χαΐ άνάρσιον έποιέιτο τούτο μέν^ελφβου γυναΐχα παρα- 
δουναι». Πρβ. χαί θουχυδ. ζ\ 60 αδκινδν ποιούμενοι πρότιρον β! 
τους έπιβουλβύοντας σφών τή^ πλήθιι μη βϊσονται χτέ.». Έρρήθη δ* 
ύπο του Ηροδότου χαΐ όειγόν ΤΙ ποιίεσβαι, οίον βιβλ. Γ', 155 
αδίΐνόν ΤΙ ποιεύμβνος Άσσυρίους Πέρσησι χαταγιλαν» χαί βιβλ. Η \ 



1•80 Ιί. ί. ΚΟΝΐΟΚ* 

15 «διινον ΤΙ «οιησάρνοι οΐ στρατηγοί τδν βαρβάρων νέοκ< ουτΜ 
σφι ολίγας λυμαίνβσΟαι» χαΐ 93 «διινόν γάρ ΤΙ Ιποιιυντο γνναιχα 
Μ χΛζ Άθηνο&ς στρατιύισθαι». Παραπλησ^αν τφ ά^ι^ό^ ΤΙ ηο^ύ* 
σθαι Ιννοιαν έ(ΐφα{νβΐ το όπτότ χρήμα χοίί9σθαΛ βιβλ. Η', 16 «2ιι- 
νόν γαρ χρη(Αα Ιποαδντο υπό νιων ολίγων {ς φυγην τράπιοθαι». 

ΌΝαβηρος δοξάζιι 1ν τ^ Μνηρσύνη 1855, σιλ. 21-2 οτι •1πβν ό 
Ηρόδοτος %9Χ <ν βιβλ. Α', 127 δβίτότ ΤΙ ηοαύμ^τοι χαί (ν βιβλ. 
Δ', 147 δατότ ΤΙ ηοαύρετος. Έν βιβλ. Β', 42 φ<ρ«ται λττη 
γραφή, αό Δωρκύς ίητότ ΤΕ ποιιύριινος χαΐ ούχ αξιών υπό Κλιο- 
|χ<νιος βασιλιύισθαι 9 χαΐ €ΟΒΐτύτ ΤΙ ιροιιύριινος». Ό Ναβήρος άνα- 
γινώσχιι « ό Δωριβύς 08ΐτάτ ΤΙ ποαύμετος υπό Κλιθ{αν•ος βασι- 
λβύισθαι χ» ίχβάλλων ως παριγγιγραριριένον τό χαΐ ούχ άζιω^. Άλλ' 
δ(Αθ{αν τ$ Ήροδοτείφ ρησιν βλίπιι τις πάρα τφ θουχυδίδρ βιβλ. 
Α', 102 «διινόν ποιησάμινοι χαΐ ούχ άξιώσαντις ύπό Λαχ•2αιριο- 
ν{ων τοϋτο παθιίν». Ός δ« προσίθηχκν έ Ναβήρος ίν οίς 1{Ανη- 
(ΐονιύσαμιν χωρ{οις την αόριστον άντωνυ[ΐ.{αν ΤΙ, ούτως έξήλιιψιν 
αύτην 1χ τοϋ χιΐ(ΐ.€νου 1ν βιβλ. Ε ', 33 α ό δέ 09ατότ ΤΙ ποιη- 
σά(Μνος ίχίλιυσι τους δορυφόρους ίζβυρόντοις τόν £ρχοντα ταύ- 
της της νιος χτί.χ» χαΐ χατίστησιν αυτό δ(ΐ.οιον τφ (λίτ* ολίγα άπαν- 
τώντι «ινυθό(λΐνος δι χάρτα όβΐτ&κ ίηοιήοατο ό Μιγαβάτης χα{ έσπέρ- 
χιτο τφ Άρισταγόργ)». Πρό τοΟ Ναβήρου πιριίγραψι την αόριστον 
άντωνυριίαν ό Σχαιφήρος, χαθα έδήλωσι χαι ό Βαίριος έν τη Β' έχ- 
δόσιι τοΟ Ηροδότου Τόμ. Γ', σιλ. 54. *Άξιον ση(ΐ.ιιώσιως βίνι οτι 
{ν βιβλ. θ', 33 τα [Αΐν £λλα αντίγραφα {χουσι « Σπαρτιήται δι 
πρώτα [ΐέν άχούσαντις διινά ίποίεντ χβ χα{ (Αΐτίισαν της χρησ(Αοσύ- 
νης τό παράπαν » , 2ν δέ « διινά ίηοιΛιττο χαΐ (Αΐτ(ισαν » ("Ίδι Βαί- 
ριον ι(ς Ήρόδ. Τό(Α. Δ', σιλ. 273 Ιχδ. β'. Πρβ. χα{ Ίψ. Β', σιλ. 
29). Ό Κόβητος γράφιι ίν τη Μνηρσυνη 1884, σιλ. 382 «Ρθ8( 
ρ&υο& ρΡΟ διινά έποίιυν ΤΕ χαί (λίτίισαν της χρησμοσυνης τό πα- 
ράπαν, Γθοίρβ βχ Κ: διινά ΙποιιυνΤΟ χαΐ (ατίισαν». Χρησιν το6 
πληθυντικού δητά ιύρίσχομιν χαΐ ίν βιβλ. Δ', 33 «διινά ποιιυριίνους 
ιΐ σφιας αΐιί χαταλάμψιται χτί.ι». Πρβ. χαί Ξινοφ. Άναβ. ζ", α', 
11α όρώντις δι οΐ Παφλαγόνις διινά ΙποιοΟντο τάς όρχησιις έν βπλοις 
ιΐναι», πιρί ου ίδι Λ. Δινδόρφιον ιις Ξενοφ. *Ακάδ. σιλ. 271, χα{ 
Άγαβ. Σχολαστ. Ίστορ. Β', 10 (Ίστορ. Έλλ. Μιχρ. Δινδ. Τόμ. 



ΦΙΛΟΛΟΠΚΑΙ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ 181 

Β', σκλ. 196, 2) «διινα ιποιιίτο, ιί μη χιιρώσοιτο χαΐ την Εύρώ- 
κην9. Παραδκγ|ΐατα τοΟ ό£^^6^ ηοΐΒϊσθαι 1% (ΐ.£ταγιν<9τ<ρων συγ- 
γραφίων (^νηριονιύονται έν τφ θηβαυρφ του Στιφάνου Τόρι. Β', α«λ. 
954 Λιδ. Πρβ. Ήλιόδ. ΑΙθιοπ. Η\ 9 «&ινόν γάρ, » (^η χαΐ την 
όψιν {|ΑφορηΟι{η της ιίς Χαρίχλβιαν χολάσιως, ιποιιίτο χ», χτλ. 

Φέρονται δι χαΐ £λλαι ίν τη Έλληνιχη γλώσση φράσιις θ(λθΐαι 
ούβαι τ$ μίγα ηοαίσθαι χαΐ (^«£^ύ^ ηοαίσθαί^ οίον λτιο^ ηοαίαββΐ^ 
πρ€α6ντερα ποιέίσθαι^ σνμψορήτ ηοιέΐσθαι^ χτλ. 

&Γΐο^ ηοαίσθαι, Ήρόδ. Β', 170 «του ούχ δσιον ποιιΟμαι ΙπΙ 
τοιούτφ ΐΓρηγ(ΐατι Ιξαγοριύιιν τουνομα». 

χρβοβύζΒρα ποίΒΪαθαι. Ήρόδ. Ε', 63 «τα γαρ τοΟ θιοδ πρισβύ* 
τιρα {«οιιυντο η τα τών άντρων». ΑΙλιαν. Ποιχ. Ίστορ. Ε', 17 
«ιτρισβύτιρα τούτων ά(ΐ.φοτέρων τα τοΟ θιου ποιησάμινοι». 

συμψοράτ ποαΐσθαί, συμφορά^ μ^γ(^^η^ ηοιέίσβαι, Ήρόδ. ?", 61 
«όρίουβα τούςγονίας συ(]ΐφορην το ιΐδος αύτης ποΐΕυ(ΐ.ίνους9 χαΐ Η', 
69 «συ(ΐ.φορην ίποιιυντο τους λόγους» χαΐ Ε', δ «αΐ &ι £λλαι 9υ|χ.- 
φορην ριιγάλην ποιιδνται» χαΐ Ε', 35 «ταύτα 2έ έ 'ΙστιαΙος ίποίιι 
βυριφορην ΐΓθΐ6ύ(λΐνος (χιγάλην την ίωυτου χατοχην την ίν Σούσοισι». 
Πρβ. χαΐ Δ', 79 χαΙ Ζ', 117 χαί Η', 10 ('»ι Βαίριον ιΐς Ήρύό. 
Τέ(ΐ. Γ', σιλ. 9 χαΐ ΤΟ(α. Δ', σιλ. 99 ίχδ. β'). Άπαντή^ ^ι χαΐ πάρα 
τ$ Λουχιανφ πιρί της Πιριγρ.Τιλ. 12 «οΐ Χριστιανοί συμφοραν ποιού- 
|Μνοι τό πραγρια π^τα έχίνουν έξαρπάσαι πιιρώ(ΐ.ινοι αυτόν» χαΐ 
ποφατφ Παυσανί(|Ε βιβλ. Ζ\ ιβ', 1 «ιποιιίτο συ|χ.φοραν ι{ χαΐ Καλ- 
λιχράτιι (Αΐταδώσιι τών λη(ΐμ&των » . 

άσηαϋΐοτ ποιέίσβαι. Ήρό3. Ε', 98 «ταΟτα δέ άχούσαντις ο{ 
Παίονις χάρτα τι άσπαατόν έποιήσαντο χτί.ν/Ιδι Άβίχτην ιΙς*Λ]ρ{((!. 
Ε', 63. 

άτασχ€Χοτ πα6Ϊ(ίβαι. θουχυδ. Α', 118 χαΐ Β', 21 «ούχέτι άνα- 
σχιτόν ίποιούντο». Πλούτ. Ήθιχ. σιλ. 794 ι' «ούχ άναβχιτόν 
έποιησατοΒ (Πρβ. Κουστηρον ίν τφ περί *Ρημ. Μέσ, σιλ. 55 
ίχ). Ούολφ•). Ειπι δ' ό Πλούταρχος χαΐ όα^όκ ηοΐΒΐσθαι χαΐ 
ούχ άηχτόί^ ίν θησιι χιφ. Ζ', 1 «διινόν ούν έποιιίτο χαΐ ούχ άνι- 
χτον ίχιΐνον μέν — χαθαίριιν γϊίν χαΐ θάλατταν, αυτόν δέ τους ί[Λπο- 
δών άθλους άποδιδράσχιιν 9 . Έν τη ίχδόσιι του Κοραή ιινι γιγραρι- 



182 κ. Σ. ΚΟΝΤΟΤ 

μίνον αύϊο^ — άτζοδίδράοχειγ , "Αλλοι δ' «ΐχασαν αύτίί-Γ. Ακριβέστατα 
•κι^Χ της έν τοις τοιούτοις λόγοις συντάξιως θα Χιαλάβω(Λΐν έν ίτέρφ 

ερμαιογ ποιείοθαι, Πλάτ. Γοργ. σιλ. 489 β' «ουκ αίσχύνβι — έάν 
τις ρή(Λατι άριάρτη,ιρριαιον τούτο ποιούμενος;». Φιλόστρ. σιλ. 119 
ΐϊο Χε ερμαιόν γε έποιήσατο τον λόγον». Ήλιόδ. ΑίΟιοττ. Η', 9 
αερμαιον απάντων ποιούμενων ελιυθέραν εύρεθηναι τών εγκλημάτων 
Χαρίκλειαν» καΐ θ', 17 «ερμαιον το Ικείνων θράσος ποιούμενοι». 
Ί^ε και Βάστιον εις ΆρκηαΙγ. σελ. 498 Βοισσ. καΐ Βοισσονάδην εις 
ΦιΛοατρ. ^Ηρωϊχ. σελ. 654. 

εύρημα ποιεϊσβαι. Ξενοφ. Άναβ. Β', γ', 18 «εύρημα ίποιησάμην 
ύ πως δυναίμην παρά βασιλέως αιτησασθαι δούναι έμοι άποσώσαι 
ύμίς εις την Ελλάδα». Φιλόστρ. σελ. 22 «εύρημα δε τους μάγους 
έποιεΐτο» καΐ σελ. 751 «α{ δ' εύρημα ποιησάμεναι τους ξένους». 
"Ιδε Κυννήρον είς Ξε^-οψ. Άγά6, σελ. 152. 

οίωκ6>' ποίεΐσθαι, Πλάτ. Νομ. σελ. 702 γ' «το νΟν έμοί ξυμβαϊ- 
νον — οίωνόν τίνα ποιούμαι». 

αϊσωτ ποιεΐσθαι. Εύριπίδ. Ίφιγ. Αύλ. 607 «όρνιθα μέν τόνδ' 
αΐσιον ποιούμεθα». 

πάρεργοτ ποαίσθαι. Εύριπίδ. Ήλ. 62 «τεκοΰσα δ' άλλους παιδας 
Αίγίσθφ πάρα πάρεργ' Όρέστην κάμε ποιείται δόμων». Πρβ. Έκάβ. 
300 «διδάσκου μηδέ τψ θυμουμένφ τον ε!ί λέγοντα δυσμενή ποιου 
φρενί» (Πρβ. Πφλούγκιον εις Εύριπ. *Εχά6. σελ. 40 έκδ. β'). Άν- 
ίΐρεας ό Λοπαδιώτης γράφει (Λεξ. Βινδοβ.) σελ. ^0,7 α Ποιούμαι: 
ΆΰίΧ άντΙ του ηγούμαι, Ευριπίδης ' μηδέ τφ θυμουμένφ τον ευ λέγοντα 
δυσμενή ποιου φρενί. ΚαΙ θεολόγος* και άντΙ βαπτίσματος ποιείται 
την όρμην τοΟ βαπτίσματος». Κείται δέ και έν τοϊς Άποσπάσμασι 
του Εύριπίδου σελ. 434, 256 έκδ. Ναυκ. β' «μακάριος δστις νουν 
ίγω^ τιμ^ θεον και κέρδος αύτ(|λ τούτο ποιείται μέγα». Ό Έρουερ- 
^ΐην έν τη έκδόσει του Εύριπίδου "Ιωνος σελ. 227 άναγινώσκ<ι «και 
κέρδος αύτφ τούτο γίγ'^εται μέγα». Άλλ' ύπερμαχει της παραδε- 
χόμενης γραφής ο Φ. Γ. Σμιδίτιος έν ΚΗΐ. Βΐιιά, Τόμ. Β'^ σελ. 
455. 

θαύμα ποιείσθαι, Ήρόδ. Α', 68 «τυγχάνεις θωυμα ποιεύμενος 
την έργασίην του σιδήρου» καΐ Η', 74 «θωυμα ποιεύμενοι την Ευ- 



ΦΙΛΟΛΟΓ1ΚΑ1 ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ 183 

ρυβιάδβω άβουλίηνι». Παυσαν. Ι', ιδ', 6 αθαυ(χα ουν έποιούμβθα ύ 
άτηζίωσΕν ίχιίνου μόνου |Λη ττροσέσθαι τα άπό τών Μηδωνί». Άλλ' 
ύπάρχβΐ χαΐ γνώμη, χαθ^ ην το θανμα ηοαϊσθαι ισοδυναμούν τ^ 
θαυμάζατ συντάσσεται ομοίως τούτφ. ΚαΙ πιρι μέν της συντάζβως 
ταύτης θα γράψωμβν Ιχανα άλλαχου. Παρατηρουμβν δ' ενθάδι δτι 
δίπβν ό Παυσανίας καΐ <χ δτι μέν αγαλμά οΐ παρίστηκβν Άθηνας ού' 
δ^τ θαυμοί έποιούμην τον έπΙ Έριχθονίφ ιτυιστάμινος λόγον » ( βιβλ, 
Α', Λ', 6). 

ψαυΛογ τιαείσθαι, Άρριαν. Άναβ. Α', χκ', 8 α Αλέξανδρος ου 
φαυλον ποιησάμβνος το της χελιδόνος» καΐ Γ', κδ', 5 αΐνδηλος έγ6- 
γόν€ΐ ου φαυλον ποιούμβνος σώσαι τους άνδρας». 

χαΛογ ποιεΐσθαι. Πλούτ. "Άγ. ζ", 1 α καλόν δ ^Αγις, ώσπιρ ην» 
ποιούμβνος ι> . Πρβ. χαι Κλ&ομ. Ιζ", 2 αδιχαίαν ίπο&ουντο την άζίωσιν 
τών Λαχεδαιμονίων )!> χαΐ Βρουτ. ζ", 5 α την υπό τών άναισχύντως 
λιπαρούντων ητταν — αισχίστην άνδρί μβγάλφ ποιούμβνος» χαι Λυσ, 
Β', 3 α ο πολιτιχης δεινδτητος ου μιχρόν ενιοι ποιούνται μέρος)) χαΐ 
ΚΗ', 4 α α τεκμήρια της 'Ραμαδάνθυος αυτόθι χατοιχήσεως Άλιάρ- 
τιοι ποιούνται:» χαΐ *Όθων. Δ', 5 <κχαί το περί τον θύμβριν δέ σύμ- 
πτωμα σημειον έποιουντο οΐ πολλοί μοχθηρόν)). *Ίδε χα2 Σχοιμαννόν 
ιίς ΠΛουτ, Μ;•, χαΐ ΚΛεομ. σελ. 108. 

όεύζερα ττοιεΤσίαι. Πλούτ. Ήθιχ. σελ. 162 ε ' «άπαντα δεύτερα 
του ζητείν (γρ. Γσ. μηεΛθεΐιτ) τον φόνον εποιουντο». Ήλιόδ. Αιθιοπ. 
Β', 22 βώς πάντα δεύτερα αύτης ποιείται». 

Ός δ* εϊπεν δ Άρριανδς ου φαϋ^οκ ποιούμενος καΐ ου φαυΛογ ποιη^ 
σάμετος, ούτω χαί δ Θεμίστιος Λόγ. σελ. 332 γ' «τα ενθάδε τις 
μουσεία φαυΛα ποίεϊται χαί ατιμάζει» χαΐ σελ. 69 β' α τούτον εγώ 
τον νόμον ου φανΛότερογ ποιούμαι της Περσών φιλίας». Άπαντώσι 
δέ χάΙ αλλαι τοιαυται φράσεις ίν τοις Λόγοις τοΟ θεμιστίου, οίον σελ. 
54 β' α τα ξένια τών Μουσών ουκ ατιμότερα τών του Ηφαίστου 
ποιείται Ί) χαί σελ. 70 γ' «ην άπασών ίγώ πανηγύρεων τιμιωτάτην 
ποιούμενος χτε.» χαί σελ. 218 γ' α εντιμότερο ν ως τα πολλά ποίοι;• 
μένους το δοχουν του δντος» χαί σελ. 132 γ' «δς μηδένα ανθρώπων 
ο\(ός άΜίόιριον της εαυτού προνοίας ποιείται 7> χαί σελ. 148 γ ' 
«άπαντα δη Ισης τα άδιχηματα δίχης α/,ια έποιήσω^ άλλα πάμπολυ 
διαφέρειν ύπέλαβες τδ χαχουργον του ανόητου». Πρβ. χαί σβλ. 87 



184 κ. Σ. ΚΟΝΤΟΤ 

γ' «πάντως ούδβ ούτοι ψαύΛηζ μ€ρίδθζ Ιαυτούς ποιή&οτταίΐ^ χαΙ«ιλ. 
354 ^' ϋάκζΐ των υ^ΙτηΛοτάτωκ ΰρόκωτ ποιούμαι τας τοδ ββοιιίβστά- 
του θιο3οσ{ου φωνάς». *Άζιον |Ανι(ας νομίζοριιν χαΐ το τοΟ Παυσα- 
νίου ^ιβλ. Γ, χα', 6 ^.ίποιουγτό τ• ίπ* Ισηζ γης σφάς τυχβΐν η θη- 
ρία αυτών ί(ΐ.φορηθηναι » . 

Έν τη Άναβάσιι τοΟ ΆρριανοΟ βιβλ. Α', ζ', 4 ίιττη φέριται 
γραφή, «τών Θηβαίων το τόΧριηρια ου φαυλον ποιονμίτφί^ ηαΧ «ού 
φαΟλον ήγουμίνφ^ ("Ιίβ Έλλέν^ιτον ιίς Άρριατ. ^Ανά6, Τό|Λ. Α', 
9ΐλ. 35). ΚαΙ ίν τφ Καίσαρι του Πλουτάρχου χιφ. ΛΔ', 2 προς τη 
γραφή «την {χέν φυγην οΐ £νθρωποι πατρίδα 2ια Πθ[ΐ.πηϊον ήγουιηο^ 
την δι *Ρώ(Λην ώς Καίσαρος στρατόπιδον 1ζ<λιιπον 9 ύπάρχβι χαι ή 
«πατρίδα δια ΠορΜτηΙίον ^.το/οΰ^το 9 , ^ν προ<χρινιν ό Σίντινις {ν τη 
{χδόσιι τοΟ Πλουτάρχου θ£|χ.ΐ9Τθχλέους «λ. 70. Άλλ' έν τη Τευ- 
βνηρβίφ ίχδόσιι του Πλουτάρχου Ετηρησι την γραφήν «πατρίδα δια 
Πθ(ΛπηΥον ήγουττο'η. 

Ό άοίδιμος Κοραής γράφβι έν ταΐς ι!ς Ήλιέδωρον Ση(Αΐιώσβσι σκλ. 
244 «Ούχ άρπαγρια. . . ήγιίται το πρβγρια: ΆντΙ του, ΉγιΙται, 
ίν ταΐς ΚΑ χαΐ ΑΑ γράφιται, ΠοιιΙται* δ προίχ*ιν της έτίρας (καί• 
πιρ ου χαταχωρίσαντις ι(ς το χιίριινον) διατιίνονται, ο, τι Κ χαΙ ο 
Μ, τη του όριοίου παραθέσιι (σιλ. 274 χαΐ321). βνδ<χιται ριίντοι 
τον Ήλιόδωρον, Ιν άλλοις ιίπέντα "Άρπαγμα ποκίσθαι, Ινταυθα, η 
ποιχίλαι (γρ. ποΐ3(ΧΛαι) βουλδ(ανον τα της συνθέσιως, ή, ο χοιΐ ρι&λ- 
λον ιΐχός, «ίς την χριστιανικήν ίδέαν τοΟ λόγου λιληθότως ύποφβρό- 
|Α•νον βίπιΐν, "Άρπαγρια ήγιισθαι, χατα το (Φιλιππησ. Β, ς-'), Ούχ 
άρπαγμ6τ ή)'ή<τατο τό ΒΪται Ισα θεφ ». 

'Άξια παραθέσιως ύπολα(Λβάνοριιν χαΐ τα 6πό του Βαστίου βίρη- 
(λίνα ίν Έπκττ. Κριτ. σιλ. 120 «Δΐινόν ίποιήσαχο (Αη ούχ άμυναι: 
ΧγΙαηιΙβΓ, ίηάίξπαηι [αοιηα^ 3β /αοίιίΓαηι ραίανιί, 3ΐ βίο. 
ΥβΓύιβ ίάβιη ίηβδί βοηβαβ, αβ βί 8οπρ8ί886ΐ αυοΙοΓ διινόν ηγη- 
σατο τό (ΐ.η ούχ άριΟναι. Ιΐα Ρ&Γΐ1ΐ6ηία8 βαρ.ΧΥΠΙ. ρ. 49. ΙΙδυΓ- 
ραΙαΓ ({αοςαβ εριχαιον ποαΐσβαί ζι ρρο ήγΒίσθαι. Υίά. €θΓ&^α8 2ΐ(1 
ΗβΙίοά. ρ. 244». Πρβ. Διόδ. Σιχ. Γ', νΓ, 3 ^δαγοτ ήγούμΒΥος 
|{ — πβριόψΕταΙ τίνα τών ίθνών γυναιχοχρατούριινα » , χτλ. 

Παρά Δίωνι τΐ^ Χρυσοστόι^φ Τό(Α. Α', σβλ. 567 χΕίται «νο(ΐίζω 



ΦΙΑΟΑΟΓΙΚΑΙ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ 185 

}* ιγωγι νάψτοίς (^ιέν προσηχιιν άποΧέχισθαι τών δι* βυνοιαν ότιοδν 
λ&γόντ»ν χλΙ μηδένα όχληρόν ηοιείσθαι τών τοιούτων». Μβτιβλήθη 
ί' όιώ του Κοβητου ίν τη Μνημοσύνιρ 1877, σβλ. 75-6 το ΠΟΙβι^ 
σθαι ιΕς το ^ΗΓΒίαθαι. Άλλ' άπ6δοχ((ΐ.ασβ την (Λίταβολην ταύτην ό 
Φ. Γ. ΣριΛτιος ίν Κηί. 8ίαά, Τό(Α. Β', σ•λ. 455. 

Έρινημον<ύ9α|χ.<ν ίν τοις {(λπροφθβν μαρτύρια τοΟ δνρημα ηοαΖ" 
οθαι. Φίρομιν δ* ίνθάδβ χαΐ του εύρημα ήγβίσβαι παράδιιγμα 1% τοΟ 
Λυσίου Άποσπ. 16 Κο€. α{γώ ούν σι άζιώ μη ιυρημα ήγβισθαι την 
ήλιχίαν την (μην». Λέγιται δέ χαΐ ίρμαω^ ήγείσθαι ^ ήγμΐσθαι εϊ" 
ναι χαΐ Ιρμαιοτ κρμίζειτ και ίρμαιοκ Λογίζεοθαι^ οίον Λιβά^ν. Τόμ. 
Β', σιλ. 303, 19 αίρμαιον αυτών την της ινόλιως άτυχίαν ήγησά- 
|ΐινθ(». Πλάτ. Συμποσ. σιλ. 271 α^ «ερμαιον ήγησάμην βιναι χαί 
Ευτύχημα (μόν θαυμαστόν». Δημοσθέν. σ«λ. 986, 6 «τηνήμβτέραν 
άπιιρίαν-^ίρμαιον νομίσαντις ίαυτών». Άρισταίν. Έπιστ. Α', 19 
(β(λ. 93 Βοισσ. ) « η μεν ούν μήτηρ ερμαιον αυτή χα2 ευτύχημα λο- 
γίζεται τούτο » . Πρβ. χαί θεμίστ. Λογ. σελ. 104 γ' «τό γε μη 
τα αυτά παβεΐν τοΙς πολλοίς χίρδος ήγι/ισογται » . 

ΕΙνε δι χαΐ συμψοράν ήγεϊαθαι είρημε'νον παρά τ(|^ Πλάτωνι Φα(δ. 
σελ. 84 ι' αώς ου ξυριφοραν ηγούμαι την παροΟσαν τύχην». Πρβ. 
χαίΞενοφ. Άγησ. Ζ', 4 ^ΰτυμφοράτ ι^ομίζοτζα τό νιχΑν εν τφ προς 
Έλληναις πολίμφ» χαΐ ΙΑ', 9 σμειζω δε συμ^οράι^ Ιχρ^τε τό γιγνώ- 
σχοντα η άγνοοδντα άμελειν τών αγαθών » . 

Γίνεται δ* 6πό τών Ελλήνων χρησις χαΐ του δεύτερα ήγείσθαι χαΐ 
τοΟ όεύζερα τίθεσθαι χαΐ τοδ όεύτερο^ άγειτ^ οίον Σοφοχλ. Οίδ. Κολ. 
351 «δεύτερ' ηγείται τα της οίχοι διαίτης» χαΙ Φιλοχτ. 1442 
«ταλλα πάντα δεύτερ' ηγείται πατήρ Ζευς». Φιλοστρ. σελ. 740 
€ πάντα δεύτερα ηγουμένους τοδ πλεΐν». Αεων Διάχ. σελ. 41, 20 
€τ$ τοι χαΐ δεύτερα τα φθάσαντα της ίαυτου σωτηρίας ηγούμενος». 
Πολύβ. ΛΒ', ι', 9 α ίν ή συ πάντα ταλλα δεύτερα θε'μενος έμοί προσέ- 
ξεις τον νουν». Διόδωρ. Σικελ. ΛΑ', 14 α ούτος δέ της νίχης πάντα 
δευτέρα τιθέμενος ου μόνον εχ μεγάλων χινδύνων έρρύσατο την βασι- 
λείαν». Αουχιαν. Συμποσ. η Λαπίθ. 9 «ει γάρ με —δεύτερον άξεις 
τουτουΙ άνδρες » . Λιβάν. Έπιστ. 313, σελ. 151 α βουλοίμην δ' χν 



186 κ. Σ. ΚΟΝΤΟΤ 

σε (το) τών σαυτοΟ (Λέγιστον (ΐ,ήτ' άγνοβϊν (ΐ,ήτβ Εΐδέτα Χιύτιρον άγιιν 
ίτέρου». Σηριιιωτέον Χ' δτι τταρα τφ Ψκυδολουχιανφ Δη|χ.οσθ. Έγ- 
χω|χ.. 34 βίνβ ιιρηριένον κατ' ίνβργητικην φωνην «της δπλων βίας 
την του λόγου π€ΐθώ και το της γνώ|Λης ί(Λβριθές ούδα{ΐη τιθείς όεύ' 
τεροπί. Πρβ. χαι θψίστ. Λογ. σβλ. 193 β ' αέγώ δέ οι; φαυΛότε^ 
ρογ ζίθημι τούτων τον άριθ|ΛΟν τών Άλβζάνδρου τροπαίων 9 . 

Έν ταΐς Έπιστολαϊς του Λιβανίου κυρομβν χαΐ το μέγα άγειτ χαΐ 
μέΐζογ άγεικ σιλ. 162 (Έπιστ. 334) α ο{ δέ την αύτου του ϊυνα- 
στκύοντος θίαν χαΐ τών λίθων, οίς ί)ς8κέσ{ΐητο, ριίγαηγον]» χαΐ σιλ. 
695 (Έπιστ. 1527) αέπεί χαΐ σφών αυτών μβΐζον αγουσι το τών 
παίδων άνθρωποι». Πρβ. χαΐ Πλούτ. Νιχ. Ζ', 1 ν. μέγα (χέν, ωσπβρ 
ην, ήγούμεγοί το λαβιιν αυτούς Αθηναίοι». 

Έν άποσπάσ(ΐ.ατι του ΕύριπίΧου παρά Στοβ. Άνθολ. ΙχΖ', 14 
φίρΕται : 

φιλοναι γάρ τοι τών μί^ν όλβιων βροτοί 

αοφούς Αγεΐαθαι τοΌς λόγους, δταν δέ τις 

λιτών άπ' οίκων εϊτ λέγη πένης άνηρ, 

γελδν. 

Άλλ* ούδα(Λώς το ήγείσθαι συν^δον τφ μέτρφ (Λίτκτύπωσεν ό Βαλ- 

χβνάριος έν τη Διατριβή σελ. 8 (ΐς το τίθεσθαι. Γράφβι δ* έν τοις 

ίπβιτα (σ«λ. 8-9) ό επιφανέστατος χριτιχός τάΧί* ^ΡιιίαΓβ^ τβ^ 

ραΐανβ, το ηγιϊσθαι βαβρβ νβΙβΓίΙ)υ8 (ΙίβίΐαΓ Τίθισθαι ο1) βδίαι Γδΐ- 

(ίοαβιη, ({ααιη ίη(1ίοεΐΓυη1; ΟαεααΒοηαε, βΙ; ΗβηιεΙβΓΗα^ιαε ίη 

Μι$ο, Ούε. V, 3, ρ. 66. — Ιη νβΓβα Μβίΐβαβ 572, Τα λή^στα 

χαι χάλλιστα πολιριιώτατα Τίθισθί' 3βπΙ)ί βΐίαιη αϊ) ΕιιΗριά€ ρο• 

Ιαίί Ήγβϊσθβ• 810 ρααίο αηΐβ, πάντ' Ιχειν νοίΛίζιτε. 8ορΚ. ΕΙβΟ. 

V. 1282, Δαιμόνιον αυτό τίθημ' έγώ. Ρΐΐίΐοοΐ;. V. 513, το χείνων 

Καχόν τφδε χέρδος Μέγα τιθέριενος' ίΙΙοΓατη άατηηαηι Κηιο νε-^ 

ΙαΙ ιη ΙαοΓΟ ροηβηε, νβΐ ίη Ιαοη ραίιοηβε Γββνβη^ : ρΓΟ- 

χίιηυιη αοοβάίΐ &(1 ϋΐυά Ιιοο ίη ΧβηορΗοηΐίε ψχ\ (ΙίοΗυΓ Α^β- 

βϋ. ρ. 66, έχθρον (Λεν ούδένα ηγούμενος πολίτην, — σώζισθαι δε 

πάντας κέρδος νο[ΐ.ίζων, ζηριίαν δε τιθεις ει χαι ό μιχρου άξιος άπό- 

λοιτο. 8&ρίυηΙ βΐ ίβία 8ορ1ιί8ΐ&πι, (|αί υιβπιίηβΓαΙ ηγεισθαι βΐ τί- 

θεσθαι τβΐ τιθέναι ίη πιυΐΐίδ Ιοςαβηάί ίοΓΠΐίδ ρΓΟΠίίδοαβ ροηί : 



ΦΙΛΟΛΟΓ1ΚΑ1 ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ 187 

ΗβΙίοάοΓ. νίΠ, ρ. 404,30, φιλίους (Λάλλον η πολβριίους τους 
έπιόντας έπιτιθιριίνη* ρααίο ροβΐ, ρΓΟ τίθεσθαι, πβίθισθαι βχ Οοθί- 
οίΒαβ, Ιιίο 8βΓίΙ>6η(1υιη τιθ•|χένη• βίο V. ρ. 210, 14, ηιαίιιηι 
άγαθον ιαγιστον τιθ6[Λβνοι. βΐ ΥΠΙ, ρ. 375, 29». Πρβ. καΐ Ήλιόδ. 
Η', 11 α ουδέ τβλβυτην αν τοΰτο {θέ|Λην άλλα πάντων χαχών ανά- 
ιταυλαν» και Εύριπίδ. "Ίων. 1191 «ό Χ' — οίωνον ίθετο (την βλα- 
<Γ^|ΐίαν)ι> χαΐ Φοιν. 858 α οίωνον έθέμην χαλλίνιχα σα στέφη», οΟ 
(Ανησθδίς ό Ψβυίοπλάτων Άλχιβ. Β', σβλ. 151 β'ίπγιγαγεν « οΰτω 
ίί κάγώ ιτοιρα σου την δόζαν ταύτην οιωνόν τίΟβριαι», χαι Νβόφρ* 
Άποσπ. 2, 1 Ναυχ. α βούλιυσαι χαλώς πρΙν ίξαριαρτεΐν χαΐ τοι 
προσφιλέστατ' Ιχθιστα θέσθαι» καΐ Διονύσ. *Αλικαρν. περί Συνθίΐτ. 
Όνο|Α. σβλ. 422 Σχαιφ. αγέλωτος αζιον αυτό τίθεμαι» χαι Έπιχτ. 
Άποσπ. ΝΒ ' α τουτό |Λε το χίνηρια οΰχ 8? την ηΧονην θίσθαι άγα- 
9ον χα2 τέλος του βίου» καΐ 'Ιω. Χρυσόστ. Ό|Λΐλ. βις Ματθ. σβλ. 
529 β' «φοβου|Λένη χαι άναξίαν ίαυτην τιθβριενη» χαΐ Άριστείδ.Τό^^. 
Α', σελ. 105 «ου το ιταθεϊν χαΐ δούναι δίκην δεινόν νο[Λ{ζουσιν άλλα 
|^ιη [&είζω προσπαθεΐν κέρδος τίθενται». Ση|χ.ειωτέον δ' οτι ό Κορανις 
«ν τη έκδόσει του Ηλιοδώρου ριεταβαλών το έπιτιθειχίπι εις το υπο- 
τιβεμίνη Ιγραψεν έν ταϊς Σημειώσεσι σελ. 276 α *Τποτιθε|Λένη : 
Διώρθωκα το βάρβαρον ΈπιτιθεΐΛένη » . 

Έν στίχφ του Σοφοκλέους βλέπει τις παρειλη(/ιριένα άδιαφόρως το 
τίθίσθαι καΐ το ττοαΧσθαι, Φιλοκτ. 590 «Α. Σε θησομαι τώνδ' αί- 
τιον. Β. Ποιον λέγων». Πρβ. και Άντιγόν. 188 καΐ 190. 

Έν τοις του θε|χιστίου Λόγοις ελέχθη (χεν τιοιεΐσθαί ση/^εω»^ η ση- 
μίΐογ ηοαίσθαι και ηοΐΒίσθαι τεκμήρων^ ελέχθη δέ αημεΐον τίθεσβαί, 
οίον σελ. 72 β' α τούτο τοίνυν αύτο πρώτον ποιούμαι της υ|Α8τέρας 
φύσεως σημεΐον » και σελ. 109 β' αουπω χρήστης φύσεως σημειον 
ποιου(χαι» κα{ σελ. 315 β' ασηριεΐον αυτό ποιούμαι του μη εική λέ* 
γειν ά λέγω» καΐ σελ. 48 γ' ατί τούτου ποιούμαι τεκμήριον ; » καΐ 
σβλ. 444,7 Δινδ. ασημεΐον ουκ άγεννους τίθεμαι φύσεως » . Πρβ. 
ΧΛΐ Στράβ. σελ. 230 «τούτο τίθεται σημεϊοτ του Έλληνικόν είναι 
χτίσμα την 'Ρώμην » . 

Ό Σουίδας μνημονεύει ρησιν, ίν ή βινε τεθειμένον τό ίνθύμιον θέ" 
σθαι σελ. 368 Βεκκ. « Ένθύμιον : άπορον, σεμνόν, κατά νουν χα! 



188 κ. Σ. ΚΟΝΤΟΥ* 

&η τά πραχΟέντα !θηο Μύ/αοτ χαΐ γ€ν6|χ.ινος τών Μυρμιδόνων εγ- 
κρατής παραλύιι τον "Άκαστον της άρχης». Άλλα πάρα τ^^ θου- 
κυΧί^τΟ φίριται βιβλ. Ζ', 50, 4 α ή σβλήνη έκλβίπιι — καΐ οΐ Αθη- 
ναίοι οί τ$ πλβίους ίπισχιΤν ίκέλιυον τους στρατηγούς ίτθύμιον χοιού' 
μίτοι καΐ ό Νικίας κτί.9 καΐ πάρα Δίωνι τ$ Κασσίφ βιβλ. ΝΗ', 
ς-', 1 «τούτων ουν τών τιράτων ουΟ' ό Σηϊανος ουτ' £λλος ηςέτθύ' 
μίογ έποιησατοΐΰ καΐ πάρα τφ Άριστιίδη Τομ.Α',σιλ. 458 <ίέτθόμιοτ 
7ίοιη&άμ€τοζ το του χοΟ τοΟ {[ΐφορουμίνου » καΐ σιλ. 527 <ίίτθύμίοτ 
τζοιουμαί την τοΟ ενυπνίου φωνήνχ». Πρβ. καΐ σιλ. 549 καΐ Άππιαν. 
σβλ. 415, 3 καΐ Άλκίφρ. Έπιστ. Γ', ι', 3. Παρά τφ ΉροΧότφ 
βιβλ. Β', 175 {χουσι τάντίγραφα «τον δέ "'Χμ,ααν^ έτθνμΐίηότ χοιη^ 
σάμΒΤΌτ ουκ έ&ν ίτι προσωτέρω έλκύσαι )» , άλλ* ο Κόβητος ίν ΥαΓ, 
ΙβοΙ. σβλ. 57 καΐ ίν Μπεπιο^. 1883, σελ. 156 καΐ 1886, σελ. 7 
διατείνεται δτι δ Ηρόδοτος ?γραψεν έτθύμιογ ποιησάμετοτ^ ούχι ίτ" 
θυμιστότ^ δπερ άνελλήνιστον αποκαλεί. Αποκατέστησε δε καΐ ό Βαί- 
ριος πάρα τφ Ήροδότφ Τόμ. Α', σελ. 822 εκδ. β' τον τύπον «V- 
θύμιοτ. Περί τοΟ προκειμένου ονόματος ίποιησατο λόγον ό Κόβητος 
καΐ ίν 01>8€ΓναΙ. ιη Όίοη. ΗαΙίο. σελ. 29-30. Πρβ. καΐ Πόπ- 
πον ε{ς θουχνό. Μέρ. Γ', δ', σελ. 408 ίκδ. μεγ. κα^ Βουρέσχιον 
έν Σβίρζ. 8ίαά. Τόμ. θ', σελ. 184. 

Ευρίσκεται δέ τοις ρημασι ηοαΐσβαι καΐ τίθ^σθαι και το προυργου 
{ηρ6 ίργον) καΐ συχνότερον το συγκριτικον προνρ^παΐτεροτ συντεταγ- 
μένον. Ό Σουίδας γράφει σελ. 900 Βεκκ. « Προυργιαιτατον και 
προυργιαίτερον — θίσθαϊ προυργιαίτερον του προς Τωμαίους πολέ- 
μου την ίξ αυτών παλαμήσασθαι σωτηρίαν. "Όπερ έπεται φύσει αν- 
θρώπων έν τοις τελευταίοις κινδύνοις τα σφέτερα προυργιαίτερα πΛ- 
μίτωτ^ άνεχώρησαν» καΐ α Προυργιαίτερον — Πολύβιος* ουδέν προυρ- 
γιαίτερον ποιουμίτοΌ κατά τον βίον του κυνηγετεϊν. Λέγεται δέ και 
προ έργου. Άρριανός* μάλιστα δέ φίλια τά κατά νώτου έαυτφ τι 
και τη στρατί^ καταλιπεϊν προ ϊργου Μθετο ό στρατηγός. Ό δέ αύ- 
τοκέλευστος έτόλμα ίέναι τών προς αυτοκράτορας επηγγελμένων προυρ- 
γιαιτέραν την από της τύχης στενοχ<ι>ρίαν πίΛΟίι//ί/>•ο^». Πρβ. κα» 
«Προυργου — Προύργου ηνόμιχα καΐ τούτων κάκείνων την άμετρίαν 
φυγών, οσα προσηκε ταις παλαιαΐς Ιστορίαις, ταύτα προσαρμόσαι 9 . Το 



♦ΐΑΟΑΟηΚΑΤ ΐΐΑΡΑΤΐίΡΗ2Βΐ2 189 

χωρίον του Πολυβίου χ<1ται ίν βιβλ.' Η^ χζ',6. Πρβ χαΐ βιβλ. Α', 
α', 6 € τίς δέ πάλιν ούτως {χπαθης προς τι τών άλλων θιαΐ|Αάτων η 
|ΐαθν)(Αάτων^ ος προυργια{τ<ρον £ν τι ποιησαιτο τησΧι της ίμπιιρίας ;» 
χαΐ βιβλ. Β', ζ\ 10 χαΐ βιβλ. Δ', ξς-', 2 χαΐ οί', 3. ΕΙπβ ί' δ 
Πολύβιος μΛ « {ΐ.ητ< νόμον ριη'Τβ στηλιον μητ* δλλο (ληθίν προυργιαί- 
τιρον νομ(ζβιν της "Ρωμαίων προαιρισιως φ έν βιβλ. ΚΔ\ ια', 2. 

Της φράσιως προνργιαΙχΒρον ποίΛίοθαι {γβν<το χρη^ΐζ ιμΧ 6πό Νι- 
χηγόρου τοΟ Γρήγοροι Τόμ. Β', σιλ. 899,3 χαΐ ύπο του Προχοπίου 
Τόμ. Α', σιλ. Π9, 5 χαΐ Τόμ. Β', <χιλ. 578, 1 1 χαΐ ύπο του Άρι- 
ηιίίου Τόμ. Β', σιλ. 576 χαί υπό τοΟ Ίσοχράτους Άρχιδ. 35 χαί 
ύπο του θουχυδίδου βιβλ. Γ', 109, 2. 

ΠαρΑ τφ θβμιστίφ άπαντ^^ Λόγ. «βλ. 36 1 , 1 2 Δινδ. <κ ούχ οτι αύτη 
ττρουργου ποκιται ένδιαιτΑσΟαι ταις γωνίαις» χαΐ σιλ. 455, 9 «το 
(ΐη^έν του χοιν^ λυσιτελοΟντος προύργου ποιβΐσθαι». Παράδοξος ημιν 
^αίνιται ή ίν τφ διυτβ'ρφ χωρίφ χρήσις του απολύτου προύργου άντι 
τοΟ βυγχριτιχου προυργ^α^τ^ρο^ , 

Τοις υπό του Σουίτα μνημονιυθιΐσι παραδιίγμασι του τζροΌργιαΙ'» 
τί(οτ''προΌργιαΙτ€ρα τίθΒσθαι προστίθβμιν τό έχ τοδ Ηλιοδώρου Αί- 
(ιοπ. Γ', 6 « ασχολίας άλλης προυργιαίτιρον τίθβμαι τό χατ* αυτόν ». 

ΙΙαρα τφ Ίσαίφ ιΐνι <ίρημ«νον ίν τφ πβρί του Άστυφ. Κλήρ. 25 
€ πολύ γαρ προυργιαίτβρον ήγέΙται ΒΪται τό χρηματίζισθαι η την ίμην 
«νγγίνιιαν ». Πρβ. Συνέσ. Έπιστ. Δ', σβλ. 162 δ' (Κτόν {ν θαλάττη 
θάνατον άχριβιστάτην άπώλειαν ίϊταί τιβέμβτοζΐ>, 

Έν τ<λ«ι παρατηροΟμιν ότι χαΐ ίπΐ παθητιχης διαθίφβως παρι- 
λήφβη τό ^ημα τίθίσβαι ύπό τοΟ Πολυβίου βιβλ. Β', νζ', 15 «χαΐ 
μην τό γ< τους πολίτας άποχτιννύναι μέγίατογ άΰΛβημα τίβεζαν χαΐ 
μιγίστων άξιον προστίμων» χαΐ υπό τοΟ Στράβωνος σ«λ. 239 «ταΐς 
μιν ουν ίλλαις πόλ<σι πλιιστον τό ιύιρχές ηρος αγαθόν τίθηαι^ Πραι- 
νιστίνοις δι συμφορά γιγίνηται δια τάς Τωμαίων στάσιις]). Τό έπί- 
θιτον τίΛΛίσζογ ίξηλβιψιν ό Κόβητος 1ν Μι^οβΙΙαη. ΟγιΙ. σιλ. 129 
ώς παρέγγραπτον ον. 



ΙδΟ κ. Σ. ΚοΝΐον 

β• Μέγα — μι^τά, μ.€τά — μ.έγοιι• 

Πολλάκις το έιτίθιτον /έ^τ^α χαχώς άναγνωσθέν ρικτέπίΦΐν •ίς την 
πρόθισιν μ€τά^ οίον ///^α (ϊομβάΛΛηαι — μετασναβάΛΛηαι^ ρίγ* ήΜ- 
τεν — μη' ήΜχΒΥ^ πώΰ μέγ' οιώγ — πώϋ μη* οίωτ^ μίγα τοΰτ^ άτ — 
μετά τοντ* άγ, κτλ. 

μέγα σνμβάΛΛεται — μηασυμβάΛΛεται , Ώς πάρα τφ Άππιανφ 
ίγράφη πληριρικλώς μετατιοιούμενος καΐ μεταΛοιούμετοι αντί τοδ μέγα 
,Ίοωνμεκος καΐ μίγα ποιούμενοι ^ ούτω χαΐ παρά τφ Ψιυδιπποχράτβι 
πβρί Ά^έν. Ιζ" « τοΐσι δί ίρρισι καΐ ή στβνοχωρίη χαί ί) πυκνότης 
τοΟ σώριατος μενασομβάΛΛηαι ριη ιΐναι (Λίγάλους τους αδένας » άντ! 
του μέγα συμβάΛΛεται, Ό Έρ|Λ(ρίνσιος έν τη ^χδόσιι τών Ίπποχρ. 
χαΐ "Αλλ. Παλ. Ίατρ. Λειψ. ΤΟ(λ. Γ', σβλ. 195 Ιγραψβ «μέγα 
ζυμβάλλεται ίς το μη «Ιναι χτί. Β . 

μέγ' τίΜτετ — μετ' τΙΜτετ. Έν τη Ησιόδου Άσπίδι ^χ- 79 
πάντα σχεδόν τάντίγραφα ϊχουσιν α η τι μετ' αθανάτους μάχαρας^- 
ηλιτιν Άμφιτρύων 1» αντί τοΟ όρθου α η τι μίγ* αθανάτους μάχαρας 
χτέ.)ί>. Ό Έρμαννός άνέγνω «η μέγα δη τι θιους μάχαρας χτέ.]>. 

πών μίγ^ οιών — πών μετ οιώκ. Κραμ. Άν. Όζ. Τόμ. Γ', σβλ. 
255, 17 α ζητείται πώς ό ποιητής την όνομαστιχην ιίπε ηώΰ μετ 
οιώη>. Πρβ. Ίλ. Λ, 696 «άγέλην τε βοών χαί ηώυ μέγ' οίώπί 
χαί Ο, 323 χαί Όδ. Μ, 299. Ίδε Όθωνα Σνειδηρον εν τη έχδόσει 
τών Καλλιμαχείων Τόμ. Β', σελ. 770. 

μί^'α τοϋτ' άκ — μετά τοντ άν, Ίσαι. υπέρ Εύφιλ. 12 9. μετά 
τουτ' αν Ιφασαν είναι σημείον » . Το ύγιώς ίχον μέγα άποχατέστησεν 
ό *Ρείσχιος. 

χΛίουσιν μέγα — χΛΙουοιτ μετά, Αίσχύλ. Χοηφ. 1 37 « οΐ δ' ύπερ- 
χόπως έν τοΐσι σοις πόνοισι χλίουσιν μέται>. Το άνάρμοστον μετσ 
μετέβαλεν εις το μέγα ό Τούρνεβος. 

πράγμα μέγα — πράγμα μετά. *Άλεξ. παρ' Άθην. σελ. 123 ε ' 
«πράγμα δ' εστί μοι μετά φρέατος ένδον ψυχρότερον Άραρότος». 
Ή όρθη γραφή είνε απρ&γμα δ* Ιστι [ΐοι μέγα φρέατος ίνδον», εύρε 
δ' αύτην ό Τούπιος εν Εηιβηάαί. Τόμ. Β', σελ. 142. 

(παάόείον μίγα — σχίχίόειον μετά. Άρποχρατ. λ. σχίρον «τόσχί- 



ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΑ! βΑΡΑΤΗΡΗΣβίδ 101 

ρον σχιάΧβιόν Ιστι //ίτά ύφω {(οτά ύιτο) — ποριύοντβιι τ) τ« τϊίς *Α- 
6τ}ν2ς Ιέριια χαΐ ό του Ποσιι^ώνος Ιιριύς χαΐ 6 του Ήλ{ου]>. Το 
χωρίον βίΓηνωρθώθη 6πό του Βικχηρου ώδι* ατό σχ(ρον σχιά^ιιόν 
ίατι μίγα^ νψ* & — ποριύονταΐΦ. Ση[ΐ.£ΐωτέον ί* δτι άντΙ του *ΗΜου 
ίγραψιν ΆπόΛ^ωτος ο Κόβητος ίν ΟοΙΙβοί. ΟγιΙ. σιλ. 157. 

Ιίίγα κώας — μηά χώαζ,. Μ(μν£ρ(Α. πάρα Στράβ. σιλ. 47 αού}* 
οχόταν ιατά κώας άνηγαγιν αυτός Ίησων Ιζ ΑΓης » . *Άτοπον ον τό 
{ϋτά ιατιτυπώθγ) ίΐς τό μ^γα ύπό τοΟ Βρουγκίου έν τη ίχδόσιι Ά- 
ινολλωνίου του *Ροδίου Τομ.. Α', σιλ. 189 Λιψ. Καχώς δ* βίνβ γι- 
γρα(ΐ(&ένον ούό' όχότακ άντΙ του ούί^ χοτ ακ, ώς παριτηριοσιν ό Πόρ- 
σων έν Αά^βΓΒαΓ. σιλ. 311. 

/ίίγα χύμα — μηα χνμα. Γιώργ. Παχυ[ΐ.. Μβλέτ. Η' α βορέης 
αίθρηγινέτης /ί^α χϋμα χυλ(νδων]>. Πρβ. 'Ο^υσσ. Ε, 296 α βορίης 
αίθρηγβνέτης μίγα χϋμα κυλίνδων». "Ίδε Βοισσονάδήν βίς Παχυμέρ, 
«λ. 140. 

μέγα ψροκουττα—^ μηά φροτοϋηα, Κρα(Λ. Άν. Όξ. Τό(Α. Α', 
σ«λ. 76, 19 αέπ2 τη πράξβι ταύτη χαΐ τη νίκη μηά φρονουντα]>. 

μ^α ηΛηθος — μηά πλήθους. Κοκόνδρ. πιρί Τρόπ. ΙΓ' (*Ρητ. 
Ούαλζ. Τόμ.. Η', σιλ. 791, 9) αύπιρβολή ιστι λόγος σημαίνων 
|«τα πλήθους έπιτατιχός » . Μιταγραπτέον α ση(4ιαίνων μέγα πΛηθοα 
ΙπιτατιχΩΣ». 

Έν τη Βιχχηριίφ έχδόσιιτών εις Αριστοφάνη Σχολίων σιλ. 119, 
623 φέρεται αιστη μέζα χύμα;» άντ{ του αίστη μέγα χύμα» ( Ίλ. 
Φ, 313), δ άποχατέστησιν ό Έρμαννός έν τη έχδόσιι τών Αριστο- 
φάνους Νιφιλών σιλ. 309. Έχ σημιιώσιως ιίς τα Αριστοφάνους 
Σχόλια Νιφ. 633, σιλ. 436 Διδ. [χ.ανθάνο(Αΐν οτι ή εσφαλμένη γραφή 
ιΐστη μίζα χύμα Β χιΐται έν τη Άλδίνη αυτών έχδόσιι. 

Ό Βιχχήρος έν ΗοηιβΓ. ΒίάίΙ. Τόμ. Α', σιλ. 284 μιτέβαλι 
το έν Όδυσσιίας Μ, 370 αοΐμώξας δι θιοϊσι μη" άθανάτοισι γιγώ- 
νιυν» ιΐς'τό μέγ\ Έγχρίνιται ί' ή μιταβολή αύτη έν τφ υπό του 
Έβιλιγγίου έχδιδομένφ Όμηριχ(|^ Λιξιχφ Τόμ. Α', σιλ. 250. Πρβ. 
χαίσιλ. 1073. 

Ό Βυττιμβάχιος έν τη έχδόσιι τών Ήθιχών του Πλουτάρχου 
Τόμ. Ζ', σιλ. 445 τό έν τοΙς του Πορφυρίου πάρα Στοβ. Έχλ. Φυσ. 
ΜΑ', 60 αίνθα δή τό μηα παιδιίας έχάστφ χαι φιλοσοφίας οφιλος, 



192 Κ. 2. ΚΟΝΤΟΥ 

άν-'— ίύνηται χρβιτιιν χαΐ προσίχιιν «ότηΐ» ύπέλβιβιν η[ΐαρτημένην 
άνάγνώσιν του «ϊνθα ίήττου μέγα — δφιλος». Ό Κ. Ού«ξ(ΑθύΟιος 
έγ τη έχ^όσβι τών Στοβαίου Έχλογών Τό[ΐ.. Α^ σ«λ. 445, 26 άνί- 
γνω « {νθα δηΛον το [λκτα παιδιίοις δφιλος ι» . Ή(αις άρβ9χ6(]ΐ«θα \ίΛ\• 
λον τη του Βυττκ(Αβαχίου γραφή. 

Ό Πιέρσων γράφβι έν τη έχ^όφ» του Μοίρι^ος σβλ. 194 αϋΐΐίΐηο 
(Ιθηίςαβ νβΡβϋ ρΐΌ τοι άν |ΐ.ίτα 8βπΙ)0 τότ* αν ριέγα φίλτατος 
ιϊης)>. Πρβ. χαΐ Ίαχώψιον ιίς ΆκθοΛογ. ^ΕΛΛην. Τό|ΐ. Ζ', σβλ. 
242. Άλλ' ό Μιινέχιος λίγιι έν ΑηαΙ. ΑΙβχ. σβλ. 223 « Υβ. 25. 
οαά. τοι αν μβγα (ηοη (Λβτα) φίλτατος». 

Το έν ααϊς Χοηφόροις του Αισχύλου στίχ. 1072 «ποι χαταλήξβι 
μηαχοψισθίτ (χένος άτης » ύπβλήφθη ύπο του Βαλχβναρ(ου έν τη έχ- 
^οσβι τών Εύριπίδου Φοινισσών Τό(Α. Α^ σβλ. 456 Λιψ. χαχη άνά• 
γνωσις τοΟ <ίμίγα χοψισθίτ μένος άτης». Ό Έρμαννος έν τη βχδό- 
<τ6ΐ του Αισχύλου Τόμ. Β', σβλ. 575 ύπβρμαχβι της παρα$βδθ{Αένης 
γραφής έχδβχόμβνος το μεζαχοψΙζ$αθαι άντΙ του αΐίο ίη ίθ€θ, αϋα 
ΐηρ€Γ8οηα ^α/^^ο^Γ^.Πρβ.χα^Διν^όρφιονέν/ί^^. ^4ώ^^•ο^.σβλ.2ι2. 

Ό Έρ(Αβρ{νσ(ος βχ^ούς παρ' Ίτνποχρ. Τομ. Α', σβλ. 267 αηνδΐ 
ίίιάφοροι ίωσι μίγα (=διαφέρωσι μέγα) σφών αύτβων, διαφοραι χαΐ 
πλβίονβς γίγνονται τοίσι βίδβσιΐ) ποιβΐται την παρατηρησιν τηνίβ* 
^ μβτά ναΐ^ο. Ραβϋβη βΐ ΥβΓΕίη €ογ&ϊ8 βιηβικί&ΐίοηβπι μέγα ηοη 

ΓβΟβρίΐ ΙιίϋΓ. — ΟΟΓΠΕΓ. μέγα Ιι&ΐίηβ 6ΧρΓ688ί(ΐ». 

Έν έπιγράμματι λίθφ έγχβχολαμμένφ άντΙ του « βστι γαρ χαί έν 
φβιμένοις Νέμβσις μίγαι^ άνέγνω πλημμβλώς ό Πβρρώτος μηα. 'Ίδβ 
τα 6πό τοΟ Καιββλίου έχδβδομένα Έλληνιχα Επιγράμματα σβλ. 
143(367, 9). 

Μβτέπβσβ δ* έχ χαχης άναγνώσβως χαι η πρόθβσις μετά βίς το έιΗ- 
6βτον μέγα η μέγαν^ οίον μηά δέ τό :ίροοίμιον — μέγα δέ ζ6 προοί" 
μιοτ^ χτλ. 

μίχά δέ τ6 ηροοίμωγ —^ μέγα δέ το προοίμωγ, Λουχιαν. πώς ίβΐ 
ίστορ. συγγρ. 55 Οίμέγα δβ τό προοίμιον -^ βύαφης χαΐ βύάγωγος 
ίστω η βπΐ την Χιήγησιν μβτάβασις». *Ίίβ Σχαιφηρον βίς Γρηγ.Κορ. 
σβλ. 246 χαΐ Ίαχωβίτζιον βις Λουχιακ. Τόμ. Β^ σβλ. 46. 

αηάχοίγοι-'^μέγα χοίγοί. Αίσχύλ.Εύμβν. 963 α2α{μον«ς όρθονόμοι, 



ΦΙΛΟΛΟΠΚΑΙ ηΑΡΑΤΗΡΗίΙΕίΣ 193 

ίίαντί ^όγΛ^ μίγα μοιτοΙ"^. Την άληΟη γρα^ν μΒτάκοινοι άποχατί- 
9τη«€ν ό Τούρνιβος. 

μηά βοής άτζ^ζίΛαύπίΤ — μίγα βοήσακκας ίζίΛαύταν /\%ι Βυτ- 
τιριβάχιον Ιν τ§ βχ&όσιι τών Ήθιχών του Πλουτάρχου Τόμ. 7\ 
9ΐλ. 895. 

μίχά σιάχυτ ^-^^ μίγαν στάχυν. Έν τη Παλατίνγ) Άνθολογί^ ΙΑ', 
9 ό χώλζ !χβι « ού^ί γαρ έργοπόνοισι μίγαΝ στάχυν {μβρος αχαιρος 
/^)ή^|^ιος1 άντΙ του <ίμηά στίχυν». Πρβ. Κρα(Α. Άν. Παρ. Τόμ. 
Γ', «λ. 27, 3 α |χάχ«ται τφ μη χατιιλεχβαι Καύκωνας έν τφ Κατα- 
λό^φ το' ινθά^ι Καύχωνις πόλιμον /«//-α^ θωρήσσοντο». Έν 'Ιλ. Τ, 
399 χιιται α ίνθα τι (!νθα ^έ) Καύχωνις πόλβμον μίτα θωρήσσοντο». 

'ΤτΓΟ του Κοβητου ίν τη Μνημοσύνη 1878, σβλ. 149 μβτιτυπώθη 
το έν τφ Καμίλλφ του Πλουτάρχου « Ιφη γαρ — χληθιΐς ύπό τίνος 
φθιγξαμίνου //^7*^ οζραφηγαίί> βίς το μΒχαστραφηται , ΉμιΙς νομίζο- 
αβν άναγχαιότατον το μέγα μβτά το φθΒγζ,αμένου' οβιν γραπτέον 
Ισως ιχληθιΐς ύπό τίνος φθιγξαμένου ΜΕΓΑ {ΜΕΤΑ)ατραψηγαι'» . 

Ό Έρουερδην ηθίλη9£ χαΐ το παρ' Ευριπίδη χιίμινον «η μαλθα- 
κισβένθ' υστκρον μέγα ϋτίγΒίΥ » να μετατυττώσιρ ιίς το μηαίτζίηικ ( ίν 
ΕχΰΓοίί, ΟγιΙ. σβλ. 134). ΕΙνι δί χαί ίν τη ύπο του Ναυχίου πβ- 
φιλοπονημίνη έχδόσιι του Εύριπίίου γιγραμμένον μίΐαστίγΒΐγ, 

Ό Ναύχιος γράφβι ίν ΜβΙ, ΟρβοοΉοητ. Τόμ. Δ', σιλ. 617, 
σημ. 50 « Ββί Ηββίοά ΤΙίβΟ^. 173: ώς φάτο* γηθησιν %ϊ μηα 
φρισΐ Γαία πβλώρη, ββΐιβίηΐ μέγα βίη ζαίαΐΐί^ββ ΥβΓββΙιβη 8ΐ&(( 
{κνά ζυ ββίη, μιτα φρ€σ{ (Ι&^^βη βίηβ \νϋ11ίΰΓΗβ1ΐ6 ΟοΓΓββΙυΓ ίΰΓ 
Μ φρισ{]». ΉμιΙς νομίζομιν δτι χάλλιστ* {χϋ ή παραδβδομένη 
γραφή. 

Έν τοΙς βίς την Όδύσσβιαν Σχολίοις φέρβται σιλ. 611, 20 αΠυ- 
λίοιβι μίγ' ίζοχα : ή γραφή μ€τά άντΙ του ίν Πυλίοις' μιτα Πυλίων 
να(ων ϊζοχα δώματα ι>. *Ίδβ Λουδούϊχον ίν Άριστάρχ, Τόμ. Α', 
σιλ. 612, 27. Πρβ. χαΐ σβλ. 446, 23 χαΐ Λαρόχην βίς ΊΛΜ, Τόμ. 
Β', σιλ. 215 ίχδ. χριτ. 

Έν τφ Φιλοχτήτη του Σοφοχλίους στίχ. 514 ιχουσι τάντίγραφα 
« Ιγώ μιν το χι{νων χαχον τφΧι χβρ δος μέγα ηί^μίγος — ποριύσαιμ* 
«ν ίς δόμους ]>. Άλλ' ίν τοίς Σχολίοις γίνβται ίζήγησις της γραφής 

ΑΘΗΙΙΑ. ΤΟΜ. «Τ'. 13 




194 Κ. Σ. ΚΟΝΐΟΊΤ 

μετατιθίμΒΥος, «το ίχβίνοις λυπούν τούτφ χέρσος χαΐ ώφιλιιαν μιτα- 
ποίίϊ^νι» χαΐ ατό χαχόν το άπό τών Ατρειδών ( χέρσος) [ΐ.ιτχτιΟέρ.&- 
νος τ^ Φιλοχτητη, οίον εις αγαθόν μβταποιών χαί ριβταβάλλων χα{ 
ίτΐχνορθών λέγβΐ γαρ οτι βοηθη<τω αύτφ, ίνα έχείνους λυττησω, ίπα- 
νορθών αύτφ συριφοράν την ύπό τών Άτριιδών γιγονυίαν». 

Έγράφη δί χαί ΜεταχΛ^Ιδης αντί του ΜβγαχΑβίόης χαΐ τουναν- 
τίον ΜίγατβΙραζ άντΙ τοΟ Μεταηίρας' ετι δί Μέγαρα αντί του //£Γίί. 
Πάρα τφ Εύσταθίφ χιίται σιλ. 84, Π α. ΜεταχΜίδηζ αιτίαν φησί 
τοΰ |χη λέγβσθαι Αθηναίας τας Άττιχάς γυναΙχαςΒ (Πρβ. χαι Λα- 
ρόχην ίν ΗοηΐβΓ. ΤβΧίΙίΓ. σβλ. 42). Έν δί τη Βιβλιοβηχη τοί3 
"Απολλοδώρου βιβλ. Γ', θ', 1 ή γραφή τών αντιγράφων βίνι « Άρ- 
χάδος δί χαΐ Λιανβίρας της Άριύχλου η Μβγαγβίρας της Κρόχωνος, 
τίτί. :ο . Διττην γραφην βλέπει τις έν τοις άντιγράφοις του Παυσανίου 
ί^ιβλ. Α', λθ', 1-2, ΜΒΐάγβίρατ • ΜίζαπΙρας χαί Μβγάνειρατ ^ Μβ" 
γανείρας (Πρβ. χαί Μιλληρον έν Αί)τη(£θ&. 1856, σιλ. 78-9). 
Πάρα τφ Λιβανίφ Τόρι. Α', σιλ. 464,5 άπαντ? α Μέγαρα τας 
πρίΰβ . . . έχι(νας ναυ(Λαχ(ας ]» , άνθ' ου υπό του Κοβήτου άνιγνώσθη 
έν τ? Μνηριοσυνχί 1877, σιλ. 129 «ΜΕΤΑ τας πιριβΟΗΤΟΪΣ 
έχΐίνας ναυμαχίας ^» . Ση{Λΐιωτέον δ* δτι αντί τοΟ υπό του Πλάτωνος 
ρηβέντος Νό[χ. σιλ. 630 α' Μεγαρέων ηοΛίζην ιΐνι πάρα τφ *Αρπο- 
χρατίωνι μέγα ποτέ γιγρα(Α(Αένον λ. θέογπζ αφ (Λη έπιστησας Πλά- 
των έν Α' Νόμων τών έν Σιχιλίφ μέγα πού ιφασχινι» (*Ίδι Δινδόρ* 
φιον ιΐς *Αρποχραζ. Τόμ. Α', σιλ. 151, 1). 

"Ομοιαι ταΐς μνημονιυθιίσαις μιταβολαΐς ιίνι η του με τάγ ιίς το 
μέγαγ χαί ή του μετέγραφε ι£ς τό με γέγραφε χαί ή του κάμέγ * εχά" 
,ία ιΐς τό χαΐ μετεχάΛει. Αισχύλ. Ίχέτ. 336 «ίδι μέγατ ιχέτιν φυ- 
γάδα πιρίδρομον 9 . Σχολ. Όδυσσ. σιλ. 139, 23 α διό Ζηνόδοτος 
Ιτως μειίγραψεί> χαΐ «Ισως //« γέγραφει>, Άριστοφ. Πλούτ. 1182 
<χχάμέ γ' εχάΛει τόν Ιιρέαΐ) χαί α χαί μετεχάΑει τόν 1ιρέα]>. Πρβ.χαι 
ϊχολ. σιλ. 385, 1 Διδ. ("Ιδι Βλαϋδέσιον ιίς Άριϋχοψ, ΠΛουτ. σιλ. 
1:^6 χαί 382 χαι 421).Πρό πολλού διδιωρθώθη τό ιν τ$ Αισχυλιίφ 
^^ωρί(|) Ιίε μέγαγ Ιχίτιτ μιταβληθιν ιίς τό ΐδε με χάτ ιχέιιτ. 

Ευρέθη δέ χαΐ ά Ταωμέκον γιγραμμένον άντι του άΓαιομέκον χαί αν- 
Πΐ άντι του αύΤ^ χαΐ Γετέα άντΙ του Τεγέα χαί Τάβιοί αντί του Γάδιοι, 



ΦΙΛΟΑΟηΚΑΪ ΕΤΑΡΑΤΗΜΣΕΙΣ 195 

Ευστάθ. σΛ, 1881, 18 «"Οτι ί* το άγαωμίνου χαΐ άταιομίνου 
γρίφιται — οΐ παλαιοί δηλοΟσι κριτικοί Β. Έτυ(Α. Μέγ. σβλ. 162,15 
€ Άτατ«ι> : το θαυμάζω καΐ 1κπλήττο[^αΐ' άχαωμένον χοϋοά ίργα». 
Ούχ^Ι άΤαωμίνον ηαχά ίργα άλλ' άί^αιομίκον βίπιν ό "Όμηρος ίν 
Όίυσσιία; Τ, 16 (Πρβ. Δοιδερλϊνον ίν ΗοηιβΓ. ΟΙοεεαΓ. § 249 
χαΐ Λέρσιον ίν ΡορπΙ. Αη^ξ. σ*λ. 415 ίκί. β'). Παρατηρητίον 
ί* οτι χαΙ πάρα τ^ Ήροίότφ ^ιβλ. €", 61 Ιχιιτο άλλοτβ αφθόνφ 
χαΐ «Γ?/ ^ριώμιτθΐ9 ά^τί τοΟ άγτι {^\^ι Βαλχινάριον ιίς *ΗρόΛ. σιλ. 
704 Γαισφ.). 

Εύστάθ. «λ. 1564, 25 «ιΪΝθίχ χα Ι δ του Άλχινέου θρόνος ποτί 
χΐχλιται (τίοτιχέχλιται) αύ]^ ΐ αυτ^ι^. ΚαΙ έν τοις άντιγράφοις προς 
-Γ^ ορθώς ίχούσγ, γραφ^ α ΐνθα §£ πατρός έμοίο θρόνος ποτιχέχλιται 
αύ^Χί (Όδ. Ζ, 308), τουτίστι γ^ «ΐο^ί, όπάρχιι χαί ή ήμαρτη- 
μΐντι ί£ θρόνος ποτιχέχλιται αύγΡ^ ϊ>* ταύτης δε μόνης βλίπομιν έζήγη- 
βιν ί¥ τοις εις 'Οδύσσίίαν Σχ^ολίοις ««λ, 319, 4. Πάρα τφ Γαληνφ 
ιίνι μιταβιβλημίνον £χ χαχης γραφής το αύΓής ιίς το ανΤής Τόμ. 
Ε\ σιλ, 633 «ιΕγε δυνατόν ην τοις ιδίοις παθήμασιν αυτής άλλο 
τι (Γ^ναλλΰιωθ^^ναι πάρα το (ρωτο*ϊδΐς όργανον». Ό *Ι. Μυλλήρος έν 
τ^ ίχδόσβι του πιρι τών 'Ιπποχράτους χαΐ Πλάτωνος Δογμάτων 
ίϊυγγράμματος τον Γαληνοΰ Τόμ. Α', σελ. 82 άνέγνω «παθήμασι 
της αύ)^ςι», Πρβ.Έμπέριον ί^Αοί. 8θθίβ(. Οραβο. Τόμ. Α', σελ. 
354. Έγένετο δί χαΐ του Αΰγη•Αυ)η^ πλημμελής άνάγνωσις ανιη^αύττ}. 
"Ιίε Έρχηρον εις Άπο,ΙΛόό. σελ. 102, 10 χαΐ Δινδόρφιον εις ΣχόΛ. 
Ενρ(3ζ. Τόμ. Α', σελ. 32 χαΐ Κόχχιον είς ΦιΛνΛΛ. *Αηοσπ, 4 (Κωμ. 
•Αποσπ. Τόμ. Α', σελ. 783). 

Στέφ. Βυζάντ. σελ. 202, 7 Μειν. αΓενέα: χώμη Κορίνθου. Ό 
οίχητωρ Γενεάτης* άφ* ου παροιμία* ευδαίμων ό Κόρινθος, εγώ δ' 
εΐ-ην Γενεάτης — Τινές δε Τενέα γράφουσι » χαΐ σελ. 597, 19 (ίΤά^ 
ίίοι: πόλις Ιταλίας, έν ή οΐ περί 'Ρέμον έπαιδεύθησαν » . Ή ύγιης 
έχφορα είνε Γάβια^ ήτις μνημονεύεται έν σελ. 192, 6, χαΐ Τενέα^^ΤΒ-' 
ηάτης^ ώς φέρεται πάρα τ<|^ Στράβωνι σελ. 380 χαΐ παρ* άλλοις 
("Ιδε Μεινέχιον έν ΆναΛ/ΑΜ. σελ. 287). Βλέπει δέ τις χαί πάρα 
Διονυσίφ τφ Άλιχαρνασσεί *Ρωμ. Άρχ. σελ. 219 γεγραμμένον «δο- 
θηναι προς τών τρεφόντων ΒίσταβΙους πόλιν ου μαχραν άπο του Παλ- 
λαντίου χειμένην » άντΙ του ίΐς Γαδίους, Σημειωτέον δ' δτι υπό τοΟ 



196 κ. 2. κοΝΤο^ 

Στράβωνος λέγβται σιλ. 380 «Φέρβται δε χαΐ χρ'>Π<^(Αθς ό &οθβ(ς τινι 
τών Ιχ. της Άσιας έρωτώντι βΐ λφον βΐη μιτοιχείν (Ις Κόρινθον εύ" 
όαίμωτ 6 Κύρίτθος^ έγώ ό' 8Ϊηκ Τετεάτης, δττερ κατ' άγνοιΛν τιν•ς 
παρατρέπουσιν ^ώ ά^ είητ Τίγβάτηζ'ΰ. Πρβ. χαΐ Εύστάθ. σιλ. 301, 
39, ϊνθα κβιται <κβύ$αί(Αων ό Κορίνθιος ι^. "Ήκιστ" έτταινβτη φαίνβ- 
ται ή(Αϊν ή γνώ(Αη τοΟ Βιρκβλίου άποδοχΐ(Αάζοντος μέν ίν ταις εις 
Στίφανον τον Βυζάντιον Σηριώσισι (Τόμ. Γ', σβλ. 539 Δινί.) 
την παρά τ^ Στράβωνι ίχφοράν, έγχρινοντος δβ την πάρα τφ Εύ- 
σταθ{φ. 

Έν ταϊς βις "Ομηρον Παρικβολαΐς τοΟ Εύσταθίον άπαντή^ σιλ. 
1859, 33 α Ίστίον δέ ώς, ιΓπιρ γράφιται άττο δρυός παΛαίφάΤου^ 
άφορμην ή λέξις ίτυμολογιχην ένδίδωσι της φηγού ' δηλον γαρ ώς 
φηγός ή δρυς, ίτζύ προχατηρζβ τοις άνθρώποις αύτη του φαγιιν » 
χαΐ σβλ. 1859, 44 <κΕί δί γράφιται ίρυ6ς τίαΛαιψάΤου^ ένθυμητέον 
ώς ου (Λονον δρΟς παλαίφατος άλλα ομωνυμίας λόγφ χαΐ χύριον αν- 
δρός σοφού θβραπεύσαντος μύθους προς ίστοριαν». ΠαντΙ δε φανερόν 
αποβαίνει ότι τό πρώτον ηαΛαιφάΤοο εινε ήμαρτημένη άνάγνωσις του 
τιαΛαιψάΓου. Ό Ευστάθιος γράφει έν σελ. 1859, 7 «ου γαρ άπό 
δρυός έσσι ποΛαιφάτου η ηαΛαιφάγου^ ώς χαΐ εν Ίλιάδι δηλουται,ούδ* 
άπό πίτρης». Ποιείται δ* έν τοις ίπειτα λόγον περί ίχατίρας της 
γραφής. ΚαΙ έν τοις είς Όδύσσειαν Σχολίοις φέρεται σελ. 674 , 1 1 
α Τίνες δέ παΛαιφάγον^ έπειδη οι παλαιοί έβαλανοφάγουν* παρό και 
φηγός ώς φαγός τις ούσα φ. Πρβ. χαΐ Λαρόχην εις *Οόύσσ. Τόμ. 
Β'^ σελ. 145 χαΐ Λουδούϋχον έν Άρισζάρχ, Τόμ. Α', σελ. 627,14. 

Ό Γαληνός μνημονεύει διττήν γραφην τότω χαΐ γύτφ χαΐ έπιτεΐπ^ 
σθαι χαΐ έπιγίησθαι. Τόμ. Ιζ", σελ. 584 α έτεροι δί τό γόνψ (γρ. 
ζόνφ) διέρχεται δια τοΟ Γ γράφουσιν, ου δια τοΰ Τ, χαι προστιθέα- 
σιν αύτή^ τό εΓχελον δλην την λέξιν ποιουντες τοιάνδε• γότφ εΐχιΜητ 
διίρχεται'η χαΐ σελ. 585 <κΈν τισι δ', ώς εφην, τών αντιγράφων ου 
δια τοΟ Τ γέγραπται, τόνφ διέρχεται το χετούμετον, άλλα δια του Γ, 
γότφ είχεΛον, τουτέστι γόνφ δμοιον]) χαί Τόμ. ΙΕ', σελ. 844 «Δύο 
γραφαί είσι της ίηίγίτεσθαι λέξεως* μία μεν δια του Τ στοιχείου της 
τρίτης συλλαβής γεγραμμένης, άλλη δε δια του Γ. Άλλ' έάν τ* 
χατά την τζ^^χί^ζαΊ εηιτείνεσθαι λέγη τους χάμνοντας έν άρτίαις ήμ4- 



ΦΙΛ0Λ0Γ1ΚΑ1 ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ 197 

ραις ί&ν τι χατα την ίβυτέραν ίπίγίηοθαί τα ιίρημίνα 9υ(χπτώ(Αατα 
χατα τας άρτιας ηρκ'ρας, ουκ βύθέως ίστί χαΐ βέλτιονί». 

Κείται && χαΐ τταρα τφ Έρωτιανφ Λέζ. *Ιπποχρ. σιλ. 60,9 Κλ. 
II. ΓοτοΒίόές \ το δ|ΐ.οιον γόνφ, τουτέστι σπέρματι — Έαν δβ τονοΒίϋς 
γράφηται, το πνευ[ΐ.α το (χβτά πόνου χαί τίνος συντονίας άναπνιόριβ- 
νον λέγει ]>. Έν ταΤς Κφαχαΐς Προγνώσεσιν ιΐνε γεγρα[Α(χίνον ΤΝΕ' 
« εν τοΐσι χολώδεσι χοιλίη ταραχώδης, σμιχρα πυχνα διαλδοδσα (χυ- 
ζώδεα, γοτώόία, πόνον περί το ητρον Ι(χ.ποιέοντα]> χαΐ ΧΜΔ' ατοισι 
χολώδεσι χοιλίη ταραχώδης, (χιχρα πυχνα διαδιδοδσα, τοκώάβα χτί.ι» 
(•Ιπποχράτ. Τόμ Α', σελ. 95 χαΐ σελ. 122 Έρμερ.). Νομίζεται 
δ' υπό του Λ. Δινδορφίου έν τ(^ θησαυρ({^ του Στεφάνου Τόμ. Β', 
σελ. 726 το ζοτώόδα εσφαλμένη γραφή τοΟ γοκώάεα. 

Εύχόλως μεν δύνανται να συγχυθώσι το Γό^ος χαΐ Τόνος^ ούχΙ 
δί δυσχόλως το ΤΒίησθαί χαί Γίη&θαι ( η ΓεΙκ^σθαι ). Ό Κόβητος 
γράφει έν τη έχδόσει του Επιταφίου του Υπερείδου σελ. 69 α Υαΐ- 
^Εΐ2ΐ βΟΓίρΙαΓΕ βδΐ IV. 26 : άθυμίαν τε πλείστην ό χρόνος παρείχε 
πάρα λόγον έπιγιγ^όμετος. Ιη Οοίΐά. ηοη 810 8βά ΕΠΙΓΕΙΝΟΜΕ- 
ΝΟΣ 8οη1)ί 8θΐ6ΐ)&Ι, ιιΐ &ρα(1 Η^ρβπθβιη νί(1ίιηα8 ΓΕΙΝΕΤΑΙ 
βΐ ΓΕΙΝΟΜΕΝΑΣ. Ιη βα 8βΓίρΙαΓ& Γ βί Τ οοηίυδα δαηί ιηοΓβ 
ρβΓνυΙ^αΙο : ίΐΗηαβ νβΓα ΙβοΙίο βποιίοαί, ςααβ ββΐ πάρα λόγον έπι^ 
ηινόμετοςτί (Πρβ. χαί Έρουερδήνα εις θουχνά. Τόμ. Α', σελ. 110). 

Πάρα τφ Σιμπλιχίφ Ύπομν. εις Άριστοτ. Τόμ. θ', σελ. 1, 16 
εχουσι τάντίγραφα «την μετ' αίσθήσεως χαί φαντασίας περί τα ένυλα 
είδη χαί τα αχώριστα της ΰλης χαταγΒίτομένητ » χαί χαταη^νομέίτητ 
χαί χαταγιτόμετογ, Φανερόν δε παντί υπάρχει δτι ϊγραψεν ό Σιμπλί- 
χιος χαταΓίΥομενην. 

Έν τοις Ήθιχοΐς του Πλουτάρχου φέρεται χατα τάντίγραφα σελ. 
78 α' «έζ αυτών τα χατασείοντα χαί στρέφοντα προς τουναντίον 
\τκ ασθενείας έηιτΒίτηαι τοις φιλοσοφουσιν ι> χαί σελ. 433 α ' <κοΙον 
βαφ^ σιδήρου το προγνωστιχον μόριον έγγΙτΒϋθαί χαί στομουσθαι της 
ψυχής ]>. Μετετυπώθη δ' ευλόγως το μέν ΒηιΤΒίγΒζαι εις το ίηιΓίγΒ^ 
ται {έτίίγίρ^Βται), το δε έγΓΙγΒοθαι {έγΠνεσθαί) είς το ίτΤεΙτεσθαι. 
Έν τφ περί του Βίου χαί της Ποιήσεως Όμηρου συγγράμματι, δ 
είς τον Πλούταρχον χοινώς αναφέρεται, χεφ. 131 άντΙ τοΟ α μένος 
γαρ το πνεύμα προσαγορεύειν εοιχε, τούτο δέ ίΓΓίγΒσθαι χαι φλέγε- 



' ν^^ 



:^?"^ 




198 κ. Σ. ΚΟΝΤΟΊΤ 

ϋ^α% ίπΐ τών θυ[Αθυ[ΐ.ένων οΐιται » άνέγνω ό Βυττβ{Λβάχιος ίΚΤΒίπ" 
σθαι. Πρβ. καΐ Σραίηρον βν τη συναγωγή τών Λιιψάνων τών βίς 
την *Ιλιάδα Ζητ7ΐ}Αάτων τοΟ Πορφυρίου σιλ. 399. 

Έ^ τ$ Λιζικ^ του Άρποχρατίωνος (χαί τφ τοΟ Φωτίου καΐ τφ 
του Σο^Εδx) βίνβ γ€γρα{Α[Αένον α Πβρίοδος : — Περιοδικά νοση(4.ατα 
χα'λουσιν οι ιατροί τα τβταγ(Λένως άνιέ(Λ&να καΐ αύθις έ7ηγιτόμ€ίταΐ>. 
Μιτίβαλί ίε τοΰτο εις το ύγιώς έχον έηιτειγόιατα ό Δοβραίος εν 
Αά\'€Γ8αΓ, Τό[Α. Α', σελ. 588. Αντίκεινται άλλήλοις το άγιέται^ 
άγί^ϋθζΐί^ εζ ου το Λησίζ, καΐ το έη(τεΙτ6ΐΥ''έ:ητείτ6σθαι^ έζ ου το 
έηέταϋίΓ,. Πρβ. χαΐ άνεψένως^ έτκτεταμέγως, 

ΚαΙ πάρα τφ Στράβωνι σελ. 766 άνεγνώσθη υπό τών βιβλιογρά- 
φων κ ώστε ίπιγίτεσθαι το παρ&δοζον » άντΙ του ίπιτείτεσθαι^ δ άπο- 
κατιστησεν έ Κασαύβων (Πρβ. και Γροσκούρδιον έν 8ίΓα6, Ετά' 
1}β^€ΐΐΓ6ίΒ. Τόμ. Γ', σελ. 282). Κείται ί' έν τοις άντιγράφοις του 
Στράβωνος και «άπό του νδν Ιλίου την άρχην ϊχων — , γιγόμενος 
δ' Εως της Κεβρηνίας » (σελ, 597), Ό Κραμηρος έκΧούς παρά τφ 
Στράβωνι Τόμ. Γ', σελ. 30 ατειγόμετος δ' εως της Κεβρηνίας» 
γράφιι α γινόμενος οοθά., ΟΟΓΓβχί β ΟΟηί. ΟΟΡ., ρυί ΐρ86 ββπρβίΐ 
έκτεινομινοςχ». Ό Κοραής έν ταις εις Στράβωνα Σημειώσεσι σελ. 
974 \ν(η α Έκτεινόμενος : ΗΔ, ΑΤ Γικόμετος. *Έστι ^έ καΐ άπρο- 
θετως γράφειν, Τεινόμετοςτί, Έττηνώρθωσε ί* ό Κοραής καΐ το πάρα 
Μχρκω Άντωνίνφ βιβλ. Η', 57 αγίγεζαι γαρ κατ* ευθύ καΐ ώσπερ 
διχιριίτΛΐ ίη προς το στερέμνιον» άναγνούς χείγεζαι, Άντι του 
<ΐώσπ£ρ διαιρείται δη προς το στερε'μνιον)) ό *Ρείσκιος είκασεν αώσπερ 
ΰίε^ίίόεται προς το στερέμνιον ι» , δ σφόδρ' εγκρίνει ό Πόλακος, άνηρ 
έλλογιαώτατος καΐ έμοί φίλτατος, έν τφ Έρμη Τόμ. ΚΑ', σελ. 332. 

Παρά τφ θεόγνιδι στίχ. 204 προς τη ορθώς έχούση γραφή « 7Υ- 
το7-ΐαι μάκαρες — άμπλακίας» φέρεται καΐ η εσφαλμένη Γίκοχται. 

Σημειωτέον Χ' δτι έν τφ Πλούτφ του Αριστοφάνους στίχ. 1110 
άλλα μεν τών αντιγράφων εχουσιν « ή γλώσσα τφ κήρυκι τούτων 
(τΰύτψ) τίμνεταη^, άλλα Χέ γίγεται. ΤΕΜΝΕΤΑΙ - ΓΕΙΝΕΤΑΙ. 

Παρΐτηρήσαμεν έν τοις έμπροσθεν δτι κακώς άναγνωσθεν το μίΓα 
ποίοΐηται έν τοις Λόγοις του θεμιστίου μετέπεσεν εις χο μεΤαττοίονΥ' 
ζαι. Ευρομεν δ* έν αύτοΐς καΐ Γεγετήσθαι γεγραμμενον άντι τοΟ Τε 




ΦΙΛΟΛ0ΓΙΚΑ1 ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ 



199 



γβτίξ^αι σβλ. 219, 8 Δινδ. αούκουν ούδ' ΙμοΙ ίπ ελπίδος συ(Απλ(|> 
γη-εγησθαί ύ(ΐ.ιν χαΐ συνΐ(Απ6ρ(|> ι» . Πλη(Χ(χ.βλώς ίφέριτο οίλλοτ' 4ν σιλ. 
258, 10 €σταθ[ΛθΙ δε έγιίρονται χαΐ ίπαύλιις χαΐ Γη πάλαι χατα- 
πυχνουται ρο^ίστώνγ) » άντΙ του α καί Τ^ πάλαι χαταπυχνουΝται ρ^- 
βτώνιρ», ώς χβιται ίν σβλ. 467, 1 ασταθ|ΐ.ο1 )& Ιγιίρονται χαΐ (ππο- 
βτάσια χαΐ (παύλβις χαΐ τη πάλαι χαταπυχνοΟνται ^(|ρστώνη β ( *Ίδι 
Δινδόρφιον δίς θψίστ. σιλ. 258, 10). Πολλάχις δ' ύπό τών βιβλιο- 
γράφων συνιχύθησαν το ^ϋ"^, ί'ίο-^^Ί χτλ., ώς μίλλθ[ΐ.€ν άλ- 
λαχοΟ να παραστησω[ΐ.ιν. 



ΜΕΡΟΣ Β'. 



Υπέρ μ.1ν τΑν λόγων αυτών οΰβί β?ς λόγος αύτοίς• 



Πα^εΟέμεθα έν τη άρχη του Πρώτου Μέρους (σελ. 177) 
έκ του θεμιαττίου τίιν ^ησιν αΚα\ ί/πέρ μέν τών λόγων 
αυτών ουδέ εις λόγος αύτοΐς* εί δέ Λ πόλις αρχαία κα\ πα- 
λαιών γέμουσα μυθολογημάτων, τούτο έξετάζουαί τε κα\ 
μεταποιούνται (μέγα ποιούνται)». 

Παραηορησιως άζ(αν νομίζομβν την φράσιν αύπερ (χιν τών Λόγωκ 
αυτών ούϊε εΙς Λόγος αύτοίς», ή δ{Λθ{α άπαντ^ πάρα τφ Λιβανίφ 
Τόμ. Β', σιλ. 271 α υμών ιϊ τις ην Λόγωκ Λόγος "ϋ. Ελέχθη ίε χαΐ 
ύπο του Συνεσιου Δίων. σελ. 57 Χ' αάλλ' έπράττετο Λόγογ ίχάστου 
Λόγου ΐί χαΐ ύπό Νιχηφόρου του Γρηγορώ Τόμ. Α', σελ. 451, 1 «εΐ- 
χεν αν τίνα Λόγοκ Ισως ό Λόγος τ>. Πρβ. χαΐ Ψελλ. περί Ένεργ. 
Δαιμ. σελ. 7-8 Βοισσ. «την δε μυστιχην θυσίαν, άλεζίχαχε (άνε- 
ξίχοιχε) Αόγ£, τίς αν εξενέγχοι Λόγος ; » (Τδε την σημείωσιν του Βοισ- 
σονάδου σελ. 207). 

Παρέχουσι ί' ήμϊν χαΐ τών παλαιών συγγραφέων τίνες τοιαύτης 
χρήσεως παραδείγματα, οίον 

Ξενοφ. Έλλην. Ζ', α', 26 «έγνωσαν αυτούς τους μέν {αυτών 
^ο^ΌI2^ έν ούδενΐ Λόγφ ποιούμενους». 



200 κ. Σ. ΚΟΝΤΟΤ 

Πλάτ. Λάχ. σ(λ. 196 β' αιι |ΐ.«ν ουν ίν διχαστηρίφ ημιν οΐ ^ό^ 
γοί ήσαν, «ίχιν αν τίνα .Ιόγον ταΰτα ποιειν β χαι Νό(ΐ.. σελ. 891 α' 
ΐΐ δια ταύτα ^όγον ούδαμη Ιχβι ούδε οσιον εμοιγε ιιναι φαίνεται το 
ριη ου βοηθεΐν τούτοις τοις Αόγας πάντα άνδρα χατα δυνα(Αΐνΐ».Πρβ. 
χαΐ ΨευΧοπλάτ. Έπινομ. σελ. 983 Χ' «πότερον Ιχει Αόγοί^ οΜγοζ 
η πάντως υστερεί χ». Μυριόλεκτον έν τη Έλληνικτ) γλώσση είνε το 
Λογον ίχ€ί> XI ^ τουτέστιν είΛογογ βΐί^αί η (*Ίδε Κόβητον έν Μ^η/4οσ. 
1875, σελ. 201). Έσχη{Λατ{σθη δί χαΐ επίρρημα Λογο^^^[ό^τ(ύζ^ περί 
οΰ εποιησάμεθα λόγον έν τφ Λογίφ Έρμη Τομ. Α', σελ. 316. Ση- 
μειωτέον Χ* δτι ύπο του Εύριπώου έρρήθη έν Ίφιγ. Αύλ. 1139 «δ 
^οϋς δδ' αύτδς τον^ βχων ου τυγχάνει» (Πρβ. Βλαϋδέσιον εις *Αρί^ 
στοφ. Είρ, σελ. 71 χαΐ εΙς Βαΐρ. σελ. 338 χαΐ 481). 

Ίσοχράτ. Παναθην. 22 α ει φανείην σπουδάζων χαΐ πολλούς Λό^ 
γονς ποιούμενος περ2 ανθρώπων, ους ουδείς ύπείληφεν άζίους είναι 

Κείται δε χαΐ πάρα τφ Ήροδέτφ βιβλ. Β', 115 α Πλανωμένου 
( πλανεομένου ) δέ του Αλεξάνδρου έν τφ Αόγφ χαΐ ου λέγοντος την 
άληθειαν, ηλεγχον οΐ γενόμενοι Ιχέται έξηγεόμενοι (έξηγεύμενοι) 
πάντα ^όγο^ του άδιχηματος. Τέλος δέ σφι λόγον τόνδε έχφαίνει ό 
Πρωτεύς » . 

Άσμενιστη τφ Ίσοχράτει υπάρχει ή έν τφ αύτφ λόγφ διττή χρη- 
σις του ονόματος άρ^;ή^ οίον Πανηγυρ. 119 α άμα γαρ ήμεΙς τ• της 
(^ρχηζ άπεστερούμεθα χαΐ τοις Έλλησιν άρ^|^ τών χαχών έγίγνετο » 
καΐ Φιλ. 61 «είτις φα(/ϊ τότε την ά|>ρ)^ αύτοϊς γίγνεσθαι τών πα- 
ρόντων χαχών, δτε την αρχήν της θαλάττης έλάμβανον» χαΐ περί 
Είρήν. 101 α εί φαίη τότε την αρχήν αύτοΐς γεγενησβαι τών συμφο- 
ρών, δτε την άρ}[;ην της θαλάττης παρελάμβανον » . Πρβ. χαΐ § 105 
<£χαίτοι πώς χρη την άρ][ήγ ταύτην έπαινεΐν την τας τβΜυτάς ούτω 
πονηρας έχουσαν ; » (*Ίδε Βαιτηρον εις Ίσοχρ. Πανηγυρ. σελ. 79 
χαΐ Όθ. Σνειδήρον εις Ίσοχράτ, Τόμ. Β'. σελ. 67 έχδ. γ' χαΐ 'Ρ•- 
δάντζιον έν Πίν. εις Δημοσθ. σελ. 37 έχδ. δ'). 

Φέρεται δέ χαί παρά τφ Παυσανί^ βιβλ. Ζ', ι', 5 ^άρχή δέσψισιν 
ίγίνετο χαχών Περσεύς χαΐ η Μαχεδόνων αρχή χαταλυθεισα υπο 
Τωμαίωνί) χαι παρά τφ Λουχιανφ Νεχρ. Διαλ. ΙΒ', 2 €δσοι το 



ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΑΙ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ 201 

{ΐΊπδίν έξ άριχης οντβς θ[ΐ.ως Μ ριίγα προυχώρησαν )ι' αυτών ^ύνα- 
(ΐίν τι π£ριβαλό(ανοι καΐ αζιοι δόζαντις άριι^ζ β χαΐ πάρα τφ Φω- 
τίφ Έπιστ. σ«λ. 152, 5 «το μίχρι τοΟ νΟν άπ' ά/>^•^^ της άρχηζ 
ταύττος ίθίλιιν ίζίστασθαι ]> . Ύπο Κλήμβντος τοΟ Άλβζαν^ρίως ρη- 
(ΐ.ονβύιται σιλ. 784 ^ησις του ΤιρπάνΧρου ίχουσα ώδι* « Ζιυ πά:ν« 
των άρ^;-<^, πάντων άγητωρ, Ζιδ, σοΙ πί[ΐ.πω ταύταν υρων άργάη>, 
Ό Βίργχιος ίν τη συναγωγή τών Λυρικών Ποιητών Τό[Α. Γ', σβλ. 
8 έχδ. }' (χιτέβαλι το ηέ^ηω άς το σπΜω. 

Ό άο(δΐ(Αος Κοραής γράφιι έν τη Ιχδόσιι του Ισοκράτους Τόμ. 
Β', σ•λ. 71 «Την άρχην αΰτοίς γενέσθαι τών παρόντων κακών, δτβ 
την άρχην της θαλάττης έλά(Λβανον : Μνη^λονεόιι του χωρίου, ως 
άστιίου, ό Αριστοτέλης (*Ρητορικ. Γ, ια'). ^Έπαιξε γαρ ενταύθα 
πάρα την ό(Αωνυ(Α(αν' Ιν (Αέν γαρ τή^ πρώτφ κώλφ, ή Άρχη σημαί- 
νει την εναρζιν, έν δε τφ έχομένφ την Ήγεμονίαν. ΚαΙ καλώς αν 
είχεν, ε! μη κατεκέχρητο τη παιδι^ έν πράγμασι σπουίαίοις' ου γαρ 
μόνον ενταύθα, άλλα καΐ έν τφ Πανηγυρικοί^ (σελ. 61), καΐ έν τφ 
Συμμαχικ<|^ (σελ. 179) έχρήσατο τη πάρα την όμωνυμίαν άμφιβολίφ 
τβώτη, άγαπησας ύπερβαλλόντως δηλονότι ουκ δντι τών καλλίστων 
εύρήματι. Ου καλά δ^ λέγω, οσα μη οΙόν τε είς έτέραν μεθερμηνεΟ- 
σαι γλώσσαν. Φέρε γάρ, εΐ τις αύτδ μεταφράζειν βούλοιτο είς την 
τών Γαλατών φωνήν, πώς αν άλλως έρμηνεύσειεν, η δια παραπλή- 
σιας τινός παρηχήσεως, η παρονομασίας, Ρυβ ΥβηΐρίΓβ άβ Ια ΐηβΓ 
α βηιρίΓέ ΙβϋΓ οοηάίΐίοη, ού μόνον γελοίας, άλλ' ούδ* Ικανώς έρ- 
μηνευούσης τον νοΟν τοΟ ρήτορος ; Διό καλώς ποιών και δ Ιταλός 
μεταφραστής (γρ. [αταγρά<ηης) ού συνέπαιζεν ενταύθα τφ Ισο- 
κράτη (γρ. ΊοΌχράτΕΙ)^ άλλ' άνεπιτηδευτως ήρμηνευσεν, ειπών, 1ι& 
Γονίηα βυα βββθΓ η&Ιβ άαΐ βαο αββΙΙαρ Γίιηρβηο άβΐ πι&γθ]». 
Άλλ', αν ευλογον ύπάρχη να μη ύπολαμβάνηται καλόν ποίν το μη 
δυνάμενον να μεθερμηνευθη είς έτέραν γλώσσαν, άναγκαίως ϊχει ν' 
άποδοκιμοοσθη μέγας αριθμός χρήσεων η εκφορών της Ελληνικής 
γλώσσης, περί ών ομολογείται παρ* απάντων οτι κάλλισται καΐ χα- 
ριέσταται είνε. 

Μεταγράφομεν τα υπό τοδ Αριστοτέλους έν τη 'Ρητορικη είρη- 
μένα βιβλ. Γ',^ια', 7 «Ούτω δε καΐ τα αστεία, οίον το φάναι Άθη^ 



202 κ. Σ. ΚΟΝΤΟΤ 

ναΐϋκ: τηκ της βατατζής άρχητ μη άρχηγ βίταέ των χαχων — η, ώσπιρ 
Ισοκράτης, την άργηγ ττ} ποΛει άρχητ είναι χών χαχων' ά{;ιφοτέρ(ικ 
γαρ ο ουκ αν ώήθη τις έρεϊν, τουτ' είρηται, καΐ ίγνώσθη δτι άληβες' 
το τε γαρ τ^τ άρχητ φάναι άρχητ ειται ούθ^ν σοφόν, άλλ' ούχ ούτω 
λεγιι αλλ* άλλως, καΐ άρχητ ούχ δ είπεν άπόφησιν άλλ' άλλως. Έν 
άτίασι Χέ τούτοις, εάν τις προσηκόντως το δνο(Αα ένεγκη έμωνυ[ΐ.ί^ η 
(ΛίταφορΫ, τότε το ευ, οίον 'Ατάαχεζος ονχ άταοχετός' όμωνυ[ΐ.{αν 
άπεφησεν άλλα προσηκόντως, ει άηίής». 

Το κυριον δνο[Αα Άνάαχετος έγένετο έκ τοΟ επιθέτου άταοχετόζ 
αναβιβασ[Αφ του τόνου, ως το "Ατεχτοζ εκ τοΟ άτεχζός^ το *ΈχΛεχτος 
ίκ του ίχΛεχτός^ το Σντετος έκ του συτετός καΐ το ^ΕπαΙτετος εκ του 
επαίτηός. Πρβ. καΐ ^4?>^^ο^, Μέτετος^ "Αρεστοί:^ θρέηζος^ "Ιμερζος^ 
Έραστος καΐ 'Έραζος, "Αραζος^ *Οτόμαοζος, ^ΈΛττκηος^ ΚΛεϊζος^ 
Χρηΰτος, Ξύσζος, κτλ. Λέγεται Χέ τις άτα&ιεζός^ αν είνε τοιούτος 
ώοτ' άτέχε<τθαΙ ζιτα αύζότ, *Όθεν ό ειπών *^4^αί^|;•π:ο^ ούχ άτα&χεζός 
Χηλΰϊ (Αετα παιδιας δτι ό *Ανάσχετος άποφαίνει ψευδίς το έαυτου 
δνο^Λα άτ' ουκ ών άνασχετός. Πρβ. θραούβυυΛος" θρα&ύβονΛος, θρα^ 
ϋΐψ αχός - θρασύμαχος , ΠώΛος - πώ.Ιος , Δράχωτ - όράχωτ , περί ών 
ποιείται ό Αριστοτέλης λόγον έν 'Ρητορ. Β',κγ',29 ("Ιδε και Σπέγ- 
γελον εις ΆριοτοζίΛ. *Ρηζορ, Τόμ. Β', σελ. 330). Ύπό του Αισχύ- 
λου Ιρρήθη έν τφ Προμηθεΐ στίχ. 85 α ψευδωνύμως σε δαίμονες Προ" 
μηθέα καλουσιν* αύτον γαρ σε δει ηρομηθίως, δτφ τρόπφ τησδ' έκ- 
κυλισθήσει τύχης». Παρά Διογένει τφ Λαερτίφ βιβλ. ζ", 51 είνβ 
γεγραμμένον ύπδ του Ύβνήρου α 'Ιδών ποτέ δύο κενταύρους κάκιστα 
έζωγραφημένους εφη* πότερος τούτων ^ίφωκ εστί;». Άλλα δια της 
γραφής ταύτης αφανίζεται ή παιδιά του Διογένους λέγοντος μέν απότΕ- 
ρος τούτων ΧεΙρωτ εστί;», τουτέστιν ό καλούμενος Χείρων, νοουν- 
τος δέ α πότερος τούτων χείρωτ εστί ; » . Την ορβην έκφοράν α πό- 
τερος τούτων Χείρωτ εστί ; » βλέπει τις έν τη Κοβητείφ έκδό- 
σει Διογένους του Λαερτίου σελ. 145, 10. 'Αλλαχου γράφει ό συγ- 
γραφεύς ούτος (βιβλ. ζ", 59) <κ Εύμόρφφ μειρακίφ άπιόντι εις συμ- 
πόσιον Ιφη• χείρωτ έπανήζεις. Του δέ έπανελθόντος καΐ τη ίξγϊς 
ίίπόντος• καΐ άπηλθον γ,αλ χείρωτ ουκ έγε^^όμην εφη* Χείρωτ μέν ου, 
Εύρυτίων δέ». Πρβ. και 'Αριστοφ. Σφ. 83 α μα τον κύν\ ώ Νι- 
κόστρατ', ου (ριΛύζετος' έπεί καταπύγων έστΙν δ γε Φι.1όζεν(κιι^ καΐ 



ΦΪΛΟΛΟΓΙΚλί Π ^ίΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ 2θ3 

*Α&ην. σελ. 241 β' «Φιλόξενος &' ή Ιΐτκρνοχοπίς, έμπισόντος λόγου 
ότι αί χίχλαι τΙμ,κΛί ιίσι καΐ του Κορύδον παρόντος, δς ίίόκϋ πιπορ- 
νευσΟαι, άλλ' έγώ, ?φη, ρη(Αονβύω δτβ ό χόρνάοι, όβολοΟ ην » χαΐ 
Άρι<ττ<(^. Τόμ. Α', σιλ. 22δ α(τυ{Λβά:ντος γαρ του πιρί τας /7ι;- 
^ας πάθους καΐ της Ελλάδος λα(ΐ.πρώς — άνοιχθβίσης, οΐ (χεν ώσπβρ 
-τι5./α^ τε{χους ρήζαντβς είσβχίοντο» ('Ίδε Βολχμαννον έν ττ} ^Ρητορ, 
τώ^ *ΕΛΛ. χαΐ *Ρωμ. σελ. 408). Πληριριελώς ίχει ή έν έπιγρά(Χ|χατι 
έχφορα « Στέφανος δντως δ στέψατοζ μαρτύρων « άντΙ του α Στέφα- 
νος όντως ό Στίψανος μαρτύρων ι> ήτοι α ό Στέφανος δντως στέφανος 
μαρτύρων» ("Ιδε Έρουερίήνα ίν 8ΐαά. ΟγιΙ. ιη Ερ. Ογ, σελ. 
74). Ό Ευστάθιος γράφει έν ταίς εις "Όμηρον Παρεκβολαις σελ. 1074, 
59 « Ίστέον δε δτι ό σίδηρος *Άρης καΐ αίνιγμα τι ποιεί άστεϊον 
βρα^υλογιχδν τοιούτον; Υπόκειται τις δρυτόμος τέμνων δάφνινον 
θάλος* έπεί δε ή δάφνη το φυτόν όμωνυμει κόρη έρωμένγ) Απόλλω- 
νος, έκδέδωκέ τις αίνιγματοποιδς το ^γο? Φοίβος ηεπόρεντο "Αρης Λ* 
ψΐγτυτο άάφντι ; ΚαΙ εστί το πδν άστεϊον ενταύθα έν τ<|^ μίγνυται* 
το γαρ όμου είναι η λέξις δήλοι, δ καΐ δ σίδηρος έχει κόπτων ζύλον 
και δ συνών σώματι » . Δια μόνης δέ της γραφής κατορθουται η δια- 
στολή τών κυρίων ονομάτων άπδ τών ομοφώνων προσγγορικών η επι- 
θέτων. Λέγοντες δε δια μόνης της γραφής νοουμεν τον νΟν νενομισμέ- 
νον αύτης τρόπον* διότι έν τοις παλαιοϊς χρόνοις, ώς εινε τοις π&σι 
γνωστόν, ουδέν κατά την γραφην διέφερον το έπίθετον ^•ί//>α)>• και το 
κύριον δνομα ΧΗρωτ^ άλλ' δμοίως αμφότερα έξεφέροντο, ΧΕΙΡΩΝ, 
ώς έγράφετο ΚΟΡΓΔΟΣ, ΔΑΦΝΗ, ΓΝΩΜΗ, ΔΗΜΟΣ, κτλ. έπΙ 
τε τών προσηγορικών και τών κυρίων ονομάτων. Παρά τφ Άθηναίφ 
εινε παρατεθειμένα έκτου Αυγκέως τάδε (σελ. 245 δ') αΚορύδφ 
συμιηνούσης τίνος εταίρας, ή δνομα ην Γτ&μη^ καΐ του οίναρίου έπι- 
λιπόντος, είσφέρειν έκέλευσεν εκαστον δύ* όβολους, Γνώμην δέ συμ- 
βάλλεσθαι δ τι δοκει τφ δήμφ » . Έν δέ τφ Γοργίφ του Πλάτωνος 
κείται σελ. 481 δ' α έγώ μεν (έρών) Άλκιβιάδου τε του Κλεινίου 
καΐ φιλοσοφίας, συ δέ του τε Αθηναίων δήμου καΐ τοΟ Πυριλάμπουςχ» 
καΐ σελ. 513 β' αεί μέλλεις τι γνήσιον άπεργάζεσθαι εις φιλίαν τφ 
Αθηναίων δήμφ καΐ ναι μα Δία τφ Πυριλάμπους γε προς». Συνή- 
θης ΰπηρχεν ή φράσις γ^&μη^ σνμβάΛΛβσθαι [ζυμβάΛΛ$σθαί)^ ής 
έμνησθημεν έν Αθηνάς Τόμ. Δ', σελ. 39, διαβεβοημένος δ' έπΙ κάλ- 



204 κ. Σ. ΚΟΝΤΟΤ 

λ£ΐ ητο 6 υΙός του Πυριλά|ΐ.πους Δήμος. Ση[Λβιώ9«ως άξια η[&ΐν φαί- 
νονται το αη(Λην π«σι Φίλητος άνηρ της Λυχίης Λΐ|χύρων» χαΐ το 
ατουνομα καΐ τέχνην ην Διόδωρος οδιΐ) (Έττιγρ. Έλλην. Καιβιλ. 
615, 10 χαΐ621,6). 

Έν τοις Ήθιχοις τοΟ Πλουτάρχου σελ. 801 β ' μνημονεύεται στί- 
χος του χωμιχου Πλάτωνος ώδε γεγραμμένος' 

§όοτκε% δνσώδη κεφαλήν, αίοτχίαττην νόοτον. 
Πλημμελΰς δ* έχον το χΒψαΛήτ^ ως καΐ ύπο του μέτρου μηνύεται, 
επηνώρθωσεν ό Έλμσλη\Ός εν τχ! εχδέσει τών Αριστοφάνους Άχαρ- 
νέων σελ. 125 άναγνούς ΚέφαΛογ. Παρατιθεμεθα α δ άνηρ Ιν τφ 
τόπφ τούτφ έγραψε «Ργο κεφαλήν, Γβροβυί Κέφαλον , ΟΓαΙΟΓβΐη ηο- 
Ι)ί1ί88ίιηαιη, θβ ηυο οοηβυίβηάαβ Τ&^ΙοΓυβ αά Ι^^βίαβ νίΐααιρ. 
103 ». Μεταγράφομεν δε καΐ τα ύττό τοΟ Κοβήτου είρημενα ίν Κριτ^ 
Παρατ, βίς ΠΛάτ. Κωμ, ΑβΙ^. σελ. 154 « Ιη ΙβΓίΐΟ ΙΟΟΟ ςαυίη 
6(ΐ6Γ6ΐυΓ κεφαλήν, ςυο(1 ηυιηβΓΟδ βΐ δβηίβηΐίαιη ρθββυιηά&Ι, 
ραίαιαπα βπιβηοΐ&ίίοηθ οογγθχΗ αίΓυπιςαβ Είπιβίβΐαβ, ηυί Κί- 
φαλον Γβδίίίαίΐ; 8.(1 ΑοΗαΓη. νβ. 584. Εΐί&αι ΡοΓβοηαβ ίη ΐίΐβιη 
ίηβί(ΐ6ΓαΙ: νίά. Αηηοίί, Ρογ3. 6ΐ ΌοΒΓ.αά ΑοΚαηι, νβ. 318. 
ρα^. 555. ΟίικΙοΓί. Αά Βόσκει ίηΐβΐΐίξβηιΐυιη ββδβ δ Δήμος ϋβηβ 
ιηοηβΐ Μβίηβΐίίαβ. υΗίτηα γβρϋα ΟαΙ&ΙίβΓ. ίη ΑάνβΓε. ΜίβοβΙΙ. 
ρδΐ§. 77. (ΙϋοΙδί ρυΐαΐ βχ ΕυΓίρ. 0γ631. νβ. 10. 

*ΑκόλαοΓτον έαχε γλώοτααν, αίοτχίστην νόσον. 
ςυοά βρβοίΟδαΐη ββΐ». Έν τη Μνημοσύνη 1875, σελ. 14 μετέ- 
βαλεν δ Κόβητος το βόσκει εις τδ βόσκεις. Μετά τναιδιας δε πάντως 
είπεν δ Πλάτων α βόσκει (η βόσκεις) όυσώόη ΚέφαΛογ^ αίσχίστην 
νόσον Χ) δρμηθεις έκ της ομωνυμίας του ρήτορος ΚεφάΛου και χΒψά'^ 
Λου του ιχθύος. Πρβ. και Κόκκιον ίν τη συναγωγή τών Αποσπα- 
σμάτων τών Κωμικών Τόμ. Α', σελ. 653. Σημειωτέον δ' οτι δ Κο- 
ραής έν ή έποιήσατο τφ 1824^Ψ ετει έκδόσει τών Πολιτικών του 
Πλουτάρχου (σελ. 140) ήγνόει την πολλοίς ενιαυτοίς πρότερον εύρε- 
θεισαν 6πό του Έλσμλη^ου άληθη γραφήν. 

'Έχομεν δί καΐ άλλα να καταλεζωμεν παραδείγματα της χρή- 
σεως, καθ' ην ή αύτη λέξις εΐνε δίς ίν τφ αύτφ λόγφ τεθειμένη ίπΐ 
διαφόρου έννοιας, οίον 



^."*ΡΡ 



ΦΙΑΟΑΟΓΙΚΑΙ ΟΑί^ΑΤΗΡΗΣΕΙΙ! δ05 

Ήρ&χλιιτ. Άλληγ. Όμηρ. ΞΕ', σβλ. 129 Μ$λλ. ατον χόσμογ 
άπίδωχι τφ χόσμωίο. Πρβ. καΐ Εύστάθ. Παρβχβ. άζ "Όμηρ. σβλ. 
985, 38 €έπ<ι δ^ χόσμοί ό χόσ/ιοτ έγίνιτο χαΐ δίβχρίθη τα πά:ντα 
χαΐ ετάχθησαν ώραι χαΐ ιύχόσμως (Ιχι τα ύπίρ γην χτί.ι» χαΐ σιλ. 
284 ,7 « Ιξ ών ώρμη[Αίνος τις %1ς Ιννοιαν σβρινην κόσμου χ^^μον έχά- 
>«σ« τον έν Κωνσταντινουπόλβι άσυγχριτον ναον». Το χωρίον του 
Ήραχλιίτου τραρέθετο ό Λοβέχχιος έν τφ ιίς Σοφοχλέους ΑΙαντα 
Ύ;Γθ[Ανη|ΐ.ατι σβλ. 168 έχί. γ'. Έρημόνιυσβ Χέ χαΐ το ίν τοις Δβι- 
πνοσοφισταις του Αθηναίου σελ. 544 α' αχαΐ φιλοσόφων ^ϊαιρί<ηις 
δλαι της ιρ•ρ1 την τρυφην αίρίσβως άντεποιησαντο ΐ) . 

Ψβυδοτρλάτ. Έπινομ. σελ. 990 β' αώς ούχ αν ρ^Χίως ποτί πΑσα 
^ύσΐζ Ιχανη γένοιτο θεωρήσαι ριη θαυριαστης (χετέχουσα ^<;σ(Ρωο]>.'Ί}ε 
Λοβεχχιον εις ΣοφοχΛ. Αϊ. σελ. 168 έχδ. γ', ένθα γίνεται (χνεία 
χαΙτοΟ Εύριπ. 'Ιφ. Α. 765 α*Άρης Πέργαμον — χυχλώσας άρει φο- 
νίφ», επιφεροριενου «(]υοά ΜαΙίΙιίαβ 6ΐ ΗβΓαι&ηηαβ ίαη(1ί(υ8 (ΐα- 
ιηηαηΐ». 

Ίσοχράτ. Έπιστ. Δ', 6 ατών άπαντα μεν τζ^ί^ς χάριγ^ μηΧέν δί 
χάραοζ άζιον λεγόντων ι>. Περί τούτου λέγει ό Κοραής έν ταίς εΙς 
Ίσοχράτη Σημειώσεσι σελ. 305 «Χαριέντως χαΐ έπαφροδίτως έχπέ- 
φρασται το νόημα, Τών άπαντα μέν λεγόντων έπΙ τφ χαρίζεσθαι χαΙ 
άρέσχειν τοις άχούουσι, μηδέν δε τοιούτον συμβουλευόντων, έφ' φ χά- 
ριν αν αύτοΐς ειχότως όφειλοιεν]». 

Ίσοχράτ. Εύαγόρ. 36 αάλλ* όμως ουδείς αυτών μεμυθολόγηχεν 
όστις ούτω δεινούς χαΐ φοβερούς ηοιησάμβγος τους χινδύνους εις την 
αυτού χατηλθεν* αλλ* οΐ μίν πλείστοι πΒηοίηηαι δια τύχην λαβόν- 
τες τας βασιλείας, οΐ δέ χτέ.9. Πρβ. χαΐ Νιχοχλ. 28 α ό δε πατήρ 
Ευαγόρας, άπολεσάντων έτερων την αρχήν ^ πάλιν άνίλαβεν ύποστάς 
τους μέγιστους χινδύνους, χαΐ τοσούτον μετέστησεν, ώστε μηχέτι Φοί- 
νιχοις Σαλαμινίων τυραννεΐν, άλλ* ώνπερ ην την άρχήν^ τούτους χαί 
νυν εχειν την βασιλείαν». 

Ξενοφ. Άναβ. Γ', α', 25 αεί δ' υμεϊς τάττετέ με ήγβίοίαι^ ου- 
δέν προφασίζομαι την ηλιχίαν, άλλα χαΐ άχμάζειν ηγούμαι έρύχειν 
άπ* έμαυτου τα χαχάχ> χαΐ Ε', δ', 20 α πρώτον μεν γαρ έπίστασθε 
δτι οΐ μέλλοντες ημΐν ήγίϊσθαί τ^ οντι πολέμιοι είσιν οίσπερ χαΐ ήρωίς 
άνάγχη* έπειτα δε χαΐ τών Ελλήνων οι άμελήσαντες της σύν ήμΙν 



206 κ. Σ. ΚΟΝΐΟϊ• 

τάξβως χαΐ (χανοΙ ήγησά/ανοι ιΐναι συν τοις βαρβάροις ταύτα πράτ- 
τβιν £πβρ συν ηριΐν δίχην δβδώχασινχ). 

*Αρΐίττοφ. Έκκλ. 304 «Μυρωνίδης οτ' Τΐρχ•ν ο γβννάδας, ούδβΐς 
&ν ίτόλρια τα της πόλεως διοικβίν άργύριον φέρων ^ άλλ' ηκ' αν Ικα- 
στος έν άσχιδίφ φέρων πιβίν άρια τ' αρτον ενα και δύο χρθ(Α|χύω]». 

Ήρόδ. Α', 8 «ίγώ δε πείθομαι έκείνην είναι πασέων γυναικών 
χαλλίστην και σεο ϋομαι |Αη ϋεσθαι άνομων 9. 

Ήρόδ. Α', 30 α τούτο δε του βίου ευ ηκοντι, ώς τα παρ' ημίν, 
τελευτη του βίου λαμπρότατη έπεγένετο». 

Όδυσσ. Δ, 451 α πάσας δ* αρ' ίπφχετο, Λίχΐο δ* αριθμόν ίν δ* 
ημέας πρώτους λέγε κήτεσιν, ουδέ τι θυμί]^ ώίσθη δόλον είναι ' έπειτα 
δε Μχζο καΐ αυτός». Εύστάθ. σελ. 1505, 20 αΌρα δί δτι το Μ^ 
Μτο δίς ενταύθα κείμενον διττην ίρμηνείαν έχει* το μεν γαρ Μχζο δ' 
αριθμόν άντί τον ηρίθμησε, το δε Λίχχο χαΐ αυτός άντΙ του εύνάσθη 
ώς εις ΰπ«*ον». Έν 'Ιλιάδος Ν, 275 φέρεται α τι σε χρη ταύτα Λέ" 
γεσθαι ; εί γαρ νυν πάρα νηυσΐ Μγοίμεθα πάντες άριστοι ες λόχον, 
κτί.». Εκλαμβάνεται δε το Λέγεσθαί άντί τοΟ ίιαΛέγεϋθαι έν τοις εις 
Μλιάδα Σχολίοις Τόμ. Β', σελ. 14, 14 Δινδ. «'Ότι πρόθεσις πα- 
ρείται και η πτώσις ηλλακται* άντΙ τοΟ περί τούτων όιαΛεγεαθα^^ . 
Πρβ. καΐ σελ. 14, 19 «Ή διπλή δέ δτι παραλλήλως το Λεγοίμεθα 
ποτέ μέν έπί του άριθμοίμεθα^ ποτέ δέ επι του όιαΛεγοίμεθα ». 
*Αξια παραθέσεως νομίζομεν τα ύπο του Ευσταθίου είρημένα έν ταΐς 
εί; Όμηρον Παρεκβολαις σελ. 930, 60 « "Ότι προς τον πάρα τοις 
είδόσιν εθέλοντα περιαυτολογείν εϊποι αν τις οίκείως το του Ίδομι- 
νέως προς τον Μηριόνην οΐό* αρετήν οΙός έσαι' τι σε γρή ταντα Μγε* 
ϋθαι ; τουτέστι μετρεΤν χαΐ άηαριθμεΖοθαι τά οικεία χαΛά' το γαρ 
Λέγειν ίπΐ του ΛαΛεΐν ου χρδσθαί φασί τίνες τον ποιητην άλλ' άντ' 
αύτου τή^ μυθεΐοθαι η τψ ειπείν διο ουδέ Λόγος, φασί, κείται παρ' 
αύτφ άλλα μϋθος, ΚαΙ μην πολλαχοΰ έφάνη και έπι του διαΛεγεσθαι 
ή λέξις κειμένη, ώς καΐ μετ* ολίγα έν τ<ί^ άΛΛ' αγε μηχίτι ταϋτα ^ί- 
γώμεθα7> καΐ σελ. 1206, 38 α Το δε Λεγώμεθα φχνερώς δήλοι το 
διαΛεγώμεθα, ΛαΛώμεν, εΐ και ή πολλή τών παλαιών παρατηρησις 
βούλεται μη ευρίσκεσθαι την λέζιν ταυ την παρά τφ ποιητγ) επι τοιού- 
του σημαινόμενου, καθα καΐ προδεδηλωται ι> . Ακριβώς το πρ&γμα θα 
«ζετάσωμεν έν οίκειοτέρφ τόπφ. 



♦ΙΛΟΛΟΓΙΚΑΙ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ 207 

Ίλ. Τ, 269 «άλλα δύω μέν ίΛααα %ν$, πτύχας, αΐ Χ' άρ' ϊτι 
τρ€ΐς ηναν, έπιΐ πέντ* πτύχας τ\Χαα6 κυλλοποδ{ων» (Ίδβ "Οβ. 
ΣνιΛηρον βίς Ίαοχρ. Τόμ. Β', σβλ. 67 ίκΧ. γ'). 

Έν 'Οδυσσιίας Γ, στίχ. 124 λίγβι ό ποιητής «ήτοι γαρ ριυβοί 
γ( ξοιχότες^ ουδέ χι φαίης άνδρα νβώτβρον ώδβ έοιχόζα (Αυθη<τ Α<ιβαι » . 
Αποφαίνεται δε περ{ αύτοΟ ό Ευστάθιος ώδε (σελ. 1460, 1) αΚαΙ 
τους αύτου λόγους τοίς του Όδυσσέως εικάζει ειπών δτι τε μνθοι 
ίοίχάτδζ τοις του πατρός δηλαδή και δτι ονχ ατ φαίης άγδρα ηώχβ* 
ρογ ωΟ€ έοιχόζα μυθήζίασθαι^ δ εστί καθήκοντα. Και δρα δτι Ιί τόπφ 
ένΐ {πι δύο ση|Λαινοριένων το έοιχίται εθετο, ήγουν ίν τ({^ μϋύοί έοιχό' 
τες χαι ίν τ(]^ έοιχόζα μυθήσασθαι ί^ , Άλλ* ίν τοις εις 'Οδύσσβιαν 
Σχολιοις φέρεται σελ. 131, 16 «Πρεσβύτεροι, φησί, της ηλικίας οΐ 
λόγοι, κα{ ηάπί το ειχός έτ αύτοΐζ σώζβζαιΐ» (Πρβ. Λεξ. Ό|Αηρ. 
Έβελιγγ. Τό|ΐ. Α', σελ. 357). 

Περιττόν δ' Ισως αποβαίνει να ύπθ(Ανήσω|Αεν δτι δέν είνε έν ποίσι 
τοις άρτίως χαταλεχθεισι χωρίοις έπιτετηδευριένη ή έπανάληψις της 
λέξεως. 

Έν τφ Γοργίγ του Πλάτωνος άπαντ^ σελ. 487 β' «ώστε — 
τολ|Α9 ίκάτερος αυτών αυτός αύτφ έταηία λέγειν ένατζίογ πολλών 
ανθρώπων 9, δπερ ουχί άνεπιτηδευτον. 

Έν άποσπάσριατι τοΟ Άλέξιδος παρ' Άθηναίφ σελ. 383 ε' κεί- 
ται «Πολλφ γ' ά|Αείνων, ώς Ιοικας, ησθ' άρα λογογράφος η (χάγει- 
ρος. *0 Μγπς ου ΜγΒίςα, Ό Δοβραίος (χετέγραφεν «δ λέγεις ί 3 
Μγίίςι»^ ό δέ Μεινέκιος εν τη συναγωγή τών Αποσπασμάτων τών 
Κωριιχών Τό|ΐ. Γ', σελ. 441 υπερε(χ.άχησε της παραδεδοριένης γρα- 
φής «δ λέγεις ου λέγεις» έκδεχόμενος άντΙ του ούόέτ Μγδίζ. Ό Κό- 
βητος ποιείται περί του προκειμένου έν Νοί^. Ι,βοί, σελ. 21 την 
παρατηρησιν τηνδε' «ΜίΓδίΙαβ αϋίΐαίβ βθ€[αί ί&οαηάαιη βΙ; βίβ^^ηβ 
άιοβηάί ^6ηυ8 ίΐα Ιιοιηίηβιη ΙααοΙαΙ; : πολλφ γ* άμείνων, ώς ίοι- 
χας, ησθ* άρα λογογράφος η μάγειρος, βϋί ίϋθ ΐη€ϋ^η&1)αη(1ϋ8 Γ6- 
ροηίΐ : δ λέγεις ου λέγεις, τέχνην δ' όνειδίζεις, <ιαοά νΐ3 άίοβΓβ 
ηοη άϊοιβ, ϊΑ ββΐ ε[αο€ΐ άίβίβ ηοη 8ί^ηίΓιβαΙ ίά ({αοά Ια ραΐαβ. 
1.2ΐϋ(ΐ6ΐΏ Ια Ιι&ηο ββββ ορίηαΓίβ, ββά ορρΓθ1:)παιη ία αΓίβιη 68ΐ. 
Εθ(ΐ6Πΐ Πίοάο άιύΧχχτ βαβρβ άλλ' δ τι λέγεις είπε μοι, ύΐ ίη Ανί- 
ϋυΒ 1382. παυσαι μελφδών άλλ' δτι λέγεις είπε μοι, βΐ ουκ οιδ' 



δ08 Κ. Σ. ΚΟΝΤΟΊΤ 

ΟΤΙ λίγιις, θΐ ο τι λέγβΐς ου (λανθάνω, βΐ βίπΐίΐία ΐηΐΐΐΐα». Την 
γνώμην του Κοβήτου Ινέκρινι χαί ό Μβΐνέχιος 1ν τη έκδόσ^ι τών 
Αθηναίου Δβιπνοσοφιστών Το(λ.. Δ', σβλ. 168 χαΐ ο Κόχχιος ίν τη 
(π>ναγωγη τών Αποσπασμάτων τών Κωριοςών Τέ[ΐ.. Β', σ€λ. 342, 
ούχΙ Χέ χαΐ δ ΒλαΟίεσιος ίν ΑάνβΓ8αΓ. ιη Οοηι. Ογ. ΡΓαξηι. 
Μέρ. Α', σβλ. 110, ύφ* ου διττή προηνέχθη εικασία, «ούχ οιδ* δ τι 
λβγβιςο καΙ «δ λέγβις ού ψέγωφ. Ή(ΐ6ΐς συριφωνουντβ ς τφ Κοβήτφ 
{Λνηριονβύοριιν δ[ΐοιον τφ ί Λίγ€α: ού Λέγεις χ^ύρίο^^ ίχ του Θεμίστιου 
σιλ. 343 α' αέγώ (Λ^ν ο\) Μγω δντινα ^//^ω φ , φ παραβλητέον τδ έν 
σιλ. 345 γ' «μηδέ ΐξηγοΟ ά έγώ Μγω^ ώς συ ξυν{ης, άλλ' ώς Ιγώ 
Μγωι», 

Ό Κυννηρος γράφει έν τη έχδέσει τών Ξενοφώντος Άπομνημο- 
ν£υμάτων β(βλ. Α', γ', 8 α ευ πράττειν: ^βΙιοβΒ β88β, Οβίΐκΐβ ώ< 
ίί πράττοττες βχίβΐίΐϊΐαηΐββ 8θ Γβηι δβηβ ξ€Γ€Γβ, ΕβΙ ΙϋΒαβ νβΓ- 
ΐ30Γϋΐη, ({υβαι νβΙθΓββ ββΓΪρΙΟΓβδ ία άβϋοϋβ Ιια1)6Γ6 βαΐίδ ηοίαιη 
68ΐ. ΡΙαΙ. ΑΙοίΙ). Ι. ρ. 116. Β. Οί. 8ίαί16ααηιίαηι αά ΡΙαΙ. 
Οΐΐαηηίά. ρ. Π2.Α. Ηβϋβη. VII, 1,27 : τους μέν εαυτών Λόγους 
έν ούδενΐ Λόγφ ποιούμενους. ΕαάβΠΙ ββηίθΠΐία ΙεοοΓ. Ραη&ΐΐΐ. ρ. 
208, 16: ^^^ο{;ς ποιούμενος περί ανθρώπων, ους ουδείς όπείληφεν 
άξιους είναι Λόγου. V. ΙοεβρΗ. ΒίΓοαξίαπι ίη Ιιίρβ. ΟίαΓ. δαρρί. 
1836, ρ. 362». 

Ίκανώς, νομ(ζομεν, ίζ ών διελάβομεν διεσαφήθη ή χάριν άστεΐ- 
σμου δίς έν τφ αύτφ λόγφ γινομένη χρήσις λέξεως έπΙ διττής σημα- 
σίας. Πολλά φέρονται έν τη Ελληνική γλώσση δμώνυμα, οϊον χόρη^ 
ίστόζ^ χΛείς^ ουρανός^ στιβρμοΛόγος^ χχηέρα^ έηιόιόόναι^ χήρυζ, Αι- 
κτύΛιος^ γράμματα^ άτήρ^ Ευριπίδης^ κτλ., ουκ δλιγαι δ' έκ της 
ομωνυμίας μεταδιώκονται παιδιαί, ώς δηλοΟσι τα υπογεγραμμένα 
παραδείγματα. 

Διογέν. Ααέρτ. ζ", 68 α προς Διδύμωνα τον μοιχδν ιατρεύοντά 
ποτέ κόρης δφθαλμόν, δρα, φησί, μη τον δφθαλμδν της παρθένου 
[ατρεύων την χόρηκ φθείρης» ("Ιδε Βαλκενάριον εις Εύριη. Φοίτ, 
Τόμ. Α', σελ. 374 Αιψ.). Ό "Αλεξις παρ' Άθηναίφ λέγει σελ. 
340 α' α Α. Τ({^ Κχλλιμέδοντι γαρ θεραπεύω τάς χόρας ηδη τετάρτην 



ΦΙΑΟΛΟΓΙΚΑΙ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ 209 

η|λ£ραν. ΒΛΗσαν χόραι θυγατίρβς αύτφ ; Α. Τάζ (λίν ουν ζώτ όμμά'^ 
τω^^ £ς ούδ ό Μ€λά(Απους — χαταστησβίβν £νφ. Κβΐται δέ παρχ 
τω Λαερτίφ χαΐ α διίζαντος αύτφ παιδαριου μάχαφαν ην ιΕλήφιι 
^αρα ίραστοΟ, η (ΐέν μάχαιρα, ίφη, χχλή, η $ί Μι6ή χίσχρά» (βιβλ. 
Γ, 62). 

Στράβ. σβλ. 378 αχαΐ δη χαί [λνημονεύεταί τις ίτα(ρα προς την 
όνιιδέζουσαν, οτι ου φίλβργος βΐη ούδ* ίρίων ίπτοιτο, ιίπβίν' ίγώ 
ΙΑΐντοι η τοιαύτη τριϊς ηΧη καθιΐλον Ιί/νούζ ίν βραχιί χρόνφ τούτφ» . 
Έν ταϊς βίς "Οριηρον Παριχβολαΐς τοΟ Ευσταθίου βίνε τάδβ γβγραρι- 
(«να σιλ. 1760, 23 «Το δέ γι Ιστότ νηόϋ προς Χιαστολην ιίρησθαι 
δοχ£ΐ τοΟ υφαντικού Ιστοΰ χο^ριν σαφήνειας* ώς τό γι («.η ούτως ίρμη- 
νβύεινίώσοι αν ποτέ λάβας λόγων τοις σχώπτουσιν.Έπεί τοι έχ τοιού- 
του τρόπου λόγος άστεΧος {ξέπεσε πάρα τοις παλαιοίς διατό ίζόριωνυ- 
μίοις της λέξεως ταύτης ασαφές. Λέγεται γαρ έν Κορίνθφ εταίρας 
τινός έπαινου|Λένης ώς έργατιχής ειπείν τον άχούοντα οτι χαΐ πώς 
ούχ αν εΣη έργατιχή, ήτις έν {λι^ ηριέρ£^ δύο ίστονς χαθεΐλε. ΚαΙ δο« 
χίϊ (ΐεν ό λόγος δηλουν δύο ίστάρια, το δ' ην άλλως, οτι ταχύ δύο 
ναυχλήρους άπηγαγεν έχείνη του εύπορεΐν φοιτώντας επ' αύτην» ('Ιδε 
χαί Βαλχενάριον εις Θεοχρ. Άόωηαζ, σελ. 338). Ό Μεινέχιος νο- 
μίζει έν νίηάϊο. 8ίΓαύοη. σελ. 123 οτι ητο έ|Λμέτρως είρηριένον 
είπεΐν έγώ μέντοι Λ τοιαντη τρεις ηδη 
καθεϊλον 1(Ττοί/ς έν §ραχεϊ χρόνω τοΰτφ. 
Ευλόγως δ' ό Κόβητος άποδοχΐ(χάζει την γνώ(Αην τοΟ Μεινεχίου έν 
τη Μνη|λοσύνγ) 1876, σελ. 185. 

Ψευδοπλούτ. Ήθιχ. σελ. 177 ς' «της δε χΛβίόόί: αύτψ χατεα- 
γιίσης (χαταγεισης) έν πολέ(Αφ χαί του θεραπεύοντος ιατρού πάντως 
τι χαθ' ημέραν αιτούντος, λάριβανε, Ιφη, όσα βούλεΐ' την γαρ xΛέι^ 
έχεις». Πρβ.Άριστοτέλ.Ήθιχ. Νιχορι. Ε', α', 7 (Τό}χ. Β',σελ. 52, 
38 Διδ.) αή γαρ διάφορα πολλή η χατά την ΐδέαν, οίον οτι χαλεΐ- 
ται χΛεΙς ό{ΐωνύ|λως η τε υπό τόν αυχένα τών ζφων χαί ή τας θύ- 
ρας χλείουσιν». Παρελα[ΐ.βάνετο δέ τό περί ου ό λόγος ονορια χαί προς 
δηλωσιν (λέρους θύννου, ώς διδάσχει ό Αθηναίος σελ. 303 α' α Έ- 
τνήνουν δέ τών θύννων χαί τας χΛεΙδαζ χαλουμένας, ώς Άριστοφών 
έν Πειρίθφ. Α. ΚαΙ ριην διέφθαρταί γε τούψον παντελώς* χΛΒΪόβς \ιΧί 
όπταί δύο παρισχευασ(Λέναι. Β. ΑΙς τάς θύρας χλείουσι; Α. θύντου 

ΑΘΗΗΑ, ΤΟΜ. εΤ'. 14 



210 Κ. Σ. ίίΟΝΤΟΐ* 

^ίέν οίπί. Πρβ. και Δίφιλ. παρ' Άθην. σ«λ. 357 α' α τα δ) υπο- 
γάστρια αύτου (του ορκύνου) καΐ η χΛεΙν. 4υστο[Αα καΐ απαλά». Ό 
Ευστάθιος γράφβΐ Ιν ταίς βίς Ό(χηρον Παρεκβολαις σβλ. 1108, 21 
ί£ Δήλον δ' ίκ τών παλαιών δτι χΛψς πολλά καΐ αύτη δηλουσα, 
ώσπβρ καΐ το το,ίβΐόίοτ και η x^βίς, λέγβται και έπί μέρους θύννων, 
ως ό Αθηναίος παραση;χ.Εΐουται — Ούτω δέ και όρψων χΜιόία^ οίον 
Ιν Γαδιίροις τά χΛειόΙα τώκ όρψών καθ' αύτα ταριχεύονται. Κλιιδίων 
§Ε θύρας χρησις παρά τ^ κω;χ.ικ(|^ βίπόντι κακοηθέστατα κλειδιά τά 
^ίρυπτά και δυσεπιβούλβυτα ι> . 

Άθην. σελ. 344 β' ατοΟ δ' αύτου καΐ τον άγρον καταβεβρωκό- 
τος εις όψοφαγίαν, επειδή θερ;χ.ΰν ποτέ καταβροχθίσας ίχθύν εφησε 
τον ούρανότ κατακεκαυσθαι, λοιπόν, ίφησεν, εστίν, ό Θεόκριτος, σοΙ 
%^ϊ την θάλασσαν εκπιείν, καΐ ίστ) τρία τά [λέγιστα ηφανικώς, γην 
χαέ θάλασσαν καΐ ούρατότϊ>. Πρβ. καΐ θεμιίστ. σελ. 166 β' ^χρυ- 
σήν [χεν πλάτανον περιφέρεται (γρ. περιεφίρηο) καΐ χρυσουν ούρα'* 
τόγ^ φιλοσοφίο}: δε άκόσμιητος ην και τον ούρανόν ούχ έώρα τον άλη- 
δννόν ». 

Άθην. σελ. 344 γ' α σκωπτό(ΐενος υπό τίνων σπερ[ΐ.ολόγων εις 
οψοφαγίαν ίροριένων τε εκείνων τί αν ηδιστα φάγοι, ο Άλεζις, ίτπίρ- 
^ίοΑόγουζ^ εφη, πεφρυγμένους » . 

Άθην. σελ. 585 δ' «Λεόντιον κατακειαένη ριετ' ίραστου, έπει- 
σίλθούσης είς το συ[χ.πόσιον Γλυκέρας και τοΟ ίραστου αύτης ταύττρ 
Ι^,αϊλλον προσέχοντος, κατάστυγνος ην. Ός δ* έπιστρέψας ό γνώρι- 
ρ.ος αύτην ηρώτησε τί λυπείται, ή υσιίρα γ.^ λυπεί, εφη». 

Άθην. σελ. 1ϋ8 ς•' « Επιδόσεων δέποτε γινο(Αέν ων, παρελθών καΐ 
ίίύτος είς την έκκλησίαν εφη* έπιόίόωμίχ,ί^ώ. Και οΐ Αθηναίοι ό(Λ0- 
θυ^χαδόν άνεβόησαν'^/ς άκο^ασΙαη>. Πρβ. και σελ. 245 ς' <1 Χαιρε- 
φώντος δε του παρασίτου φήσαντος ού δύνασθαι το^ ο^β^ο^ ψερειτ^ 
ουδέ γάρ το εις τον ο!^ότ, εφη 7> και <( καθ' δν δε καιρόν Δηαοσθένης 
-αρ' Άρπάλου την χύΜχα εΙΛήφει^ ούτος, εφη, τους άλλους άκρα- 
τοκώθωνας καλών αύτος τηγ ί4εγά^ηκ εσ;ΐαχεη>.^Ε'^ σελ. 19 δ' λέγει 
ο Αθηναίος α Έποίησε δ* ούτος και παρά τάς Αριστοτέλους απο- 
ρίας και άνεγίνωσκε δη(Λ.οσίοχ: διά τί ό ήλιος δύνειριέν κολυ{Αβ^ δ ού, 
και διά τί — τά τετράδραχ(χα χαχαΛΛάττείαι γ,ΪΊ οργίζεται δ' ου». 
Πρβ. Εύστάθ. σελ. 764, 42 α Είς δπερ άστείως έπαιξε τις, ήγουν 



ΦΙΑΟΑΟΓΙΚΑΙ «αρατηρηςΒιιι 211 

%ις το μβταλαριβίνισθαι το ά[ΐ(ίβιιν άντΙ του χαταλλάσσιιν, άπορη- 
Φκς άστβίως (ττΐ τών ά[χβιβόντων ίριποριυτιχώς πώς ποτι τα τβτρά- 
δραχμα χαταλλάσσονται μεν ουκ οργίζονται δέ, ώς δηθιν τοΟ χαταλ- 
λχσσ&σβαι ομωνυμίας λέγφ άντιχβΐμένου προς το όργίζβσθαι». Γνω- 
στόν ύπάρχβι το χατα^Αάτζ€ΐ)τ το νόμισμα^ κτλ. Φέριται ίέ χαΐ όνομα 
χαταΛΛαγή^ άνθ' ου πάρα τ(]^ θεοφράστφ άπαντ^ ίηιχαταΛΛαγη 
Χαραχτ. Λ'αχαι πάρα παιδός χομιζόμβνο; άποφοραν τοΟ χαλχου την 
(πιχαχα.ίΐαγηγ προσαπαιτβΐν ϊ) . *Αλλ* έ Κόβητος Ιν τη Μνημοσύνη 
1874, σ•λ. 71 λατβίνβται δτι η γνησία παρά τψ θιοφράστφ γραφή 
ιίνί καταΜΙαίιΎίγ ^ άνευ της προθέσεως έπΙ, 

Μάχων παρ' Άθην. σελ. 349 β' α Στρατόνικος — ορών ίίχαστον 
τών πολιτών χατ ' ιδίαν χεχτημένον χηρνχα — σχεδόν τε τους χηρν^ 
χας έν τ<|^ Χ^^ρ'φ πολύ πλείους χατά λόγον τών δημοτών, έπ* αχρων 
εβάδιζε τών ονύχων εν τη πόλει σχε'δην, δεδορχώς άτενές εις την γην 
χάτω. Πυνθανομένου δΐ τών ξένων αύτοΟ τίνος το πάθος το γεγονός 
εζαπίνης περί τους πόδας, τοΟτ' είπε' τοις ολοις μεν ίρρωμαι, ζένε,χαί 
τών χολάχων πολύ θ&ττον ίπί δεϊπνον τρέχω, αγωνιώ δε χαΐ δέδοιχα 
παντελώς μη ποτ' έπιβάς χήρυχι τον πόδ* άναπαρώΐ). Πρβ. Άρχέ- 
στρ. παρ' Άθην. σελ. 92 δ' ατούς χήρυχας δ' Ιπιτρίψαι ό Ζευς, 
τους τε θαλασσογενεΐς χαΐ τους αγοραίους, πλην ίνός άνθρωπου » . 
Ό Ευστάθιος γράφει ίν ταις εις "Όμηρον Παρεχβολαΐς σελ. 1108, 
43 «Ό δ* αυτός (Στρατόνιχος) χαΐ προς την όμωνυμίαν παίζων τοΟ 
χήρυχος, έπεί χήρυξ ου μόνον το χύριον χαί ό ιερός βασιλικός θερά- 
πων αλλά και θαλάσσιον δστρεον έχον οξύτητας κύκλφ, επεί εν Ά- 
βδηριτικφ άγώνι εύροι κήρυκας πολύ πλείους κατά λόγον τών δημο- 
τών καΐ επ' άκρων ονύχων βαδίζοι δεδορκώς άτενες εις τήν γην καΐ 
ερωτηθείη τί πάθοι, τά μεν άλλα ερρώσθαι είπε τούς πόδας, άγωνιδίν 
δε μήποτ&, φησίν, έπιβάς κήρυκι τον πόδα παρώ* παίξας άστείως εν 
τώ μεταβαλβιν τον κατ* ανθρωπον κήρυκα εις τόν ώς είρηται θαλάσ- 
σιον β. "Ίδε και Κοραήν εις Ξίτοχράτ. σελ. 125. 

Λουκ. Δημίων. 17 αΈπεΙ δέ ποτέ και χρυσουν όηχζύΜον όδ({^ βαδί- 
ζων εύρε, γραμμάτιον έν άγορ^ προθείς ήξίου τόν άπολέσαντα, όστις 
εΐη του όαχτνΜον δεσπότης, ήκειν και είπόντα όλκήν αύτου καΐ λίθον 
χαΐ τύπον άπολαμβάνειν. ^Ηχεν ουν τις μειραχίσχος ωραίος αυτός 
άπολωλεκέναι λέγων. Έπεί δέ ουδέν υγιές έλεγεν, απιθι, έφη, ω παι, 



512 κ. Σ. κοΝΤο^ 

και τον σβαυτου δαχζύΛίον φύλαττι* τοΟτον γαρ ούκ άπολώλιχας 9 . 

Φιλήμ. πάρα Πλουτ. Ήθιχ. 458 α' α Α. Παρά του βασιλέως 
)ψα^ψαθ^ ηκβι σοι, Μάγα. Β. Μάγα χαχόδαΐ(Αθν, γρά^ι^αζ' ούκ Ιττί- 
στασαι». Ό Κλέρικος ίγραψβ α Αίάγας, χαχόδαΐ[Αθν, γρά(Λ(ΐατ' ούκ 
ίπΙαταΐαιΐ>, ο δέ Άούπτιος α Μάγα; κακόδαιριον, γρά|λ[ΐατ* ούκ έπί- 
σταται» (*ΊΧβ Κόκκιον έν τη συναγωγή τών 'Λποσπασ(Αάτων τών 
Κωδικών Τό|χ. Β', σ£λ. 522, 144). 

Φερβκράτ. παρ' Άθην. σβλ. 535 β' α ούκ ών άνηρ γαρ *Αλκι- 
βιάδης, ως δοκβϊ, άκήρ άπασών τών γυναικών έστι νυν». 

Ά9ήν. σ£λ. 247 α' «Δίφιλος Χ* εν Συνωρ($ι — ΕύριπίΧου (ΐ,νη- 
σθΐΐς, κύβος δε τις ούτως καλείται Ευριπίδης, παίζων και προς το 
τοϋ ποιητου δνομια ά(Αα καΐ περί παρασίτων τάδε λέγει — Α. Πώς 
άν [ϊάλοΐ(Α' Εύριπίόητ\ Β. Ούκ αν ποτέ Ευριπίδης γυναίκα σώσει*. 
Ούχ ορ^ς εν ταίς τραγφΧίαισιν αύτάς ως στυγεΐ ; ϊ) (Πρβ. Κόκκιον 
ίν τη συναγωγή τών Αποσπασμάτων τών Κω|Αΐκών Τό}/.. Β', σελ. 
566'), 

ίΙχρατιθέ[χεθα και α λέγει ό Αθηναίος σελ. 365 Β' α Τίνες δ' ει- 
στ ν αϊ συριβολαί αυτός 'Άλεζις ίν Μανδραγοριζθ(Λένη ση(Ααίνει δια 
τούτων. Α. "Ήζω φέρουσα συμ^οΛάς τοίνυν ά(χα. Β. Πώς συμδο.Ιίίς ; 
Λ. τας ταινίας ο( Χαλκιδεις και τους αλάβαστρους συμβοΛάς καλουσι, 
γραδ ». 

Τω Άριστοφάνει παρέσχον άφορι^ην εις παιδιαν τα όνό(χατα τόχος 
καί χοϊρος και βάΛαγος καΐ τα ρήμιατα ύποχρούειτ καΐ θωρήσσίσβαί, 
οίον ΘίΦριοφ. 845 «αξία γουν ει τόκου τεκουσα τοιούτον τόχονι^ και 
Ά;(αρν. 791 α Α. Αϊκα παχυνθη — κάλλιστος 1(5τ9.\ χοίρος Αφρο- 
δίτη θύεν. Β. Άλλ' ού χοίρος τάφροδίτη θύεται. Α. Ού χοίρος 
Άφροδίτο}:; \».ΟΊθξ. γα δαΐ[ΑΟνωνχ> και Αυσιστρ. 408 «*Ω χρυσοχόε, τον 
ορμύν ον έπεσκεύασας, όρχουμιένης (ΑΟυ της γυναικός εσπέρας, ή ^α- 
,4α^{ίς ίκπέπτωκεν εκ του τρήριατος. Έ(Αθί ριέν ούν εστ' ες Σαλα(χΐνα 
πλΕυίττΕα• συ δ', ην σχολάσης, πάση τέχνη προς ίσπέραν έλθών εκείνη 
την ^Μ.ίατοκ ενάρριοσον » καΐ Έκκλ. 256 «Τί δ', ην ύποκρούωοί^ 
ηί; Β. Προσκινήσθ|Ααι ατ' ούκ άπειρος ούσα πολλών χροιψάτωη^ 
και Είρήν. 1284 α Α. Είεν* έκόρεσθεν του πολέ(Αθυ κ^τ' ησΟιον. 
Ταϋτ φδε, ταυθ', ώς ησθιον κεκορη(Χ6νοι. Β. θωρήσσοη' άρ' Ιπειτα 



ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΑΙ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ 213 

%5παυριένοι. Α. 'Άσριινοι, οΐμαιΐ) ("Ίδβ Βλαϋδέσιον βίς '^4^ι<7^ο^). θ^- 
σμοψ. σΛ. 922 καΐ βις Άχαρτ. σιλ. 373-4 χαΐ β!ς Αυσκηρ, «λ. 
?11 χαί ^^ς 'ΕχχΛησ. σελ. 131 καΐ ιις £φ77ν. σιλ. 307). Σημβίω- 
τέον 8' δτι ό Μιινέχιος Ιν νίηάίο. ΑΗβίορΗ, σιλ. 157-8 νομίζι^ 
ότι ελέχθη ύπο τοΟ Αριστοφάνους « αξία γο\3ν βι τΐόχου τβχοΟσα 
τοιοΟτον τόχον». 

Έν τφ Πλούτφ βΐνι ΰπό του χωριιχου €ίρη(Λ.ίνον στ(χ. 1204 αΚαΙ 
(χην πολύ τών άλλων χυτρών τάναντία αύται ποιουσι* ταϊς ριέν άλ- 
λαις γαρ χύτραις η γραϋ<: ίπβστ' άνωτάτω, ταύτης ίέ νΟν της γραίς 
έπιπολης Ιπβισιν αΐχύτραι». Πρβ. Εύστάθ. σβλ. 1450, 45 α Έτι 
βηαβίωσαι χαΐ δτι γραυς χοινώς (^ι€ν η πάλαια γυνή χαί πολιά τφ 
χρόνφ' άλλως δβ χαθ* ό(Λ.ωνυρι{αν γραΟς χαί το ίπαφρ{ζον ίν ταΐς 
χύτραις, χαθά Χηλοί χαί ό χω(Λ.ιχός, χαΐ η ίπ{ του ζωμοΟ' αδτη δΐ 
χαι έπίπαγος χατα Παυσαν(αν χαλβΐται » . Παραπηγνυ(ΐ.ιν τούτοις τα 
ύπο τοΟ Αθηναίου γ6γρα}χ.|χένα σβλ. 585 γ' « Μβνάνδρφ τφ ποιητή 
δυση(Α8ρήσαντι χαΐ ιίσελθόντι ιίς την οίχίαν Γλυχέρα προσινέγχασα 
γάλα παρβχάλβι ροφησαΐ' 6 δέ, ου θέλω, βιπβν* ην γαρ Ιφιστηχυΐα 
γραυς αύτφ. Ή δέ, άποφύσα, βΐπβ, χαΐ τφ χάτω χρώ9. 

Μν7){χ.ονιύθ(Μν χαΐ το έν τη Λυσιστράτη χ$ί[ΐ.βνον στίχ. 549 α'Αλλ', 
ώ Γΐ7^6>χ άνδρΕίοτάτη χα{ (χητριδίων άχαληφών»,πιρΙ ου ποιιΐται λόγον 
ό Ευστάθιος έν ταϊς βίς "Όμηρον Παρβχβολαΐς σβλ. 1485, 38 γρά- 
φων «ΈπβΙ ίε χαιγβνικη τούτου (τοΟ ούΧβτέρου τήθη) εστίν αναλό- 
γως τΎ)θέων τηθών χατα το στηθέων στηθών, παίζβι πάρα τοΟτο Αρι- 
στοφάνης έν Αυσιστράτη ειπών ώ τηθών άνδρβιοτάτη χαί μητριδίων 
άχαληφών' παραλαλών έχβΐνος το παίγνιον ως προς φιλουριένας τρο- 
φούς χαΐ (Λητέρας, ών τροφοί |χέν χαί ώς οίον τηθαι τα τήθια,|Λητρ(- 
δια δέ αΐ χατα θάλασσαν άχαληφαιΐ). Τήθαι ύπό τών παλαιών Ελλή- 
νων ώνομάζοντο αΐ τών (χητέρων η τών πατέρων μητέρες, α! χαί 
Ιίάΐίααι ύπό τών μεταγενεστέρων έχαλουντο ("ΐΧε χαί Βλαϋδέσιον ε(ς 
Άριστος. Λοσιστρ. σβλ. 226). 

Ε1ν( δ' ό χωμιχός ευεπίφορος εις την περί ης ό λόγος παιδιαν μά- 
λιστ' έν ταϊς Νβφέλαις λέγων στίχ. 53 « Ου μην έρώ γ* ώς αργός ην, 
άλλ' Ισπάβα' εγώ ί* αν αύτη θοίμάτιον δειχνύς τοδί πρόφασιν ίφα- 
σχον ώ γύναι, λίαν σ7ίαύαζί> χαί στίχ. 211 «Α. Ή &έ γ'Ευβοια, 
ώς όρδς, ή3ΐ ηαραζίταται μαχρά πόρρω πάνυ. Β. ΟΙί'* ύπό γαρ ημών 



914 κ. Σ. ΚΟΝΤΟΥ 

παραάύη και Πβρικλίους » χκΐ στίχ. 225 α Α. Άβροβατώ χαΐ πβρί" 
ψρογώ τον ηλιον. Β. 'Έττβίτ' από ταρροΰ τους θβούς ν?ί£ρφροηίς άλλ' 
ού» άτΓΟ της γης, εϊπβρ; » χαΐ στίχ. 638 «Α. Πότβρα πβρί ^Αρω/• 
η ρυθμών η πβρί έττών ; Β. ΠιρΙ τών μ^τρωκ εγωγ'• ίναγχος γάρ ποτι 
ύττ' άλφιταμοιβου παρβκόττην διχοινίκφ. Α. Ου τοΟτ* ερωτώ σ' άλλ* 
6 τι κάλλιστον μέτρον ηγ6ϊ• πότβρα το τρέ(4ετρο>' η το τετράμεχρον ; 
Β. Έγώ (χεν ούδεν πρότερον ήμιεχτεον. Α. Ουδέν λέγεις, ώνθρωπε. 
Β. Περίπου νυν έριοί , ει {/.η τεζράμετρότ εστίν ήμιχτέοττ> χαΐ στίχ. 
649 «Α. Πρώτον (χεν είναι κο|χψ6ν έν συνουσί€|ί επαίονθ' οποίος Ιστι 
τών ρυθ;χ.ών κατ* ένόπλιον χώποίος αυ χατα δάχτυΛογ, Β. Κατά ίσ- 
χχυΛογ; Α. Νη τον ΔΓ. Β. Άλλ' οίδ\ Α. Είπε δη. Β. Τ{ς άλλος 
αντί τουτουΐ τοΟ δαχτνΛου ; » ("ΐΧε ΈϋΧηνα ίν ίβίρζ. 8ίιιά. Τόμ.. 
Η', σελ. 180 καΐ Βλαϋδέσιον εις ^Αρισιοφ, Νεφ. σελ. 227-8 χαι 
270 χαΐ 274 χαΐ 397 χαΐ 399 χαί 401 - 2. Πρβ. χαΐ σελ. 281-2). 

Έγένετο δε χρησις (ΐ.ετα παιδιας χαΐ του σύν θεοΐζ η (Τνν τοις θεοΐζ, 
Άοΐ του έν γαστρι Λαμβάγβατ, οίον Διογέν. Λαέρτ. ζ", 69 « Εισέλ- 
θω ν εις διδασκάλου και Μούσας |χεν ιδών πολλάς, [χαθητάς δε 6λ{- 
γο'^ς, συν θεοϊς, ίφη, διδάσκαλε, πολλούς μαθητας έχεις». Άθήν. 
^ίλ. 348 δ' «Διδάσκων γαρ κιθαρίστας, ίπειδη ίν τφ διδασχαλείφ 
ίίχιν ίννέα (ΐ.έν εικόνας τών Μουσών, του δέ Απόλλωνος [λίαν, μα- 
θητας δέ δύο,, πυνθανομένου τίνος πόσους ϊχοι μαθητάς, εφη" συν τοις 
θεαΐς δώδεκα» και σελ. 246 β' αΤον δ' υπό της γραός τρεφόμβνον 
παράσιτον Παυσίμαχος ϊλεγε τουναντίον πάσχειν τη '^^^ί^ συνόντα' 
αύτον γαρ ίν γαστρΙ λαμβάνειν αεί. Περί τούτου και Μάχων γράφει 
ούτως — δ δείνα παράδοξόν γε ποιείς πρδγμ', δτι γραΟς ποιεί σ' εν 
γοιστρί λαμβάνειν άεί. Ό δ' αύτος παράσιτον άκουσας υπό γραίας 
τρδφόμενον συγγινόμενόν τε αύτη εκάστης ημέρας, νυν πάντα, φασί, 
γίνεθ'• η μέν ού κύει (κυεί), έν γαστρι δ* ούτος λαμβάνει χαθ' ημε- 
ρχν». Λέγεται ίν τη Ελληνική γλώσση εν γασζρΐ εχειτ άντΙ του 
Λ:ίΐί>• {ίγκυμοτείν^ χυοψορεϊν) καΐ έν γασερι Λαμβάνειν αντί του «νί- 
σχεσθαι, Έν τφ Βυζαντιακί}^ ίλληνισμί]^ η Ιννοια του έν γαστρι Λαμ^- 
βάί^ειν εσημαίνετο καΐ δια του ρήματος έγη*αοτρουσθαι^ ού ό αόριστος 
έγγασζρωθηναί' ί(ηΐΊ\\ί,%τ\(ΛΎϊ δε και μετοχή του παθητικοΟ παρακειμέ- 
νου έγγασιρωμέγη , Έγίνετο δέ χρήσις και του ίνεργητικοΟ τύπου 



ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΑ! ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ 215 

ήγαστροντ (έγγαίττρώσαι) προς δήλωσιν το(3 :ζοιεΙτ έγχύμονα η ηοίίΐν 
ίν γαστρί ίχειτ ΚαΙ έν τυ) κοινγ) η(Αών λαλι^ ύπάρχΕί σύνηθβς το 
ΐγαστρωνω - γγαζΤτρώγομαι , '^η'άστρωοα - γγαστρώθηχα ( γγαστρωθχα ) , 
γγασιρωμΒτη, Πρβ. χαΐ γγάατρωμα^ χορίτζι χρΌφογ)'ά<ηρωτο^χτ\. καΐ 
γγαστριά, άημογγάίηρι, 

Έν παρόδφ παρατηρου(χβν δτι υπάρχβΐ καΐ Αλλος τρόπος παιδιΧς 
βζ ίμωνυριίας. Ό Δη^Λητριος έν τ(|λ περί Έρ(Λ.ηνε{ας χαταλέγων παρα- 
ίιίγ}Λατα χαχοζηλίας λέγει § 187 δτι «έπΙ του βουλευομένου Άλι- 
ξάνίρου δρόμον άγωνίσασθαι Όλυμπίασιν Ιφη τις ούτως* Άλέζανδρε, 
ίρά(Λβ σοΟ της (Λητρος το δνο}χ.α)!). ΉΧύνατο άντι τούτου νά ρηθη 
€ωπαι Όλυριπιάδος, δρά(Λΐ Όλυρ.πιάδ» » . "Όιιοιον τί}^ υπό του 
Δη|ΐητρ{ου μνηριονβυθέντι φέρεται πάρα τή^ Αίλιανψ Ποιχ. 'Ιστορ. 
ΙΓ\ 28 α ούτος δε ό οιχέτης ες Δελφούς άλώμενος ΰπδ χυνών διβ- 
σπάσΟη, τφ δνό(Λ.ατι του δεσπότου δίχας έχτίσας άνθ* ων άπέδρα». 
Ό λόγος ιΐνε περί Μάνου (η Μάνους), του Διογένους του xυ^ύς οίχέ- 
του, δς ου φέρων την μ.ετ* αύτοΟ διατριβην άπέδρα, εις Δελφούς δ* 
άλώιανος ύτυδ xυ^ώ^ διεσπάσθη, τφ ονόματι τοΟ δεσπότου, τουτέστι 
τφ xυ^^^ διχας έχτίσας άνθ* ών άπέΧρα. Ή γενιχη πληθυντιχή όιόύ" 
μωτ όμοφωνεΐ τφ χυρίφ ονόματι Δίόύαωτ, Εντεύθεν έγένετο παιοια 
ύ::ο Διογένους του Σινωπέως, ώς Ιστορεί Διογένης ό Λαέρτιος γρά- 
φων βιβλ. ζ", 51 (κάχούσας ποτέ δτι Αίδύμων ό μοιχός συνελήφθη, 
άξιος, εφη, έχ τον όνόματο*: χρέμασθαι 2) , ήγουν έχ χώτ διόύμωτ ήτοι 
έχ τώτ όρχεων (*Ίδε Μενάγιον έν Παρατηρ, βί<: Διογ. Λαίρτ, Τόμ. 
Β , σελ. 39 'Τβν,). Σημειωτέον δ' δτι σφζεται εχ δράματος του 
Σοφοχλέους (της Τυρούς) απόσπασμα έχον ώδε* 
αϊττη δέ μάχχμός έοττιν ώς χεχρημένη 
σαφώς σιδήρω (Σιδηρώ) κα\ φορονσα τοϋνομα. 
Ό Κόβητος νομίζει ίν τη Μνημοσύνη 1877, σελ. 238 χαί 1884, 
σελ. 112 δτι ελέχθη ύπό του Σοφοκλέους: 

αντη δέ μάχιμος έατιν ώς κεκλημένη 

σαφώς Σιδηρώ χα\ φρονοναα τοΰνομα. 

τουτέστι : χαί φρονούσα δμοια τφ ονόματι, ήγουν σχληρα χαί ώμά 

('Ιδε χαΐ Ναύχιον έν τη συναγωγή τών Άποσπςισμάτων τών Τρα- 

γιχων σελ. 274, 597 έχδ. β'). 



216 κ. Σ. ΚΟΝΤΟΤ 

Ή δυνατό δέ καΐ Χόλος ττιρί τον λόγον η άπατη να ίπιτιυχβί ίχ 
λίξβω; διττην ίννοιαν ί(χφαινούσης, ώς γίνεται ίν τφ Εύθυίή|«|> τοΟ 
Πλάτωνος ίκ τοΟ ^ή}χ.ατος ματθάγπν^ ο Χηλοί (χέν συνήθως, καθα καΐ 
ίν τώ διαλόγφ τούτφ Χιίάσκβται (σβλ. 277-8), Λαμ6άν€ΐν έηίσιη^ 
μη^^, τίθεται Χ' ούχΙ ολιγάκις και άντΙ του συη^ναι [γοΒΪν^ έττοίΐγ, 
^αταΛαι*βάγ6ΐγ). Πρβ. καΐ Κοραην βίς Άρισζοτ, Έθιχ. Νιχομ. 
βιλ. 275. 

Πολλίί Ικ της παλαιδίς Ελληνικής γλώσσης κατέχω ρ{σα(Χ6ν •ν τοϊς 
ψπροσθεν παραΧείγματα της έν τή^ αύτή^ λόγφ κατά Χιττον τρόπον 
χρήσεως της αύτης λέξεως. ΠαρατηροΟ;χ.εν δ' ένθάδε δτι καΐ έν τη καθ' 
ηρι6ίς ιδιωτική συνηθε(€ϊί κυκλειται ή ρησις «ή τΐ(χη τιμή (=τΐ(χήν) Χέν 
ΐχιι και χαρά στον ποΟ τήν ίχίΐϊ>, τουτέστι: της τιμής (ήτοι τοΟ εί- 
ναι τίνα τίμιον) ούκ αν εύρεθείη ή όρισθείη τιμή (8ηλ. άξ(α)• ήγουν : 
το να ύττάρχη τις τίμιος είνε πράγμα άνεκτίμητον. Λέγεται Χ*ύπ6 τών 
νΙων Ελλήνων άηχτί/Αητοζ επΙ της αυτής εννοίας, εφ' ής ευρίσκεται 
ίνίοτ' β ν τψ παρηκμακότι έλληνισμ(|^ κείμενον το έπίθετον ατίμητος, 
Μνημον£ϋ(ται δέ και ή παίδια ήδε. Ήξίου τΙς ποτ* έν συνεδρίφ, σο- 
^άν ίαυτον νομίζων, να πείθωνται αύτφ πάντες καΐ ν' άποδέχωνται 
τας γνώμας αύτοδ ως εχοηος γγ&σεις. Βαρέως δ' έτερος φέρων τήν 
οΓϊΐσ^ν του άνθρωπου καΐ μεγαλαυχίαν και ου μάλ' αύτον επι συνέσει 
θαυμάζων άνεφώνησε (ίγγώσ€ίζ έχεις, άλλα γγώσι{γ) δέν {χεις», του- 
τιστι : μάβησις μεν Ιστι σοι, άλλα νουν ούκ εχβις. Συχνον εν τ$ νυν 
βημώδίΐ φωνή υπάρχει το ίχ€ΐ γγώσι{γ) (ή ίχβί γγώση)^ ως και το 
ίγα μνα.^ό ή (^€1 μυαΛά^ προς δήλωσιν του φρονίμου ή συνετού* και 
πολυΟρύλητον απέβη το αό δεσπότης άπ(ο) το Δαμαλα δέν είχε γνώσι 
μήτι μυαλά». Φέρεται δ* έν τή κοινή ημών γλώσση και το έπίθετον 
γϊ'ωζπίΐκόί:, ο άντιτιθέμενον τφ χοντός ή άμυαλος (τρεΛΛός, κτλ.) ση- 
μαίνει τον νοήμονα ή νουνεχή. Κατέστη δέ σύνηθες τοις νέοις "Ελλησι 
και το κΰίτά πληθυντικον αριθμόν Ιχεί γτώσαζ {ί^Η γγώσας ποΛΛάς^ 
ίγάί γτί%ίϋΕΐ(: ποιχΙΛας^ έχει γνώσεις Ιστορίχάς^ γεωγραφιχάς^ κτλ.) 
λεγόμΕνον ιπΐ του πεπαιδευμένου ή τετυχηκότος μαθήσεως καΐ έμ- 
πειρου κ^ίΟεστηκότος. Πρβ. €οηηαΐ33αηο€3 , οοηηαΪ88αηοβ8 /ηα- 
Γίίΐίίΐ€8 , κτλ. ( καΐ 1(ηωρ - Ιδρίζ - άϊδρις, ηοΛύϊόρκ: - ποΛνίόμωτ - 
:ΐύΛνίστωρ, όαήμωγ ^άόαής^ άόαήαωκ^ κτλ., ιόμοούνη, κτλ.), Έν 



^■ΡΡ 



ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΑΙ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ 217 

τη χυδαί^ λαλι^ γίνβται χρησις τοδ ποΛΛά ζίρΒί η ^^ρβι ποΛΛά 
(όθεν δια συνθέσεως έσχη(χατίσθη -τ^^ ηοΛύζερος ^ ποΛύζερο χεφίίΛι), 
οΙΛα τα ζέρει^ ζ^ρα Γ0>• άμ/ίο της θάΛησσας^ κτλ. Πρβ. πόΛΛ' οίό' 
άΑώπηζ, χτλ., τΐάηα γνταΐκες ΐσαηι^ χτλ., 3^ δη γηραϊ χυφός δητ 
χαΐ μυρία τίόα, κτλ. 

Ή ρησις «γνώσεις ίχεις,άλλά γνώσι δεν ϊχεις» άν«|Χΐ|Ανήσκ8ΐ ή(χοΙς 
τας παλαιά:ς τάσδί' 

πολν^χαθίη νόον ού διδάσκει. 

ώς ουδέν Λ μάθτκΛς, άν μτι νονς παρη. 

γράμματα δει μαθεϊν και μαθόντα νουν έχειν. 

δει μέν κα\ φιλοσοφείν, δει δέ κα\ έγκέφαλον έχειν. . 
Πρβ. χαΐ Δη|ΑΟκρ. πάρα Στοβ. Άνθολ. Δ', 83 α πολλοί πολυμαθεες 
νόον ούχ εχουσι». 

Έν τΑει (Ανη^Λονεύομεν το εν τη Διηγησει χεί(χενον τοΟ εν Λε\ι- 
χάίι γενομένου σεισ(χο0 τφ 1769^Μ* ετει «η μανρΗ "Αγια ΜαύρΛ η. 
'Ιίε το Πβριοδ. Σύγγρα(Λ(Αα του έν Κωνσταντ. Έλλην. Φιλολ. Συλ- 
λόγου Τόμ. Η'. σελ. 416. 




ΜΕΡΟΣ Γ'. 

Παρά φαι1!(λον ηγηβάμ.«νος — περί φα1!(λον ηγηβίμ.«νος. 

Παρά τω Προκοπίω φέρεται Τόμ. Β', σελ. 197, 23 Βόνν. 
«Περί φανλον γάρ Λγησάμενος τό τε φρουριον κα\ τους 
του φρονρίον οίκητορας ξύν τοις στρατιώταις κακών απα- 
θείς διασώσασθαι τό μέν όχΰρωμα εϊασε παντάπασι στρα- 
τιωτών έρημον, απαντάς δέ άπαγαγών δσον άπό σταδίων 
πέντε ές παράταζιν διεκόσμησεν». 

Ουδείς ιροτε τών Ελλήνων ουτ' είπεν ούτ* ηδύνατο να είτηρ περ. 
ψαυΛογ ήγεΐσθαι η ήγΛοασθαι^ άτοπωτάτης ούσης έν τη τοιαύττπ 
φράσει ττίς προθέσεως π€ρΐ. Ελληνιστί λέγεται παρά φαυΛοτ ήγεΐσθαι, 
δ την αύττίν Ιχει δυναμιν τή^ περί όΜγου η περί σμιχρου ποιεισθαι, Άναν 
τΐλεκτον ϊ' ήμιν φαίνεται δτι και ύπο του Προκοπίου έγράφη α παρά 
ψαυΛοτ γάρ ή^-ησάμεκος τό τε φρούριον και τους του φρουρίου οίκή- 



218 κ. Σ. ΚΟΝΤΟΥ 

τορας ζύν τοις στρατιώταις χαχών άτταθβΤς διασώσασθαι )» , ώς ίν σελ. 
320, 10 α παρά φαυΛον ή^Ί^ιοόμεγοι το τα βελτίω σφίσιν αύτοϊς έλέ- 
σθαι» καΐ έν Τόμ. Γ', σελ. 75, 6 % παρά ψαυΛον ηγησάμΒΥΟΐ υ,(ΧΛΛ'' 
πάθειάν τίνα υπέρ άνοήτου φέρεσθαι (γρ. αίρεοθαι) δόγ(Λ.ατος ι> . Συ- 
χνάχις δε συγχέονται έν τοις άντιγράφοις αΐ προθέσεις ηαρά χαΐ περί. 
Πάρα τψ Προχοπίφ εκείτο άλλοτε Τό(ΐ.. Β', σελ. 69, 14 απερί 
θευδατον τον άδελφον Γότθων τηνικαΟτα άρχοντα ήλθε» άντι τοΟ 
ύγιώς έχοντος α ηαρά θευδδτον — ήλθε » . Άναγνωστέον δέ καΐ έν 
σελ. 244, 9 α ους δη ηαρά τον Ούίτιγιν πέριπειν διενοουντο» άντΙ 
του «Λίρί τον Ούίτιγιν πέ(Λπειν διενοουντο». Όρθώς εινε έν τοις 
2πειτα(σελ. 244, 2 1 ) γεγρα[Λ(Αένον α παρά τε Ούίτιγιν τριταίοι άφί- 
κοντο καΐ τα γρά|Α(Λατα εδειζαν». Πολλά της συγχύσεως ταύτης 
παραδείγματα μέλλομεν έν έτέρφ τόπφ να καταλέζωμεν. 

Της φράσεως παρά ψαυΛον ήγεΐσθαι^ ης μαρτύρια ε μνημόνευσα μεν 
έκ του Προκοπίου, ούδεν διαφέρει η δια του ποιεΤσθαι προενηνεγμένη. 
Ύπό του Αριστείδου ερρήθη Τόμ. Α', σελ. 737 απαρά ψανΛοτ 
ήγείχο δι' αύτου ποιήσασθαι και κατασχεΐν » καΐ σελ. 596 απότερον 
ώς τάς σπονδας παρά γαϋΛον έποιήσασθε αν; » και Τόμ, Β', σελ. 
612 α το δε της πόλεως παρά ψαυΛοτ ποιεϊσθαυ^ . 

Άπαντώσι δε καΐ παρ' άλλοις μεταγενεστέροις αϊ τε φράσεις αύται 
και ή ισοδυναμούσα αύταϊς παρά φαν^οκ τίθεαθαι^ οίον παρά τω Λογ- 
γίνφ σελ. 194 Ούεισκ. «οία τε ή παρ' Όμήρφ ποίησις μη παρά 
φαυΛον ήγηοαμίιτω κτέ.ΐ) και παρά Διονυσίφ τφ *Αλικαρνασσει πβρί 
Τεχν. *Ρητορ. Δ', 2 αούτωσΐ δε μηδ' έν τούτφ παρά ^αν^οτ ποιεί" 
σθαι το μέρος του λόγου τούτου » καΐ παρά τφ ^Ιουλιανφ Έπιστ. έν 
'Ρην. Μουσ. Τόμ. ΜΒ', σελ. 20 αεί τάς σας επιστολάς έγώ παρά 
ψαυΛοτ ποιούμαι ί> καΐ παρά τφ Συνεσίφ Έπιστ. ΞΖ', σελ. 214 γ' 
«ίνα μηδέν άγνοήσειεν η ση θεοσέβεια, ην ού παρά φανΛον άλλ' άντΙ 
παντός εποιεΐτο πεισθήναι διά τών άποβάντων 7> και παρά τφ Φωτίφ 
Βιβλιοθ. σελ. 254, 17 αώσπερ παρορών και παρά ψαυΛον ποιούμε^ 
γος την του διδασκάλου περί αύτου προφητείαν» καΐ Έπιστ. σελ. 224 
Βαλ. ατόν δε παρά ψαϋΛοτ ποιούμενος καΐ υπερορών» και παρά τφ Δε- 
ζίππφ σελ. 18, 11 Βόνν.ακαι όρκους και πόΐσαν πίστεως βεβαιότητα 
παρά φαϋΛοτ τιθεμένων^ και παρά Λέοντι τφ Διακόνφ σελ. 41, 20 
ατφ τοι και δεύτερα τά φθάσαντα της εαυτού σωτηρίας ηγούμενος παρά 



ΦΙΑΟΛΟΓΙΚΑΙ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ 219 

ψανΛογ ττ^ όρχωμοσίαν ΗΙΘετο » καΐ παρά Γ«ωργ(φ τή^ Παχυριίρβι 
έν Τυϊτ. Ούαλζ. Τόμ. Α', σ•λ. 558, 1 α *Αφροί{τη παρά φαυΛον 
ηΛ/ι/τϊ^ τοΟτον 3) καΐ παρΛΝικήτ€|^ τψ Χωνιάτ() σβλ. 269, 20 « η- 
θψένω ηαρά ψαυΛον ηδυπάθβίαν δύσκολων έπιστχντων χαιρών». 

Μιχαήλ ό *Ακθ(λΐνΛτος χρησάμενος τ<}^ ρηματι ΛογίΙ^εσθαι είπβ Τόμ. 
Α', σιλ. 202, 23 «υπό γαρ γινναίου φρονήματος και πβριφρονητικοΟ 
τών ίνταυθα ηαρά ψαϋΛον τα τοις άλλοις πβριμάχητα έΛογίζίχο » . 

Έφ* όμο(ας βννοιας ιινι υπό τών Ελλήνων παρβιλημμένον το παρ* 
6^ιίγο^ 7ΐο/€ί(Τθαι καΐ παρά μιχρον ηοαίσθαι ή ήγεΐσίαι, ών παραδιίγ- 
ματα φέρομιν τάδβ. 

Ξκνοφ. Άναβ. ί", ς-', 11 αίνιοι μεν αυτών παρ' ολίγον ειροιουντο 
τον Κλέανδρον, τφ δε Ξενοφώντι ουκ εδόκει φαυλον είναι τό πρδ&γμαΐ). 
Δι. Κάσσ. Τόμ. Α', σελ. 57 Δινδ. απαρ' ολίγον την ίδίαν εχθραν 
προς τά κοιν^ συμφέροντα ίποιήσατο». 

Ίσοκράτ. Φιλ. 79 α μηδέ πάρα μικρόν ήγεισθαι τό πάρα πΧσιν 
εύδοκιμβ IV ]> . Ψευδοδημοσθέν. σελ. 1416, 51 αινα μ&λλον προτρέψω 
σε προς την φιλοσοφίαν,ίαν μή παρά μικρόν ποιήστ))). Πλούτ. Φιλοπ. 
ΙΕ', 1 «ταϊς εύεργεσίαις ύπερβάλλειν ου παρά μικρόν ήγείτοΛ.Άλ- 
κίφρ. Έπιστ. Α', κθ', 5 α Ιγώ δ* ου παρά μικρόν ηγούμαι Μενάν- 
δρου διαμαρτειν εραστουφ. Πρβ. κα! Πλάτ. Πολιτ. σελ. 546 δ' 
«παρ' ϊλαττον του δέοντος ήγησάμενοι τά μουσικής». Ό Κοραής 
γράφει έν τξ έκδόσει τοΟ Ισοκράτους Τόμ. Β', σελ. 74α Παρά μικρόν 
ήγεισθαι: Έν ταύταις ταΐς φράσεσι, Παρά μικρόν, Παρ' ολίγον, και 
ταις όμοίαις ύπειλήφασί τίνες την πρόθεσιν δηλουν τό, Πάνυ, ώς είναι 
ταύτας τφ Πάνυ μικρόν. Πάνυ ολίγον κ. τ. λ. Και Ισως έντεΟθεν ή 
συνήθεια έπιτατικώς κέχρηται τη. Παρά, έν πολλοίς τών συνθέτων, 
οίον Παραμικρός, Παραμεγάλος, Παραπαχύς, αντί του Ελάχιστος, 
Μέγιστος, Παχύτατος* έστι δ* £ τών τοιούτων συνθέτων καΐ άπεναν- 
τίαν τρ τών αρχαίων χρήσει εκληρώσαντο σημασίαν, οΙόν έστι τό, 
Παραφρόνιμος, ήμΤν μέν τόν Φρονιμώτατον σημαίνον, παρά δε τφ 
Σοφοκλβί (Οιδ. Τύρ. 691 ) συνώνυμον δν τφ, Παράφρωνί). Αντί 
του ταύτας ώφειλεν ό άοίδιμος άνήρ νά γράψη ^ά^ αύτάς. Συχνόν έν 
τη καθ* ήμ2^ (διωτικη συνήθεις υπάρχει τό παρά ποΛύ προφερόμενον 
πάρα ποΛν, Σκαρλ&τος ό Βυζάντιος λέγει έν τ({^ Αεξικ({^ της καθ' 




220 κ. Σ. ίίΟΝΤΟΤ 

7;μχ< Έλλτηνιχη; Διαλέκτου σβλ. 273 α Πάρα πολύ η Παραπολυ 
(προφ. κΰΐν. Πάρα πολύ), έπ. Παρά ποΛν καΐ ΠαραποΛύ {π8ριη*έ^ 
νονχό πη^ά ποΛύ τώΐ' Σαβίκωκ^ ϋιονύσ, Άλικαρ.)».Ή ορθώς ίχουσα 
ίχ^ορα έν τη Έλλγινικη γλώσση βίνβ τταρά ποΛύ κατά διάστασιν, ούχΙ 
ύ'ρ' 'έν :ταραποΛύ, Ευρέθη δι πάρα συγγραφβι πολλψ Λιονυσίου του 
*Αλ'.χαρνίχσίίέως παλαιοτέρφ, τφ Θουκυδίδη, το ηχησαι ηαρά ποΛύ 
καί το ησατ^θηται ηαρά πο,ίύ. Ελέχθη δε καΐ ό6ι^ότατο^ ΐργοτ πάρα 
παΛυ ύτΓ^ τοΟ Αριστοφάνους καΐ των δ^των ^/^γιστοκ παρά ΛοΛύ ύπο 
του Άναξανδρίδου. ΠδρΙ της χρήσιως ταύτης θα διαλάβωαιν ακρι- 
βώς ίΧΐΆ'/^ΰ, Παρατηρουμεν δε νυν περί του παρά μιχρον ήγείσθαι 
οτι 7.%ζ^ αλλην ίκδοχην της παρό προθέσεως ση;χ.α{νεται δια του παρά 
μί^ρόν ~^^ ίγγυς (Λίκρου δν η δ{Αθΐον |Αΐκρφ υπάρχον. Πρβ. 'Ρεδάν- 
τ^Ιΐαν ίί; Ξΐχοφ. Άνάβ. Τό(χ. Β', σελ. 162 έκδ. δ' καΐ *ΌΘ. Σνει- 
δήρον Εις 'Ισοχράτ, Τό|χ. Β', σελ. 3δ έκδ. γ'. 

'Κ^ο Δίωνος του Κασσίου έρρήθη καΐ παρά (>ραχ}) θίσθαι βιβλ. 
ΞΖ', ιλ', 2 α πάρα βραχύ την έαυτου άσφάλειαν προς το (Αηδένα 
{\ αυτών συκοφαντηθηναι θέ(Λ.ενοςιΐ). 

Ισχυρότερος αποβαίνει ό τρόπος της εκφοράς, τιθε|Αένου ίν αύτη 
ταυ τΐηρ ηύϋν. Γίνεται δ* ενίοτε χρησις και τοΟ ρήμ.ατος αγειτ^ δ 
οΟχι ολιγάκις παραπλησίαν ϊχει δύναμιν τφ τίθείτθαι η ποιεΖσβαι η 
ήγ^Τσ^αί. Λέγεται έν τη Ελληνική γλώσση παρ' ούϋτ τίθεσθαι και 
^αρ^ ω)^θ' Λγειγ καΐ παρ' ούόίκ ποιεΐσθαι καΐ παρ* ονδίν 7]γεισϋαι 
και .Ίηρ' ηύϋγ Λογίζεσθαι' ετι δέ παρ^ ονδεγ είναι. 

.ταρ' ϋύδίν τίθεσθαι . Αίσχύλ. *Αγα[Λ. 228 αλιτάς δέ καΐ κλήδο- 
νας ττατρώους παρ* ουδέν — εθεντο φιλό(Ααχοι βραβής». Εύριπίδ. 'Ιφιγ. 
Τ. 731 ϋ (^.η άπονοστήσας χθονος θηται παρ' ούδεν τας εμάς έπιστο- 
λάςΏ. Πλάτ. Φαίδρ. σελ. 252 α' α ουσίας δι* ά(λέλειαν άπολλυ(ΐ.€• 
νης τναρ' ουδέν τίθεται». Πλούτ. Δη(χοσθ. ΙΔ', 4 «παρ* ουδέν τφ 
π^'ντχρί^^'ϊαι τφ δή(Λ.(}> θέμενος ηλεγζεν χ> . Λουκιαν. περί θυσ. 3 «παρ' 
ούδίν τιΟίσαι τον εύεργέτην » καΐ Βίων Πράσ. 13 «παρ* ουδέν τίθε- 
ιια* τα ΐμιτερα πράγματα» καΐ Τοξάρ. 6 αάπαντδν πειρώμενον τοις 
τοςεύμαί^ι και παρ* ουδέν τιθέμενον εί άποθανειται σώσας τον φίλον ». 
Δίόδ. Σΐχελ. Ε', κη', 5 αείώθασι δέ — έκ προκλήσεως (χονομαχείν 
ητρας αλλήλους παρ* ουδέν τιθέμενοι την του βίου τελευτήν». Αιλιαν. 



ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΑΙ Ι1ΑΡΑΤΗΡΗ11ΕΙ2! 

ιςίρΐ Ζφ. ΙΕ', 29 α την διάνοιαν {ζηνιριώθη χαΐ τας θιας παρ* ούδβν 
ιτίθιτο» και Ποικ. 'Ιστορ. θ', 41 α τούτο παραχρή|χ.α ριιν ίζιφαύ- 
λ(9( Παυσανίας και παρ* ουδέν Ιθ^το» χαί ΙΒ', 44 α παρ* ούδβν θέ«- 
|ΐ(νος την έκ Διονυσίου τιμωρίαν χαΐ χαταδίχην 2> χαΐ Άποσπ. 1 4 
«παρ* ούδεν τιθέ[ΐ.€νος την του ίβρου γρά[ΐ.[χ.ατος συμβουλην 2> χαΐ 123 
(ίχαλώς Ηρόδοτος τάς ύπβρ των γυναιχών οίστρήσβις τι χαΐ [/.ανίας 
παρ* ουδέν ίτίθβτο » . Φίλ. *Ιουδ. Τό(Α. Ε', σβλ. 174 α ιί δε τίνες 
τον της φύσεως πλοΰτον παρ* ουδέν θέαενοι τον τών χενών δοζών 
διώχουσι». Άρισταίν. Έπιστ. Α', 24 τέλ. α προς σέ πάντες ίχεϊ- 
νοι σάτυροι — χαΐ παρ* ουδέν τίθε[Ααι τούτους». Φώτ. Βιβλ. σελ. 
464, 4 α τον θεωρίαν άνευ πράζεως πολιτιχής άγαπήσαντα χα2 
πάντα τα άλλα παρ* ουδέν θε'μενονί). Σχολ. Εύριπ. Τό|χ.. Β', σελ. 
236, 25 Δινδ. ατών πόλεων αϊ πλείους τούτφ τφ τρόπφ άλίσχονται 
τους τι^^ίους παρ' ο,ύδέν τιθέ[Αεναι )!) . Σχολ. Άριστοφ. σελ. 58, 50 
Διδ. Φχαταφρονώ σου τών απειλών χαΐ παρ* ουδέν αύτας τίθε[ΐ.αΐ2)^ 
χαΐ σελ. 138, 48 «παρ* ουδέν αυτά θέριενος — ώρ|χ.ησεν εις τό δι- 
χαστή ρ ιον β. Εύστάθ. σελ. 209, 27 α ό [χέν βασιλεύς ούτω παρ* ουδέν 
αυτόν τίθεται 2> χαί σελ. 482, 12 α δια δέ τον βασιλέα παρ* ουδέν 
θΕ|ΐένου τά. φίλτατα» χαι σελ. 590, 8 α παρ* ουδέν θέ|χ.ενοι την συγ- 
γένειαν» χαί σελ. 717, 49 «παρ* ουδέν τίθεται το θεραπευτιχόν της 
'ΑθηνΛς ό πατήρ Ζευς» χαί σελ. 815, 37 αώς οΙα παρ* ουδέν τι- 
θέ(ΐ.ενοι εαυτούς» χαί σελ. 1224, 24 «ώς άτοπον δν τον διοτρεφή 
την ξενίαν τροφην — παρ* ουδέν θέσθαι» χαί σελ. 1322, 9 « (Αη 
έζουΟενουν χαί παρ* ουδέν τίθεσθαι τά τών επαίνων » χαί σελ. 1858, 
49 «οΙα παρ* ουδέν τιθεριένη χαί τά του δή[ΐ.ου». Έν τφ Λεζιχφ 
του Σουίδα φέρεται α Παρ' ούδετ θ^μβχος τοϋτο : αντί του καταφρο- 
νή(τας, παραλογισά[Αενος' τάς σπονδάς πατήσας χαί τους δρχους παρ* 
ουδέν θέ[χ.ενος Αλέξανδρος Πελοπίδαν χαθείρζας έφρούρει» ("Ιδε χαί 
Βλθ[Αφίελδον εις ΑιοχύΛ, *Αγαμ. σελ. 197 χαί Βάστιον εις * Αρισταίν. 
σβλ. 555 Βοισσ.). Παρά Δίωνι τφ Κασσίφ βιβλ. ΛΗ',χθ', 4 Ιχουσι 
τάντίγραφα «οΐ γαρ δυναστείας έρώντες .ταρ* ούόενΐ πάντα τάλλα προς 
τό τυχεϊν ών βούλονται τίθενται», όπερ ευ ποιών ό Στούρζιος έν τνΐ 
εχδόσει του Δίωνος Τό[Α. Α', σελ. 429 [Αετέβαλεν εις τό ηαρ' ούα>\ 
Είπε δ* ό Δίων χαί έν βιβλ. Λθ', νη', 2 «τό ζην παρ* ουδέν προς την• 
αύτίχα φιλονιχίαν τιθέριενοι » χαί βιβλ. Νθ', χγ', 3 απάντα τε γάρ 




$2δ κ. Σ. ΚΟΝΤΟΪ 

άιΐ τα διδ6[Αβνα αύτφ παρ* ούδεν έτίθιτο». Πρβ. χαΐ Τό[Α. Α^ σιλ. 
16 Δινδ. α ΟΤΙ [Αέν γαρ άποσφάζιιν αύτην ι!π( παρ* ούδβν Ιθβτο». 
Ση[Α€ΐωτίον 5' δτι παρ' Αριστείων) €ΐνβ κατ' ένβργητικην φωνην το 
ρηρια προινηνιγιχ,βνον Τό|χ.. Α', σιλ. 692 α τουτ' αύ παρ' ούίεν θή" 
σομετ ; 2> , ώς %νΧ έν ταις (ίς *Ό(Ληρον Παριχβολαις του Ευσταθίου 
σβλ. 765, 43 « ίαν — τούτον ό (χαθητης Άχιλλιύς έν τοιαύτη πολι^ 
παρ' ουδέν Θήσ8υ> χαί σελ. 1164, 41 α πλην βοών χαΐ προβάτων 
τα άλλα θρβ[ϋ.(ΐ.ατα παρ* ουδέν βεΐκαυί. Πρβ. χαί σελ. 1260, 43 α ό 
γαρ προ τούτου παρά φαυλον Θβι<: τον Πολυδάμαντα νυν έπιριηθιυ- 
σά[Αΐνος εαυτόν (χέν χαταλα[Αβάνιι θρασύν χαί άτάσθαλον 9 . 

ηαρ' ούϋτ αγειτ. Σοφοχλ. Άντιγ. 34 α χαί το πρΛγρι* άγβιν ούχ 
ώς παρ' ουδέν ]>. Άριστιίδ. Τό[Α. Β', σελ. 94 αίΑνχαΙ παρ* ουδέν 
αγιιν έπιστέλλων χ> . Δί. Κάσσ. Λζ'', \ί.ι\ 2 αΚρήτην μέν η ταλλα 
τα έν τη θαλασσή — παρ* ουδέν Ιτ* ηγαγβ » χαί ΜΖ', χδ', 4 α ύστε- 
ρον δέ — παρ* ουδέν αύτην ηγαγεν». Μάξ. Πλανούδ. έν Βαχρι. 
Άνιχδ. Τό(Α. Β', σελ. 130, 14 α έχεϊνος της άρχης δραζάριενος παρ* 
ουδέν ηγε τους άλλους». 

ηαρ' ούόέτ ποίΒΐσθαι, Πολύβ. ΙΔ', ζ', 3 «έτοίμως την παρουσαν 
ώφέλειαν οΐ στρατιώται παρ* ουδέν ποιούμενοι διετίθεντο τοις έμπό- 
ροις» χαι Ιζ", ιγ', 3 α παρ* ουδέν ποιησάμενος τας προειρημένας πί- 
στεις έπεβάλετο παρασπονδήσαι την τών Μεσσηνίων πΰλιν» χαί ΚΑ', 
χα', 4 αήμας δέ — παρ*, ουδέν ποιήσεσθε». Δί. Κάσσ. ΟΑ', χδ', 
3 α παρ* ουδέν αν το πράγμα έποιησάμην». Πλούτ. 'Ηθιχ. σελ. 29 
γ' α παρ* ουδέν έποιήσατο χατηγορήσαι του βασιλέως» χαί Κάτ. 
Πρεσβυτ. Γ', 5 α παρ* ουδέν έποιήσατο γενέσθαι διάφορος». Αίλιαν. 
Ποιχ. Ίστορ. Ε', 3 α την μέν Βριάρεω μνήμην παρ* ουδέν έποιή- 
σαντο» χαί περί Ζφ. ΙΔ^ 28 α ό δέ χαί ταύτην παρ* ουδέν ποιείται 
την χάριν ».Άριστείδ. Τόμ. Α', σελ. 793 « ών δ* έζήν ήμίν έπιειχεί^ 
χρωμένοις άπολαύειν παρ' ουδέν ποιούμεθα» χαί Τόμ. Β', σελ. 305 
<κσέ δ* όρων χαι συνών παρ* ουδέν έποιεΐτο». θεμίστ. Λόγ. σελ. 
364 γ' απαρ' ουδέν έποιεΐτο δήμου χαί δχλου υπεροψίαν». Ήλιόδ. 
Αίθιοπ. Η', 5 α παρ* ουδέν μέν τόν προφήτην χαι το προφητιχον 
αξίωμα ποιησαμένη». 

ηαρ* ούδετ ήγείαθαι. Πλούτ. Γάλβ. Ε', 3 απαρ* ουδέν ήγείσθαι 
τα Γαλατών». Δί. Χρυσόστ. Τόμ. Α', σελ. 160 «παρ* ουδέν μίν 



♦ΙΑΟΛΟΓΙΚΑΙ ίίΑΡΑΐΉΡΗΪβΙΙ! 223 

ηγούμινος ιΐ χαί τι πιίσιται ΐ) καΐ σελ. 577 <κχαΙ ταύτην χαρ' ουδέν 
ήγησχ(ανοιΐ». ΔιόΧ. Σιχιλ. ΙΓ', νι', 4 «την αίΧώ χαΐ την έπΙ της 
ΐίρήνης αίσχύνην παρ' ουδέν ηγούμβνοιΐ) χαΐ ΙΔ', λι', 5 α την τβ 
εύβργβσίαν χαΐ το προς τους {χβτας οσιον παρ' ουδέν ήγησά[/.€νος ι> . 
Λιονύσ. Άλιχχρν. *Ρω|Λ. Άρχ. σβλ. 1476 «αύτος δ' έχ των ύττνων 
εφη άναστχς παρ* ουδέν ήγησασθαι το οναρι». Κλη[Λ. Άλβζ. σβλ. 539 
αχαταφρονουσι δέ θανάτου χαΐ παρ* ουδέν ηγούνται το ζην», Φέρβται 
δέ χαΐ έν ψηφισ(ϋ.ατι παρ€γγ€γρα[Α[ΐ.βνφ έν τφ περί του στεφάνου λόγφ 
του Δη[ΐοσθένους σελ. 282, 164 α παρ ' ουδέν ηγού(Λενος τάς ή[ΐ.€τέρας 
συνθηχας]) (Ίδε χαΐ Βαλχενάριον ίν άίατρ. σελ. 9 χαΐ Λοχέλλαν εΙς 
Ξ$τοψ. ^Εψίσ. σελ. 80 Πηρλ.). 

τζαρ ονδίγ Λογίζεσθαι, Σου(δ. α Έζεφαύλισαν: παρ' ουδέν έλογί- 
σαντο» χαί αΚλάειν έώσι : χαταφρονουσι, παρ* ουδέν λογίζονται υ) 

παρ' ουϋν είται, Σοφοχλ. Οίδ. Τ. 983 α άλλί ταυθ' δτφ παρ' 
ουδέν έστι ρδίστα τον βίον φέρει». Εύριπίδ. Όρέστ. 569 α παρ* ου- 
δέν αύταις ην αν ολλύναι πόσεις » . Τίνθων πάρα Κιχέρ. Έπιστ. 
προς Άττ. Α', 20 αοΐ |χ.έν παρ* ούδεν είσι, τοις δ* ουδέν (λέλει». 
θεμιστ. Λογ. σελ. 226 β' αφ παρ* ουδέν ην χαί εν φαύλφ ανθρώπου 
χποτεριεΐν χεφαλήν». Την ρησιν του 'Ρίνθωνος (/.ετέγραψεν 6 Φρίσχιος 
έν τφ εις τους Αριστοφάνους Βατράχους Ύπο|χ.νή(ΐ.ατι (σελ. 31 ) ώδε* 
«οι |Αέν γαρ ουχέτ είσι, τοις δ* ουδέν [χέλει » (Πρβ. χαι Βλαϋδέ- 
σιον εις * Αριστος, Βατρ, σελ. 203). Παρά τφ Άρριανφ άπαντ^ 
Άναβ. Α', ιη', 6 ανιχηθείσι δέ ου παρά (Αέγα εσεσθαι τόπταϊσ|ΐ.α» 
χαΐ Α', χγ', 5 αού παρά (/.εγα είναι έξελόντι οΐ την πόλιν ηδη πά- 
σαν» (Πρβ. χαΐ "Όθ. Σνειδηρον εις *1<ίοχράτ. Τό|χ.. Β', σελ. 35 
έχδ. γ'). 

Ελέχθη δέ χαΐ ηαρ' ούδίτ χήδεσθαι ύπο του Σοφοκλέους *Ηλ. 
1329 α πότερα παρ* ουδέν -του βίου χήδεσθ* Ιτι η χτέ. ; » (Ίδε 
Ταούϊον εν 8ΐαά. ζ. θηβοΗ. α. £αί. ΟΓαηζηι. ΤΟ(α. Γ', σελ. 
76. Πρβ. χαι Άβρέσχιον έν Παρατηρήσ. €ίζ ΑΙσχύΛ, Βιβλ. Β', σελ. 
269-70 χαΐ Βιβλ Γ', σελ. 26). 

Σηριειωτέον δ* δτι εν τη Αντιγόνη του Σοφοκλέους στίχ. 465 
φέρεται α ούτως εμοιγε τούδε του (/.όρου τυχείν παρ' ούύεκ άΛγοςΤί^ 
ου γίνεται έζήγησις εν τοϊς Σχολίοις δια του ουδεμία Μπη. Ό Ναύ- 
Χ(θς πλη(Α{Α€λη ύπολαριβάνων την παραδεδθ[ϋ.ένην γραφην εικάζει (έν 




224 κ. 2. ΚΟΝΤΟΥ 

Μ^Ί. Ογ^οο^Ηοπι. Τόρι. Β', σελ. 243) α ούτως Ιμοιγβ τουίι του 
μόρου τυχβίν παρ' ούύέν' άλλ* άθαπτον ιί τον έζ ίμής μητρός ιρα- 
Τ|ΐ6ς τι τον θανόντ' ηνβσχόμην ]> , ο ου λίαν ημιν άρέσχβι. Πρβ. χαί 
Γ. Δινδόρφιον βίς ΣοφοκΛ, Τόμ. Η', σελ. 207 Όζ. 

Έν τφ προς Μάρχβλλαν συγγραμματίφ του Πορφυρίου χεφ. Α' 
κιίται α Βυστυχουντας δέ μη ηερί μέγα τίθβσθαι τών το •ύτυχ•ϊν». 
Έγραψβ δ' άντ' αύτου ό Ούσινήρος « ^υστυχουντας δέ μη παρά 
μίγα τίθ£σθαι το ιύτυχιίν», δ χαι ύπο του Ναυχίου ένβχρίβη ίν τη 
Β' Ε^δόσβΐ Συγγραμματίων του Πορφυρίου σ€λ. 293, 18. Έν τοις 
άνω ίμνημονβύσαμεν παραίιίγματα του ου παρά μέγα έχ του Άρρια- 
νΰ'ϋ. Εύρομεν δέ χαίπαρα τφ Φιλοδημφ πιρί Όργ. ΜΒ^ 6 (σβλ. 138 
Κομπ* ) αούδβν (ήγούμινος) παρά μέγα τών ίζωθβν ι> χαί ΜΖ', 38 
(σιλ. 155) αούδέν βίναι πάρα μέγα τών εζωθιν ηγούμενος» χαι 
ΜΗ , 19 (σιλ. 156) α άλλα χαί έπΙ τών αγαθών τίθεται το μηθέν 
ίΐναι τ^αρά μέγα τών Ιζωθεν». 

Ό πολύς Κόβητος ποιούμενος λόγον (ίν ΟηαΙ, άβ ΑΗβΙηΙβΓρΓ. 
σ£λ 99) περί του χειμένου πάρα τφ Λυσί(|ί χατ' Έρατοσθ. 7 «άπο- 
ϊίτιννύναι μέν γαρ ανθρώπους περί ούόενός ήγοϋνζο^ λαμβάνειν δε 
χρήματα περί πολλού έποιουντο» άπεφήνατο δτι άλλότριον τούτο της 
συντίθιίας τών Άττιχών υπάρχει, ύφ' ων μόνον το παρ' ούόίίτ ήγ€ΐ• 
ϋθαι είνε είρημένον. Άλλ' ίν τη ίχδόσει του Λυσίου σελ. 85, 7 ετη- 
ρη7Ε τήν παραδεδομένην γραφήν. Πρβ. χαί σελ. 63, 26 αχαίτοι ου 
I7]7^01^ τάς μέν μιχράς ζημίας ούτω περί πολλού ποιούμαι, τους δί 
περέ τον σώματος χινδύνους περί ούόετύζ ήγουμαΐ7> χαί σελ. 242, 31 
(ί ούτος μέν απαντάς τους πολίτας περί ούόενός ήγτ^σατοΐΰ χοιί σελ. 
'ϊδ, 71 α οι πάντα περί εΜίττονο<: της άρετης ήγού/Λε^α αύτους μεν 
άπβ'7τιρησαν βίου, χτέ.». 

Ποιραδοξοτέρα έφάνη ήμϊν ή Χόζα ην ό μέγας χριτιχος δοξάζει 
ίν τ^^ Μνημοσύνη (1877, σελ. 77) γράφων δτι οι παλαιοί ουχί άλ- 
λίι>ς ίλιγον η περί ποΛΛου^ περί πΛείονος^ περί πΛεί<ηου , .τσρ' ούϋτ 
ίΙΟΙίϊϋθαι^ίΊ^' ου υπό τών μεταγενεστέρων παραλαμβάνεται το */ϊ- 
Γησθαι, Ίχανα μαρτύρια δύναται τις εχ παλαιών συγγραφέων να χατα- 
λεξη της ύπδ του Κοβήτου άποδοχιμαζομένης χρησιως. Ό Ηρόδο- 
τος ιιπι βιβλ. Β', 115 αεί μη περί πολλοΟ ηγεύμην μηδίνα ζείνων 



ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΑΙ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ 225 

χτ€{νβιν» χαΐ \ΐΛτ ολίγα «έπβιδη πβρί ιεολλου '!)γη[ΐ.«ι (Αη ξιινοχτο* 
νέιιν]) χαΐ ό Θουκυδίδης βιβλ. Β', 89,9 <κέν τφ {ργφ χόσριον χαΐ σι- 
γην πιρί πλ&ιστου ηγιίσθαι» χαΐ ό Πλάτων Πρωταγ, σιλ. 3ΐ3 α' 
«δ δέ πιρί ι^λείονος του σώ(ϋ.ατος ηγ€ΐ, την ψυχήν,χτέ.» χαΐ Λύσ. 
σβλ. 208 β' <κχαΙ δουλον, ώς ίοιχβν, ηγούνται πιρι ιςλβίονος η σι τον 
υΐόν:» χαΐ ό Ίσοχράτης πβρί Είρήν. 135 «ην (χηδιν πιρι πλβίονος 
ήγησθι (ΐ,βτά γβ την ττβρί τους θεούς βύσίββιαν του πάρα τοις Έλλη^ 
σιν (ύδοχΐ(Λ(2νΦ χαΐ Αίγινητ. 10 βπβρί ττλβίονος η[Α&ς αυτούς ηγού- 
|αθ* η τους άδ^λφούςΐ) χα2 ό Δη[ϋ,οσθένης χατ' Άριστοχρ. 134 <Κ(ΐ.η 
την ηδη χάριν του μετά ταύτα χρόνου παντός πβρί πλείονος ηγεϊ- 
βθαιΐ). Παρεθέ(ϋ.εθα δ* έν τοις ανω 4χ του Λυσίου παραδείγ[ΐ.ατα 
του Λίρι ούΟ€κος ήγίϊσθαι. Έν τφ χατά Φιλοχλέους λόγφ τοΟ Δεί- 
ναρχου § 10 ?χουσι τάντίγραφα α όστις γαρ άργύριον χαΐ χρυ- 
σίον περί πλείονος της προς ύ[ΐ.άς πίστεως αίρΒϊται χαΐ ριήθ' ορχου 
[ΐ.ήτ* αισχύνης [ΐ.ήτε διχαίου πλείω λόγον η του λαριβάνειν ποιείται, 
ούτος χτΙ.». Ό Βλάσσιος ένέχρινεν ίν τ^ έχδέσει του Δείναρχου την 
υπό του Βαιτήρου χαί Σαυπίου γενο^Αενην ^εταβολην τοΟ αίρείται 
εις το ηγείται . Έγραψε δε χαι ό Μαιτζνήρος ίν τη έχδόσει του χατα 
Λεωχράτους λόγου του Λυχούργου σελ'. 94 α ΗΙίΓα, ({υαβ οϋνία 68ΐ 
Βρυά ΟίοαΓοΙι. ίη ΡΙιϋοβΙ. § 10. περί πλείονος — αίρείται, ιιΙ)ί 
ηγείται ΓβροοβοάαΐΏ 6886 νίάβΙαΓ». Άλλ' έν τη έπειτα γενθ|Λενη 
ύπ' αύτοϋ εχδόσει του Δείναρχου (σελ. 74) άρινη^Αονών δλως ης £λ- 
λοτ' άπεφήνατο ορθής γνώριης μετετύπωσε [/.εν το αΙρΗίαι εις το 
χοαΐται, περιέγραψε δ' αυτό ώς παρε[λβεβληριένον. 

"Αξιον επιστάσεως εινε τό έν τοις Λόγοις του θεριιστίου απαντών 
σελ. 17 β' αχαίτοι ει ανθρώπους περί πολλού νενόιαχί^ περί πλεί- 
στου τομίζα τους φίλους, χαΐ ει τους ζώντας υπ' αυτόν άγαπ^, ριά- 
λιστα αγαπήσει τους χαΐ συζώντας». Ό Κοβητος έν τη Μνη[ΐ.οσύνη 
(1862, σελ. 246) [Μεταβάλλει [χέν τό νομίζει εις τό το/κεΖ, παρα- 
τηρεί δ* δτι έσφάλη ό θεριίστιος ειπών πάρα την του έλληνισριοΟ συ- 
νηθειαν περί ηοΛΛου τοίίίζΒΐτ άντΙ του περί ποΛΛου ποίβΐσθαι. Ούδε- 
μίΛ ημΐν άριφιβολία υπάρχει δτι χατά τό περί ποΛΛον ήγεισθαι έρρήθη 
υπό του θεριιστίου χαι άλλων Ισως μεταγενεστέρων περί ποΛΛοϋ ^ο- 
μίζαν^ ου ουδέν παρά τοις ένδόζοις ευρέθη παράδειγμα (Πρβ. χαΙ Ί. 
Σμιδίτιον έν 8ι^ηοη}^ιη. ά, βη€θΗ, 8/)γ. Τόμ. Α', σελ. 337). 

ΑΘΗΝΑ, ΤΟΜ. εΤ'. 15 



226 Κ. 2. ΚΟΝΤΟΪ 

Ουκ άγνοητίον ί' δτι ίν τη ρήσ« τοί3 ΉροΧότου βιβλ. Β', 1 αΚαρι- 
βύσης Ίωνας (ΐ.έν χ,οΛ Αιολίας ώς δούλους πατρωίους {όντας ίνόρζε, 
ίπΐ δε ΑΓρτττον έποιέιτο στρατηλασίην » ιτροσθβΐς ό Κόβητος (έν 
Μτημοσ. 1883, σβλ. 123) προ του ένό^ίίζβ το παρ* ούόίκ άνέγνω 
αώς δούλους πατρωίους έόντας ΠΑΡ' ΟΓΔΕΝ ένόμιζ•»• έττηνβγχβ 
δέ τάδΐ' (ί'ιά 68ΐ χατβφρόνει, λόγον ούδένα έποΐβϊτο, οοηίβηιηβδαΐ^ 
ηαΙΙαιη Γαΐίοηβηι Ηαδβϋαί, ηοη οαΓαύαί. ΝοΙαιη βδΐ βΐ Γγο- 
€[0608 παρ' ουδέν τιθεσθαι, ποιεΐσθαι, ήγιίσθαι, 6ΐ βοάβΐη ββηβα 
παρ' ουδέν νο[ϋ.(ζβιν άίοίΐαΓ)!). 

Πολλάχις γίνβται έν τη Έλληνιχη γλώσση χρνί<χκ του περί ηοΛ'^ 
Λου^ Λ6ρι πΜίο)^θ(:^ περί ηΜίστου ποιβΐσθαι, Έν Άττικη ιπιγραφη 
φέρεται αχαΐ ταύτα πβποίηχβν ούτι χ&ριν ουδέ προς ενα περί πλείο* 
νος ποιού[ΐ.ενος τών συριφερέντων τη φυλή ούτε δωροδοχούριενος ούδ* 
ύφ' ενός» (Συναγ. Έπιγρ. Άττ. Β', 564, 10). Τπό του Ευσταθίου 
εινε είρηα,ενον έν ταίς εις "Οι^ηρον Παρεχβολαΐς σελ. 1028, 54 απερί 
πολλού γαρ τας τών γυναιχών ύβρεις ποιού(λεθα ί> , δ ό|Λθίαν έριφαίνει 
{ννοιαν τφ α(Αέγα γαρ (η δεινόν) τας τών γυναικών ύβρεις ποιούριεθα 
(η ήγού(λεθα)ΐ). Λέγεται δέ χαΐ τιερί ηαηός ηοιείσθαι^ περί πακζδς 
Λοιητέοκ^ οίον πάρα Ξενοφώντι Κύρ. Παιδ. Α', δ', 1 «^δια την φι- 
λανθρωπίαν χαΐ φιλοτΐ(ΐ.(αν περί παντός έποΐίΐτο διαπράττεαθαι υ) χαί 
Έλλην. Δ', α', 34 ασοί γε ριέντοι φίλοι γενέσθαι περί παντός αν 
ποιησαί(χεθαΐ) χαί Δ', η', 6 α περί παντός εποιείτο έλθείν τε εις την 
χώραν αυτών χαιτι;χ.ωρήσασθαΐ)ί> χαι Άναβ. Α', θ', 16 απερι παντός 
έποιεΙτο τούτους πλουσιωτέρους ποιείν β χαΐ Β', δ', 3 α βασιλεύς ή{ΐ^ 
άπολέσαι αν περί παντός ποιήσαιτο » χαί παρά Ψευδοζενοφο^ντι 
Άπολ. 22 αΣωχράτης τό (χέν |χήτε περί θεούς άσεβήσαι ριήτε π(ρΙ 
ανθρώπους αδιχος φανήναι περί παντός έποιεΙτο» χαί παρ' Ίσοχρχτει 
προς Νιχοχλ. 15 α περί παντός ποιου χεχαρισμένως αύτοΐς άρχειν]» 
χαί Πανηγυρ. 174 α ών ενεχα περί παντός ποιητέον όπως χτέ. » χαι 
πάρα ΠλΛτωνι Πολιτ. σελ. 378 ε' «περί παντός ποιητέον α πρώτα 
άχούουσιν ότι χάλλιστα (Λε|χυθολογη[λένα προς άρετην άχούειν». Πρβ. 
χαί Ξενοφ. Άπορ. Δ', β', 30 α περί πολλού ποιητέον είναι τό 
εαυτόν γιγνώσχειν ι> χαί Ιΐλάτ. Πολιτ. σελ. 389 β' «άλλα (^ην και 
άλήθειάν γε περί πολλού ποιητέον 3) χαί Κρίτ. σελ. 48 β' αού τό 



ΦΙΑΟΛΟΓΙΚΑΙ 1ΙΑΡΑΤΗΡΗ2ΒΙ2 527 

ζην πιρί πλβίστου ποιητίον άλλα το ιυ ζην» χαΐ θ€(Α(9τ. Λογ. σιλ. 
117 β ' «ουδέν γαρ οΰτω ιτβρί πλιίστου βασιλβΐ ποιητέον εστίν, ώς 
χτέ.9.*Απαντ& δι χαΐ έν ταις Ίστορ(αις του Πολυβίου βιβλ. Ε', ρια', 
4 απβρί παντός έποιεΐτο βουλό(Λ6νος ίπανβλέσθαι τον άποχοριίσαντα 
τας δυνά^χεις» χαί ν', 4 απβρί παντός €ποΐ€ΐτο σπουδάζων δια την 
βριπειρίαν των πολ5(Αΐχών συστρατιύειν αύτφ τον Έπιγβνην]». 

Εναντία του ταρί ποΛΛου^ περί τκΛβΙογος^ περί πΛεΙσιον ποιεϊσθαί 
υπάρχουσι το ηΒρΙ σμιχροϋ η οΜγου^ περί έΛάττογοζ^ τίβρί έΛαχίσΐου 
:τοΐ£ϊσάα(^ οίον Πλάτ. Νθ|χ.. σβλ. 950 β' «χρη δέ ουποτι πιρί σριι- 
χρου ποιβΐσθαι το δοχβΐν αγαθούς £ΐναι τοις άλλοις η ριη δοχβΐν » χαΐ 
Πολιτ. σιλ. 386 α' «την τι αλλήλων φιλίαν ριή πιρΙ σριιχρου ποιη- 
Φοριένοις Β.Ίουλιαν. σβλ. 89 α' «ον ούδα[λώς 6 γι ίριφρων άνήρ πιρΙ 
σ{Α,ιχροϋ ποιήσιται ούδί άτιμάσιιχ). Ίσοχράτ. (ή Ψευδισοχρ.) Τρα- 
πιζιτ. 58 αώστ' ουκ αν ιιχότως περί ολίγου ποιήσαισθι τας έχιί- 
νων έπιστολάς]) χαΐ προς Καλλίρι. 63 «την ψυχήν την ίριαυτοΟ 
πιρΙ ίλάττονος φαίνο[Ααι ποιού(λενος του παρ' ύριΐν ιύδοχιριείν ν . 
Πλάτ. Άπολ. σελ. 30 α' «δτι τα πλείστου άζια περί ελαχίστου 
ποιείται, τα δέ φαυλότερα περί πλείονος)». Πρβ. χαΐ Προχέπ. Τό[Α. 
Γ', σελ. 22, 2, «δτι δη της πολιτείας τα χαιριώτατα αύτος περί 
ελάσσονος πραγ(Αάτων τών χατα την οιχίαν πεποίηται » . Πάρα Λυ- 
σίφ έν τφ χατ' Άλχιβιάδου Β' λόγφ, § 11 ή παραδί,δοριένη γραφή 
είνε αύαεΐς ουν — τας τούτων δεήσεις περί έλαττόνΩΝ ποιησά(Αενοι 
τα δίχαια ψηφίσασθεί). Ό Μχρχλανδος μετετύπωσε το έΛαηόνίΙΝ 
εις το έΛάττοτΟΣ, άλλ' ό Κόβητος νοαίζει έν ττί Μνη{Αοσύνη 1882, 
σελ. 332 δτι έγράφη υπο του Λυσίου « περί έλάττονος ΤΩΝ ΝΟ- 
ΜΩΝ ποιησάαενοι » . Έν έτε'ρφ λόγφ του Λυσίου (υπέρ τοΟ Έρα- 
τοσθ. Φόν. 26) εχειτο πληριμελώς άλλοτε α δν (νόμον) συ παραβαί- 
νων περί έλάττονος τών ηδονών βποίησΑΣ'ϋ άντΙ του έποιήσΩ, Ή 
άτοπία του ενεργητιχου τύπου έν τη προχεΐ(Αε'νη ρήσει παρετηρήθη 
χαί ύπο του Κοραή, δς έν τη έχδόσει του Ισοκράτους Τό(ΐ.. Β', σελ. 
289-90 λέγει τάδε• α Κατά ριέσην γαρ άείποτε διάθεσιν έχφέρεται 
τα τοιαύτα, ώστ* εΓπου ενεργητιχώς εΰρηται πάρα τοις δοχί;λθΐς, έν 
τοις γραφιχοϊς ά(Λαρτή{Λασι τούτο χρή χαταλέγειν, ώς της Λατίνων 
φωνής μΛλλον οίχεϊον (ρΙϋΡίΐηί ίαοίο), ή της Ελληνικής, οΙόν ίστι 



228 Κ. δ. ΚΟΝΤΟΥ 

το τοϋ Λυσ(ου ( Άπολογ. δπιρ του Έρατοσθ. φόν. Μλ• 28). ^Οτ 
(Αο/ίο**) ο\) ηα^βαίτωτ περί εΛάχτονος έποιηοαζ* γραπτέον γαρ κάν- 
ταΰθ^ς, Έποιήσω, χαΐ ουκ, Έποίησας». Πάρα την σννήθιιαν του 
πχ'λαίου Ιλληνισριου ιΐνβ γ•γρα(Λ(Α6νον έν τη 'Ρω|χ.χϊꕧ Ίστορ{(|ε Νι- 
κηφόρου του Γρήγορα Τό(ΐ.. Γ', σβλ. 540, 1 «πώς ταλλα τών έγ- 
ΐςλημχτων άπαντα ιν δβυτέρφ θέ[ΐ.βνος λόγφ τφ της Μασαλιανης αϊ- 
ρίΐΐεως Ε|ΐ.π€φιλοχώρηκι [/.άλιστα χαί περί πλβίστου π€ποίηχβι>. 

Ευρίσκεται δ' ίνίοτβ και τφ ρή[Αατι (?/-»£ συντ€ταγ[ΐ.ένον το περί 
πο.υσυ καΐ π£ρ2 ηΛεΙσίον^ οίον παρ' Ήρο^ότφ βιβλ Α\ 120 «και 
χυτοι^ι ή[ΐ.ιν πιρί πολλού ίστι κατορθουσθχι άρχην την σην » και 
τ^Αρ' Άντιφώντι πβρι του Χορ. 6 α αυτά τα πράγ|χ.ατα, πβρί ών οΐ 
>ίίν3υνοι, πβρΙ πλβίστου έστιν ορθώς γιγνώσκεσθαι » καΐ παρ* Άνίο- 
κί^η τΓίρΙ τών Μυστηρ. 29 αοπβρ β[Αθί πβρΙ πλβίστου ιστίν ύ[ΛθΙς πιι- 
ίϊχι » ϊ&αί παρά ΙΙλχτωνι Πολιτ. σελ. 374 γ' α τά δε πιρί τον πόλε* 
[Λον ττότερον ου περί πλείστου εστίν ευ άπεργασθέντα ; » και παρά θ«- 
μιστιωΛόγ. σελ. 205 α' «ούτω τοις τότε ην αύτοκράτορσι περί πολ- 
λοί [χηδεπώποτε άποστερείν τών προσηκόντων άθλων την άρετηνΐ». 
Ά'^δριας ό Λοπαδιώτης γράφει (Λεζ. Βινδοβ.) σελ. 145, 16 οίΙΤερΙ 
πο.υοϋ: άντΙ του φροντίδος άξιον. Λιβάνιος' εριοί ϋ ην εκείνη ττερι 
πολλοί και ούΧέν εκώλυσεν (εκώλυεν) η τύχη». Παρά θουκυΧίΧη 
•/,%1τχκ βιβλ. ζ", 11, 6 αδσφ καΐ περί πλείστου και 5ιά πλείστου δόξαν 
άρΐΐΐ; [Αελετώσιν Κ) , ου γίνεται εζήγησις εν τοις Σχολίοις διά τώνΧε' 
ΐίοσω ΰπίρ ηά>τα τα α,Ι,Ια την άπ' άρετης δόζαν θηρώνται καΐ ίν 
τΐλενίττφ χρόνφ [Λελετώσιν αυτήν ». 

Πχραλα[Αβανομένης τίς προθέσεως :ζρό^ Χί-^ΐ'ζχκ ηρο τζοΛΛου ηοι^Ι-^ 
σθηι, άλλ' ή εκφορά αύτη εϊνε πολλφ σπανιωτε'ρα της εχούσης τΥ3ν 
προ^Ετιν ττερί, Ό Ισοκράτης είπε ττρό ηοΛΛου ατ ίτιοιησάΐίηγ (Φιλ. 
13« Α%\ Πχναθην. 126 και περί ΆντιΧ. 15 και Έπιστ. Β', 12) 
χαί προ ηοΛΛοϋ νοιησαΐ/ίη^ α^ ( Έπιστ. Ζ', 13). Εύρο|Λεν δέ χαΐ 
:τρη .τ.Ι&ίστου τίθεσθαι έν επιγραφή παρά Διττεριβεργηρφ (Συλλ. 
Έτ^'.γρ, Έλλην. σελ. 354, 6) «πάντα δέ ταυθ' ήγούριενος δεύτβρα 
καί τερο πλείστου θέ[ΐ.ενος το προς την πατρίδα γνήσιον καΐ εκτενές » . 
Ποίρχ τ(|^ Γαλην(|^ φέρεται Τό[ΐ.. ΙΗ', β', σελ. 368 «οΐ δ' άλ«ώ- 
τιρχ πως (γρ. οΙΰαΑεώτερά πωζ) Ιχοντες τά σκέλη ηρ6 ηαγτ6ς 



ΦΙΛΟΑΟΓΙΚΑί ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ 229 

χοίΟΌΨΤαι νύχτωρ αυτά σχγ)(Αατ{ζιιν ύψτλέτβρα τοΟ δλου σώριατος». 
Σημβιωτίον δ* οτι ίρρηθη υπό του Ισοκράτους χαΐ κατά πληθυντικοί 
άριθ(ΛΟν απ^ό ποΛΛώκ V αν βποιη9ά[ΐ.ην — άκ(ΐήζοντ{ (χοι προσπ•σ£ΐν 
τον κίνδυνον» (πιρί ΆντΛ. 176). 

Ό(Λθ(ας τφ ηρο ποΛΛου ποαϊσθαι έννο(ας Ιχιται το άηΐ ποΛΛου 
χοαΤϋύαί, ου παράδβίγμα φέρο^Αΐν το έν ταΐς Διατριβαΐς τοΟ Επί- 
κτητοι βιβλ. Δ', α', 151 « όλόκληρον αυτό Ιχίΐν άντΙ πολλού ποιοΟ- 
[Ααιΐ». Ελέχθη δέ καΐ άχτί .τα^^ό^ ηοί€ΐσθαι υπό τοΟ Συνβσίου Έπιστ. 
ΞΖ, σβλ. 214 γ'. Πρβ. αιρέΐσθαί τι ηρό τατος καΐ αιρύσθαί ζί αντί 
Χίτος^ πιρί ων άλλαχου. 

Σημίΐώσιως αζιον μάλιστα φαίνβται το έν τφ Οίδίποδι 1π{ Κο- 
λωνφ του Σοφοκλέους στ(χ. 583 «τά δ* ίν αέσφ η λήστιν Ισχβις η 
4/' οι;Λ^ό^ .Ύο/^Γ». Έ[ΐ.νήσθη δέ της χρήσβως ταύτης ό Φρύνιχος έν 
Βεκκ. Άνβκδ. σβλ. 35, 3 λέγων α Δι' ούτινος ποιβΐσθαι τόνδβ. Σο- 
φοκλής. Χρώ9. Εινλ δέ καΙ παρά Κλή(Α€ντι τφ ΆλΕζανδρεΐ σιλ. 746 
γβγραρ,^ανον «Πλάτωνος (λεν λέγοντος• διά τούτο καΐ θιοί τών αν- 
θρώπων έπιστηριονβς ους αν άΙΑ ηΛείύτον ποιώηαι θ^ττον άπαλλάτ- 
τουσι του ζην Μένανδρος πεποίηκιν, κτέ. » άντΙ του έν τφ Άζιόχφ 
του Πλάτωνος, [/.άλλον δέ του Ψιυδοπλάτωνος α οΐ θιοί τών άνθρω- 
πιίων έπιστημονις ους αν ΠΕΡΙ χΛεΙατου ίΐοιωνται^ κτέ. ». "Ιδι καΐ 
Κόβητον έν Λογ. "Ερμ. Τό|Λ, Α', «λ. 522. 

Ευρέθη καΐ αόνη η γενική τ€θ«ΐ|χένη, άνβυ προθέ«ως, έν τφ Πρω- 
ταγόρ({: του Πλάτωνος σιλ. 328 δ' ^ττοΛΛον γάρ ποιούμαι άκηκοέναί 
Α άκηκοα Πρωταγόρου». Πρβ. Πολυ^βύκ. Ε', 162 α δν ποΛΛου αν 
τις ηγησαιτο του /ίηδεκός » . Ό Άσώπιος γράφιι έν τη Δβυτέρφ Π•- 
ριόδφ του ΣυντακτικοΟ σελ. 613, § 115 έκΧ. β' αΤό αυτό Χβ εκ- 
φέρεται, άλλα πολύ σπανιώτερον, καΐ δια γενικής άπροθέτου' ποΛΛοϋ 
γάρ πθίθν{ΐαι άκηκοέται α άχηχΌα ίίρωταγόρον ( Πλ. Πρωτ, 328). 
Ωσαύτως καΐ ποΜΙου τιμωμαι τί^ν παρά (Τοι χατάχΛισιΠ^ (Πλ. Σνμπ, 
175)». Ίίε Κρυγηρον έν Έ^^//χ. ΓραΐΑματ. Μέρ. Α', § 47, 17, 
ση}*.. 2. Έν άποσπάσματι του Φιλήρι.ονος άνεγνώσθη υπό του Βεν- 
τληίου « ό ποιών Χ' ΙΙαχέστΟΤ τό γεγενη(Αένον ( κακόν ) » άντΙ του 
€0 ποιών δ' έΛάχιοτΟΝ τό γεγενη(Αένον 2> . Άποδοκιριάζων δε την 
ρ.§τα€ολην ταύτην ό Κόκκιος έν τχί συναγωγή τών Άποσπασρ(.άτων 



230 κ. Σ. ΚΟΝΤΟΎ 

τών Κω[ΐ.ιχών Τό[Α. Β', σβλ. 515 γράφει α ελαχίστου Ββηΐΐ. αΐ /ιο/ι 
άίοίίαΓ έ^αχίσχοο η τΐοιεϊκ^ εβά παεϊσθαιτ). Κατά την γνώ(/.ην του 
Άστίου έξβρρύη έν τφ Πλατωνιχφ χωρίφ ^ρό του επιθέτου ηοΛΛου 
η πρόθισις Λί/?<. Ό ίέ Γ. Δινδόρφιος ύτυελάιιβανβ πιθανώτβρον δτι 
ελέχθη ύττο του Πλάτωνος αηρ6 πολλού γαρ ποιου|ΐαι άχηκοέναι 
κτέ. Ι). Παρατιθέμεθα τα ύπ' αύτου γ(γρα(Λ;λένα έν τφ θησαυρφ του 
Στβφϋίνου Τόμ. ζ", σελ. 1296 α Οαπι ρΓαβρ. περί ίη 1ιυ]υ8ΕΏ0(1ί 
1θ6αΐίοηίΙ)α8 δαβρίδδίιηβ οοηβίΓαχίΐ; βΐί&αι ΡΙαΙο: δβιηβΐ οαιη 
^βηίΐίνο δίαΐρΓίοί ΡροΙ. ρ. 328, Δ : Πολλού γαρ ποιούμαι άκη- 
κοέναι α άχήχοα Πρωταγέρου* αΙ)ί δι ρπαβροδίΐίο βχαάίΐ, ηοη 
περί αάάβηάαιη βηΐ, ηααβ Αδίίί δβηΙβηΙΐΕ ίαίΐ, δβθ ρΓθΙ)&1)ίΙίαδ 
προ πολλού. . . 8ίθ ΙδΟΟΓ. ρ. 110, Β : Προ πολλού Χ' αν ποιησαί- 
(ΐ.ην».Άλλ\ ώς ο Άστιος, ούτω χ%\ ό Κόβητος ενόμιζεν δτι η πρό- 
θεσις περί έζέπεσεν εν τν) περί ης ό λόγος ρήσει. Τάδε γράφει ό ριέ- 
γας κριτικός εν τη Μνηιχοσύνγ) 1880, «λ. 339 <κ Ιιαίίηυαΐ βδΐ 
/ηα^Λί /αοίο, δβά Οραβοϋοι ΠΕΡΙ πολλού ποιούμαι, δβηαβηΐβ 
Πολλού ίβοίΐβ οοΓηρβπίϋϋΐη ^ (ίά βδΐ περί) βχοίίΙβΓβ ροΐϋίΐ. 8βχ- 
οβαΐίβδ 6ΐ αραά Γ6ΐί(]αοδ βΐ αρυά ΡΙαΙοηβηι Ιε^ίΙυΓ ποιει^τθαι περί 
πολλού, πλείονος, πλείστου, ελαχίστου, του παντός βΐ δίπΐ. ηαΐη- 
€[ααΐΙ1 δίηβ ρΓαβρΟδίΐίοηβ». *Τπό του Ηροδότου είνε το ποιήσα-^ 
σθαι συντεταγμένον τη γενική Λόγου ούΰετός βιβλ. Α', 33 α ούτε λό- 
γου μιν ποιησάμενος ούδενός». Πρβ. και βνβλ. Α', 120 «λόγου ού- 
Χενδς γινόμεθα προς Περσέων » καί 143 (Τπολλφ ην άσθενέστατον 
τών εθνέων το 'Ιωνικον καΐ λόγου ελαχίστου» και βιβλ. Γ', 4 β οΙα 
ίί έόντα αυτόν εν τοΐσι έπικούροισι λόγου ου σμικρού» και 146 
α τους διφροφορεομένους τε και λόγου πλείστου έόντας ίκτεινον » χαί 
βιβλ. Δ', 138 αέόντες λόγου προς βασιλέος». 

Φανερον έκ τών διειλημμένων κατέστη δτι ελέγετο ελληνιστί ού 
μόνον τζερί ποΛΛοϋ^ κτλ. ποιεΐσθαι καΐ περί ονδετ6ς ποιεΐοθαι άλλ* 
ενίοτε καΐ περί ποΛΛον κτλ. ήγείσθαι και περί οϋενος ήγεϊσθαι χαΐ 
δτι προς τη φράσει παρά φαϋΛοκ^ κτλ. ποιεϊσθαι^ παρ* ούόί»^ ποίίί- 
οθαί εγίνετο χρησις ύπο τών Ελλήνων καΐ της παρά φαϋΛοτ^ κτλ, 
ήγεΐϋθαι^ παρ* ούδειτ ήγείοθαι καΐ της παρά ψαυΛοτ^ κτλ. τίθεσθαι^ 
παρ' ούόέν τίθε<ίθαι. Έρρήθη δε και προ πΜίσζου τίθεσθαι ομοίως 



ΦΙΑΟΛΟΠΚΑΙ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ 231 

τφ προ ηοΛΛου τζΟίίΐσθαι^ ώς ιδηλώθη έν τοις ϊμπροσθβν, χαΐ ηίρΐ 
ίΜτνοτοζ τιθ€<τθαι υπο του Λυσίου (η του Ψευίολυσίου) κατ* ΆνΧοκ. 
45 « *Ανδοχ(διας δί χαΐ αυτούς τους θβούς ά^ιχη^βις ιτβρί έλάττονος 
αυτούς ϊθβτο — η Βάτραχος τους ανθρώπους» καΐ ηερί παηοζτίθβοθαι 
ύπο του Στράβωνος βΛ. 30? « φιλίαν γ€ μην άνίρός τοιούτου πβρί παν- 
τός τίθ^σθαι». Πρβ. καΐ σΛ. 443 αάίόζων δ* δντων τών τόπων, ούί\ 
ημΤν πβρί πολλού θιτέονί). Παράδοζον ήμιν προσπίπτβι ιό φβρέμινον έν 
τώ Φιλοψευ^ΕΪ του ΛουκιανοΟ § 1 « οί αύτο άνευ της χρείας το ψευδός 
περί :€οΛΛοΰ τηζ άΑηβεΙαζ τίθ€τταυ>^^Βχ τό πΒρΙ ηοΛΛοΰ είνε τεθειαίνον 
άντΙ τουίΓί/)2 ^^^^^>0^,xαθα παρετηρήθη χαΐ Ιν τοϊς Σχολίοις σελ. 224 
Ίαχ. "Ομοιον τούτω υπάρχει το παρά τφ θεμιστίφ κείμενον α μη- 
ίέν του κοινή λυσιτελουντος προυργου ποιεϊσθαι», περί ου έγένετο ύφ' 
ημών λόγος άλλαχου (σελ. 189). Ό Ίακώψιος άνέγνω έν τφ χωρίφ 
του Λουκιανού απρό πολλού της αληθείας τίθενται», δ ενέκρινε μεν 
ό Βεκκηρος, άπεδοκίμασε Χ' 6 Κόβητος έν ΥαΓ. Ιιβοί, σελ. 269 
λέγων α Ιη ΡίιιΙορεβαάβ 52, 1 . το ψευδός περί πολλοΟ της αλη- 
θείας τίθενται, δίηβ 86η8υ. ΒβΙίΙίβΓ. προ πολλού ςυο ηίΐ ρΓοΓίοί- 
0108, ίηΙβΙΙί^βΓβτη περί πλείονος της αληθείας». Ό Φρίσχιος έν τη 
έκδόσει του Λουκιανού Τόμ. Α^ β^ σελ. 103 μνημονεύσας δ είκασε 
μεν ό Ίακώψιος άπεδέζατο δ' ό Βεκκηρος, επιφέρει α ςαοά ^Γαβββ 
(ϋοΐυπ) 6886 06^0 πβ^ανίΐηαβ 0οΙ)6ΐα8 V. Ι^. ρ. 269, ςαί ίρββ 
άα1)ίΐ2ΐηΐ6Γ δβΓίρδίΐ, περί πλείονος της άλ. τίθενται, 3υ8ΐο ί1ΐ6 ηυί- 
άβιη Ηυάαβίϋδ δβά αΙΙίββ, νβΐυΐ 06 ΟοηδβΓ. ΗίδΙ. ο. 39». Ου- 
δαμώς δ* ώκνησεν ό Φρίσχιος να καταχώριση εις τό Ιδαφος ώς γνη- 
σίαν γραφην το ύπ' αύτου έπινοηθεν «οί αυτό άνευ της χρβίας το 
ψευδός ηαρά τιοΛύ της αληθείας ΠΡΟτιθβ^ται » . 

Τα ρήματα ποιεΐσθηι και τίθεσθαί βλέπει τις συνωνύμως έν τη αύτη 
ρήσει κείμενα πάρα Κλημεντι τφ Άλεζανδρεΐ σελ. 94 α ημείς τα μεν 
ιτλείστου αζια ύπίρ ελαχίστου ποιούμεθα^ άνοίας δε καΐ άμαθίας — 
χαί την έσχάτην δυσσέβειαν περί πλείονος ζίθψεθα » καΐ πάρα Πο- 
λυβίφ βιβλ. ζ", νς-', 3 α καθ' δσον γαρ έν καλφ τίθεπαι τον άπο 
του κρατίστου χρηματισμόν, κατά τοσούτο πάλιν έν όνείδει πο/οϋ^ταί 
την εκ τών άπειρημένων πλεονεζίαν » . Τό εν καΛφ τίθεαθαι εύρο- 
μεν και πάρα τ<|) Στράβωνι σελ. 201 ατούς τε πατέρας τελευτησαν- 



ι 



ι 



332 



κ. Σ. ΚΟΝΤΟΥ 



τας κατισθίβιν ίν χαλφ τιθ<(Αΐνοι κτί. ». Π$ρΙ τοΟ έν τη ^ήσιι τοΟ 
Κλή^ιιβντος φβροριένου υτιίρ έΛαχίστου ποωύιαθα γράφει ο Κόβητος έν 
τψ Λογίφ Έρ|Αη Τόμ. Α', σιλ. 257: Ούτι 6 Κλήμης οντβ των 
Ελλήνων ούδδίς οδτω λέγβι α νηέρ ελαχίστου ποιού|Λβθα» άλλα πάν- 
τις άιΐ «π#ρ2 έλαχίττου» λίγουσιν. 

ΤοΕς ύπο τοΟ Πολυβίου ιίρημένοις £> όηίΟ€ί ηοιουηαι καΐ «> χα.^^ 
τίθε^-ται πολλά Ιχιι τις δαοια να καταλέζγϊ ί% της Ελληνικής γλώσ- 
(τηζ^ οίον ίτ Λόγω ηοαΐσθαι^ έ^ μεγάΛω ποιεΐσθαι^ έν δεοτίρω ηοαΐ^ 
σθαι, έγ όΛιγωρΙα ποιείαθαί^ χτλ. και εν Μγω τίθεσθαι^ έν μεγάΛψ 
τίθεσθαι^ έν όεντερφ τίθεσθαί^ έν όΜγωρ/α τίθεσθαι^ κτλ. 

έτ Λόγφ ττοιεΐσθαι^ έτ ούίενΐ Λό^^ω ηοιείοθαί, Ήροδ. Α', 153 
«τους *Ίωνας έν ούίδνί λόγφ ποΐ7)σά[Λ$νος » καΐ Γ'. 50 α τούτο το 
Ιπος ο [Αΐν πρβσβύτβρος αυτών έν οΰδβνί λόγφ έποιησατοί) και Ζ', 14 
«τα έριά ίπβα έν ούδβνΐ ποΐ£ύ(Αΐνος λόγφ» καΐ 57 ατο Ξέρξης έν ού- 
δινί λόγφ έποιήσατο». Ξβνοφ. Έλλην. Ζ', α', 26 «τους (ΐ,έν εαυ- 
τών λόγους έν ούίβνΐ λόγφ ποιούμενους». Πλούτ. Νικ. ΙΓ', 7 ατούς 
έν λόγφ ποιούμενους τινι τα τοιαύτα δυσχεραίνβιν » καΐ Ιθ', 4 « έν 
[χη5«νΙ λόγφ ποίίΐσθαι τον Γύλιππον» καΐ Γάλβ. ΙΗ', 4 α αύτον δε 
τον Φλάκκον — έν ούδινί λόγφ το παράπαν έποιουντο». θιμίστ. Αόγ. 
σβλ. 27 β' «του μεν δήμου τάς οργάς καΐ τους επαίνους έν λόγφ 
ουδέποτε έποιήσατο» και σελ. 111 γ' «έν ούδενι λόγφ ποιούμενος 
την τοΟ στρατεύματος σωτηρίαν» καΐ σελ. 162 α' «ούΧεπώποτ€ έν 
λόγφ τινΙ έποιήσω τον κληρονόμον της άνωτάτω σοφίας ».Ύπο Δίω- 
νος του Κασσίου έγένετο μέν πολλάκις χρησις τοΟ έν ονδετί Λόγω 
τΐοίΐΐσΰαι η ποίήααϋθαι^ έλεχθη Χέ και αέζ ών ούτε έν μεγάΛω ούτε 
έν 0/ίίχρφ Λόγφ τον Λογγίνον ποιείσθαι δόζειν {μέλλε » (βιβλ. ΞΗ', 
ιβ', 2). "ΐΧεκαΙ Βυττεμβάχιον εις ΠΛουτ, 'Ηθιχ. Τόμ. ζ", «λ. 
119. Πάρα τφ Παυσανί^ βιβλ. Γ, ιη', 3 είνε γεγραμμένον «οι τε 
άλλοι ούδενΐ Λόγω σφΛς ένεποιοϋνχο "ύ άντί του «οίτε £λλοι έν ού" 
δενί Λόγω σφάς έποωνντοι^. Σημειωτέον δ' δτι άπαντ^ παρ' Ήρο- 
δότφ καΐ «£> άΛογίΊ} ποιεύμενον το τών Μήδων πλήθος» (βιβλ. Ζ', 
226), όπερ δμοίαν Ιννοιαν εμφαίνει τφ έν ούδενΐ Λόγω ποίενμενοτ-. 
Και τοϋτο Χ' άζιον παρατηρήσεως ήμϊν φαίνεται δτι είπε μεν δ Ηρό- 
δοτος « τοΟτο τό ϊπος δ μέν πρεσβύτερος αυτών έν ού^ενί λόγφ έποιή- 



ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΑ! ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ 233 

νατο», βΐπβ δε α τούτου του Ιπιος Λυδοί τβ χ«1 οΐ βασιλέβς αυτών 
λόγον ούδένα έινοιιυντο]) (βιβλ. Α', 13), φ ίρι.φ<ρη χαΐ άλλα παρ' 
αύτ$ φέρονται, ίζ ών (Ανη(Λονβύθ(χ$ν το « Γβλης [χέν έπιχρατέβιν λό- 
γον ιλάσσω έττοιέιτο» (βιβλ. Ζ', 156). ΕΙνι Χέ και ύπο του Πολυ- 
βίου είρη(£ένον α ούδένα λόγον ΐ7οιησά;ι.βνοι της πρότερον άποφάσιως » 
(βιβλ. ΚΓ', ιζ', 1 ). Έγίνβτο Χ' ύπ αύτου χρησις έν τ^ πβρι ης 6 
λόγος φρίσιι καΐ τοΟ ρή[ΐ.ατος τιθεσθαι^ οίον α ου [/.ιχρον λόγον θέ[ΐ.βνος 
ο στρατηγός του μείζονος εποιήσατο πρόνοιαν » (βιβλ. ΙΑ', κγ', 8). 
ΆβίποτΕ ί* ύιτό τών παλαιών Ελλήνων ίλέγετο κατά (Α«σον τύπον 
ονϋτα Μγο^ ΐινός ποιεχοθαι. Πάρα τφ θβοκρίτφ άπαντ^ ου ριόνον 
«τύ >6 (ΐιυ λόγον ούίένα ποινί» (ΕίΧ. Γ', 32) άλλα καΐ «όΧε 
(ΐιυ λόγον ούδε'να ποιεί » (Ειδ. Β', 61), δπβρ άπφδει της συνηθείας 
τοίί γνησίου ίλληνισ[Αθυ. Ίδε καΐ Κόβητον έν Νον. Ιιβοί, σελ. 
263. 

ίτ ΙίεγάΛψποίΒϊσθαι, θ6|Αίστ. Λόγ. σελ. 201 β' «ης καΐ αύτοι (οΐ) 
βασιλείς έν [ΐεγάλφ ποιούνται τα άναθήρ^ατα » καΐ σελ. 226 γ' « έπεί 
ουδέ Κροΐσόν ποτέ Λυδόν έν ριεγάλφ έποιησάριην » και σελ. 327 α^ 
« καίτοι έν ριεγάλφ την άλήθειαν ποιου|χ.ενη » . 

έτ ίευχερφ ποίΒίσθαι. Λιβάν. Τόρι. Δ', σελ. 778 α ην άνδρες οι- 
χουσιν έν δευτέρφ ποιούριενοι τέκνα πατρίδος». Πρβ. Πλούτ. Δη- 
(χοσθέν. ΙΓ', 4 α την άσφάλειαν καΐ την σωτηρίαν οϊεται δείν έν δευ- 
τέρα τάζει του καλοΟ ποιείσθαι και του πρέποντος 2> . 

(Τ άίηχύρία ηοαίσθαί. θουκυδ. Δ', 5 «καΐ ά[ΐ.α πυνθανό[ΐ.ενοι έν 
όλιγωρ{(|^ έποιουντο» και Ζ', 3 αοΐ δέ έν όλιγωρί(;; τε έποιουντο καΐ 
ούίέν άποκρινάριενοι απέπεμψαν». Δί. Κασσ. Λζ^', με', 3 «τότε 
(ΐεν εν ολιγωρία;: αυτόν έποιήσατο» καΐ Λθ', κε', 3 «αυτόν τε έν 
όλιγωρ(^ έποιεϊτο κα2 τον Καίσαρα ύπερεσπούδαζε» . ΚαΙ έν άλλοις δε 
τόποις έγένετο ύπο Δίωνος τοΟ Κασσίου χρησις της ΐϊβρί ής ό λόγος 
φράσεως. 

ίτ ισψ ηοαΐαθαι, Λιβάν. Έπιστολ. 451, σελ. 227 «&ς έν Ισφ 
ποιου[ΐΛΐ τη πατρίδι». Πρβ. καΐ Ήρόδ. Ζ', 138 «ουκ έν όμοΐφ 
πάντες ίΛοαϋηοτί καΐ Η', 109 ("Ιδε Βαίριον εΙς Ήρόό, ΤΟ(λ. Γ', 
«λ. 645 καΐ Τόμ. Δ^ σελ. 162 καΐ 286 έκδ. β'). 

έτ σμιχρψ ηοαϊσβαι, Σοφοκλ. Φιλοκτ. 498 « τούμόν έν^ σ[ΐ.ικρφ 
|αρος ποιούριενος». Υπάρχει καΐ γραφή ίν σμικρά μίρΕΙ^ ην ένέκρι*• 



934 κ. Σ. ΚΟΝΤΟΤ 

ν^.ν τινις. 'Ίδβ Βλαϋδέσιον βίς Σοψθ)ίΛ, ΦιΛ, σελ. 111 και Έλλέν- 
δετον IV Λε^, ΣογοχΛ, σβλ. 437 έχδ. β'. 

ίΓ ύύύετί τιοαΐσθαί, Προχόπ. Τό;/.. Α', σβλ. ?31, 7 α οΐ δέ ζύν 
τω Πίτρφ έν ούΧενΙ τάς έντολας ποιησάμβνοι κτέ. ». Πρβ. Παυσαν. 
Γ, κτο', 4 «χρυσον «/έν καΐ άργυρον έν- ούΰετος {^ερίΰι έποιήσαντο». 
Το εναντίον τοΟ έί^ ούδεη ττοιεΐοθαί είνβ έτ τταηΐ τΐοιεΐσθα*^ ου φέρο- 
μιν ααρτύριον το Δίωνος του Κασσίου βιβλ. ΜΖ', κδ', 4 απρότι- 
ρον μιέν έν παντί την σωτηρίαν αυτού εποιείτο, ύστερον 5ε — πχρ' 
ού^Εν αύτην ηγαγεν». Ό Έρουερδην νο(Λίζει εν τη Μνημοσύνη 1881, 
σι^. 106 δτι εγράφη ύτυο του Προκοπίου α εν ούδενΐ ΛΟΓΩ τας εν- 
τολές ποιησάμενοι». Πρβ. Έπιστολογρ. Έρχ. σελ. 534, 18 «ώς 
ά^ΐΗοίην ου (χ,ετρίως έν ούδεγΐ φίλον ττοιούαενος » και σελ. 545, 18 
(^ τϊς πατρίους πανηγύρεις εν- ονδενΐ ΛΟΓΩ ποη}Τ>. 

η- έΛαφρω ποίεΐσθαι. Ήρόδ. Α', 118 αθυγατρί τη έ[Λη διαβε- 
βλ7ί|Λίνος ουκ έν έλαφρφ έποιεύμην » και Γ', 154 αένθαυτα έν έλα- 
φρω χοιησάμενος έωυτον λωβοίται λώβην άνήκεστον». Διον.*Αλικαρν. 
'Ρω;^^* Άρχ. σελ. 2120 «τό κινδύνευσα έν έλαφρφ έποιουντο». Δί. 
Κ%τη. Λθ', κς-', 1 α ουκ έν ελαφρφ το πραγ(Λα έποιήσατο» και 
ΜΛ\ θ', 1 αέν έλαφρφ το πραγ(Αα ποιου^Αενου » καΐ ΝΗ', 5', 1 
Μ οΟτε έν έλαφρφ το πραγ^ΑΧ έποιήσατο — ούτε η|Λέλησεν». "Ιδε 
ϊίχλϊίενάριον εις ^Ηρόΰ. σελ. 417 Γαισφ. και Βαίριον εις *Ηρόό, Τόρι. 
Α', 5ίλ. 251 έκΧ. β'. Σημειωτέον 5' δτι δ Βέργκιος έν τη Δ' βχ- 
5ΰί7ΐϊ των Λυρικών Ποιητών Τόμ. Β', σελ. 129 έκδέχεται το του 
"Αρχιλόχου « έν τφ κάθημαι σην εΛαφρΙζωτ μάχην» έπΙ της έννοιας 
το'^ Ε ν εΛαγρω τίοιούμενοζ. 

η- κέρΰει ποιεΐσθαι. ΉρόΧ. Β', 121, 4 ατον έκκεχυμένον οίνον 
ΰ'^γ^ίομίζειν έν κέρδεΐ ποιευμένουςΐ) καΐ ζ", 13 <τέν κέρδεΐ έποιευντο 
7Γ£ρί7Γ0ΐησαι τά τε Ιερα τα σφέτερα και τα Ιδια». Λιβάν. Έπιστ. 
ίιΒί, σελ. 281 «τούτον εύροις αν έν κέρδει ποιούμενον Ίουλιανφ συ- 
Χ^Ύ,\ >ϊ. Πρβ και Γεβαυηρον εις Ανσ, Τόμ. Α', σελ. 472. 

ίϊ- .ταρέργω ποιεΐσθαι, Ήλιόδ. Αίθιοπ. θ', 25 «έν παρέργω τότε 
'τό ^φθέν ποιησάμενος » . 

η Λόγω τίθεαθαι^ εκ ονόετί Λόγω τίθεσθαι. Τυρτ. ΙΒ', 1 Βεργχ. 
α οΟτ' αν μνησαίμην ουτ' έν λόγφ άνδρα τιθείμην )!> . Άρριαν. Άναβ. 
Α', ι\ 3 «ούχ ?φη χρηναι έν λόγφ τίθεσθαι Αύταριάτας». Μαρχ. 



ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΑΙ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ 235 

Άντων. Γ', 4 αούΧέ τον παρά τον τοιούτων ίπαινον ένλόγφ τίθβταιΐ), 
Δί. Κάσσ.Λζ"', κς-', 1 α&π6ρή{ΐ€ΐς (Λεν βν ούδινί λόγφ τίθβσθβ» χαι 
ΟΗ', χ', 4 αίν ούΧινΙ λόγφ τα ΙττΙ θεραπεία σφών πραχθέντα θέ|χ.ί- 
νοιΐί.θδϋ.{στ,Λόγ.«λ.175 δ' αιν μέν στρατηγών εξετάσει τον Φιλίπ- 
που αν θείμην έν λόγφΐ). 'Ρουφ. Έφέσ. σελ. 211, 5 Δαρ. α εν ού- 
Χενί Χε λόγφ θε'[Αενον το ελχοςΐ). Πλούτ. Ήθικ. σελ. 1100 γ' α την 
Νεοχλέους [/.αρτυρίαν — έν τοσούτφ λόγφ τιθέ(Αενος χαι αγαπών » χαι 
Φωχ. ΚΑ', 3 «την εχείνου σωτηρίαν εν τινι λόγφ τιθε'(Λενον» καΐ 
Άράτ. ΛΗ', 5 ατούς εν τινι λόγφ την Έλληνιχην τιθέμενους εύγέ- 
νειανί» χαι Πύρρ. Η', 3 ατας Χ' άλλας γλαφυρίας εν ούδενΐ λόγφ 
τίβεσθαι ». Πρβ. χαΐ Μάρκελλ. ζ", 4 καΙΛούκουλλ. Γ', 6 και Πομπ. 
ΜΑ', 1 χαΐ Βροΰτ. ΜΕ', 4 (^ίε καΐ Βαίριον εις ΠΛοντ. ΦΛαμιν. 
σελ. 123). Έν τφ Άνθολογίφ του Στοβαίου ΝΑ', 1 εϊνε ή ρησις 
του Τυρταίου ώδε γεγραμμένη * «ουτ' αν μνησαίμην ουτ* έν λόγφ άν- 
δρα ηθείηνι^. Ή δε γνησία γραφή τιθεΐΐίητ έσώθη παρά τφ Πλάτωνι 
Νομ. σελ. 629 α' καΐ σελ. 660 ε' ("Ιδε και Βαλκενάριον εΙς *Ηρόό, 
σελ. 275 Γαισφ. και εις Καικ, Διαθ. Τό|χ.. Α', σελ. υ75). Έν τοις Φω- 
χιχοις του Παυσανίου κεφ. ΛΑ', 11 φέρεται ατών τά δρώμενα 
Έλευσίνι έν ούΰεχός θεμένων λόγφχ>. Τπάρχει δε και γραφή ούδενΐ. 
Πρβ. Ήρόδ. Γ^ 125 ^έιτ άνδρατίοΛωγ .ί/^;•α) ποιεύμενος 39 καΐ Ζ', 
222 «^^ όίίήρων Λόγω ποιεύμενος» καΐ Πλούτ. Μαρ. Μ', 4 α την 
τε τίς πόλεως έκείντς τύχην καΐ την έαυτου μεταβολην έτ παραΰδΐγ" 
ματοζ, Λόγφ θέμενος^». Έν τοΙς ΑίθιοπικοΤς του Ηλιοδώρου βιβλ. 
Ε', 22 ευρομεν α συ δη μόνος έν ονδΒν6ς Λόγου ////)« τέθεισαι τά 
καθ' ημάς 9. 

£> ονΟ€(αα ψήφω τίβεσθαι. Φρύνιχ. έν Βεχκ. Άνεκδ. σελ. 54, 5 
«Ούδαμου λέγω τούτον : άντι του έν ούδεμι^ ψηφφ τίθεμαι, ούδενός 
αζιον ηγούμαι». Ό Σοφοκλής είπεν έν τη Αντιγόνη βτίχ. 183 αχαΐ 
μείζον* (μείζον) όστις άντΙ της αύτοΟ πάτρας φίλον νομίζει, τοδτον 
ούδαμου λέγω». 

έτ μεγάΛψ τίθεσθαι. Αίλιαν. περί Ζφ. Ιζ", 11 «έν μεγάλφ τίθεν- 
ται ταύτας εχ<ιν Ινδών αΐ γυναίκες». Στράβ. σελ. 8 αέν μεγάλφ 
γαρ τίθενται το πολλών ανθρώπων ίδείν αστεα » . Έν ταϊς 'Ιστορίαις 
του Πολυβίου κείται βιβλ. Γ', Ι,ζ', 4 α έν μεγάλφ τιθέμενοι καί τού- 
τον τον πόλεμον» και βιβλ. ζ", θ', 5 α ούχέτι διά το σύνηθες έν 



936 Κ. Σ. ΚΟΝΤΟΤ 

[ΛΕγάλφ τιθΙίΛβνοι το της {(τηγορίας καΐ παρρησίας» καΐ βιβλ. Λθ', 
ι\ 6 «την αυτών άσφάλειαν έν πλβίστω τιθ6(Λ6νοι » καΐ βιβλ. θ', 
ιγ', 8 αούΧι τον τόπον της πράξβως Ιν [Λίκρφ θβτέον» καΐ βιβλ. 
Δ\ ^', 12 «άπαντα 8* ίν έλάττονι θ6[Λ6νοι της σφβτέρας πλεονι- 
ζίας άΧβώς ίπόρθουν» και βιβλ. Ε', οα', 4 «πάντ' έν έλάττονι θέ- 
ΐΛίνος ώρμησι». Πρβ. και Συλλ. Έπιγρ. Έλλην. Βοικκ. 1625,23 
( Τό[Λ. Α', σβλ. 788) « έν έλάσσονι θέμιενος τα έαυτου». 

ίν δευτίρφ τίθεσθαι, Πλούτ. Φαβ. ΚΔ', 2 « έν Χιυτερφ και γο- 
νείς και παΐδας ίά τών της πατρίίος καλών τιθέ[ΛΕνοι » . Λέγβι ί' ό 
Πλούταρχος και έν ύίΤτ^ρω τίθεσθαι Πιλοπ. Κθ', 3 «την αύτου 
δόξαν έν ύστέρφ της Πβλοπίδου σωτηρίας τιθί(Λΐνος» καΐ 'Αριστείί. 
^\ 4 «την δ' άρετην — έν ύστέρφ τίθενται » και Κί|ΐ.. Ιζ"', 8 «την 
της πατρίδος αύξησιν έν ύστέρφ θ£[ΑΕνον του Λακ£δαΐ(ΐ.ονίων (^^^γ^' 
ροντος» καΐ Μαρ. ΚΓ', 5 «την αύτου δόζαν έν υστέρφ τών πολι- 
τών τιθέμιινον » . Έν τοις εις ΌΧύσσειαν Σχολίοις σελ. 438, 7 φέρε- 
ται « δτι ΓΟ αύτοΟ ασφαλές έν έτερω ίθετο » , μετετύπωσε Χ* αυτό ό 
Κοβητος έν τη Μνη(Λθσύνγι 1879, σελ. 110 εις το «έν *ΊΓθιέρω 
Εθίτο». Κατ' ένεργητικην φωνην είπε Φίλων δ Ιουδαίος Τό(χ. Δ', 
^έλ. 194 «τα περί τάς προστάξεις καΐ απαγορεύσεις ετ όεντέρω θείς'Β, 

έγ δευτίρω Λόγω τίθεσθαι,, Νικηφ. Γρηγ. Τό(χ.. Γ', σελ. 540, 1 
α ταλλα τών έγκλη(Λάτων άπαντα έν δευτέρφ θε[Λενος λόγφ » . 

ίν ίευτίρα μοίρα τίθεσθαι, Σέξτ. Έ(χ.πειρ. σελ. 558, 8 « ό (χΐν 
Ινρήντωρ την ύγείαν έν δευτέρα (ΐ,οίροίε ετίθετο ». Πρβ. Χορίκ. σελ. 
ί09 Βοισ. « θυγάτριον — έν έλάττονι μοίρί^ε της πατρίδος έθέριηνι. 
Τπδ Διονυσίου του *Αλικαρνασσέως ελέχθη 'Ρωμ. Άρχ. σελ. 215? 
^ί βουλην [χέν η δημον έν ούύεμια ΜΕΡΙάΙ τιθέμενοι ϊ) . 

έν όΜγωρία τίθεσθαι, Δί. Κάσσ. Τόμ. Α', σελ. 55, κε', 2 
Αινδ. «τους Κλουσίνους έν όλιγωρί^ θέμενοι προς την 'Ρώμ,ην ώρ- 
Ι^ησαν». Πρβ. και Αίλιαν. Άποσπ. 106 «άνδρΐ έπιέρκφ και τα 
Οεϊα έν ιιτίδεμιίί ώρα τιθεμένω^ύ καΐ Ήλιόδ. Αίθιοπ. θ', 25 «το δναρ 
^ν ουδεμία φροντίόι τιθψενοςτ>, 

έτ ίσφ τίθεσθαι, Δί. Κάσσ. Τόμ. Α', σελ. 57, μ', 2 «έν τφ 
Ιτψ τό τε ύφ* έαυτου καΐ το δι' έτερου τινδς — ευ τι την πόλιν π«- 
θίϊν ετίθετο», 

έτ ούόεγΐ τίθε<τθαι. *Ροϊφ. Έφεσ. σελ. 205, 12 «δ δέ έν ούδενι 



ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΑΙ ΠΑΐ>ΑτΗί>ΗΣβΙΣ! $3ΐ 

θί(ΐ.ίνος το ινύι^νιον ηγαγιν αύτον προς τους πόνους». Β' Μαχχκβ. 
Ζ', 12 «έν ούδενΐ τας άλγηίόνας βτίθ«το». ΕύστΛθ. σιλ. 146ί, 
48 €ώς οίον &ν ούδενι τιθέ(ΐ.6νοι τον Διόνυσον». 

έτ τψτί τίθΒΟθαι. Ήρόδ. Γ', 3 ατοιώνδβ (χέντοι ίμέ παίδων μιη- 
τιρα ίουσαν Κύρος έν άτΐ{χίγ) Ιχιι, την δ' άπ' Αιγύπτου επίκτητε^ ν 
έν τΐ(ΐη τίθεται 9. Στράβ. σβλ. 734 α το πυρωπόν τιθε^Αενων εντιιχ-ίί » . 
Πρβ. χαί Άππιαν. Ίβηρ. 54 α ούδ' έτ όόζτι ταυτ* έχιινοι Κιλτιβή- 
^(ύΊ τίθεηαί Τί , "ΐΧβ καΐ Σχοΐ(Ααννόν εις ΠΛοντ. ^Αγ. σελ. 150. 

έποχερέι τίθισθαί. Σοφοκλ. Φιλοχτ. 875 α ταύτα πάντ* έν ευχΐ- 
ρείέθου]). Πρβ. Βλαϋδεσιον εις ΣοφοχΛ. Φί^οκτ. σελ. 190. 

έτ αίαχρφ ιίθεσθαι, Εύριπ. Έκ. 806 αταυτ* ουν έν αίσχρ(|^ βέ- 
[ανος αίδέσθτοτί (Αευ. Πλούτ. Άγησ. καΐ Πθ(Απ. Συγκρ. Δ', 3 « ίν 
αίσχρφ τίθεσθαι την έν θετταλίςι: προ (^άχης Χιατριβήν }» . Ό Βαλ- 
χιναριος γράφει έν τη Διατριβή σελ. 9 <ίΑΙί^αΐά 81 νβ αΐί^αβηι Ιν 
τΐ(Ατί τίθεσθαι, ν^Ι έν αίσχρφ, βυηΐ ΕαΓίρΐάβαβ ρΙΐΓ&868 ; αϋοΓϋηι, 
τίθεσθαι έν γενναίοις' έν φιλοσόφοις* έν ούδενί* έν λόγφ πολλφ' έν 
|ΐεγ4λφ• ίη ίηαξπο ΗαΰβΓβ, ΒαβΙοη. €8β8. ο. '23. Οαεααδ. ία 
ξΐοήα ροηβίαηί, Σίνίι XXVI, ο. 37. ΤΗοηιαε Μα§. Έν 
σπανίοις έτίθει, κάλλιον, η σπάνιον ήγεϊτο». Ση|χειωτέον Χ* δτι ύπο 
Διονυσίου του *Αλικαρνασσέως ελέχθη ατά παρ' έτέροις ειρημίν^ι 
λαριβ^Ενοντες ολίγου δεΐν πάντες ουκ εχ αίσχύττι τίθε^^ται το εργ&ν μ 
(πιρι Λυσ. ΙΖ') και ύπο του Λουκιανού αού γαρ αν τα κάλλιστχ 
των Ιθών έγ ^όγφ ετΙθεσοι> ( Άναχάρσ. 14). 

έτ τιαρίργφ τίθεσθαι . Αουκιαν. Σκύθ. 6 α (Αη δυσπρόσοδος υ) κχί 
βν παρέργφ θήταί σου την εντευξιν την υπέρ η[Λών]» καΐ Άπολ. 
15 και Ζεύξ. 7 και Ήροδ. 8 καΐ περί τών έπΙ (χισθ. συν. 22. Πρ?. 
και Σοφοκλ. Φιλοκτ. 473. Ελέχθη καΐ έτ ηαρέργου τΙθεσθα( χώ^α 
ύπο του Άριστοξενου παρ' 'Αθην. σελ. 545 γ' α τα δ' άλλα πάντχ 
σχεδόν απλώς ειπείν έν πάρεργου τίθεσθαι χώρ(^}». Ή παραδεχόμενη 
γραφή είνε « έν παρέργΩ τίθεσθαι χώρδ^ε». Ό Μεινέκιος άποφαίνετοίί 
έν ττί έκδόσει του Αθηναίου Τόμ. Δ', σελ. 249 οτι άναγκαίως Ι/α 
η να έκβληθη το χώρα η να γραφή έτ παρε'ργΩΝ τίθεοθαι χώρα » . 
Αποκαθίσταται η ύγιης εκφορά, αν το παρ^ργΩ μετατυπωθη εις το 
:ιαρε'ργΟΤ, ως έγένετο ύπο του Καιβελίου. 



23δ κ. Σ. κοΝτον 

Έν τη 'ΙουδαΤκη Αρχαιολογία του Ίωσηπου φέρεται Τό[χ. Δ', 
σιλ. 112,3 Νισ. α ου (χην οΐ φύλακες ε>' ό^ίγφ τας Αρχελάου βπιστο • 
λας έποιοϋτω » καΐ σελ. 118, 17 αάνδρών εν οΜγω το θανείν ποιοομί^ 
ΐί.ο και σελ. ί99, 18 α£> έΛάσσυη την καθ* αυτόν όργην της ύ(ΐ8- 
τέρας αρετής ηοίηοάμενοςα και σελ. 144, 9 αθανάτων τε ιΧέας ύπο- 
[ΛΕ^Είν παρηλλαγ|ΐ.ένας έν οΜγω τίθενται ι> και σελ. 155, 23 « άνηρ 
ίΓ ά//;•6) το ψευδός τιθέμενος "ύ καΐ σελ. 177, 3 α όπως — έτ όΜγω 
τϊΐν ί/β-η^ό^Λ του παρόντος πίοω ( τίθοιο ) » καΙ σελ. 248, 11 «την 
Ι^εν Γαίου τΐ[Αωρίαν έκ όΜγω τίθέμενοι κτέ.». Πρβ. και σελ. 72, 21 
α ί?' όεινφ τιθέμενος προσλήψει τοσησδε αυτούς ό(Αΐλησαι δυνά{λ6ως » 
και ί«λ. 243, 10 αΧαιρε'ας Χέ εν όεινω τιθψενος περιειναι την θυ- 
γατέρα Γαίου και την γυναίκα ». Ό Ναβηρος ίν τη Μνη|ΐ.οσυντ) 1885, 
σελ. 383 νθ(/.ίζει δτι έγράφη ύπο του Ίωσηπου αάνηρ εν όλίγφ ΛΟΓΩ 
το ψ^ΰδος τιθέ(/.ενος » . 

Ό Αριστείδης έποιήσατο χρήσιν του έν ψανΛω τίθεσβαι Τό|ΐ.. Β', 
σελ. 267 αεί — τότ' αυτοί τοις βαρβάροις υπέκυψαν εν φαύλφ θε- 
[Λενοί». Είνε δ* ύπ* αύτου είρη(/.ενον και κατ' έν€ργητικην φωνην εν- 
ϋνόί^'Ι τιβίναι και έν Λόγω τιβέναι^ οίον Τό{Λ. Α', σελ. 645 α έν ού- 
δινι θί'ντες είσβολας (/.εν ετησίους κτέ. » και Τό(Α. Β', σελ. 434 
ο: Ικεϊνος τους (χεν της τραγφ δίας ποιητάς ούδ' έν λόγφ τίθησιν » . 
Πρ^. καΐ Τό(Λ. Β', σελ. 327 α α δ' ευ φρονουντες Ιπραττον έν ού- 
δενέ; [Αοίρί}: θήσομεν^ κτέ. ; » (Ίδε καΐ Βιγηρον έν τψ ηερί 'Ιδιωτ. σελ. 
296 Ικδ. δ'). 

Τήν έν τη αύτη ρήσει χρήσιν των ρημάτων ,χοιεϊοθαι καΐ τίθεοθαι^ 
τ^ς 7:αραδείγ(χατα έ(/.νη(Λθν6ύσα(/.εν έκ του Πολυβίου και Κλή{Χ€ντος 
του Άλεζανδρέως, βλέπει τις και έν ταίς Έπιστολαΐς του Λιβανίου 
ηικ. 238 ( Έπιστ. 474) « έπιτΐ(/.ώντων δέ ένίων αύτζ^ το τον ου 
ίΐδάσκαλον προ του διδασκάλου ηοιεΐσθαι^ το δε τον φαυλότερον, 
Ιφη, προ του βελτίονος τίθεσθαι τών καλών ύ(Αΐν είναι δοκεΐ; ». 

Σηρίειωτέον δ' δτι ευρίσκονται καΐ τη ττρός προθέσει μετά γενικές 
πτώίτεως τα ρήματα ποιείσθαι και τίθεσθαι συντεταγμένα, οίον .Ύρο^ 
(Ιηα^ονζ ποιεΐοθαι παρά τφ Λιβανίφ καΐ τφ Κυρίλλω, ώς διδάσκε- 
ται τις καΐ έκ του θησαυρού του Στεφάνου (Τομ. ζ'', σελ. 1834 
Δ^δ), και ηΐ'όζ οιωνον τίθίσθα* παρά τψ Άθηναίω (σελ. 13 ί*). 



ΦΙΑΟΑΟΓΙΚΑΙ ΠΑί>ΑΤίΙΡΗΐ5Ε11Ι 239 

Πρβ. χχΐ Σουί^. α Προς οιωνού δβζιοΟ τιθ£(ΐ.€νος (ν πολβ(ΐ{(|> χάρακι 
σταθ[Λβυσοίΐ )ΐ> . Έγίνβτο Χέ χρησις χαί του 7τρ6ζ οίωνον Λαμδάπιν 
(Δίον. Άλιχ. Τω(Λ. Άρχ. σιλ. 444. ΣουίΧ. σιλ. 1034 α' Ββχκ.) 
χαΛ δι* οίωκον Λαμβάπιτ (Δίον. Άλιχ. 'Ρω(χ. Άρχ. σιλ. 379). 
Έν τφ Όνομαστιχφ του Πολυδβύχους χβϊται βιβλ. ζ\ 133 α δς 
τον από των αίβχίστων πόρον προζ ΒύΛρ€π€ία<: όοχβίτι^, 

1ί<Ίδθ{χβν έν τοις εμπροσθιν (σβλ. 220) δτι προς ταΐς φράσβσι ΛΓα/>' 
ούΟ£Ρ^ ηοιησθαι χαΐ παρ* ούόίτ ήγέΐσθαι χαΐ παρ^ ούδβιτ τίθΒύθαι φέ- 
ρβται έν τή Έλληνιχη γλώσση χαΐ η ηηρ ούϋγ αγΒΐγ, Παρατηρου* 
|χ«ν δι νυν δτι λέγβται χαΐ π^ρΐ ηΛείατου αγαν^ τηρι πΜίογοζ άγατ^ 
άγβίΥ έν ημρ, χτλ. 

περ} πΜίστοο άγαγ^ περί ηΜίογος άγεικ, Ήρόδ. θ', 7 « πβρί 
πλβίστου Χ' ηγον τα του θβοίί πορσυνβιν». Άριστβί^, Τόμ. Β', σελ. 
668 «την ούδίν εχουσαν χερδος λειτουργίαν περί πλείονος άγειν της 
θαυμαστής αυτών ύπίρ υμών προαιρέσεως 9 . Ό Κόβητος έν τη Μνη- 
μοσύνη 1879, σελ. 183 μετέβαλε το πάρα Διοδώρφ τφ Σικελιώτη 
βιβλ. Α', οθ', 2 «περί πλείστου πάς τις "Εζπ το μη καταντ&ν έπΙ 
τον δρχον » εις το « πδίς τις "Α^βι » . Όμοίαν μεταβολην έποιήσατο 
ό Κιρχέφιος έν ταίς 'Ι^έτισι του Εύριπίδου στίχ. 164, ένθα αντί του 
« έν μεν αίσχύναις ίχω πίτνων προς ούδας » άνέγνω α έν μέν αίσχύ- 
ναις άγω χτέ. ». 

&γ€ΐν ΒΥ π/φ. Πλάτ. Πολιτ. σελ, 538 ε' «α μάλιστα ηγεν έν 
τιμή». Λουχιαν. Μεν. η Νεχυομ. 13 « άγουσι δ* αύτον έν τιμή». 
Πλούτ. Βρούτ. Κζ", 4 «χρόνον μεν ούν πολύν έν τιμή τον Γάϊον 
ηγε » χαί Μαρ. Μ', 5 α έν τιμή μεν ηγε τους περί τον νέον Μάριον ». 
(Πρβ. χαί θησ. Στεφ. Τόμ. Ζ', σελ. 2196 Διδ.). Έρρηθη δε χαί 
χατά μέσην φωνην βυ τψτ} χιγα άγΒοθαι ύπο του ΉροΧότου βιβλ. 
Α', 134 «ηχιστα δε τους έωυτών έκαστάτω οικημένους έν τιμή 
άγονται» χαΐ βιβλ. Β', 83 ατόγε μάλιστα έν τιμή άγονται πάντων 
τών μαντη^ων». Έπί παθητικής διαθέσεως ειπεν ό Στράβων σελ. 
292 «χαί τψ θριάμβφ παρήν τών φιλτάτων έν τψ^ άγύμΒΥοςτ^ χαί 
σιλ. 715 « ώς γυμνοί διατελοΐεν χαί καρτερίας έπιμελοΐντο οΐ ανθρω- 
ττοι /τ τψ^ ΧΒ άγοιηο πΜΙστίίΐ>, 

ίτ /έοίρηί {4$γά^τί άγΒίΥ. Ήρόδ. Β', 172 «χατώνοντο τον 'Άμος- 



*40 Κ. 2. ΚοΚΐΟΪ 

σιν Αίγύιντιοι καΐ ίν ούδιμιη (χο(ρτ) (Α.€γ&λτι ηγονί). Πρβ. χαΐ Έλ|ΐ.- 
σληΤον εις ΣοφοχΛ, ΟΙδ, ΚοΛ, σβλ. 121. 

έίτ άτΙ(4ω χώρα αγ$ιγ, Άρριαν. Άναβ. Ζ', ς-', 5 «τα Χε Μαχ«- 
δονιχα ν6(Αΐ(Αα — έν άτί(Χ({> χώρβ^ άγοντος» . *ΊΧε χαΐ Έλλίν^βτον βίς 
Άρριατ, Άκα6, Τόρι. Β', σβλ. 376. 

ίτ μοίρα τιτοζ αγβΐν. Αριστεία. Τό}Λ. Α', σβλ. 824 « έν πατρί- 
Χος (ΐοίρ^ την πόλιν ύ(ΐών άγων » . 

Έν τοϊς εις ΕύριπίΧην Σχολίοις φέρεται Τό|ΐ.. Δ', σβλ. 64, 17 
ΔινΧ. « "Άγβιν γαρ το τΐ(Λησαί φησιν έν πρώτοις έγώ* χαί ηγό}!.•^^ ί' 
άνηρ μέγιστος τών έχει». Το έν ηρώτοα: βγώ μετετυπώθη μεν βίς το 
^ν πρώτοις άγω η έν πρώτοις σ αγω^ υπελήφθη Χέ τραγιχου ποιητου 
άποσπασμάτιον. *ΊΧε την ύττο Ναυχίου φιλοπονηθεϊσαν συναγωγην 
τών Αποσπασμάτων τών Τραγιχώνσελ. 925, 445έχδ. β'. Πρβ. χαί 
Βλαϋδέσιον εις Σοφοχ^. Τόμ. Α', σελ. 110. Του άγαν γίνεται ίξη- 
γησις δια τοΟ τψάν χαΐ έν τοις Άνεχδότοις του Βεχχήρου σελ. 335,25. 
"Ιδε χαΐ Άβρέσχιον έν Παρατηρήσ, εις ΑΙαχύΛ, Βιβλ. Γ', σελ. 203. 

Ό 'Αρποχρατίων γράφει σελ. 4, 8 α Αντιφών δ* έν τφ περί άλτ)- 
θείας φησί* τους ηηίους μεγάΛους άγοι' άντΙ του ήγοίτο. Τούτου 
πολλί) χρησις». Πρβ. χαΐ Βεχχ. Άν. σελ. 330, 2. "Ιδε Βουρέσχιον 
έν Εβίρζ. 8ίιιά, Τόμ. θ', σελ. 89. 

ΚαΙ άλλα δ' εχομεν παραδείγματα της έχφοραΐς, χαθ' ην το ρήμα 
άγ€ΐν είνε δυσίν αιτιατιχαΐς συντεταγμένον, ων η ετέρα χεΐται δίχτ)ν 
χατηγορουμένου, οίον 

Εύριπ. Βάχχ. 1036 α Θήβας δ' άνανδρους ώδ' άγεις;». 

Κρατϊν. Άποσπ. 112 Κοχχ. «Ψύρα τε την Σπάρτην άγεις» χαι 
352 αΨύρα τον Διόνυσον άγοντες» (* Ιδε Έμστερρούσιον εις *Αρποχρ, 
Τόμ. Β', σβλ. 7 Δινδ.). Ό Ευστάθιος γράφει εν ταϊς εις "Όμιαρο^ 
Παρεχβολαΐς σελ. 1462, 48 «Ψύρα τον Διόνυσον άγοντες, ίίγουν 
ώς οίον έν ούδενΐ τιθέμενοι τον Διόνυσον». 

Άνθολ. Παλατ. Ζ', 407, 9 α σας γαρ άοιδάς αθανάτων άγομβν 
νυν ίτι θυγατέρας». Ίδε Φ. Γ. Σμιδίτιον έν Κη£, 8ΐιιά, Τόμ. Γ\ 
σελ. 30. 

Ήρόδ. Ζ', 150 «ούδαμούς μέζονας ύμέων άξω». "Ιδβ Βαλχενα• 
ριον ιΐς *Ηρόύ. σελ, 868 Γαισφ. 



ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΑ! ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ 241 

θου)ιυΒ. Η', 81, 2 αινα — ο{ Ιν τη Σά(χφ τΐ(ΐιώτιρόν τβ αύτον 
(α&τόν)αγθ(•ν χαΐ αύτοΙ ί%1 πλιιον θαρσοΐιν». Σώινατρ. ίν Τητ. 
Ουαλζ. Τό(ΐ. Η', σβλ. 74, 20 «έιτήνιι )έ τον ύπγ)ρ4τησαντα 
τ^ βουλιη(ΐατι χαΐ τ((ΐΐον -ηγβ ινολυ μ&λλον η πρέτ(ρον>• Παρά 
Διονυσίφ τψ *Αλΐ3ΐΛρνασσβι 'Ρωμ. Άρχ. σιλ. 1993 Ιχουσι τάντί• 
γραφα ιοί (ΐΐν ονν πατρίκιοι τ<{ΐ.ιον αυτόν έχΐ τούτοις Βίγοτ"»^ (α• 
τιτύπωσι δ* αυτό •ίς το ^;χ)τ ό Κόβητος ίν Παρατηρ. βίς άιοτ, 
ΆΜχ. σβλ. 187. Μβτέβαλβ δι χαΐ ό Έρουιρδην έν Μνημοσ. 1879, 
Φίλ. 369 το εν τφ Τοζάριλ του Λουκιανού § 1 2 α ό Διινίας ούδιν 
λντον έντΐ|4.ότβρον β!χβ τών κολάκων > βίς το ^τ"^. Άλλα καΐ Ιν τνί 
ύίΓΟ τοΟ Γ. Δινδορφίου γ$νθ|χ.ίνη έκδόσβι του Λουκιανού Τΰρι. Β', 
αιλ. 230 χβιται « ίντιμότιρον ίίγ$ τών κολάκων » . "Αξια παρα$β9•ως 
νθ|Α(ζθ[Μν τα υπό του Λοββκχίου γβγρα(ΐ.μ<να έν τη έκδόσιι του Φρυ- 
νίχου σβλ. 41 9' βινβ δβ τάδβ* «ην βΐχι τών παλλακίδων τΐ(Λΐωτάτ7}ν 
Ηβπχΐί&η. Ι. 16 44. οαί ρΙιίΓΑ βίιηϋία αρροβαίΐ Ιηοίβοαβ. Ιη 
^086ρ11. Αηϋ. XIX. 6. 945. 1ρασ{&ιώτιρον αγβιν τινά, ι. β. ί^β* 
ηβΓαη, ιηβϋυβ ηααάΓ&Ι σιβασίΑίώτβρον. ΡΙαΙ&ΓοΙι. ΑιηαΙ. XIX. 
46.Άφροδέτην Ιχουσι {/.άλιστα σββάσ[Αΐον. ιιΙ)ί ρ&βηβ ΐηαΐίΐη αγουσι. 
ΙτίΒαη. Αηΐίοβίι. ρ. 293 Τ. Ι. ον (χέγιστον ι^^ουσι θ«όν ρΓ&68(αΙ 
άγουσι, υ( ραυίο ροβΐ ρ. 314. τών έαυτου τΐ|χ.ιωτατον ηγβ. Ιΐβΐη 
ΡΙϋΙαΓοΙι. Απ Υϋ. Ιηίβΐ. 8α8ΐ. III 89. την δβ νικήσασαν (χακα* 
ρ(αν φδουσι Ιβ^β αγου9ΐ]>. Παρά τφ Πολυβίφ άπαντ^ αιλ. 1247,19 
Οϋλσχ. «τουτ' ουκ ϊπραξιν άλλ' ίντιριότερον βίχβν αυτόν η πρότβρον» . 
'Αλλά το €2][ετ βίνι προσθήκη του Μαΐου. Ό Κόβητος έν ΟοΙΙβϋί. 
€ηί. σβλ. 14 ίγραψιν « έντΐ(χότβρον αυτόν 'ΗΓΕΝ Ή πρότβρον». 
Ό Δοβραιος έν τφ βίς θουκυδίδην Πινάκι {Αάν6Γ8αΓ, Τό(χ.. Α', 
σδλ. 107) λίγιι «άγειν αυτόν τιριιώτβρον. VIII. 81. ιηβά. Πβιηοβίΐι. 
Ρϋϋρρ. III. ρ. 120. 17. έλευθίραν ηγι την Ελλάδα». Μβτα- 
γράφο{ΐιν δλην τοΟ Δημοσθένους την ρήσιν ίχουσαν ώδβ* «ην τιτότ', 
ην,ώ άνδρες Αθηναίοι, έν ταϊς τών πολλών διανοίαις,δ νΟν ουκ ίστιν 
ο καΐ του Περσών έκράτησε πλούτου καΐ έλευθέραν ηγε την Ελλάδα 
καΐ ούτε ναυμαχίας ούτε πεζής μάχης ήττάτο* νυν δ* άπολωλός άπαντα 
λελύμανται και άνω καΐ κάτω πβποίηκε τά τών Ελλήνων πράγματα». 
θαυμαστόν ήμιν φαίνεται δτι ό Δοβραϊος, άνήρ συνετώτατος,ύπελαβεν 
έμοίαν την χρησιν του βήματος ΆγΒΐγ ιν τε τή^ άγειτ αντύγ τψίώζβ'» 

ΑΘΗΝΑ, ΙΛΙ1Ι. £Τ'. \^ 



242 Κ. 2. ΚΟΝΤΟΓ 

ρον χαΐ ίν τφ έΛβυθέραν ^γβ τηκ ^ΕΛΛάδα. Ό Β(ηρ.€λιος ίν τη ίχ- 
δόσειτών Δη(ΐ.οσθένους Δη(Ληγοριών σελ. 641 γράφβι ; «Ναπί ίιήγιΡ 
ίαοίβΒαΙ, υΐ Οραβοία 1ίΙ)6Γα ιηαηβΓβΙχ» ΒοΗαβ[€ηΐ8. 86({αίΙιΐΓ 
ΗΐΓβοΙιίξ. Αηη. ΟπΙ. ρ. 50. Εαάβιη ββηίβηΐία 68( ναΐ^πή ηγβ βχ 
αβα ρΓοΙβρΙίοο, ηβο ροΐβδί διάγειν οαιη δκΐίββίίνο βοπίαπ^ί, υΐ 
ιηοηαίΐ; ΚϋηΙ^ιηαβΙΙβΓ ΡΓ&βί. ίηίΐ.» (Πρβ. χαΐ Ούεστιριχαννόν ρ« 
τη ίχδόσει Λόγων Δη|ΐ.θ9θένους Τό{Α. Α', σελ. 212 εχδ. ε'). Άλλα 
χαΐ ό Κόβητος άπεφήνατο οτι διηγΒ έρρήθγ) υπό του Δη(ΐ.οσθένους, 
ούχΙ ^;•£. Παρατιθέ|ΐ.εθα τα υπό τοΐ3 (λεγάλου χριτικου γεγρα[ΐ(ΐ,ένα 
έν Συμμίχχ, Κρίτ. σελ. 35 α ΜβηάοδϋΐΏ 681 ηγε. Νβιηο ίηΐβΐΐί^ίΐ 
({αίά βίΐ την Έλλχδα ελευθέραν αγειν : ββά ί&οϋβ 68ΐ δβηίβηΐί&πΐ 
0Γ&10Π8 ΓβρβπΓβ. Εγ&( Ιϋΐιι, ίη(}αί(, ίη Ιιοιηίηαιη ιηβηΐίΒαδ αΐί- 
(}αίά, ({αοά 6Ωΐβί6ΐ)αΙ αΐ Ογηθοιε ίη ΙΐύβΓίΗΐβ νίνβΡβΙ. Αάάβ άαοδ 
1ίΐ6Γα1α8 6( Ιιοο ίρδαιη 1ΐαΙ)6ΐ}ί8 έλευθέραΝ ΔΙηγε την Έλλχδα. 
ΝοΙο υ8α διάγειν ΗϋΙ ηβϋίΓυΐΏ 68ΐ αβίαίβηι αξβΓβ αϋΐ ΐΓοηδίΙί- 
ναοί £αο6Γ6 ϋ( αϋί^αίδ ΗβΙαΙβηι (ραηδί^αΐ. Νούίϋδ Ιοοϋβ 681 ία 
ΟΓ&ΐίοηβ άβ ΟοΓοηα ρβ^• 255. 10. ό γάρ τότε πόλεριος — έν πδσι 
τοις χατά τόν βίον άφθονωτέροις χαί εύωνοτέροις διήγεν ή[/Λς της νΟν 
ειρήνης». 

Ξενοφ. 'Αγησ. ΙΑ', 6 ατας (/.έν τών ιδιωτών ά|χαρτίχς πρφως 
Ιφερε, τας δε τών αρχόντων ρ,εγάλας ηγε». 

Πλούτ. Ήθιχ. σελ. 35 ε' αάζηλον δέ την άρετην χαΐ το (χηίιν 
άνευ χρη(ΐ.άτων χαί δόξης αγόντων» (*Ίδε χαι Βυττε(ΐ.βάχιον εις 
ΠΛουτ. '/ίίί«.Τό|χ.ς",σελ. 293). Έν τφ 'Αλεξάνδρφ του Πλουτάρχου 
χεφ. Λθ',5 προς τη γραφή α άλλως, φησίν, ευ ποίει τους φίλους χαι 
Μϋξους ίγ^ϊί υπάρχει χαΐ ή <ί£)τόόζΩΣ άγε». Ό Κοραής ίν τύϊ έχδόσει 
τών Παραλλήλων Βίων του Πλουτάρχου Μέρ. Δ\ σελ. 436 νο;χίζει 
οτι ίγραψεν ό Πλούταρχος α άλλοτε, φησίν, ευ έποίεις τους φίλους χαι 
ενδόξΩΣ ήγες». Διττή γραφή φέρεται χαί παρ' 'Αθηναίφ σελ. 393 
ε' ατούς δντως θεούς ταπείγΩΣ ηγε» χαΐ ταπειτΟΤΣ . Ό Λοβέχχιος 
γράφει έν τη έχδόσει του Φρυνίχου σελ. 419 «Ρυοά Εα8ΐαΐΙΐ1α3 
Αΐΐιβιηαβί Ιοοαιη IX. 393. Ρ ρΓθΓβΡβη8 ρρο τους θεούς ταπεινώς 
ηγε &ά360ΐίνυιη ταπεινούς 8α1}8ΐίΙαίΙ, ϋβί^αβ ναΐάβ ρΓοϋο, ηθί^αβ 
ίιηρΓούο ; 68ΐ βηίιη Ιιοο α8ίΐΗΐί88ίιηϋΐη : θαυριαστόν χγβιν τινά 
Αβϋαη. Η. Αη. Χ. 21. σερινόν Οίο ΟΙιγ. XXXI. 586. Οίοη. 



ΦΙΑΟΑΟΓΙΚΑΙ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙ11 243 

Ηαΐ. VIII. 69. 1675. σβρότβρον αυτούς αγουσι 1>υβίαΐ1. ΜθΓΟ. 
Οοηά. IV. 218». 

Άρριαν. *Αναβ. Ζ', ιβ', 3 αδντινα Ισον τη έαυτου χιφαλη άγιι» 
χαΛ Ζ', δ', 6 αοντινα Ισον τη {(ΐ.αυτου χεφαλη ηγον». ΚαΙ ταΟτα 
τα χωρία χαΐ άλλα τούτοις οριοια έ(Ανη[Λ6νβυσ6ν έχ του ΆρριανοΟ 6 
Βοιγηρος IV Αοί. Ββηιϊη. ΡΗιΙ. ΕγΙ. Τό|ΐ.. Δ', σβλ. 22. Πρβ. καΐ 
Γρουνίθ{Αανν6ν έν ΒβΗ. 8ϊαά, Τό(χ. Β', σιλ. 252. 

Λουχιαν. 'Ονβίρ. η ΆλΕχτρ. 18 α ούτω διέθηχα τους χατ' Ιχιΐνα 
Έλληνας, ώστβ θεόν ηγόν {Αβ». 

Αίλιαν. πβρί Ζφ. ΙΑ', 10 «αγουσί τι Αιγύπτιοι Θαυ|χ.αστ6ν γι 
αυτόν » . 

*Αριστι{δ. ΤΟ[α. Α', σβλ. 57 <ε Ισριιν Αιγυπτίους όσον τίνα άγουσι 
θβόν Ήραχλέαι» χαΐ σιλ. 149 <κσυ|ΐ.φοραν ου φαύλην αγβιν το συ[χ.- 
βιβηχόςΐ). Άσριενίζβι Β' 6 Άριστιώης τη τοιαύτη χρήσιι, ώς γίνι-^ 
ται δηλον έχ τών παραδειγριάτων α έζ αύτου χατέλεζεν ό Σ(Α(διος ίν 
ίν Άζτιχ. Τό(χ. Β', σελ. 187-8. 

Λιβάν. Έπιστολ. 380 (σελ. 191) <κ του δε έλθεΐν εχεισε το |χ.ί- 
νειν οίχοι βέλτιον άγειν». Πρβ. χαΐ Έπιστολ. 301 (σελ. 146). 

Φρύνιχ. σελ. 418 Λοβ. αοί τον Μένανδρον [λέγαν άγοντες χαΐ αΐ- 
ροντες ύπερ το Έλληνιχον άπαν». 

ΉλιόΧ. Αίθιοπ. θ', 9 α θεοπλαστουσι τον ΝεΙλον Αιγύπτιοι χαΐ 
κρειττόνων τον [ΐέγιστον άγουσιν». Πρβ. χαΐ βιβλ. Β', 22 α αι τον 
ξένον ισα χαΐ πατέρα ηγον» χαι βιβλ. Γ', 4 α την γαρ προς θάτερον 
αυτών συζυγίαν Ισα χαι άθανασίαν ηγον ι> . 

Έν τοις εις Αριστοφάνη Σχολίοις χειται σελ. 358, 26 Διδ. 
Λ'Άγατ το νο[Αίζειν χαι ήγείσθαι, ώς παρά Συνεσίφ ηριέρα μεν ουν 
"^ν, ηντινα αγουσιν Ιουδαίοι παρασχευήν 2> . Το χωρίον του Συνεσίου 
βλέπει τις εν Έπιστ. Δ', σελ. 161 δ'. Φέρεται Χ* εν τη αύτη 
επιστολή χαι α£ς εγώ χα2 φιλώ χαΐ έτ άόβ^^αΖς αγω7> (σελ. 
167 α'). 

Έν τψ περί του Πυθαγορείου Βίου Λόγφ του 'Ιαμιβλίχου § 259 
[Ανη{Λονεύονται οί στίχοι οιδε. 

το\;ς μέν εταίρους ηγεν ίσΟΝ μακάρεσσχ θεοΐαι• 
τοΐ/ς δ' άλλους Λγεΐτ' οϋτ' έν λόγω οϋτ' έν αριθμώ. 
*0 Κόβητος εν ΟοΙΙβοί, Οκίΐ. σελ. 407 χελεύει ν' άναγνωσθη Ι^γ^τ 



ί44 Κ. 2. κοΝτοϊ 

ϊϋΟΤΣ ιροεραβάλλων αύτδ προζ το τίμιστ άγαν τιτά. ^^ι καΐ Ναύ- 
χιον βίς ^ΙάμίΛ. ΛΒρΙ του Πυθ. ΒΙ. σιλ. 182. 

Πάρα Διοδώρφ τφ Σικελιώτη βιβλ. Α', ξζ', 3 χειται ατούς δ' Ιγ- 
γωρί^ΜςατψότβρΟΝ άγοντος», άλλα ιραρα τφ Άριστιί^ άπαντ^ Τόμ.. 
ϋ\ΰΐλ. 124 αάχόλουθα δε 0[Λως ποιεί χαΐ παιδοτρίβας ιατρών έχημο" 
τ^ρΟΤΣ άγων » )ςαί πάρα τφ θε{Αΐστίφ σελ. 1 29 γ' « και τών λό- 
γων αυτών ηροτψοτίρΟΥΣ άγεις τους ήριβτέρους τών δ|ΐ.ογλώττων » 
χϋλ πάρα τφ Εύσεβίφ είς τον Βί. τοΟ Μαχαρ. Κωνστ. Β', κς-', 1 
ϋ τους παρόντας φόβους τε καΐ κινδύνους ουκ άγουσι τών (4.ελλουβών 
Ικείνων ελπίδων προτιμοτέρΟΤΣ τ> και πάρα τ<|^ Άψίνη (η τφ Λογ- 
γίνφ) σελ. 143, 23 Βακ. α διόπερ είκότως ό Δη(ΐ,οσβένης αύτί^ν IV- 
π/Ό^νηγε». Πρβ. Πλάτ. Φαίδ. σελ! 64 δ' ατάς άλλας — θερα- 
χαας δοκεί σοι έκτψους ήγέΐσθαι ό τοιούτος ; » καΐ Ήλιόδ. ΑΕθ. Ε', 
4 ϊδ πάντων τε προτψόζΒροτ ίποιησάμβθα ι> . Ύ^ εκ του Διοδώρο^ι 
[^νη[ί.ονευθέντι ατούς δ* εγχώριους άχιμότερΟΝ άγοντος» έριφερις 
υπάρχει το πάρα τή^ Αριστείδη είρηριένον Τό(Λ. Β', σελ. 489 α//ίί- 
ζογΩΣ άγουσι τα κατ' αυτόν». Πρβ. καΐ Πλάτ. Πολιτ. σελ. 528 
γ' αεί δέ πόλις δλη ξυνεπιστατοϊ ίττίμΩΣ άγουσα αυτά». Έν τοις 
ολίγον προ της ^ήσεως ταύτης κεΐ(Αένοις (σελ. 528 β') είνε γ•γρ*μ•- 
μίνον αούδε(Α{α πόλις εττίμΩΣ αυτά ΈΧΕΙ». *Ίδε Λοβίκκιον είς 
Φρνν. σελ. 419. Του αγειγ έττίμως εποιήσατο χρησιν και Διόδωρος 
ο Σικελιώτης βιβλ. θ', ιγ', 1 α ηγεν ως ιδίας θυγατέρας έντί{ΐ.ως». 
'Ίδί καΐ θησ. Στεφ. Τό[Α. Α', α', σελ. 565 Διδ. 

Σηριειωτεον δ* δτι λέγεται και ηρούθ' αγβΐν τιτά ητος καΐ ίηρθί 
άγαν Ζίτά τινος^ οίον παρ* Ευριπίδη Βάκχ. 225 α την δ' Άφροδί- 
την πρόσθ' άγειν του Βακχίου» καΐ παρ' Ήροδότφ βιβλ. Α', 107 
ΰ πολλί)^ Ινερθε άγων αυτόν [χέσου ανδρός Μήδου». Πρβ.καΙ Εύριπίδ. 
'Λποσπ. 645, 6 Ναυκ. α η τάπιεικη πρόσθεν ήγοϋτναι δίκης». Παρ* 
τώ θε|ΐ.ιστί(|> Λόγ. σελ. 97 β' εινε έχδεδομένον ύπό του Δινδορφίου 
« ει — του βασιλεϊ προσήκοντος έπίπροσθεν άγοιΤΟ ΤΟ θυμ^ ^ν-*" 
ρισμένον»* ρινηριονεύεται δέ και γραφή α έπίπροσθεν αγοι το θυρι«1 
χΕχαρισριένον » , ^ν όφείλθ|/.εν πάντως να προκρίνωριεν. Αέγει δ* ό Θε- 
μίστιος καΐ σελ. 205 β' α συνεστιωριένου τοΟ αδελφού τον στρατηγόν 
έπίπροσθεν άγΒΐ"» και σελ. 215 δ' αάρετην έπίπροσθεν άγατ φάνε- 



ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΑΙ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ 245 

ρο2 γινό[ΐιΟα Ινπουδοιχότις » χκΐ σελ. 218 β' αούχ Ινδηλός Ιστιν έπί• 
χροσθβν ιΐ^χαΐ" άληθβιαν χαλλιεπβίοκς ; » χαΐ σβλ. 239 α' α βι — την 
άγαθην πρ^ζιν άβί ίπιπροσβεν &γοι της χρή|ΐ.ατα η δόζαν φιρούσης» 
χαΐ σβλ. 355 α' αεί &« τινας ύ(ΐ.ών συ[χ.πβισουσι τών άριτη τιθαρρη- 
χότων Ιπίιτροσθβν αγειτ τους της τύχης έχχρΐ(χ.α{ΐ.ένουςΐ) ,ώς χαΐ ό Ηλιό- 
δωρος ΑίΟιοΐΡ. Α', 25 «εί — τον ληστην του {ρω(ΐ.£νου πιστιύοις έπί- 
προσβιν άγειν » χαι Ε', 22 α διότι πάντων έπίπροσθβν άγει την σω- 
φροσύνην» χαΐ Ζ', 28 «την ίχείνης έπιθυ(χ.{αν χαΐ της ή[Αετερχς σω- 
τηρίους έπίπροβΟεν δγοντες». Πρβ. χαΐ Λιβχν. Έπιστολ. 96, σελ. 
51 €τό τους πάλαι συνήθεις προ τών την δύνα[Λΐν θεραπευόντων 
αγιιτ'^, Έν τοις του Λογγίνου εύρο(Λ8ν σελ. 188, 6 Ούεισχ. Φ(ΐ.ετα 
τών έλλογιριωτάτων αγειν τα τούτου βιβλία φα{ην αν δειν τους ζη* 
τητιχούς». Περί του πάρα τφ Φιλοστράτφ σελ. 539 αδιετελει δέ 
χαί τον άλλον χρόνον ίπαινών τον Πολέ[χ.ωνα χαΐ υπίρ θαν/ία άγων » 
γράφει ο Κόβητος ίν τη Μνη(Λθσύνη 1873, σελ. 216 <κ Νίΐΐϋ 68( 
ί^ρ θαυρια άγων, ({αοά 8ίηβ βχθίηρίο 6ΐ ρΓ&βΙβΓ 1θ(ΐαθηάί βοη- 
βαβίαάίηβιη άιβίυιη ββΐ. Ειηβηάα ΤΠΕΡΘΑΤΜΑΖΩΝ. έπαινών 
— χαΐ ύπερθαυ(Αάζων » . 

Όμοίαν ίννοιαν τ<|^ πολλάχις παρά τή^ θε{ΐ.ιστ(φ άπαντώντι έπΙ" 
ίΐροΰΰβ^ άγατ έ(χφα(νει το ίηίπροσθΒτ ηοαϊαθαι^ ου φέρο(Λεν παρα- 
ίβίγριατα έχ του Πλουτάρχου Άράτ. ΚΔ', 4 αούχ άλλο τι της αυ- 
ξήσεως τών Αχαιών έπίπροσθεν ποιού(Αενος ΐ) χαι έχ του Παυσανίου 
βιβλ. Γ, β', 3 απεφυχόσιν επίπροσθεν ευσέβειας τα χέρδη ποιεισθαι» 
χαι βιβλ. Δ', δ', 6 α χέρδη τε αδιχα επίπροσθεν η πιστός είναι ποιού- 
(ανοςι χαΐ έχ του 'Ιωσηπου ΊουΧ. Άρχαιολ. ζ", ζ', 2 «της μινη- 
[ΐης ών έπέστειλεν ό θεός το του πολε(Αίου χάλλος επίπροσθεν ποιη- 
σά(ανοςΐ( χαΐ εχ του θε|/.ιστίου σελ. 62 β' ατής !αυτου ραστώνης 
επίπροσθεν έποιήσατο την *Ρω(ΐ.αίων έλευθερίαν » καΐ έχ τοΟ Ηλιο- 
δώρου Αίθιοπ. Η', 3 απάντων επίπροσθεν ποιοΟνται γένος το Ιδιον 
άναχομ,ίσασθαι 3» χαι Γ, 16 ατών ιδίων λυσιτελών το της πατρίδος 
επίπροσθεν ποιού(ΐ.ενον » . Ύπο του Πολυβίου ελέχθη χατ* ένεργητιχην 
φωνην βιβλ. ΚΗ', ζ', 12 αοΐ διχασταΐ την ιδίαν εχθραν επίπροσθεν 
ποιήσαντες του τών Αχαιών εύσχή(/.ονος ανέτρεψαν πάσας τας τΐ[Αάςι» . 
Πάρα δε Δίωνι τφ Χρυσοστό(Χ(|) χεΐται ΤΟ|λ. Β', σελ. 51 απολιτεύε- 
οΟαι δε έπιχειρουσιν έχ περιουσίας χαΐ πάντα ίρι.προσθεν τούτου τιθέν- 



146 κ. Σ. ΚΟΝΤΟΤ 

τβς Β . Έγένετο δε και ύπο του Εύριπώου χρησις του ίνβργητικου η- 
β^^α^, οίον Ίχέτ. 514 α [χη *πίΐΓροβΟβν τών έμιών τους σους λογούς 
ίζ/ςΒ ΛαΙ Έχ. 129 ατά δι Κασσάνδρας λέκτρ' ουκ ίφχτην τίς 
*Αχ^ιλΕΐχς πρόσθιν θηοειτ ποτέ λόγχης» (*Ί8β Κόβητον ίν Λ^ο^. 
1/€€ί. (7Ε>. 275-6). Κατά τον αύτον τρόπον εϊνι 6ίρη|ΐ.ένον υπό του 
Μινάνδρο^ Άποσπ. 160 Κοκκ. α αν δ* αύτος ποιης ταπεινόν αυτό 
χαι τιθϊ^ζ έν (ΐιηδενίΐ) καΐ υπό του Δηριοσθενους σελ. 668, 148 αού 
τίθηιη έν άδΕκήρ.ατος (Αερει», φ παραβλητέον το του θουκυδίδου 
βιβλ. Α', 35 α είτε έν άδική(^^ατ( θήσογχαι πεισβέντων ύριών ά δεό- 
ρεβαΐϊ,και υπό του Αριστοτέλους περί τά Ζή^ 'Ιστορ. ζ", β', 4 αά 
εν τέρατος λόγφ τιθέασιγτ>. Πρβ. καΐ Ξενοφ. Άγησ. Ζ', 3 ασφζε* 
σθαι πάΛ^τας κέρδος νο|/.(ζων, ζη[χ{αν δε τνθείς^ ει και ό (χικρου χζιος 
άπολοιτα ». Ό Βαλκενάριος γράφει ίν ταϊς εις Ήρόδοτον Ση(Αειώσεσ( 
πιΐ. 276 Γαισφ. α ΑΙ) 1ιΐ8 ρ&Γαπι άίδίαΐ ϋΐϋά ΕαπρΜίβ ΑηάΐΌΐη. 
ΥΒ. 209, την δέ Σκυρον ούδα(Αου τίθης, νβΐ τίθγ). δοπρΙΟΓ ηοη 
ιηείείζαηδ II. Μαοο. VII. 12. έν ούδενΐ ετίθετο». Ό Ευριπίδης 
εττο^ητατο χρήσιν του Ινεργητικου τύπου τίθης η τιθεϊς. 'Απαντ^ δε 
και παρά (χεταγενεστέροις το ούδαμου τίθεται χι ("Ιδε Άβρέσχιον εν 
ίίαρατηρ/ισ. ηο Αΐ€ίχύΛ, Βιβλ. Γ', σελ. 92. Πρβ. καΐ 'Ρουγκήνιον 
β ν Πορατίφήσ, εις Ξετοφ/Απομγ, σελ. 219 Δινδ.). Τπό του Ηλιο- 
δώρου Αίθίοπ. Δ', 2 ελέχθη α την ίκ ταύτης άδοζίαν ούδαριου τίθε- 
σαι ; » 

Έν τέλπ παρατηροΟ(Αεν οτι ό Είνδόρφιος καΐ εν τί)^ χ<^ρ^<(> ^^ 
Πλάτωνος θβαιτ. σελ. 172 β ' αώδέ πως την σοφίαν αγουσι» έκίέ- 
χιται το (^γου(ίι έπΙ της αύτης εννοίας, ίφ' ης είνε τό ρήμα τούτο 
παριίλη[^^α£νον έν ταϊς φράσεσιν επίμως άγειν πκα, θεοτ άγειτ πνά, 
Άαρ' ΰϋίίί^' άγειτ (Πρβ. καΐ Κόκκιον Ιν τη συναγωγή τών Αποσπα- 
σμάτων τών Κωμικών Τόμ. Α', σελ. 50). *Αλλ' ό Σταλβαύμιος 
άπΰδΰχιμάζπ την εκδοχην ταύτην εν ή ϊγραψε σημειώσει εις τό χω- 
ρίον του Πλάτωνος. 



ΦΙΑΟΛΟΓΙΚΑΙ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ 247 

ΜΕΡΟΣ Δ'. 

Κατά θέα ν — ^ μιετά Οέαν• 

Παρά Φίλωνχ τω Ίουδαίω εί/ρίοτκομεν γεγραμμένον Τόμ. 
ζ", σελ. 44 έκδ. Λιι|γ. «Ό μέν δτ\ μετά τοχαντης αίδους 
ίηώή]χηαε ^ονλόμενος, εί πως οΙόν τε Λν, απαντάς τους 
έν τη πόλει λαθών ί/πεξελθεϊν ού γάρ μετά θέαν άφϊκτο 
της ^Αλεξανδρείας έπιδεδημηκώς αύτη πρότερον, Λνίκα 
τόν έπ\ 'Ρώμης πλονν έστέλλετο προς Τιβέριον, άλλ' όδφ 
χρησόμενος έπιτόμφ της οίκαδε άφίξεως». 

Έπβιδη το //ίτά ΰέατ βίνβ εναντίον του Λ/)ό ίί^α^, ώς πάρα Παυ- 
σανία βιβλ. Γ, κδ', 7 «ίουσι δε ώς έπΙ τον ναον αύθις //«τά του λί- 
θου τη^ θεαττ^ , άτοπώτατ* ϊχβΐ ή φράσις « ού γαρ μεχά θέαν άφϊκτο 
της Αλεξανδρείας», ήτις ούδεν άλλο δύναται να σγ){Ααίν7) η «ού γαρ 
χατότΐίγ θέα(: (νσίερον ίώιο) άφϊχτο της Αλεξανδρείας » * άπαλλάττε- 
ται δε της άτοπίας, αν, της προθέσεως μδτά εις την χαζά (χεταβλη- 
θιίσης, άναγνωσθη αού γαρ χαζά θέαν άφΐκτο της Άλεξανδρείοις φ , 
όπερ την αύτην εμφαίνει εννοιαν τφ <κ ού γαρ θεασόμενος άφϊχτο την 
Άλεξάνδρειαν » η τφ α ού γαρ του θεάσασθαι ένεκα την Άλεξάν- 
δρειαν όφιχτο ί> . Βλέπει δε τις παρά τ()^ Φίλωνι καΐ την ύγιαίνουσαν 
γραφην Τό(Α. Δ^ σελ. 18 α κατ* έριπορίαν {νιοι πόθφ χρη(ΐ.ατισ[ΐ.ο(ϊ 
πλέοντες η κατά πρεσβείαν η χαζά θέαγ τών έπΙ της αλλοδαπής». 

Φέρεται δ* η σκοπόν η τέλος δηλοΟσα Ικφορά αύτη καΐ παρά τ({ί 
Θουκυδίδη καΐ παρά Δίωνι τφ Χρυσοστθ[Λφ καΐ παρά Διονυσίφ τφ 
*Αλικαρνασσεϊ καΐ παρά τφ Άρριανφ καΐ παρ' άλλοις συγγραφευσι 
του (Αεταγενεστέρου ελληνισμού. 

θουκυδ. Ε', 7 α κατά θέαν δε [χ&λλον εφη άναβαίνειν του χωρίου» 
χα! Ε', 9«κα1νυν ατάκτως κατά θέαν τετραμμένους όλιγωρείν ι 
καΐ ?■', 31 αοΐ δε ξένοι καΐ δ άλλος δχλος κατά θέαν ηκεν». 

Δί. Χρυσόστ. Τόμ. Α', σελ. 531 αάναβάντες άπο του λιμένος 
ευθύς έβαδίζομεν όψόμενοι τους άθλητάς, ώς αν την δλην έπιδημίαν 
πεποιημένοι κατά θέαν τοΟ αγώνος»» 



248 κ, Σ. ΚΟΝΤΟΥ 

Δίον. *ΑλΜαρν. ΤωΐΛ. Άρχ. «λ. 1507 «άφίξονταί τ• κατά 
θέαν ΕΤΐΙ τούτους πολλοί τών ξένων» χαΐ σιλ. 1718 «πολύ δί χαΐ 
το άνοπλον αύτοϊς ίκ της πόλεως βϊπετο κατά θέαν του αγώνος καΐ 
6ί[Λ0ί ϊφ' άρπαγην τβ καΐ ώφέλκαν ι>. Πρβ. καΐ σιλ. 1508 «έλθείν 
ίπΐ την θέαν)) καΐ απαρην έπΙ την τών αγώνων θέανι>. 

Ψιυδαισχίν. Έπιστ. Γ, 1 «κατά θέαν ιίς "Ίλιον άφικό(ΐην της 
ΤΕ γης κα^ θαλάσσης 9. 

Άρριαν. Άναβ. Δ', κα', 9 «αυτός Αλέξανδρος άναλαβών τών 
ύπΛίΐτηστών ίς πεντακόσιους άνέβη κατά θέαν της πέτρας». 

Λουχιαν. Άπολογ. 15 «οπότε κατά θέαν τοΟ έσπερίου Όκεανοδ 
καΐ την Κελτικήν &^χ Ιπιών ένέτυχες ήμιν » καΐ Τοξάρ. 27 « δ ρΛν 
Δηυ.ητριος Ιτυχεν ίς την Αίγυπτον άποδη[χ.ών κατά θέαν τών πυ- 
ραμίδων». ΆντΙ του ίς τί|^ Αϊγνηχον ϊγραψεν ές τήκ ατω ό *Αρ- 
τ[Λανος Ιν 8ΐαά. Οηί. ίη Ειιο. σελ. 71 -2. 

Δίογέν. Λαέρτ. Γ', 18 «τρΙς δέ πέπλευκεν εις Σικελίαν' πρώτον 
|Λΐν κατά θέαν της νήσου καΐ τών κρατήρων». 

Σωκράτ. Έκκλ. Ίστορ. Ζ', 48 (σελ. 839 Ούσσ.) «συνέβη κατά 
θέαν αύτοΟ Ιν η|ΐ.έρ^ σαββάτων πάντας τους της γερουσίας συγκλητι- 
κούς ίπί την εκκλησ(αν παρείναι». 

Σωζθ[χεν. Έκκλ. Ίστορ. Γ', 14 (σελ. 273 Ούσσ.) «κατά θέαν 
Αντωνίου του (χ,εγάλου [χοναχοΟ εις την Ιρηριον ήλθε». 

Σουίδ. σελ. 1092 α' Βεκκ. «Φιλίσκος Αιγινήτης, δς κατά θέαν 
ίλΟων τών Αθηνών άκουσας Διογένους Ιφιλοσόφησεν » . 

Γεώργ. Παχυ(Α. Τόμ. Β", σελ. 82, 3 «Ιλθόντος δε καΐ αύτοδ 
βασιλέως £|χα μεν κατά προσκύνησιν Αμα δε καΐ κατά θέαν τών τε- 
λαυρίένων». 

Κΰ(ντακουζην. Τόμ. Α', σελ. 526, 22 «Βυζάντιοι δέ πανδημεί 
προς ύπάντησιν του βασιλέως εξελθόντες, έτι δέ και οΐ τών πέριξ 
χωρών τε καΐ πόλεων κατά θέαν βασιλέως, κτέ.». 

Νικήτ. Χωνιάτ. σελ. 778, 19 «ως δ' Ικανοί συνήθεις καΐ συγγε- 
νείς )ίαί πλήθος ίτερον κατά θέαν ημών συνδραμον της πορείοΐζ εί- 
5^6[ΐ£9α». 

Ένετύχομεν δέ παρά τφ Φίλωνι καΐ τφ χαζά ζήτηξπν Τόμ. Δ', 
σίλ. 116 «κατά ζήτησιν τροφής εις ΑΓγυπτον πανοικί |ατ«στάν* 



ΦΙΛ0Λ0ΓΙΚΑ1 ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ 249 

των», δί ^Χ^^ν ¥^ χαταλίξωμιν «αραΧιίγμΛτα ΐΐολλφ πλιΐονα ών 
τ*αγώψώχ τοϋ χαζά Βέατ, Εΐνι ίέ τάδι. 

Ήρόϊ. Α*, 94 α άποπλώιιν χατα β£ου τι καΙ γης ζήττίΐ^ιν ι> χ«1 

Ι Β\ 44 «οϊ χατΛ Ευρώπης ζτητηίην ιχπλώΐταντίς θάίΟΜ ϊ)ΐτισανι, 

Σο^οχλ, Τραχ. 55 αάταρ ά'νΧρος χατα ζήτη^ιν ού πίμπιις τινά, 

ΕύριιτίΧ. Κύχλ. 13 «συν τιχνοισι νοίυΦτολώ «βιν χατ* ζήτησιν». 
ΆπολλόΧ. Β', ζ\7, 14 «ί Ποίας παριών κατά ζήτηυιν ποιμνίων 

Δίον. Άλικαρν. Τωμ, *Αρχ, α€λ. 42 «ίνδρις ολίγοι χατα βίου 
ζήτησιν 6πό τών γιιναμένων άποσταλίντις » » 

Δ:όΧ. Σιχιλ. Δ', λα'» 3 « παραγινο(Λ€νου χατα ζήτησιν τών ϊπ- 
ϊων ιίς Τίρυνθα» χα! Ε\ (ίη', 5 α μιτα Χι ταΰτα Κάδμον τον 
Άγήνορος χατα ζητησιν της Ευρώπης άφιχ£σθαι προς αυτούς » χαί 
ιηίϊ\ 2 <£ Κάδμος ό Άγηνορος άπβσταλρίνος 6πο τοΟ βασιλίως χατα 
ζητη^ν της Ευρώπης» χαΐ θ', ιγ\ 1 ίΕ παραγινοιχένων τών ^γγι- 
νών χανα ζήτησιν », 
Ι Πλούτ. Μαρ. Λς"', 3 «ολίγον γαρ ϊμπροσθιν αυτόθι χατα ζήτη- 

ΐίΐν αύτοϋ συ^^νούς Ετεπΐας ο^θηναι δκ^Ελαύνοντας Ι> χαί Ήβιχ. «λ, 
Ι 295 ς-' «την 'ΤπΙρην χατα ζήτηβιν αΰτοΐϊ πλανωμίνην ιίς Φιρας 
ιρρος Άχαστον έλθιτν ι . 

Άρριαν. Άναβ. ί"', χς-', 2 ατών ψιλών τινας χατα ζητησιν 
Μίτος άποτραπίντας άπο της στρατκϊς»* 

Άππιαν. σιλ. 47, 25 Μινδ. «άνίσταταιι μοίρα Κκλτών τών άμφ^ 
τον Τήνον ΐχανη χατ4 ζήτη^ιν ετέρας γης». 

Παυσαν. Ε', %ι\ 12 « όμου θά<Γψ τή^ Άγηνορος χατα ζήτησιν 
ΐτλϊύσαντις της Ευρώπης ]> χαΐ Η', ι8', 5 αγην την Ελλάδα χατα 
ζήτησιν ί π ιόντα τών ίππων ϊ^. 

Ά&ην. «λ, 522 ς-' α Ίαπύγων —κατά Γλαύχου ζήτησιν ά^ιχο- 
μήων χαΐ χατοιχησάντων 3>. 

Κλημ. Άλιξ* σ*λ. 1 6 € αλωμένη γαρ η Δηώ χατα ζήτησιν της 
ίυγατρος της Κόρης». Ό Κόβητος ίν τΐ|^ Λογίφ Έρμη Τόμ. Α', 
«λ, 193 πιριίγραψι το της θνγαχρός ώς παριμδιβλημένον» 

Στίφ. Βυζώντ, «λ. 211, 17 β του χατα ζήτησαν ΊοΟς ίξ Άρ• 
γους ίλθόντος ιίς Συρίαν ». 




250 κ. Σ. ΚΟΝΤΟΓ 

Βασ(λ. Καισ. Έπιστ. ΙΔ' «{ΐ,όλις άπογνούς τών (Αατα(ων Ιλιτί- 
Βων — κατά ζήτησιν βίου έπΙ τον Ποντον άπηλθον». 

Ήλιόδ. ΑίθιοίΓ. Α', 17 α τον πατέρα σοι κατά ζητησιν ηζβιν» 
καΙ Β', 8 α όπως αν — κατά ζήτησιν ίκπλβύσβιβ την έ[4.ήν » καΐ Β', 
14 α κατά ζήτησιν ηκοι της Θίσβης έπΙ το σπήλαιον» καΐ Ε', 8 
« Λατα ζήτησιν της Θίσβης άφιγριένος επΙ την νησον» καΐ Ε', 11 
αών κοίτα ζήτησιν άλώμβνον έν θρήνοις ίγίνωσκβ» καΐ ζ", 2 α κατά 
ζήτησιν της Θίσβης έκπλβύσας» και Γ, 34 απολλήν άληθέντι γην 
κατά ζήτησιν της θυγατρός » . 

Άντων. Λιβερ. ΚΔ' <ϊΔη(ΐ.ήτηρ δτι πλανητις έπηιι γην άπασαν 
κατά ζήτησιν της θυγατρός ». 

Κόνων Διηγήσ. ΚΕ' α κατά ζήτησιν Δαιδάλου στόλφ πλιύσας βίς 
Σ ι κανί XV ϋ) καΐ ΛΒ ' α ώς πέρ.ψ6ΐβ τους υΙούς ο πατήρ κατά ζήτησιν 
της άδΑφής» καΐ ΛΖ' α σταληναι δε Κ&δ{ΐ.ον ούχ, ώς Έλληνες 
φασι. κατά ζήτησιν Ευρώπης». 

Έριχτοσθ. (Ψβυδερατοσθ. ) Καταστερ. ΙΗ' ακάκεΐ ώδινούσης αυ- 
τής τ αν πατέρα ελθεϊν κατά ζήτησιν». 

Φώτ. Έπιστ. σελ. 527 « πλανάται κατά τροφής ζήτησιν δ κέφα- 
λος» κο^Ι Βιβλιοθ.σελ. 109, 13 αΔεινίας κατά ζήτησιν Ιστορίας £{&α 
τφ παίδι Δη|ΐοχάργι (γρ. άημο'ζάρΕΙ) αποπλανηθείς της πατρίδος». 

Παλαίφ. περί Άπίστ. ΜΓ' (Εύδοκ. σελ. 395, 21) αοΐδέ Άρ- 
γβΐοι κχτά ζήτησιν ίξιόντες δπου άνευρον συλλαριβάνοντες έν δεσριοΐς 
ίΐ^ον ». 

Ε^ίττάθ. Παρεκβ. εις "Όιλ. σελ. 270, 1 α^Ότε κατά ζήτησιν 
Ευρώπης της αδελφής αύτος (γρ. αυχου) πλανώμιενος ήκεν εις Δελφούς» 
και σελ. 1469,39 α ώς άπο Φωκίδος εις Αθήνας κατά ζήτησιν 
σταλιίς Όρέστης (χαθήσεώς τε καΐ παιδεύσεως» καΐ Παρεκβ. εις 
Δ;ον. σελ. 290, 16 Διδ. (Εύδοκ. σελ. 133, 11) α Κάδρς ύπό του 
πατρός κατά ζήτησιν της αδελφής Ευρώπης σταλείς» καΐ Μικρ. 
Συγγρ. σελ. 32,15 « διεσπαρρ,ένους άλλους άλλαχου κατά ζήτησιν ών 
ήθελον Β . 

Τζέτζ. Σχολ. εις Λυκόφρ. σελ. 900 αή δέ Κλήτη — Ιπλευσε 
κατά ζήτησιν αύτης». 

Σχολ, Ίλ. Τό|Α. Α'. σελ. 113, 10 «Κάδρς δ αδελφός αύτ95ς 
κατά ζήτησιν περ.φθε1ς υπο του πατρός». 






ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΑΙ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ 251 

Σχολ. Όίυσσ. σιλ. 487, 24 αδς ίοκιΐ κατά ζήτησιν του πατρός 
βίς Ιθάκη ν ίλθών κτί.». 

Σχολ. Πινδ. σβλ. 344 α Κάπρος κατά ζητησιν Εύρώττης της άΧιλ- 
φης στιλλόρνος κτί. Φ και σιλ. 349 αοΐ δέ φύντβς ίζ αυτών ηλθον 
ιίς Λακεδαίμονα κατά ζήτησιν τών πατέρων » . 

Σχολ. Σοφοκλ. σβλ. 62, 3 Τ$υβν. α παρασκευάζει αυτούς έζιεναι 
χατά ζήτησιν τ> . 

Ύπο Νικήτα του Χωνιάτου είνε ειρη(χίνον σελ. 147, 16 απεισατ 
τον βασιλέα στείλαι τους κατά (,ήζηαιγ του προς τον ρήγα γράμ(χα- 
τος την του Στυτπτειώτου σκηνήν έρενη/ισοτΐας » . 

Έν τοις εις Ίλιάδα Σχολίοις σελ. 209, 31 Ββκκ. κακώς άνα- 
γνωσθέν το αχατά δέ βίου ζήτησιν εις Κύ(χην (λετοικιζό(χενος ]> μετΙ- 
πεσεν εις το α ^^τά δέ βίου ζήτησιν » , ως ύπέ(χνησεν ό Κόβητος έν τ% 
Μνη(ΐοσύνγ) 1876, σελ. 279. 

Παρατηρήσεως άξιον υπάρχει το (χετα του άρθρου προενηνεγρνον 
πάρα τφ Χαρίτωνι Λογ. Η', 7, 7 «συ δε κατά ΤΗΝ ζήτησιν της γυ- 
ναικός έζελθών αύτην (χεν ούχ εύρες » . Ό Κόβητος έν τη Μνημοσύντί 
1859, σελ. 302 άνέγνω ακατά [τ^τ] ζήτησιν της γυναικός» περι- 
γράψας το άρθρον ως κακώς προσκείιχενον. Εύρο(Λεν δε καΐ κατά ΤΗΝ 
ίοτορίην γεγρα(λ(λένον έν επιστολή πάρα Διογένει τφ Λαερτίφ βιβλ. 
Α', 43 α βί πλώσαντες (ΐέν ές Κρήτην κατά την τών κεΐθι ίστορίητ, 
πλώσαντες δέ ές ΑΙγυπτον ό(χιλήσοντες τοις έκεΐ όσοι ίερέες τε καΐ 
αστρολόγοι». Διαφέρει τούτων το ύπο του θουκυδίΧου λεχθεν βιβλ. 
Ε', 10 « προυκεχωρήκει γαρ τότε κατά ΤΗΝ θέανι>^ ο είκότως (χετα 
του άρθρου έξηνέχθη, άτ' αναφοράς ούσης εις το προειρημένον βιβλ. 
Ε ', 7 (Κ χαζά θέαν δέ (λ&λλον ίφη άναβαίνειν του χωρίου 9 . 

Έμνημονεύσαμεν έν τοις έ(χπροσθεν έκ τοΟ Φίλωνος την ρησιν 
τηνίε* ^κατ ψΓίορΙαν ένιοι πόθφ χρη|Αατισ(Λου πλέοντες η κατά 
πρεσβείαν ή κατά θέαν τών έπΙ της αλλοδαπής » . 

ΟύχΙ σπανίως γίνεναι έν τη Ελληνική γλώσση χρησις τοΟ κατ' 
ΙμηορΙαν προς δήλωσιν τέλους η σκοπού* κατ' ίμηορίατ πΛεϊτ^ είο- 
τιΛαν^ κτλ., κατ έμπορίαν άφίκτεϊσθαι^ κτλ., κατ' ίμηορίαν ίχηίμ'- 
πειν^ κτλ. 

καχ^ ίμηορίαν πΛϊτ, Ητλ. Πολύβ. Γ', κγ', 4 «κ^τ* έριπορίαν 



252 κ. Σ. ΚΟΝΤΟΤ 

πλ*ϊν *Ρω(λαίο«ς {ζβστίΒ. ΔιόΧ. Σικβλ. Ε', κ', 1 «Φοίνιχις — συ- 
ν^^^ΰς πλέοντες κατ* έ(χπορίαν πολλας — αποικίας ίποιήσαντο». 
Άριστιίδ. Τόμ. Α', «λ. 245 ατών κατ' έμπορίαν πλβόντων». Λι- 
βάν- Έπιστ. 177, σιλ. 84 απλίουσι δέ κατ* ιμπορίαν ιις Σινώ- 
τιτην». Μιχ. Άκο(ΐ.ιν. Τό[χ. Α', σβλ. ί07, 1 «τους τα θηριώδη 
[λέρη της ΈρυθροΙς θαλάσσης κατ' έμπορίαν πλέοντας κωδωνοφορ€ΐν 
φααι^ί. Παυσαν. ζ"', ς•', 10 α ανδρός ηκουσα πλιύσαντος κατά ίμ- 
πορίαν» και Η', β', 8 «Αίγινηται κατά £(χπορίαν έσέπλβον ναυσίν 
ί; Κυλλήνην» καΐ Γ, ιζ', 1 « Ελλήνων δε οΐ κατ' έμπορίαν εσπλί- 
οντεςΐ). Πλουτ. Ήθικ. σελ. 410 α' «πόρρω δέ της Ερυθράς θα- 
λάσσης άναπεπλευκώς ου κατ* ίριπορίαν]». Αουκιαν. Άληθ. Ίστορ. 
Β\ 29 α£τε κατ* £λλην {(χπορίαν καταπλέοντας]). Καντακουζην. 
Τόμ. Γ', σελ. 188, 19 αδσοι κατ* έμπορίαν εις Βυζάντιον — κατά- 
πλιουσι]^. Πορφύρ. Πυθαγ. Βί. 1 « προσπλεύσαντα τον Μνησαρχον 
κατ' έμποριαν μετά σίτου τη νήσφ » . Σημειωτέον δ* δτι παρέγγρα- 
πτον ύπο του Έρουερδηνος ύπελήφθη (εν Μτημοσ. 1879, σελ. 347) 
το &^^^η^ έν τη ρήσει του Λουκιανού « άτε χατ άΛΛηγ έμπορίαγ 
καταπλέοντας » . 

χαζ^ ίμκορίαγ άφιχτεϊσθαι^ κτλ. Ήρόδ. Γ', 139 «άλλοι τε συ- 
χνοί ές την Αΐγυπτον άπίκοντο Ελλήνων, οΐ μέν, ώς οΙκός, κατ* έμ- 
πορίην, ο{ δε στρατευόμενοι ι> . Διογέν. Ααέρτ. Η', 8 «ώς ουν ε(ς 
ταύτην οΐ μεν άγωνιούμενοι, οι δε κατ* έμπορίαν, ο( δέ γε βέλτιστοι 
Ερ]^ονται θεαταί». Ήρακλείδ. περί Πολιτ. ΑΗ' Κορ. «ύστερον δε 
κίχτά αλλην εμπορίαν έλθόντα ευρείν τούτον αθικτον». ΕύστάΟ. σελ. 
485, 11 «ινα μή νοοιτο κατ* εμπορίαν η εκ παρόδου ό Τυδευς (ΐς 
Μυκήνας έλθεΐν». Πολύβ. Γ', κβ', 8 «τοίς δε κατ* εμπορίαν παρα- 
γννομένοις μηδέν έστω τέλος]). Πρβ. Ίάμβλιχ. περί του Πυθαγ. Βί. 
5 «κατ* εμπορίαν ίν Δελφοΐς γενομένφ]). Ό Ναβηρος εν τη Μνημο- 
σύνη 1854, σελ. 487 μετέβαλε το παρά τ(|^ Ήροδότφ (Τνρατενόμίτοί 
ιίς το (ΤζραζβυΣόμετοί. 

χατ^ έμπορίαγ ίχπέμπειγ. Ίσοκράτ. 'Αρεοπαγ. 32 «τους δέ κατ' 
Ι^πορίαν εκπέμποντες ]) . Πρβ. καΐ Τραπεζιτ. 4 «έζέπεμψεν &μα καΙ 
κχτ* εμπορίαν καΐ κατά θεωρίαν » . 

χαζ' έμπορίαγ άπαίρβιγ. Άθήν. σελ. 596 β' «Χαράζου τοΟ άδελ- 
φοΟ αύτης κατ' εμπορίαν εις την Ναύκρατιν άπαίροντος». 



♦ΐΑΟΑΟίΐΚΑΐ ίίΑΡΑΪΉΡΗΣβίϋ 253 

χαΓ* έμπορίατ άποόημβίτ. Ψιυδο^|λοσ6έν. σιλ. 1193, 31 «χαΐ 
Τΐ|Αθοθέντκ ό Αιγιλιβύς άφιχνιίται χατ* ΐ|Απορ{αν !}(αν αποδήμων » • 
Πρβ. χαΐ Άριστοτέλ. Άθην Πολιτ. ΙΑ' «άποδη(λτ{αν έποιήσατο χατ* 
ί|Α)Γορ(αν «(λα χαΐ θιωρίαν ιίς Αίγυπτον 9 . Ύπο του Ευσταθίου Ιλί- 
χθη Ιν ταις ιίς *Ό(Αηρον ΠαρΕχβολαις σβλ. 1762, 7 «Οίχωφβλία δέ 
χατα τους ιταλαιούς ή οίχουρ{α χαΐ ^πι(ι^λ^ια τοδ οίχου δια γιωργίας 
τυχόν η τοιούτου τινός, ου μην Λ' άποδημίαζ της κατ έμτζορίατ ί) 
χατά χόΛψογ » , ο δύναται μέν να νοη&ζ άντΙ του « δΓ άποδημίοις 
της χάριν εμπορίας η πολέμου γινομένης 9 , άλλΑ δβν φαίνιται £το• 
ΐΓον να έχληφθη ίφ' όμοιας εννοίας τφ « δι' αποδημίας της γινομένης 
όταν τις έμποριύηται η πολ<μη9. Πρβ. Πλάτ. Νόμ. σιλ. 950 δ' 
«τάζ δι χατά πόΜμοκ χαΐ ϋΐραζδίας ά^τοόημίαζ ούχ έν {χδημίαις πο- 
λιτιχαΐς άξιον άγορβύιιν ώς τούτων ούσας» χαΐ Ήλιόδωρ. Αίθιοπ. 
Β', 32 αχαλούβης μ€ της χατά τήτ πρβσδβίατ χρείας τ^. Έν τφ λόγφ 
του Αυχούργου χατα Αιωχράτους φέρεται § 57 α τους μέν *ΕΠΙ ίμ* 
χορίαν άποδημουντας 9 χαΐ § 58 « ΚΑ Τ έμπορίατ άπιδήμβι ι> ("Ίδι 
Μαιτζνηρον §{ς Αυχ. σιλ. 181 χαΐ *Ρβδάντζιον βίς Αυχ. <τβλ. 141). 
Ό Έσιος άποφαίν(ται (έν Σημαώσ. εις Αυχ, χατά Αεωχρ. σβλ. 32) 
ότι το ύπο του Αυχούργου γραφιν ιΐνι « τους μίν ΚΑ Τ* ίμηορίατ 
άποδημουντας». 

χαΓ* ίμπορίακ είύάγειγ. Δημοσθέν. σιλ. 935, 35 «η τινας πώ* 
ποτ' Ιστβ η ηχούσατι οίνον Άθήναζβ έχ τοΟ Πόντου χατ' ίμπορίαν 
Εισάγοντας». Πρβ. Ψ^υδοδημοσθ. σιλ. 1199, 51 «πότιρα χατ* 
ιμτορίαν άχβέντα η άπ' αιχμαλώτων γινόμενον ; » *Αλλά τούτο δύ- 
ναται χαΐ άλλως να νοηθη. Πρβ. χαΐ Εύστάθ. σιλ. 1565, 32 α ην 
ποτι ΆπιΙρηθιν νέις ηγαγον η μάχης νόμφ η χατα ίμπορίαν » . 

χατ έμπορίατ έχψέρείτ, Προχόπ. Τόμ. Β', σιλ. 9, 5 « δσοι ούν 
ές την πόλιν έσχομίζιιν τα ίπιτηδιια η ένύένδι έχφέριιν χατ* Ιμπο• 
ρκαν η χατ* £λλην {χουσιν αΐτίαν». 

χατ* έμπορίατ ίηίδημείτ. Έπιγρ. Άττ. Β', 86, 30 « όπόσοι δ* 
αν Σιδωνίων οιχουντις ές Σιδώνι χαΐ πολιτιυόμινοι έπιδημώσιν χατ* 
έμπορίαν Άβηνησι » , τουτέστιν : ιπιδημώσιν Άθήνησιν εμπορίας χά- 
ριν η ΐν' έμποριύωνται. 

χατ* έμπορίατ σντέπεσθαι, Άρριαν. Άναβ. ?"', χβ', 4 «τους 
Φοίνιχας τους χατ* έμπορίαν τη στρατί^ ξυνιπομένους». 



δ54 Κ. Σ. ίίΟΝΤΟΥ 

«ατ' ί[4:ζορΙαγ παραβά^Μικ. Νικήτ. Χωνιάτ. σιλ. 303, 21 
αέβτρατΐϊλόγησβν "Ιβηρας κατ' έρ,πορίαν τη πόλβι παραβαλόν- 
τας», 

χαΐ' ηίτίορίατ στίΛΛεσθαι, Λέων Διάκ. σιλ. 156, 4 «κατ* €(χπο- 
ρΐαν προς το Βυζάντιον στιλλθ[λένους Χ) . Νικήτ. Χωνιάτ. σβλ. 499, 
) 9 α χατ* ψπορίαν στιιλα(χένων την ες την βασιλίδα τών πόλβων » 
χαΐ σελ. 692, 22 αάργαλέας καΐ δολιχας ίκδη(Α{ας χατ' έμπορίαν 
πολλαχ'ϊί στβιλάρ,ινος » . Πρβ. καΐ σελ. 637, 4 α πολλάκις γαρ κατ' 
ίμίΓοριαν ώδβ κατηχθη ες το Βυζάντιον]). 

Σπανιωτίρα της ίκφορΛς ταύτης υπάρχει ή χατά πρεσβείακ^ ίς 
φίρομ^ίν τάδε τα παραδείγ(λατα . Πολύβ. Δ', ζ', 2 ατών τε Μεσ- 
σηνίων παρόντων κατά πρεσβείαν καΐ δεο(χένων κτί.» και Λ', κ', 
14 « άπασι τοις παραγεγονόσι κατά πρεσβείαν». Πλούτ. Δηρ,ητρ. 
ΚΖ\ 3 «άφίκοντο γουν τίνες παρ' αύτου κατά πρεσβείαν προς Λυσί- 
μαχο ν » και Ήθικ. σελ. 236 γ' αηκόν ποτέ κατά πρεσβείαν Λάκω- 
νες ττρος Λύγδα(Αΐν τον τύραννον». Διόδ. Σικελ. ΙΓ', τργ', 4 αάπο- 
σταλίντος ούν αύτου προς Κεντοριπίνους κατά πρεσβείαν κτί.». Παυ- 
σαν. ζ"\ ιζ', 8 αάφικό(Αενον κατά πρεσβείαν ό(Αθυ Ύκαίο^ παρ' Αθη- 
ναίους ΐ> και Ζ', η', 6 α όσοι συν Μετέλλφ κατά πρεσβείαν ηκον έχ 
ΤώίΑης » καΐ θ', ιγ', 2 α κατά πρεσβείαν ες Σπάρτην ηκοντα 
Έπα^Αί^νώνδαν». Πολυδεύκ. θ', 40 α οι τε κατά δη[ΛοσΙαν πρ»- 
σβιίαν ηκοντες και οι κτέ. » . Ήλιόδωρ Αίθιοπ. Γ, 27 απάντων σχ»- 
δον τών κατά πρεσβείαν αφιγ(λένων όφθέντωνχ). Σχολ. Άριστοφ. 
σελ. 64, 27 α αλλά και αυτών άνδρες Μυτιληναίων κατά τίνα πρβ- 
σβ^ϊαν άφιγιχένοι πείθουσι κτέ.». Νικήτ. Χωνιάτ. σελ. -149, 6 α κατά 
γαρ ττρΕσββίαν αύτοϊς παραβάλλων τους (λέν ύπερέβαλεν έν τοις πό- 
τοκ^' Παρά τή^ Άππιανφ είνε κατά πληθυντικον άριθριον εΙρη(Αένον 
σελ. Ι0ο9, 8 Μενδ. α κατά τε πρεσβείας παρέντας έπί συνθέσει καΐ 
|χετακεΗλη|Αένους » . 

Πάρα Διογενει τψ Λαερτίφ άπαντ^ βιβλ. Γ', 19 απαρέδωκε δ* 
αύτον Πόλλιδι τψ Λακεδαΐ(Αονίφ κατά καιρόν ΔΙΑ πρβοΜακ άφιγ- 
μίνΐμ 7>^ πκρί ου θά είπω[λεν τά δέοντα εν έτέρφ τόπφ. 

Συντάσσουσι δε καΐ αλλαις αιτιατικαις οΐ Έλληνες την πρόθεσι• 



ΦΐΑΟΔΟηΚΑΙ ΙίΑΡΑΤΗΡΗϋΕΙΐ! 255 

χατά, ινα παραστησωσι την Ιννοιαν τοΟ τέλους η σκοπού, οίον τίαζ' 
{ργα<τίατ^ χατά Ληίητ^ χτλ. 

χατ' έργασίαγ. Ήρόδ. Β', 135 αάπιχθ(Αένη δ< κατ' έργασ(ην 
ίλύίη χρη(Λάτων ρ.εγάλων ύπ' ανδρός Μυτιληναίου Χαρχζουΐ). Λυ- 
χοδργ. χατα Λβωχρ. 55 α λέγοντα ώς Ιμπορος Ιζέπλβυσβ χαΐ χατα 
τί)ν ίργασίαν ταύτην άπίδήμησβν βίς 'Ρόδον » χαΐ 57 « πώς γαρ ου 
δεινόν τους (λβν έπΙ έ[λπορ{αν άποδημουντας σπιύδιιν έπί την της πό- 
λβως βοήθιιαν, τούτον δε ρ,όνον ίν τοις τότε χαιροϊς χαί χατ* έργα- 
Φίαν έχπλειν, χτί. ;». Πρβ. χαί Προχόπ. Τό|Α. Α', σιλ. 263, 7 
« ιτολλοί Ιρ.ποροι χατ* έργασίαν έν ταύταις οίχουσιν ι> . 

χατά Ληίην^ χαζά Λτιστείαγ/Υί^ο^, Β', 152 αάναγχαίη χατέλαβι 
Ίωνάς τβ χαΐ Κδίρας άνδρας χατα λη{ην έχπλώσαντας άπβνιιχθήναι 
Ις Αίγυπτον». Παυσαν θ',*χς•', 2 αοί δβ χατά λτρστβίαν συν δυνΑ- 
|Μ( ναυτιχη πλανω[Λένην φασίν αύτην ές την προς Άνθηδόνι σχιίν 
βχλασσαν». Πρβ. Ξενοφ. Έλλην. Α', β', 5 «οΐ Αθηναίοι — διε- 
σχ(δασ[χένοι ήσαν χατά τάς ιδίας λείας "» . 

χατά κο^4ίόή)τ. Ήρόδ. θ', 73 α ώς γάρ δη το πάλαι χατά Ελέ- 
νης χομιδην Τυνδαρίδαι έσέβαλον ές γην την Άττιχην χτί.». 

χατά ηόρογ. Ξενοφ. Έλλην. Ε', α', 2 αδ (χέντοι Τελευτίας τυ- 
χών έπΙ τα^ν νήσων ποι άφιγ(Χιένος χατά χρη(ΑΑτων πόρον, χτέ. » 
(αδε Μαδβίγιον ίν Σνττ. της ΈΛΛηκ. ΓΜοσ, σελ. 76 έχδ. β'). 
Πρβ. βιβλ. Α', α'. 8 αφχοντο ΈΠ' άργνροΛογίατίύ χαι βιβλ. Δ', 
η', 35 <κ ΈΠ' άργυροΛογίαν επαναπεπλευχέναι » ('Ίδε χαι *Ρε- 
ίέντζιον είς Λυχ. σελ. 141 ). Σηριωτέον δ' δτι 6 Κόβητος (ίν Νθ{^. 
ί€€ί. σελ. 91 χαΐ 314) παρέγγραπτον υπέλαβε την πρόθεσιν έπί 
ίν τφ χωρίφ του Ξενοφώντος « τυχών ΈΠΙ τών νήσων ποι άφιγ(Λέ- 
νος» (Πρβ. χαι Χαρτ(χαννον εν ΆταΑ. Ξετοφ. Τόρι.. Α', σελ. 363 
χαΙ384). 

χατά πρα^ιν. Ξενοφ. Έλλην. Ε', δ', 2 α τούτφ δ' άφιγ(Αένφ 
Άθήναζε χατά πρ&ξίν τίνα χτί.». Πορφύρ. Πυθαγ. Βί« 2 <κ εντεύ- 
θεν δί χατά πραξιν είς Σχριον έλθέντα χατα(χείναι » . 

χαβ' άρπαγήγ. Ξενοφ. Άναβ. Γ', ε\ 2 «χαι τών Ελλήνων 
χατέχοψά:ν τινας τών ίσχεδασμένων έν τ<]^ πεδίφ χαθ' άρπαγήν». 
Άγησ. Α', 30 α αυτοί δε χατιδόντες τους τών Ελλήνων άχολού- 
0ους έσπαρι^ένους χαθ' άρπαγήν πολλούς αυτών άπέχτειναν». Πάρα• 



δδβ κ. Σ. ίίΟΝΤΟΚ• 

τηρητέον δ* οτι άντ2 του ΚΑΘ' άρηαγήγ ιΐνι ικρη|ΐ4νον βν τοις Έλ- 
λληνικοϊς ΕΙΣ αρπαγών βιβλ. Γ', Χ', 22 «αύτοΙ δέ χατιδέντκ τους 
τών Ελλήνων ακολούθους ίσιταρρ,ίνους 6ΐς άρηαγητ ιτολλους αυτών 
άπίχτκιναν». Ελέχθη δβ καΐ έν βιβλ. ζ", *', 30 « χαταλιπόντις ^β 
τα όπλα ΕΙΣ άρ^^αγή^ ίπΐ τας οικίας ίτρέηοηοΐΰ. Πρβ. χαΐ Άναβ. 
Ε', δ', 16 «ιϊποντο Χ' αύτοις καΐ τών Ελλήνων τινές — άρπαγηα 
"ΕΝΕΚΕΝι». Πάρα τή^ Αίνι{φ Τακτ. Ύπορ. ΐς^', 7 κιιται 
«έσπαρι^ένων ηδη τών πολ^ριίων ΠΡΟΣ άρτζαγήη^, προχρίνιι δ' αυ- 
τού ό Έρχηρος έν τη ικδόσβι του Αινείου σιλ. 1 56 το α έσπαρ(Μνων 
ήδη τών πολΐ|χ.{ων ΕΙΣ άρπαγηκτ^. Ός δ* έίπιν δ Ξβνοφών ΕΙΣ 
άρπαγην ίχρίηοττο^ ούτω καΐ δ Προκόπιος Τό(λ. Α', σιλ. 392, 1 
*ΕΣ άρπαγηγ χραηίαθαι, Ύπό τοΟ θουκυδίδου έγέν$το χρησις του 
*ΕΦ^ αρπαγήτ τρουζέσθαί βιβλ. Δ', 104 αύ ήθβληοβ ρ,ή έφ* άρπαγην 
τφ στρατφ τραπέσθαι ]|) . Πρβ. ίηΐ ζήζηύίτ τρίτασβαι (Πλάτ. Άπολ. 
σιλ. 21 β'), υηοατρίψΒΐγ ΙηΙ ζήϊησιγ ( Ήρόδ. Δ', 140),/ΐ£ταοτ|)£- 
ψ€(Τθαί έπί θέαγ (Ξβνοφ. Κύρ. Παιδ. Η', α', 42), ίηΐ θίατ ά^/- 
Όχααβαι, ΒίσδαίτΒΐγ επΙ θίαγ (Ξινοφ. Οίκον. Γ', 7 και Η', 11. 
Πρβ. καΐ Ι^', 7 κα) Συμπ. Α', 2), έηΐ Θ$ωρ1αν ί^άται (Πλάτ. 
Κρίτ. <τβλ. 52 β'), έ^αται έηΐ θήρατ (Ξβνοφ. Κύρ. Παιδ. Α\ β\ 
9), ίηΐ Μίακ ίχπορΒνΒοθαί (Ξβνοφ. *Αναβ. Ε', α', 8 καΐ Αίν». 
Τακτ. Ύπο(χν. ΚΔ', 4) κτλ. (^δ£ καΐ Βλαϋδέσιον βίς ΣοψοχΛ. Φΐ'- 
Λοκχ. σιλ. 19). Έν τοις βίς Πίνδαρον Σχολίοις άπαντ^ <τ(λ. 350 
α δτ$ *ΕΠΙ τήγ της Ευρώπης ζήτηατ άιτηρΕν ίκ Φοινίκης » , πάρα 
δέ Στβφάνφ τ(|^ Βυζαντίφ φέριται σ«λ. 93, 11 Μιιν. αάπο Μβ{ΐ- 
βλιάρου του συν Κάδ(χφ πλιύσαντος ΕΙΣ άγαζήτησιτ Ευρώπης». 

χαθ' ίίττορίατ. Πλούτ. Κάτ. Νιωτ. ΙΒ', 1 « βουληθείς — πλαντ)- 
θηναι καθ' Ιστορίαν της Ασίας». Άριστ$ίί. Τόρ.. Α', σ»λ. 156 
« τών έρ.πδρων τβ καΐ καθ* Ιστορίαν ή χριίαν βίσαφικνου(Λένων β καΐ 
σβλ. 508 αέλθών άπδ Αιγύπτου καθ' Ιστορίαν τών περί τον θιόν». 
ΉλιόΧ. ΑΙΘιοπ. Β', 29 «ήλθον δή και »1ς την σην ΑΙγυπτον κα< 
Καταδούπους αυτούς καθ* Ιστορίαν τών καταρρακτών του Νείλου ι. 
Σωκράτ. Έκκλ. Ίστορ. Α', 29 (σβλ. 150) α καθ* (στορίαν τών 
γινησο|Λ<νων κβκρυ(Α(Αένως παρήν» καΐ Γ', 23 (σβλ. 450) €κ Γρη- 
γορίου του ΝαζιανζηνοΟ « διττός δΐ αυτοΟ της Ιπιδηριίας ό λόγος, δ 
α)ν ιύπριπέστβρος καθ* Ιστορίαν της Έλλά&ος και τών έκιισι πα«• 



♦ΙΑΟΑΟΓΙΚΑΪ ΠΑί>ΑΤΗΡΗΐ:ΚΙΧ1 Ϊ57 

)ιυτ>}ρ{ον]». Σωζομβν. Έχχλ. Ίστορ. Β\ 26 (σιλ. 195) «ο1 κοΛ' 
Ιστορίαν τών Ιερών τόπων πάντοθιν συντρβχουσιΐ». Μιχ. Άχομιν. 
Τό|ΐ,. Α', σβλ. 325, 14 «{πείπερ ί)χ•ις Άθήναζβ χβιΟ* (<ΓΓορ(αν &(λΑ 
τών {ν τφ θαλά[χφ τ(|^δβ της παρθένου θαυμάτων χαΐ ών ηυζω άπό- 
}οσινι»« Ό Άππιανός ιίπε μεν σελ. 543, 8 ατούς Κέλχους {πήει 
ΚΑΘ' ίίΤτορίατ της Αργοναυτών — επιδημίας», είπε δέ σελ. 543, 
15 «τον ουν ΠομπηΥον 'ΕΠΙ τ^ ίσζορί<ι^ ανιόντα οΐ μεν £λλοι παρε- 
«{[ΐπον Β . 

3ταΓ* αγρατ, χαζά θήρατ. Αίλιαν. Ποιχ. Ίστορ. ΙΓ', 1 « άπελθού- 
βης λατα συνηθειαν χατά τε αγραν χαΐ νομην της £ρχτου ΐ) . 'Αρι- 
στιίί. Τόμ. Α', σελ. 405, 1 «δταν — πλοϊα χατ* ιχθύων θήραν 
σαλιύτ) πολλά 9. Νιχήτ. Χωνιάτ. σελ. 68, 8 «χατα γαρ θηραν 
ίγριων της όδοΟ έχτραπόμενοι χτί.ν. 

χατά ηύϋζιγ, Ψευδολουκιαν. Χαριδ. 25 αχατα πύστιν τοΟ πατρός 
ιίς αύτον άφιγμένος». Άππιαν. σελ. 772, 4 αίξήλαυνεν έπΙ την ίω 
χατα πύστιν της Πομπηίου φυγής». Άριστείδ. Τόμ. Β', σελ. 29 
«τον Τηλεμαχον άποδημοϋντα πεποίηχε δήπου χατά πύστιν τοΟ 
πατρός». Γεώργ. Παχυμίρ. Τόμ. Β', σελ. 536, 14 α μία μεν τριή« 
ρης ταχυναυτοΟσα εύθυ της πόλεως επλει χατά πύστιν βεβαίαν προς 
τους χατά πέλιν Γενουΐτας » . 

χατά οίχισμάτ, Κλίαρχ. Σολ. παρ' Άθην. σελ. 256 β' «στείλας 
ίπΐ της ΑΙολίδος χατά πύστιν άμα χαΐ οίχισμόν της τών προγόνων 
χώρας». Της ρήσεως ταύτης εποιήσατο μνείαν ό Ευστάθιος ίν ταΐς 
πς Όμηρον Παρεχβολαις σελ. 947, 53. 

χατά (,υΥ0Ό<Λατ, Φιλόστρ. σελ. 297 «τότε μεν χατά ζυνουσίαν αυ- 
τού εσπλειν πάντας, νυνί δε χατά (στορίαν της χρηνης». 

χατά μγηστείακ. Δ{ων Χρυσόστ. Τόμ. Α', σελ. 326 « χαΐ τον 
Άλεζανδρον άφιχέσθαι χατά μνηστείαν εφη πιστεύοντα τη δυνάμει 
του πατρός». Μετ^ ολίγα λέγει ό Δίων «έλθόντα δε μετά πολλοδ 
πλούτου χαΐ παρασχευής ως €πΙ μνηστεΐαγ χτέ.». 

χατά ψρυγαησμότ . Πολύαιν. Α', 18 « ετυχον χαΐ Πελοποννήσιοι 
άνδρες χατά φρυγανισμόν ηχοντες » . Πρβ. θουχυδ. Γ', 111 «πρό- 
φασιν *ΕΠΙ Λαχαησμοτ χαί φρύγανων ζυλλογην εξελθόντες» χαΐ 
Ζ ', 4 « χαΐ ΈΠΙ ψρυγαησμότ £μα οπότε εζέλθοιεν οΐ ναυται » χαΐ 
Πολυδεύχ• ΙΊ 128 α ως ΈΠΙ φρυγαησμοτ ίξήλθεν έν αγροί- 

Α•Η1ΙΑ• ΤΟΜ. χτ'. 17 



188 κ. 2. ΚΟΝΤΟΥ• 

χψ τησίΐιυχίϊ. ^ίβ & ίγράψα(λβν ίν ΆθηνΛς Τόμ. Δ', «λ. 92. 
ΛΤίϊΓ« (ΐάθηίτιν'. Παυσαν. Β', η', 4 «δς παρά Ζήνωνα τον Μνα- 
σίου χατά [χάθησιν (τοφίας έφοίτησιν]). 

ίϊΓϊί' εύχην. Σωζθ(Χ6ν. Έίίκλ. Ίστορ. Δ', 5 (σιλ. 320) αέχ πά- 
σης ώς Είπβϊν γης κατ* βύχήν και ίστορίαν τών τηδε τόπων Ίβροσο- 
λύ^ι:/.οις ένδηριουντβς » . 

Λ^ηώ .τοαγματείατ^ χαζά μάχην, Γβώργ. Παχυ[λέρ. Τό(Χ. Β', σβλ. 
283. 16 δ *Ανθβστηριώνος εισπλβυσάντων επτά μακρών νβών χατά 
τϊραγαΛτίίαν καΐ λόγου διαδοθέντος ώς καΐ στόλος νηών χατά μάχην 
προσανλβαίνβι ». "Ομοιον τούτφ δύναται νά νομισθη το παρ ' Άπολ- 
λο8ώρω βιβλ. Α', ς\ 2, 1 α Πορφυρίων δε ΉρακλΕΐ χατά μάχν^ 
ΙφώρμηίΤΕ χαΐ "Ήρ(|ρ ». 

χαζ ά^αχαίτιύμό^^ καζά χωΛύμητ, Γβώργ. Παχυμέρ. Τόμ. Β', 
σβλ. 548, 9 α στρατιωτιχάς είσηγβ δυνάμεις κατ* άναχαιτισμον τών 
πρ&ΐτδοκωμίνων θορύβων!) και σελ. 557, 14 «τών βασιλικών τριή- 
ρεων πλεουσών κατά κωλύμην της εωθεν τών Περσών περαιώσεως 9. 
Πρβ. σίλ, 370, 1 α είτε χατά ζιγα χρίσιτ προσίοι τις εΕτε χαΐ χατά 
^ϋΐϊΐτφιγ' την προς αυτόν» καΐ σελ. 564, 14 α όμηρους δόντες χατά 
.ΎΐστίΓ τοΟ μη τι παθεϊν εκείνους άνήκεστον » . 

ίέατ^ Ιρευναν. Σχολ. Άριστοφ. σελ. 104,47 α οΐ γάρ μέλλοντες 
ιίσιέναι, ϊνα έπιθεάσωνται χρήματα του δημοσίου γενόμενα, η χατ' 
ΐρίυνίχν, γυμνοί είσίασιν». Όλίγον ανωτέρω τούτων κείται α£θος ην 
τοί*ς Είσιόντας εις οίκίαν τίνος έπΙ τφ έρευνηααι γυμνούς είσιέναι». 

χ(ηο ΐρη(Τμότ. Τζέτζ. Σχολ. εις Λυχόφρ. σελ. 476 «κατά χρη- 
σμον γαρ ό Αγαμέμνων έλθών έν Δελφοΐς έν τφ του Απόλλωνος 
Ιίρω ίθυτε Διονύσφ». "Ιδε και την Τευβνήρειον εχδοσιν του Αυκό- 
φραν&ς ΐ7ΐλ. 85, 4. 

\\^^7. τ(^ Φιλοστράτφ κείται σελ. 171 «έρομένου δί Κορινθίου 
τίνος ι α'ιτούς, τους Λακεδαιμονίους) χατά άχθηδότα ^ ει χαΐ Θεοφά- 
νια αϋτφ άζουσι, νή τω σιώ (ναΙ τώ σιώ), εφη, έτοιμα γε». Πρό- 
Β^Αον 8 υπάρχει δτι διά του χατά άχθηδόνα δεν δηλουται το κίνη- 
σαν ί^ϊτιον αλλά το σχοπούμενον αποτέλεσμα. Ό Φιλόστρατος λέγει 
αιτΓΕί (ί' ηρετο Κορίνθιος τις (αυτούς, τους Λακεδαιμονίους) έπΙ τ^ 
πΐϊίήααι (αυτούς) άχθεσθηναι ή επΙ τφ λυπήσαι (αυτούς), ιί χαΐ θεο• 



ΦίΛΟΛόηΙίΑΙ ΙΙΑί>ΑΤΗΡΗΐ3ΕΙΐ3 259 

φάνια αύτή^ άξουσι, κτέ.». Άναγνωστέον δ' Ισως Ιγη ΤΙΣ άντΙ του 
!γη, Πάρα τ<|^ θουκυδίδγ) βιβλ. Δ', 40 βίνι γιγραρΐ(χένον «χοιι 
τίνος ιρο(Αένου ποτέ ύστβρον τών Αθηναίων ξυρ(.[Αάχων 4Γ άχθη- 
όόκα ενα τών έχ της νήσου αίχ^λαλώτων, βι οΐ τιθνιώτις αυτών 
καλοί χάγαθοί, άπιχρίνατο αύτή^ πολλού αν άξιον ιΐναι τον άτρα- 
χτον, λέγων τον οίστόν, ιί τους αγαθούς δίΕγίγνωσχι». ΚαΙ χατ' άλ- 
λους (χέν το όι' άχθηδότα ΐ[λφα(νβι όμοίαν £ννοιαν τή^ υπ άχθηίό* 
γος^ ώς χαΐ βν τοις παλαιοίς σχολίοις έχλαι^βάνιται αάχθό|Λΐνος 
ίπι τη τών Λαχβδαιριονίων συ[λφορ^]>, κατ* άλλους δέ ση(χαίν•ι τέ- 
λος η σχοπόν* συ[λφωνουσι δ' ούτοι τή^ Πόρτφ έξηγησαμένφ αύτο 
ελληνιστί ώδε' «8ια λύπην, ίνα τον αίχ|λάλωτον τοιούτφ σαρχασ[ΐ^ 
χαί έττηρβασμφ [χαλλον λυττησην (*Ίδβ Πόππον βίς θονχνό, Μέρ. Γ', 
γ', σδλ. 138 ίχΧ. (Αβγ.). Άλλ' ό Κόβητος άποφαίνιται έν τη Μνη- 
μοσύνη 1859, σβλ. 125 χαί 1880, σβλ. 450 δτι 6 Φιλόστρατος ίν 
ή παρ6θέρ.βθα ίζ αύτου ρήσει α έρομένου δέ Κορινθίου τινός χατά 
άχθηδότα {^κατ άχθηδότα)^ χτέ.» μιριητης ών του θουχυδίδου ρ,άρ- 
τυς ή(ΛΪν γίνιται της γνησίας παρ' αύτφ γραφής ούσης ΚΑΤ άχθη- 
δότα, Έρρηθη χαΐ υπό Δίωνος του Κασσίου βιβλ. ΜΒ', ιγ', 4 αάλλ' 
ό (ΐέν Κάτων ΔΓ άχθηδότα της του ΚαΙααροί, δυταστεΐας χαί άλλοι 
τινβς ϊι' άπόγνωσιν της παρ* αύτου συγγνώμης Ις τβ την Άφριχην 
μβτα του στρατού ίπλιυσαν χτέ.», χαθα παριτηρησβ χαΐ ό έλλογι- 
(Αωτατος Ναβήρος βν Μτημοσ, 1886, σβλ. 150. Άλλα τούτο ιϊνι 
προφανώς τιθβιμένον άντΙ τοΟ έτιειδη ήχθηο τη του Καίσαρος δυνα- 
στεία. 

ΚαΙ το χατά ψίΛοσοφίατ τό φιρό(χινον βν ψηφίσ(χατι πάρα Διογέν«ΐ 
τφ Λαβρτίφ βιβλ. Ζ', 10 αέπΕίδη Ζήνων Μνασέου Κιτιιύς ϊτη 
πολλά χατά ψιΛοσοφίατ έν τη πόλβι γβνόμινος χτί.» νθ(χίζθ(Λ.ιν οτι 
χαλώς ίχ^βι να νοηθη αντί του (ριΛοαοψΙας ίτΒχα η ψίΛοσοφίας χάρη- . 
Καθ' θ(Αθΐον Ισως τρόπον ίχδβχτέον τό υπό του Αριστοτέλους ρηθ4ν 
έν Πολιτ. Β', θ', 5 (Τό[Α. Α', σβλ. 519, 22 Δώ.) «γυρασθηναιι 
3* αυτόν έν Κρήτη Λοχρόν δντα χαί έπιδη(Λθυντα χατά τίχτητ ματ" 
τιχήττ^. 

Ό Ούουνδηρος γράφβι βν τη έχδόσβι του Σοφοκλέους Φιλοχτήτου 
στίχ. 30 «Μβΐβ βάίίΟΓββ ΟΙΏΠεβ χηθ' ϋητοτ χηταν.^ίσθ^ίς ιωρίΐ. 

νβΐ, υΐ 8ηΐ6& ΐ6^6ΐ)&ΙαΓ, χατακλιθβίς, βχρΗοαηΙ άοΓηιά. Ιαιπιο 



ί60 κ. ϊ. ΚΟΝΤΟΥ 

βίςηι&οαηΐ Ηαβο ν6Γΐ)α : αά άορηιιβ/ιάαηι Γ€€αύαιί. Όβ φχο 
ρΓ&6ρο8ίΙίοηΪ8 χατά αβα οΓγ. Μ&ηΐι. §. 581. •. ρ. 1359». Ί^κ 
καΐ Βλαϋδίσιον βίς ΣοψοχΛ. ΦιΑοχζ. σβλ. 15. Ό Έλλιν&βτος λέγει 
ίν τφ Σοφοχλείφ Λβξιχί;^ (τελ. 371 έχδ. β' αΟοίηροηο καθ' υπνον 
καταυλισθιίς ρροαΐ άοηηίβηίβΘ 3θΙβηί7»^ δ τίχιστα ήμϊν αρέσκει. 

Ικανά παραδείγ(Αατα της προχεΐ(λτένης {ν τί^ λόγφ εχφορ&ς παρέ- 
χει ή(Αΐν ό Στράβων, οίον σελ. 48 α ειπών τε τους αρχαιότατους 
πλεΐν χαί χατά ΛτιστεΙαγ η έμπορίανα χαΐ σελ. 144 αοΐ δέ τάς Γυ- 
(χνησίας οίχοΟντες λέγονται πρεσβεύσασθαί ποτέ προς *Ρω[χαίους χαζά 
χώρας αϊτησιγί^ χαί. σελ. 219 αού γαρ αν χώραν εύδαίριονα αφέντες 
τη θαλάττγ) κατά Λτ^στείαν επέθεντοί) χαΐ σελ. 267 «ώστε μηίέ 
χατ' έμπορίατ πλεΤν» χαί σελ. 342 α οποί φησίν ή 'Αθηνα βαδίζειν 
χατά ΤΗΝ του χρέους χομιΰήη^ χαί σελ. 591 « παρασχευάζεσθαι 
διαβαίνειν έπ' αυτόν χατά τψωρίαν ών Ιπαθονί) χαΐ σελ. 594 αέχει- 
νος γαρ χατά συγγενείας άνακέωσιτ ώρ[λησε προνοεϊν αυτών » χαΐ σελ. 
673 αχτίσρια δ' έστΙ τών ρ,ετα Τριπτολέ(Αθυ πλανηθέντων Άργείων 
χατά ζήζησιν Ίους)) χαί σελ. 808 αοινον χατάγοντος εις Ναύχρατιν 
Λέσβιον χατ' έμπορίατ το χαί α ό δε χαί τ()^ ρυθ(Χ({λ του υποδήματος χαΐ 
τφ παραδόζφ κινηθείς περιπέ[λψειεν εις την χώραν χατά ζι/ιτησιτ της 
φορούσης άνθρωπου τούτο 9. Φέρεται δε πάρα τ(|^ Στράβωνι χαΐ 
α συνέβη τοις περιλειφθεΐσιν άπβλθουσιν έχ τών κινδύνων ΚΑ ΤΑ Ατι^ 
στέίας τρέπεσθαίΦ (σελ. 150), δ πλη[ΐ.(χελές ύπολαμβάνει ό Κόβητος 
έν τη Μνη(Λοσυνγ) 1876, σελ. 95 αποφαινόμενος δτι σύνηθες χαΐ τοις 
άλλοις χαί τφ Στράβωνι υπάρχει να λέγωσι ΠΡΟΣ η ΈΠΙ Λτισηίας 
τρέτασθαι (Πρβ. χαΐ Βλαϋδέσιον εις Άριστοψ. "Ορν, σελ. 85). 

Και παρά τφ Ίωσηπφ δ* άπαντώσιν ουκ όλίγαι φράσεις δμοιαι 
ούσαι αίς χατελέζαμεν εκ τ* άλλων και του Στράβωνος, οίον Τομ. Α', 
σελ. 66, 15 Νισ. α Ιάκωβος δέ — στελλόμενος ύπο της μητρός χατά 
γάμογ της Λαβάνου θυγατρός)) και σελ. 89, 12 αό μέν τούτο ποιησοις 
απαλλάσσεται χατά ζητηαιτ χωρίων προς νομάς επιτηδείων 9 χαΐ σελ. 
130, 5 α παρατυγχάνουσα τοις γινομένοις ούχ ώστε εκ παρασκευής 
δοκεΐν αλλά χατά θ$ωρίαη> και σελ. 141, 18 αδείται 'Ραγουηλου 
συγχωρησαι χατά ώγίΛαατ αύτφ τών συγγενών εις ΑΙγυπτον έλ9ειν 9 



ΦΙΛ0Λ0ΓΙΚΑ1 ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ 261 

χαί σβλ. 211, 12 «πιρί τών νενοοηχότων «νο(ΐ.οθίτιι χατά τψίιγ τοΟ 
θβοδ τούτο ποιών» χαΐ σβλ. 251, 20 αχαΓ* ούδβνός τούτων ηόρον ίνθάδ* 
ηχουσαι ή{χ.€Ϊς βΕς όμιλίαν ηκομβν» χαΐ σβλ. 340, 13 α Άβιρ.έλ6χος 
δ( 7τυθό|ανος {ξιλβυσομένους αύθις χατά τρυγητοτ τους Σιχιμιους» χαΐ 
Τόμ. Γ', σιλ. 267, 17 «τους παραγινομένους Αθηναίων η χατά τΐρβ" 
ϋίίίακ Ύΐ χτ1.ι> χαί σβλ. 313, 6 ατών δ* {πιχωρίων οΐ μβν αύτφ 
λα την πατρφαν προσιχώρουν φιλίαν, οΐ }} δια την αύτοΟ δόξαν, 
άλλοι δβ χαζ' άμοίβηγ της παρ' άμιφοτέρων βύβργβσίας » κα! Τοιλ. 
Δ', σιλ. 25, 1 « συνβλθόντος δ' βίς την πόλιν δχλου πλιίονος χατά 
βεωρίαγ χαΐ πρεαδείαο.^ γ,χΐ,α χαί σιλ. 74, 14 α άφ(χνου(χίνοις χατά 
θνσίατ Μ Ιεροσολύμων» χαΐ σιλ. 118,4 «ούτι χατά τηκ θρη•^ 
αχίίαγ μόνον παρησαν» χαΐ σελ. 125, 17 α Ιουδαίων οι χατά πο« 
Μορχίαγ του τάγματος τηδε στρατοινεδβυόμβνοι » χαΐ σιλ. 187, 18 
< Ιουδαίων δί πολλαι μυριάδες παρησαν ώς τον Πετρώνιον — χατά 
όίήσαςίΰ χαΐ σελ. 200, 13 α ιτεριεχομένου πολέμφ τ({λ {χείνη χατά 
ρίρωσιγ τών άψεστηχότων» χαί σελ. 224, 20 α παρεσχεύαστο πλειν 
χατά θέωρίατ της Αιγύπτου» χαί Τόμ. Ε', σελ. 11, 30 αδιατοδτο 
Φοίνιχες μεν αυτοί χατ έμΛορίαγ τοις Έλλησιν έπεισπλέοντες ευθύς 
ιγ»ώσθησαν».Πρβ.χαι Τόμ.Δ', σελ. 175,4 «τρέπεται χατα δεήσεις» 
χαΐσελ. 88, 3 «χατα διχαιολογίαν προς τον πατέρα τετραμμένου» 
χαί σβλ. 206, 17 «χαθ' άρπαγην τών αλλότριων τραπησόμενοι» χαί 
σελ. 234, 10 «χαθ' Ιχετείαν τρεπομένου τών στρατιωτών» χαΐ σελ. 
238, 1 «χαθ* άρπαγας αυτών χαί συλήσεις τών ιερών τρεπομένων». 
Έρρήθη δ* ΰπό του Ίωσήπου χαί « Ιπιπεσόντες χρύφα νυχτός με- 
θύουσι χαΐ χαθ' ύπνον τετραμμένοις » (Τόμ. Δ', σελ. 207, 16). 
Σημειωτέον δ* οτι εν τισι τών αντιγράφων αντί τοΟ « άφιχνουμένοις 
ΚΑΤΑ θναίαΝτ^ είνε γεγραμμένον « άφιχνουμένοις ΜΑ θνσΙαΣ'». 

Φανερον έχ τών είρημένων χατέστη οτι πολλάχις Ιν τη Έλληνιχ^ 
γλώσση παραλαμβάνεται ή πρόθεσις χατά μετ' αίτιατιχης πτώσεως 
προς δήλωσιν τέλους ή σχοποΟ. Επειδή δ* έπΙ της αύτης εννοίας 
τίθεται συχνάχις ύπδ τών Ελλήνων ή μετοχή του μέλλοντος μετά 
ρημάτων χινήσεως σημαντιχών, πάς τις χατανοεΤ οτι άδιαφόρως ήδύ- 
ναντο ενίοτε τα τοιαΟτα ρήματα να συνταχθώσι τη προθέσει χατά 
μετ* αιτιατικής ή τη τελιχη χαλουμένη μετοχ'ζ, οίον ηχω χατά θέαγ 



26? κ. Σ. ΚΟΝΤΟΤ 

-ηί«6) θ$ασόμ8τοζ^ τ^Λθοτ χατά ζητηύιτ ^ ί^Λθογ ζητησω>, κτλ. Ό 
Κόβητος γρΑφιι έν τη Μνη(Λοσύνγ) 1859, σβλ. 302-3 « ΡΓβςαβηΐί 
υΒυ (ΙίοιΙϋΓ κατά ζήτησιν ίίναι ρΓΟ ζητησων, ϋΐ καθ' Ιστορίαν, χατ' 
έμίττορίαν ρΓΟ Ιστορήσων, 6(χποριυσό(/.ίνος, βΐ χθιζος Ιβη κατά δαιτα 
ρΓΟ δείπνηίτων ίη ηοΙΟ ΗοπίβΓί Ιοοο, ϋΙ)ί οΐίΐη ίηβρίβ [/.ετα Χαϊτα 
Ιθ^βίΐαΙιΐΓ». Παρά Διογίνιι τή^ Λαδρτίφ βλέπο(χιν την ρή<ην «ει 
Ίτλώσαντις μέν ες Κρητην χατά τητ τών κβίθι ισζορίηγ^ πλώσαντβς δέ 
ις ΑΕγυπτον όμιΛήαοττεζ τοϊς ίχβΐ δσοι Ιερέβς τε καΐ αστρολόγοι » χαΐ 
την αώς οίν εις ταύτην οΐ (/.εν άγωηούμΒΥΟΐ^ οΐ Χέ χατ έαπορίατ — 
ϊρχανται» ( βιβλ. Α', 43 καΐ βιβλ. Η\ 8). Κείται δε καΐ τταρά τφ 
ΙωσηίΓψ Τό[χ. Α', σελ. ί03, 11 Νισ. αού χαζά άδιχίατ Χευρο ηλ- 
θορίίν ού8έ χαχουρ^Ί^ίΤονης τα βασιλέως πράγματα». Πρβ. σελ. 104,8 
α ίπύ — δασχυρίζεσθε (χήτ' έηΐ χαχονργία τών βασιλέως ηκειν πραγ- 
μάτων ϊίτε.». "Αξιον μνείας νομίζομεν χαΐ το ύπο Πρόκλου του Δια- 
5ό3^ου Είρημίνον έν τοις εις Πλάτ. Τίμ. Ύπομνήμασι σελ. 65 Σνει^. 
« Σόλων άφίκετο εις Αίγυπτον ου χαίί' 'κηορίατ μόνον, άλλ' ϊνα καΐ 
χρόνον τίνα κατά τους αύτου νόμους Αθηναίοι ζώ(ηη>. 

Ευρίσκονται δ' ίνίοτ' εν τη Ελληνική γλώσση ίπΐ τελικής εννοίας 
παρέίλτμμένα καΐ το χατά τούτο και χατά ταύτα και το χατά τ/, οίον 

Σιμωνία Έπιγρ. Άνθολ. Παλατ. Ζ', 254 β' αΚρης γενεαν 
Βρ6τα}(^ος Γορτύνιος ένθάδε κείμαι, ου χατά τοϋτ έλθών άλλα χατ' 
Βμκορίαν » , 

Ήρόδ. Γ', 137 (ίχατά δη τουτό μοι δοκέει σπευσαι τον γάμον 
τούτον τ^λίσας χρήματα μεγάλα Δημοκήδης, Ιτα φακρ προς Δαρείου 
έών καΐ έν τη έωυτου δόκιμος !> καΐ Ε', 37 α άποπεμφθέντος δε Ίη- 
τραγΰρεω χατ αυτό τοϋτο και συλλαβόντος δόλφ Όλίατον κτί.» και 
Ζ', 1 36 ϋί οίίτε γάρ σφι έν νόμφ είναι ανθρωπον προσκυνέειν ούτε χατά 
ταντα ηκε^νΐ). Πρβ. βιβλ. Ε', 22 «καταβάντος ίπ' αυτό τοΰτο"^. 

ΠαυτΛν, Ζ', ιγ', 2 «οι χατά Γοί;Γο ήσαν απεσταλμένοι, Λακεδαι- 
μονίους Κικασται καΐ Άχαιοίς γενέσθαι». Πρβ. βιβλ. Β', ιγ', 8 «ίς 
Φλιούντα έλθείν χατά δη « Μιοη>^ τουτέστιν: ϊνεκα η χάριν πράγ- 
ματος τίνος ιδίου. 

Αιβάν. Έπιστ. 619, σελ. 297 α χατά τούτο δη τον άδελφόν άπε- 
σταλμίνον τ^ρόσαγε τφ άγάλματι» καΐ 336, σελ. 163 «άλλα και 



ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΑΙ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ 263 

χατ αύζο [/.ίντοι τούτο λ&χτεον, δπως άγρυπνων στρέφοιο την νύχθ' 
ίλην 9 . 

Νιχήτ. Χωνιάτ. σβλ. 267, 14 α κατά τούτο ζυνβπέμπβτο, δπως έ 
(Χ£ν απογράφων Ισται κτε. ». Πρβ. χαί Λουκιαν. Χάρ. 24 «άπαλ- 
λαττώ(αθα, βγω (Αεν χαθ' α έστάλην, συ δε επί το πορθμείον ]» . 

Άριστοφ. Νιφ. 239 α ήλθες &έ κατά γ/;» καΐ Είρ. 192 αηκεις 
ίδ χατα τ/ ; » καΐ *Όρν. 916 α χαζά τΐ ίευρ* άνεφθάρης ; » και Έκκλ. 
543 α αί Χε Χ-η Λακωνικαι φχοντο (ΐετα σου κατά τί χη βακτηρία ; ». 

Ύπο του Ηροδότου είνε είρη(Λενον βιβλ. Η', 64 «Έδοξε δί σφι 
{ύζασθαι τοΐσι θεοΐσι καΐ επικαλεσασθαι τους Αίακίδας συ[Α(χάχους/Ως 
Ιί(5ψ εδοζε και έποίευν ταΟτα' εύξάμενοι γαρ πΛσι τοϊσι θεοίσι αϋ- 
τόθεν ριεν έκ Σαλαμίνος Αϊαντά τε καΐ Τελαμώνα ίπεκαλέοντο, έπΙ 
1\ Αιαχοτ και τους άΛΛους Αίαχϋας νέα άπέστελλον ές ΑΙγιναν» και 
83 α και ηκε η άπ' Αίγίνης τριήρης, ή κατά τούζ Αιακϋας άπεδή* 
|ΐησεΐ) και 84 α Αίγινηται δέ την κατά τους ΑΙακΙόας άποδημήσασαν 
ές ΑιγινανΒ. Πρβ. καΐ Πολυδεύκ. Ε \ 82 «ή μεν ως έπΙ το δεν- 
ίρον άναρριχησομένη κατά τον καρττόν επείγεται]). 

Εινε δ* ή περί ης ο λόγος χρήσις της προθέσεως κατά παλαιότατη 
άπαντώσα και εν τοις Όμηρικοίς επεσιν, οίον Όδυσσ. Γ, 106 
«πλαζόμενοι κατά Ληίό' δτηρ αρξειεν *Αχιλλεύς» και Γ, 72 καΐ Ι, 
253 α η τι κατά πρήίίτ ή μαψιδιως άλάλησθε, οΐά τε ληΥστηρες, 
χτλ, ;ι> (Πρβ. καί'Ύμν. ε!ς Άπόλλ. 453).Έν τοις εις Όδύσσειαν 
Σ^^ολίοις σελ. 126, 3 γίνεται εζήγησις του καιά ττρήζιτ δια του 
αχατ' έΐΛπορίαν επί τφ ίδίφ κέρδειΧ). Πλημμελώς δε κατά την ήμι- 
τίραν γνώμην έχει το έν ταις εις Όμηρον Παρεκβολαΐς του Ευστα- 
θίου σελ. 1457,51 «"Όρα δε και δτι τους πορευομ^νους ή άλλως ούκ 
βπι κακφ πλέοντας κατά πρήξιν πλέειν φησί», μετατυπωτέον δ\ ίν' 
ύγιες καταστη, εις το ΈΜπορ€υο(4^τονς, Έπ' έμφερους τφ κατά 
πρηζίν εννοίας εΙνε τεθειμένον το έπί πρήζί^ έν τφ είς'ΑπόλλωναΤμνψ 
στίχ. 397 « οΐ μεν έπΙ ηρηζιν καΐ χρήματα νηι μελαίνη ές Πύλον 
ήμαθόεντα Πυληγενέας τ* ανθρώπους επλεον». Ός δε το Λρήζο 
έξελήφθη άντΙ του έμπορίαν^ οΰτω το πρηχτήρβς Όδυσσ. θ, 162 
« *ρχος ναυτάων ο! τε πρηκτήρδζ εασιν » άντι τοΟ ίμηοροι ή πράγμα" 



264 κ. Σ. ΚΟΝΤΟΓ 

τέυζαί. Ό Ευστάθιος λέγιι ίν ταις ύς "Όι^ηρον ΠαριχβολαΙς σβλ. 
1590 γ 4 ϋΛρηκτηρίζ δέ οΐ πάρα τοις ύστιρον πραγ^ατευχαέι^ χαΐ ίν 
ταΐς £ίς Διονύσιον σιλ. 302, 8 Διδ. 9. εμπορικοί γαρ δντβς οΐ Φοίνι- 
χις )ίαί πρηκτηρ$ς χαΐ τρώκται κατά τον ποιητην κτέ.». Πρβ.Ήσυχ. 
ίχ ίίρτιχνηρα : δραστηρα' ποτέ δέ ίμποροηο. Ό Κόβητος μετέβαλιν 
{§ν Νον, Σβοί. σιλ. 392) το ηρηΚτηρες εις το ηρητηρες, άλλα 
γενναίως τη παραδβδθ|Αένγ) γραφή συνηγόρησβν ό Ββκκηρος ίν Ηοηί€Γ, 
ΒΙαΐΙ. Τό(Λ. Β', σβλ. 50 (Πρβ. καΐ Κ. Φ. Έρμαννόν έν Ζ^ΑγΟ. 
ά. ΟηεοΚ. Αηϋ^α, Μέρ. Γ', σιλ. 363 ικί. β'). "Αλλην τηςλί- 
ξιως Εκδοχην βλέπει τις εν τφ Όμηρικφ Λιζικφ του Έβελιγγίου 
Ί6^. Β', σιλ. 222. 

Έν τφ εις Έρμην Τμνφ στίχ. 65 φέρεται ααλτο χατά (Τχοηιηγ 
εύώ^Εος βκ (χεγάροιοί). Γράφει ^έ περί αύτου ό Ματθίας έν ταΐς εις 
το^ΐίς 'Ομηρικούς Τιχνους Παρατηρήσεσι σελ. 224 ααλτο κατά σκο- 
πιην — αά ΒρβοαΙαηάαηι, υΐ κατά ληίδα πλάζεσθαι, αά ρταβ^ 
άαηάαηι Οά. γ, 106 κατά χρέος έλθεϊν 0(1. λ, 478 κατά θέαν 
ΐκειν ΤΙΐϋΟ^ά VI, 31 1). Ή γνώ(χη του Ματθίου ετυχεν αποδοχής 
ύπο τοΟ Βωμειστηρου έν τη έκδόσει τών Ό(χηρικών ΤΐΑνων σελ. 197, 
άλλ' ήμιΐς ηκιστ' αύτην έγκρίνο(λεν δοζάζοντες δτι επΙ τοπικής σχέ- 
σεως έίνι παρειλη(Χ(χένη η πρόθεσις έν τφ χατά σχοπιην. Πρβ. Όδυσσ. 
Ξ, -261 και Ρ, 430 αόπτηρας δέ χατά σχοπιάς ώτρυνα νέεσθαίΒ καΐ 
'Ιλ. Λ, 806 «δτε δη χατά κήας ΌΧυσσηος θειοιο Ιξε θέων Πάτρο- 
κλος», οίς δ(ΐ.οια καΐ άλλα εχθ[λεν νά (χνημονεύσωμεν (Ίδε Αβρέ- 
σχιον έν Παρατηρήσ, εις ΑισχύΛ. Βιβλ. Α', σελ. 83-4. Πρβ. και 
"Αστίον κίς ΠΜτ. Τόμ. ΙΑ', σελ. 811). Περί του έν ΌΧυσσειας 
Λ, 479 αηλθον Τειρεσίαο χατά χρέος τ^ θά είπωρ,εν τά δέοντα έν τφ 
ζ"' Μΐρ^ι. 



ΦΙΛΟΑΟΓΙΚΑΙ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ 265 

ΜΕΡΟΣ Ε'. 

1• Κατά βα?τα — μ.6τά βα^τα. 

Έν "Ιλιάδος Α, οττίχ. 424 διττίι έ^έρετο γραφή, «Ζευς 
γάρ ές Όκεανόν μετ' άμιίμονας Αΐθιοπηας χθιζός εβη 
ΚΑΤΑ δαϊτα» χα\ «χθιζός έβη ΜΕΤΑ δαΐτα». 

Την ίχφοραν μετά όαΐτα βλέιτϋ τις καΐ έν επιγραφή ( Έπιγρ. Έλ- 
λην. Σιχιλ. καΐ Ίταλ. Καιββλ. 1290, 36, σελ. 340) καΐ πάρα 
Στράβωνι ((τιλ. 3) χαΐ πάρα Διοδώρω τ(;λ Σιχβλιώττ) (βι€λ. Γ^ 
β', 3) καΐ παρ' Άθηναίφ («λ. 363 ε') και παρ' άλλοις (Μδβ 
Ναύκιον «ίς ΊΛιάδ, Τό(Λ. Α', σελ. 17 καΐ Λαρόχην εις ΊΛιάδ. Τό(ΐ.. 
Α', σελ. 21 έκΧ. κριτ. ). Άπαντ^ δε καΐ πάρα τφ Λουκιανφ Δι. 
Τραγ. 37 α Άλλα Χηλοί είσιν άποδημοΰντες υπέρ τον Ώκεανόν Ισως 
{ί,ετ' ά[ΐ.ύ(χονας Αίθιοπηας* Ιθος γουν αύτοϊς συνεχώς Ιέναι παρ' αυ- 
τούς μηά δαιτα καΐ αύτεπαγγέλτοις ενίοτε » καΐ πάρα τή^ θεοκρίτφ 
Ειδ. Ζ', 24 «η μβία όαΤτα κλητος έπείγεαι; », ου γίνεται έξηγη- 
σις έν τοις Σχολίοις 5ια του αη *ΕΙΙΙ Βυωχίαγ κεκλη(ΐ.ένος σπεύδεις ; » 
Ό πατήρ του περί Ό(Αήρου και της Ποιήσεως Όμηρου συγγράμ- 
[ΐΛτος, 6 (ίς τον Πλούταρχον κοινώς αναφέρεται, παρατίθεται το 
χθιΌκ ίβη μηά όαίτα παράδειγ(χα (Λεταλλαγης προθέσεων λέγων 
βιβλ. Β', 60 α Ούτω καΐ τάς προθέσεις εΐωθε (Λεταλλάσσειν' χθιζός 
ίόη μβζά όαΖζα' άντΙ του έπΙ ύαΐτα^ΰ, 

Ό|Λθΐότατον τφ χθιζος Ιβη ΜΕΤΑ όαΖτα είνε το έν Ίλ. Τ, 345 
αοΐ δέ δη άλλοι οίχογται ΜΕΤΑ δ^Ικγογ^, Ευρίσκο(Λεν δ' ούχΙ όλι- 
γάκις έν τφ ποιητική λόγφ την πρόθεσιν μεχά αιτιατική πτώσει συν- 
τ»ταγ{ΐ.ένην προς δήλωσιν τέλους η σκοπού, οίον 

Όδυσσ. Β, 307 α ίνα θ&σσον ίκηαι ές Πύλον ηγαθέην μη' άγαυου 
πατρός άχοι;97Κ » κα2 Δ, 701 καΐ Ε, 19 αό δ' εβη /ι«τά πατρός 
άχιύΌΊ\γΙξ^ Πύλον ηγαθέην» καΐ Ρ, 42 «$χεο νηΐ Πύλονδε λάθργ) 
— φίλου μηά πατρός άχοντ\γΐ^. Πρβ. Β, 214 «εΐ(Λΐ γαρ ές Σπάρ- 
των τε καΐ ές Πύλον η(Ααθό•ντα νόστον ηεναύμΒΥος πατρός δήν οίχο- 
|1^νοιο» και 263 «καί (α* έν νηϊ κέλευσας έπ* ηεροειδέα πόντον νό- 



266 κ. Σ. ΚΟΝΤΟΤ 

στον πένσόμενοτ πατρός δην οΓχοριένοιο Ιρχίσθαι». Έν Όί. Ν, 
414 ΐίβΐται α 6ς τοι ές εύρύχορον Λαχβδαίμονα φχετο τίβυσό^ανα 
ΙίΕτά σ^γ χΜοςι», ήγουν : φχβτο μ€τά σοκ χΜος ταυσόμετος, 

Ό8υσσ. Α, 183 «πλέων έπί οϊνοπα πόντον — Ις Τί(Λέσην //5τά γαΛ~ 
χ4ηί> , τουτέστι : προς κτησιν χαλκού η ίνα πορίσω^χαι χαλχόν. Έν 
τοις Σχολίοις του Ψευδοδιδύριου προς έξηγτίσιν του ΜΕΤΑ χαΛχί'^ν 
ίίνε τταρβιλημίΛένον το ΔΙΑ χαΛχότ. 

Ό8υσσ. Φ, 17 « Όδυσσεύς ηλθβ μετά χρείοζ^ τό ρά οί πάς δήμος 
ΰφίλλεν». Φέρεται 5* εις αυτό σχόλιον ίχον ώδε' α έπΙ χρείας, χρέος 
άτΓίΧίτησων καΐ οφεΛημα, ου δάνειον άλλ' εζ αρπάγης». Ό Ευστά- 
θιος γράφει έν ταϊς εις "Όμηρον Παρεκβολαΐς σελ. 1899,21 «Όδυσ- 
σεύς μεν μετά χρεΐος, ήγουν ΔΙΑ χρ^ος, δπερ αύτφ πΛς δήμος ώφει- 
λε 1) Πρβ. καΐ σελ. 1930 39 «Το δε μετά δαϊτα η άντΙ του κατά 
ιύωχέαν η μάλλον ΔΙΑ όαΐτα^ ίνα λέγη δτι ουκ ηρχόμην Ις σον δό- 
μον άεισέμενος μνηστηρσι ΔΙΑ το <ραγεΐτ^ άλλ' δτι με ηγον άνάγκτι » 
χΰΕΐ ηιΚ, 1797, 26 «Ό δέ Τηλέμαχος παραγγέλλει τφ δουλφ και το 
ί\\% ^ύ γ* άγγείλας οπίσω κίε μηδέ κατ* αγρούς πλάζεσθαι, ήγουν 
τςλάζου, μετ' εκείνον, ήγουν ΔΓ έχεΐγο7'^ τον Λαέρτην». Περί της 
τοιαύτης της προθέσεως διά χρήσεως, ήτις εινε συχνότατη έν τη ίδιω- 
τΐ)ίή ημών φωνή, θα διαλάβωμεν μετά πολλής ακριβείας έν ίτέρφ 
τόττω. 

'Οδυσσ. Υ, 153 αταΐ δε μεθ' ύδωρ έρχεσθε κρηνηνδε», ήγουν 
ϋΙρ;^£^β υδρευ(ΤΟαεγαιί>, Πρβ. και ^'Τμν. εις Δημ. 106 α έρχόμεναι 
ΐηθ' νδωρ εύήρυτον». Έν τφ πεζφ λόγφ λέγεται *ΕΦ' νόωρ ΰ^αι^ 
ως ί4Χΐ ^ΕΦ' ύδωρ ττίμΛειν, Γνωστόν παντί περί τα Ελληνικά άσχο- 
λουρ.Ενφ γράμματα υπάρχει το Ξενοφώντειον (Κύρ. Παιδ. Ε', γ', 
49 ) « *χω τΐζ εφ νδωρ' ξύλα τις σχισάτω». 

Ίλ. Η, 417 ατοί δ' ώπλίζοντο μάλ* ώκα, άμφότερον, νέκυάς τ' 
άγίμΕν, έτεροι δε μεθ* νΛην' Άργεϊοι δ* έτέρωθεν εϋσσέλμων άπο 
ντών ώτρυνον νέκυάς τ* άγέμεν, ετβροι δε μεθ^ υΛην ("Ιδε Δοιόερλί- 
νον Ιν Όμηρ, ΓΛωσσ. Τόμ. Γ', σελ. 188). Ό Βεκκηρος και άλλοι 
έξέίωκαν αώτρύνοντο Ηχυς τ άγέμεν, έτεροι δε μεθ' ύληνΐ>. Ήτο 
V 7] γραφή αύτη του Άριστάρχου,ώς διδασκόμεθα εκ τών εις 'Ιλιάία 
Σχολίων Τόμ. Α', σελ. 264, 26 Δινδ. αώτρυνον νέκυας : δτι Άρίσταρχος 
;'ί#ίΜ έκτεταμένως και ότρύνοντο^ ουκ δτρυγοη> (^δε Λουδούϊχον έν 



ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΑΙ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ 267 

'^/)ίσΓα/)|;•.Τό(Α. Α',σ*λ.280,31).Ό Ναύκιος πβριίγραψι τον στίχον 
&χρνΥΌν — ^βΘ' υΛηγ ύς υποβολιριαϊον δντα. Παρατηρήσεως άζία βίνβ η 
•κψ την συνταζιν ποικιλία, χαθ' ην το αυτό ρήμα προς δήλωσιν τελικής 
έννοιας συνετάχθη |χεν τφ άπαρε|λφάτφ άγέμεγ^ συνετάχθη Χε τη εκ- 
^ορ^ μΒθ' υΛηκ ("Ιδε Σχαιφηρον έν τχ! έχδόσει του περί Ελλείψεων 
(ΐυγγρί:(ΐ(ΐατος του Βοσίου σελ. 330). Ό Ευστάθιος λέγει έν ταϊς 
ιίς Ό|£ηρον Παρεχβολαΐς σελ. 688, 40 αΔηλον δέ ως καινόσχη(ΐ.όν 
ίστι τόώπλίζοντο νέχυάς τ' άγειν, έτεροι δέ (Αεθ' ύλην ην γαρ κοινό- 
τιρον το οΐ (αν ώπλίζοντο εις νεχύων άγωγην, έτεροι ίε εις ΰλην, η 
χαΐ άλλως, νέχυάς τε άγειν χαΐ ξύλα *Ό(χηρος $8 ό(Αθΐοσχη(χόνως 
ίφρασεν,ώς ούχ άν τις έτερος ».ΆντΙ του όμοιοαγημόί^ωζ, δπερ άναρ- 
|λοστότατον, γραπτέον άτομοιοΰτρίμόκως, 

Ίλ. Τ, 329 αΚαύχωνες τζόΛίμοτ μέτα θωρησσοντο ]> . Πρβ. ^^ 
:ιόΧεμοτ χα! ττόΜμόνόε. "Ιδε Έυνιον εις ΊΜάό. Τό|Λ. ζ"', σελ. 424 
χαΐ Δυντζήρον έν ΗοηιβΓ. ΑδΗαηάΙ. σελ. 297. 

Ίλ. Λ, 699 α τέσσαρες αθλοφόροι ίπποι αύτοϊσιν δχεσφιν ελθόν- 
τίς μη άβί.Ια 10 . *ΊΧε Λαρόχην εις ΊΜάό. Η, 418 χαΐ Άμείσιον 
ίίς *Οόοσσ. Α, 184. 

Πίνί. Πυθ. Δ', 68 Βεργχ. αμβτά γαρ χεινο (το πάγχρυσον νά- 
χος χριου ) πλευσάντων Μινυάν )> . 

Πίνίαρ. Άποσπ. 172,3 αχα,Ι μβτά ζωεπήραζ *Α(ΐ.αζόνος ηλθεν » . 
Το πληθυντιχόν ζωσζήρας (ΐετεβληθη υπό τίνων εις τοένιχόν ζωΰτηρα, 

Πίνϊαρ. Όλυ(Λπ. Δ', 24 «χαλχεοισι δ' έν εντεσι νιχών Χρόρ,ον 
«ιπεν *Τψιπυλεί(|^ ίων μετά στίψανογ » . Σχολ. α είτα προσιών τη 
Ύψιπυλεί^ εηΐ τφ (Τΐεφαγωθηναι είπε "» . 

Πίνδαρ. Πυθ. θ', 105 α οίοι — εβαν — μετά χαΛΛίχομον μινα- 
Φτηρες άγαχΜα χούροτΐ), 

Πίνδαρ. *Αποσπ. 74 «τρεχε'τω ^Ι μετά ΠΛηϊόναν'ύ.^Ο Βέργκιοςάνέ- 
γ^ω ατρεχέτω Χε μετά ΠληΥόναν^&,ο έστι: (χετατρεχέτω 5ε Πληϊόναν. 

Απόλλων. Άργον. Α', 4 α οι — χρύσειον μετά χώαζ έύζυγον 
ηλασαν Αργώ». 

θεόχρ. ΙΓ', 16 αδτε το χρύσειον επλει μετά χώας Ίησων» χαΐ 
Κθ', 35 «νυν (Λεν χηπΐ τα χρύσεα (χ&λ' ενεχεν σε'θεν βαίην χαί φύ- 
λαχον νεχύων π^^ίία Κ^ρβεροπΰ, Πρβ. Ήρόδ. Ζ', 193 « εύτ' ΕΠΙ 
ώ xώα^ επλωον ές Αΐαν την Κολχίδα » . 



268 κ. Σ. ΚΟΝΤΟΥ 

θεόκρ. ΚΔ', 42 αδαιδάλβον δ* ώρ(ΐ.ασ( μετά ζίφοςιι>. 

Εύριπ. Άλκ. 46 αδά(ΐ.αρτ' ά(Χ6{ψας ήν συ νυν ηχ€ΐς///Γα». 

Εύριπ. *Αλκ. 66 α Εύρυσθέως ΐΓ6(Λψαντος ίππΕίον //ίτά ίχνμ^ 
θριρκης έκ τόπων δυσχειριέρων » χαΐ 482 α Α. ΚαΙ ιτοί πορεύει; τ$ 
προΐΐίζευζαι πλάνφ ; Β. θρηκός τέτρωρον «ρ/ια Διθ(ΐ.ηδους μίτατ^. 

Εύριπ. Ήρακλ. 215 «φημί γάρ ποτέ συριπλους γενέσθαι — ίω- 
ϋτηρ^ θησεϊ τον πολυκτόνον μίζα » . 

Εύριπ. Ίκέτ. 670 «ημείς ηκθ[Λεν νεχρους (ΐέτα θάψαι θέλοντες». 

Εύριπ. Φοιν. 1317 «εγώ δ' ηκω //ίτά γέρων άίεΛφην γραΐαγ Ίο' 
καστηντί. Γ'ράφεται και ηχω μίζα ήτοι μεθήχω (*Ίδε Βαλκενάριον 
ίίς Εύριη, ΦοίΥ. Τόμ. Α', σελ. 399 Αιψ.). Εκλαμβάνεται Χ' υπό 
τίνων ούτω καΐ το εν τη Άλκήστιδι α ην συ νυν ηχείς μέτα"»^ του- 
τέστιν α ην συ νυν μεθήχείζ » , καΐ το έν τ<|^ Φιλοκτήτη του Σοφο- 
κλέους στίχ. 343 (ίτ^Λθόν με νηι ποικιλοστόλφ μίζα η ^ ήγουν €με^ 
τηΑθόν με νηι ποικιλοστόλφ». Πρβ. Εύριπ. Έκ. 509 «ηκω μετα- 
στ£ίχων σε Β και 511α ούκ αρ' ως θανουμένους μετήλθες ημδς,κτί. ;> 
και Μηί. 5 α οι το πάγχρυσον δέρος Πελίβ;: μετηλθον» (*Ίίε και 
Βλαϋδέσιον |ίς ΣοφοχΛ, Φ(Λοχτ. σελ. 77 καΐ 303). 

Ή πρόθεσις μετά εμφαίνει κυρίως τοπικην σχέσιν, άλλα φυσικώς 
πως πολλάκις τη εννοίο>ε ταύτη παρομαρτεϊ ή του τέλους η σκοπού, 
τ, τις και λαμβάνει ένίοτ' Ιδίαν ύπόστασιν* Λέγει ό ποιητής έν Ίλιάί. 
Χ, 139 αηυτε κίρκος δρεσφιν, ελαφρότατος πετεηνών, ρηϊδίως οΓ- 
μ7;σε μετά τρήρωνα πέΛειαν* η δέ θ' ύπαιθα φοβείται, ό δ* έγγυθπ 
οςυ λεληκώς ταρφέ' έπαίσσει, εΛέειν τε έ θυμ^ς άτώγεϊΐ> καΐ ίν 
Όδυσσ. Ζ, 132 ααύταρ δ βουσΐ μετέρ^^εται η οίεσσιν η μετ^ άγρο^ 
τ£ραζ ίΛάψουα' κέλεται δέ έ γαστηρ μήλων πειρήσοντα και ές πυκι- 
νον δόμον έλθεΐν». Γίνεται δ' αύτόθεν φανερόν οτι καΐ ό κίρκος οιμη- 
σας μετά τρηρωνα πέλειαν σκοπον είχε το Ιλεΐν αύτην καΐ ό λέων ερ- 
χόμενος μετ'άγροτέρας έλάφους ποιεί τούτο έπΙ τ<|^ λαβείν τίνα αυτών. 
ΙΙρβ, 'Ιλιάδ. Ω, 41 αλέων δ* ώς άγρια οιδεν, ος τ' έπει άρ μεγάλι;ι 
τι βίη και άγηνορι θυμ<|^ ε?ζας εισ' επΙ μήλα βροτών, ίνα δαϊτα λά- 
βϊ^σιν». Παρασημειωτέον δ* δτι κατά τον Λέρσιον έν τ<|^ Οβ Αγι3' 
ίατϋ/ι, 8ίαά, ΗοτηβΓ. σελ. 87 έκδ. β' άνεγινώσκετο υπό του 'Αρι- 
στάρχου ώδε* α εισ' επί μήλα, βροτών ινα δαϊτα λάβησιν». Άλλ' η 



♦ΐΑΟΑΟηΚΑΙ ΙΪΑίΑΤΗΡΗΣΕΙΪ 260 

Ιχ^ορα αύτη ϋν φαίνιται άποίιχτη ( 'ΙΧε την σηριΐίωσιν τοΟ Λου- 
}ου(χου ίΐς το (Ανη{Αθν6υθ€ν φύγγραμρια του Λ«ρσ(ου σβλ. 87 ίκΚ. γ'. 
Έποιη^ατο Χε λόγον περί της Ό(χηρικης ρησβως δ ΛουΧουΥχος χαΐ 
ίν τφ Άριστάρχφ Τόμ. Β', σελ. 88» ση[Α. 54). Έν τ<|^ χωρίφ της 
ΌδυνσείαςΒ, 206 αούδε/ζ^τ' άΛΛας έρχό(^(.εθ^ &ς έπιειχές όπυιέριεν 
έστΙν έχάστφ (εστί Ρεκάστφ)» κάλλιστα δύναται τις να ιτροσεπι- 
νοηστ) το μτηστίύσοτπζ καΐ ίν τφ της 'Ιλιάδος Ν, 513 αούτ' άρ' 
έτΓΛίξαι μβΰ' έοκ ^ίΛος, ούτ' άλέασθαι» το Μιφόμβγογ, Πρβ. το Πιν- 
ίαριχόν ίωγ μ$ζά ζηέψανοτ καΐ το θεοχρίτειον ωρμασε μηά ζίφος. 
Λίαν διϊαχτιχόν 6πάρχει το φ8ρό(Λενον ίν Ίλιάδος Ν, 247 ^μηά 
γαρ όόρο χάλχεον ηει Οέ</(3^//ί^ο^». Έν Όίυσσ. Ν, 440 είνε ειρηρ.ένον 
αη |αν έπειτα ές Λακεδαίμονα δΐαν εβη μετά παιδ' Όδυσηος)), ίν 
^κΟ, 1 αή Χ' εις εύρυχορον Λακεδαίμονα Παλλάς Άθηνη φχετ' 
Όδυσσηος μεγάθυμου φαίδιμον υίον νόστου υπομνησουσα και ότρυ• 
νίουσα νέεσθαι 9 (Πρβ. χα2 Φούγκιον ίν 8ίαά, ζ. ΟηβοΗ. ιι. £αί. 
βτα/ηίη. Τόμ. θ', σελ. 129 και Λαρόχην εις ΊΛιάό. Ν, 252). 
Νθ|ΐ.ίζομεν δ' οτι καλώς έχει να παραβληθεί ή περί ης ό λόγος χρη- 
σις της μηά προθέσεως προς την του ρήματος διώχειγ^ καθ' ην λέ- 
γεται τά^ τιμάς όιώχατ^ ήδοτητ όιώχειν, χα χαΛά όιώχεντ^ Λαθραίαν 
Κνπρίτ όίώχβέκ^ κτλ. 

Ό Βαλχενάριος γράφει έν ταΐς εις Ήρόδοτον Σημειώσεσι σελ. 
903 Γαισφ. αεπι το κώας επλεον ες Λίαν. Ουιη αά ααΓβαηι νβΐ". 
Ιαε ρβίβηάϋΐη Αβαηι ηανίξαύαηί: ίά βηίιη ββιηρβΓ ηοΐαΐ; ία 
Ι2ΐ1ί1)α8 ίπί : ίπΐ το κώας, επΙ το νάκος πλευσαι. Ροβίίβ μετά : Τΐΐβο- 
€ήΐ.ΧΙ1Ι. 16.'Λλλ\οτε τοι χρύσειον ίπλει μετά κώας ΊήσωνΛίσο- 
νίίας, οΐ δ' αύτφ άριστηες συνέποντο — ΤΙΐβΟΟΓίΙΟ ρΓαβίγϊί &Ιϋ8- 
(]αβ ΗοίηβΓυβ Οά. α. 184. Πλέων — ίς Τεμέσην μετά χαλκόν : 
ίάββΐ: εκείθεν άπάξων χαλκόν. Ιη ΤΙΐβΟΟΓΪΐί Παιδικοις, βαίην — 
'κίΐσ, (ί(1 681 μετά) Κέρβερον. Λραά Χβηορίΐ. 'Λναβ. VI. ρ. 
220, 31, ένθα λέγεται Ηρακλής έπΙ τον Κέρβερον κύνα καταβηναι. 
Ατίβίορίΐ. Βατρ. 111. ήνίκ' ήλθες ίπΐ τον Κέρβερον». 

Παρατιθέμεθα και τά υπό του Κοβητου γεγραμμένα ίν Μτημοσ. 
1875, σελ. 116 α 0(1^88. θ. 7• 'ν'^ μΒζφχηο κείται διηνεκώς δταν 
ΕΙΣ τίνα πορεύηταί τις, 8βη8α γ&οαυιη 68(, 8β(1 βΟΓΠ^. ΈΠΙ 



270 ΐί. Σ. ί^οΝ'^ο^ 

τίνα, ιθ ββΐ αά αΐίςυβηι αάάαοβηάιιιη, νβΐ αΓ€€$8βηάαιη, \Λ 
ίη ν§* 47. μετφχετο δίον άοιδόν : ή μετά άντΙ της ίπΐ. \τ^ ρβίιίαηι 
^ΙΪ4]ϋϊ(] αρυά ΗοίηβΓϋΠΐ βδΐ μβτά τι ίέναι, βη δέ (αεΘ' ύδωρ, |ατα 
πϋρ, %\ς Τε[Λ6σην (Λβτα χ^αλκόν, βΐ δίο (1ί66ΐ)αίϋΓ : μετιέναι ((ΐίθο- 
δος), (χετοίχεσθαι, (Αεθηκειν, (Αεταπορεύεσθαι, (Λεταπέ(Λπεσθα(. ΑΛθ- 
ΌΐεηΒβδ ίπί τι βΐ έπί τίνα (1ίθ6ΐ)3ηΙ : έπΙ χρήματα πέ(/.πιιν, έπΙ 
ίίτρατίάν, έπΙ κλίμακας, πλεϊν έπΙ τον Άλκιβιάδην βΐ δίΐη. Ηβθο 
Ρ5ΐ Κοίΐοΐίί 86ηΐ6ηΐία )ί> . Περί του πράγματος έποιήσατο λόγον ο 
Κόβητο; καΐ εν Νο^^. ί,βοί, σελ. 66 ("Ιδε και Φούγκιον έν $ί{ίά. 
3, ΟνίβϋΗ α. ί,αί, θραητητ. Τόμ. θ', σελ. 149 κέξ. Πρβ. χαι 
Φρα^ικλέα έν Γραμματ, της ^ΕΛΛην, ΓΛώασ, σελ. 379). Ό ποιη- 
τής ύτΛ μεν εν Όδυσσείας Ν, 415 <ίφχετο πευσόμενος μετά σον 
χΜοζΤ^, είπε δ* έν Γ, 83 «πατρός έμοΟ x^έος ευρύ μετέρχομαι ^ ην 
που ακούσω ». 

Περί της έκφορΛς ίβη ΚΑΤΑ δαίτα γινώσχομεν δτι εκιιτο έν πολ- 
λαΐς έ/.δόσεσιν, ητο δε καΐ γραφή του Άριστάρχου. Έν τοις ει; 
^Ιλ'.άδαι Σχολίοις Τόμ. Α', σελ. 53, 24 Δινδ. φέρεται α Λέξεις Άρι- 
στχρ/ου έκ του Α' της Ίλιάδος Υπομνήματος. Το μεν μετ' άμύμο- 
νας Ιττ' άμύμονας, δ έστι προ; άμωμους, αγαθούς" τό Χέ χστά δαίτα 
άντι του έ^τΐ όαΐτα' ούτως γαρ νυν "Όμηρος τέθεικεν. Ένιοι δε ποιοΰσι 
^4£ζά ίίί'ίίϊα, όπως η αύτοϊς αύτόθεν το μετά έπί, Χρώνται δε και 
ττληονες άλλοι τών ποιητών τη χατά άντΙ της έηί. Και Σοφοκλής* 
έγώ χατ' αυτόν, ώς όρ^ς, εξέρχομαι. Ούτως δε εΰρομεν καΐ εν τζ 
Μασ<Τ3ίλιωτικη και Σινωπικη και Κυπρίί»: και Άντιμαχείφ καΐ Άρι- 
στοφαν^ίφ» καΐ σελ. 54, 6 α Άρίσταρχος χατά δαίτα » και σελ. 58,3 
ίίμετά στρατόν : Άρίσταρχος χατά^ ου μετά' και χθιΐ^ος 16η χατά 
δαίτα ^'>. Πρβ. και Απόλλων. Σοφ. Αεξ. Όμηρ. σελ. 96, 15 Βεκκ. 
« Κατ4 : — άντΙ δε της επί χθιζός εβη χατά δαίτα α ('ίδε καΐ Δυν- 
τζήρον έν τω Οβ Ζβηοά, 8ίαά, ΗοηιβΓ, σελ. 82). 

Ό Κόβητος ισχυρίζεται έν ΥαΓ. ΙαβοΙ. σελ. 109 δτι μόνη ή εκ- 
φορά κατά δαίτα αρμόζει τφ Όμηρικφ χωρίφ ισοδυναμούσα τη με- 
τοχή όείπκήσωτ, ούχι δε καΐ ή μετά δαίτα ^ ύφ' ης εμφαίνεται ίννοιχ 
ιμφ^ρτίς τη του Λη^όμενος ή χομωύμεκος δεΐητον, Ύπερίμάχησβ ίί 



ΦΐΑΟΛΟΓ^ΙΚΑΙ ΠΑΡΑΤΗ1>ΗΣΕΙΙ1 271 

της γραφής χαζά όαιτα ό μέγας κριτικός καΐ έν τη Μν7)(Λοσυνγ) 1859, 
σιλ. 303 και 1876, σβλ. 238, άπεφηνατο δ' οτι καΐ το παρά θβο- 
κρίτφ α -η ΜΕΤΑ δαΐτα κλητός ίπείγεαι ; » άναγκαίως ίχιι να (Λίτα- 
τυπωΟ^ βίς το ΚΑΤΑ όαιτα και το παρ' Ό(Λήρφ Ίλ. Τ, 346 «οί 
δε Χη άλλοι οΓχονται ΜΕΤΑ ίεΙηγον^> εις το ΚΑΤΑ όβίτζγον (Πρβ. 
καΐ Μτημοσ. 1876, σελ. 246 και Μελληρον έν Μνημοσ. 1854, σελ. 
13-4). Καταχωρίζομεν ένθάδε τα έν Μκηι/οσ. 1876, σελ. 238 
γεγραμμένα : Πίαά. Α. 423. λέγει Άρίατταρχος (δοπΐ^. λέξεις 
Άριστάρχου) εκ του Α. της Ίλιάδος ί/πομνηματος* «το μέν 
μετ' άμνμονας έπ' άμνμονας, δ έοτι προς άμώμονς, 
αγαθούς* τό δέ κατά δαΐτα άντ\ του έπχ δαϊτα* οΐίτω 
γαρ νυν "Όμηρος τέθεικεν. ένιοι δέ ποιουαι ΜΕΤΑ δαΐτα, 
δπως η αύτοϊς αύτόθεν τό ΜΕΤΑ έπί. χρώνται δέ καΐ 
πλείονες άλλοι των ποιητών τη ΚΑΤΑ άντ\ της ΈΠΙ. Σο- 
φοκλής- 

έγώ κατ' αυτόν, ώς όρ^ς έζέρχομαι». 
Ορ6Γ2ΐ6 ρΓβΐίυΐΏ 68( οϋΐΏ Ιιίδ βοηίβΓΓβ αηΐίςϋϋπι δοΐιοϋοη αά 
Απδίορίιαηίδ ^4(^^5 1Η7. 

ούκουν δητα περιπόλους έχρην 
πέ[Αψαι κατ' αυτόν ευθύς ; 
προς τίιν έν 'Ιλιάδι γρα^ήν 

χθιζός εβη ΚΑΤΑ δαΐτα. 

810 βηίιη ίιυηο Ιοουιη βιηβηάβΓί οροΓίβΡβ οβίβηάίιηυβ ίη ΥαΓ. 
Σβοϋ, ρ2ΐ§. 109. Ρϋίη νβΓϋΐη βίΐ κατά δαΐτα (ηοη μετά) 
ηβιηο άαΐ^ίΐαΐ, ββά ςαίΙ^ϋβ αΙαηΙϋΓ ροβΙ&Γϋπι Ιββίίιηοιιϋδ Απ- 
8ΐορ1ΐ3η63 βΙ; ΑπδΙ&ΓοΙίϋδ ιηίηϋδ Ιιυβ ρβΓίίηβηΙ. Αΐίαά 681 βηίιη 
έξιέναι κατά τίνα β1 πέμπειν περιπόλους κατά τίνα, &ϋϋ(1 
έόη κατά δαΐτα. ΟίοίΐϋΓ βηίπι κατά δαΐτα υΐκατ' έμπορίαν, 
χαθ' Ιοττορίαν, κατά ζήτησιν §ίου, κατά λείαν, ηκεις δέ 
κατά τι ; β1 δίπι. ρβΓΠΐϋΙία. ΟοηίΓα έξιέναι κατά τίνα ββΐ ΐΓβ 
ίη Ηθ8ί6ηι^ πέμ\(;αι κατ' αυτόν βδΐ ιηιηιΗίβΓβ ίη βαηι^ηιιίίβΓβ 
^αι 6Χ [η^α ΓβίΓαΗαηί 6ί αάάαοαηΐ. "Ε^η κατά δαΐτα ηίΐιϋ 
αΐίαά βδΐ (}υΕΐη δειπνήσων. Εοάβηι ιηοάο ΤΙιβοβπΙαδ (ΙίχβΓ&Ι 
VII. 24. 



$72 Κ. 2. ΚΟΜΌ^ 

η ΚΑΤΑ δαϊτα κλητός έπβ{γ<αι ; 
ηοη μετά